toi

/tooyl/ (n) 1. shaqo-adag (shaqo dhabar-jab ah) (v) 2. shaqayn (xoog-u shaqayn shaqo dhabar-jab ah qabasho) (v) 3. luudid (si tabar daro ah u socosho).

v.tr., xooji, xoogso.

toit, n.m. - sagafka agalka

(-ti) dk.lh.dh la-mid: tiisa².

pron. - ku, kuu (adiga aan fale ahayn).

-to

Tiraab ereyada qaarkood, haddii la doono, lagu dabakaro oo ulajeeddada xoog sii saara, isagoo aan bedbeddelin; (sida: xalay, xalayto; berri, berrito; shalay, shalayto; hadhow, hadhowto; ...).

/tu/ (prep) 1. ku (ujeeddo, ku socota) 2. oo dhimman (kolka saacadda la sheegayo, sida ten to four afar-saac oo toban dhimman).

(qodob) xilliyeed ku dabakarma falkaabayaasha oo isagoon nuxurkoodii beddelin, ulajjeeddada sii xoojiya: xalay-xalayto, berri-berrito...

prp., u.

foi, n.f. - caqiido; daacadnimo; mukhliska ah;

digne de foi - la isku halayn karo.

loi, n.f. - Sharci

homme de loi - qofka sharciga ilaaliya.

sans loi - Bilaa sharci; sharcidarro

moi, pron.pers. - aniga; kayga; markaad waxaaga sheegayso, naftayda; qudhayda.

moi-même - ugu yaryar (tiro ahaan).

pron. - annaga, innaga.

avv. kaddib.

toi, nam. - boqor

Tii: Qof ama wax la isla ogaa oo maqan oo dheddig oo aan magaciisa la sheegeyn.

Tii: -tii — a) Tii. b) Qodobka -ta oo noqda -tii kolka uu ka dabadhaco magac, qofka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla og yihiin ama yaqaanniin.

tii¹: mu.ac.dh kuwii, w Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: “Waxaan arkay tii qortay buuggan?”.

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: “Aaway baastadii aad karisay?”.

tii³: (-tii) dk.lh.dh la-mid: tiisa².

tii¹: mu.ac.dh (kuwii, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: 'Waxaan arkay tii qortay buuggan?

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: Aaway baastadii aad karisay?

pron., 3f: she (is the one)

(pronoun) she (shii) Ex: tii day waxay samaynayso! Look what she is doing!

(magac'uyaal) tilmaame, oo loola jeedo qof ama wax la isla ogaa oo maqan oo dhedig, oo aan magaciisa la sheegayn.

inter. - hoo!

(n) one of the digits of the foot.

faraha cagaha

/tow/ (n) 1. far-cageed (faraha cagta middood).

n., suul, -ki, far, -ti.

(Tog-ga)

Biyammareen xagaaga iyo diraacda engegan, guga iyo dayrtana biyuhu maraan oo webi u ekaada; waadi.

tog¹: m.l (-gag, m.l) Meel godan oo biyo mareen ah.

tog²: m.l (-gag, m.l) (juqraafi) Biyo mareen lama degaan kaa soo badanaa engegan, oo biyo leh kaliya xilli roob badan kaddib. Togaggu waxay guud ahaan ku baaba'aan lamadegaanka dhexdiisa, waxa laga yaabaa inay ka siilaabmaan lamaddegaanka laftiisa, ama dhalaalidda barafyada ee buuro fog.

tog³: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax kala taagid. 2. (f.mg) Tog ku dhex socosho.

tog¹: m.l (-gag, m.l) Meel godan oo biyo mareen ah.

tog²: m.l (-gag, m.l) (juqraafi) Biyo mareen lama degaan kaa soo badanaa engegan, oo biyo leh kaliya xilli roob badan kaddib. Togaggu waxay guud ahaan ku baaba'aan lamadegaanka dhexdiisa, waxa laga yaabaa inay ka siilaabmaan lamaddegaanka laftiisa, ama dhalaalidda barafyada ee buuro fog.

tog³: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. (f.g) Wax kala taagid. 2. (f.mg) Tog ku dhex socosho. m.f.dh, togid.

Wadi, Nullah

m. n. dry river-bed, gulley, ravine

tog: v. stretch, spread out, tauten

-ay / tay: (v) pull tight; make tight or tighter; tighten (taay-ten); draw tight.; stretch out (istareejaawt) ~ tigtig

tog -ga: (n) stream bed (istiriim beedh); gorge (goorj); canyon (kaanyan); river valley; wadi also wady ~ waadi

(fal) xadhig iyo wixii la mid ah, labada af qabo oo canyayuubka u diid, kala jiid. Dh: tig.

tog -ga: (magac, lab, keli) biyo mareen xagaagga iyo jiilalka en gegan, gu'ga iyo deyrtana biyuhu maraan. Tog biyo leh tubtiis toosan. Dh: waadi.

(Tol-ka)

1. Dad aan kala maarmin oo xiriirro badani isku xirayaan, sida wada degganaan, isku dhaqan iyo hidde iyo af ahaan, isku diin ahaan; hayb iyo taariikh wadaagid, ...

2. Qolo; qabiilo; reer.

3. Xigto; sokeeye; qaraabo.

4. Qaran.

tol¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad xiriir wada dhalasho amo sheegasho ka dhexeeyo. 2. Qaran.

tol²: f.g1 (-olay, -oshay) 1. Laba wax oo kala go'an ama kala dillaacsan wax is kula qabasho. 2. Hal ilmo diiddey qallacid.

tol¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad xiriir wada dhalasho amo sheegasho ka dhexeeyo. 2. Qaran.

tol²: f.g1 (-olay, -oshay) 1. Laba wax oo kala go'an ama kala dillaacsan wax is kula qabasho. 2. Hal ilmo diiddey qallacid. m.f.dh, tolid.

m. n. kinsman, distant relative; clan, tribe, descent group; nation

tol: v. sew, bind together

-ay / toshay: (v) sew (soow); seam (siim); stitch (istiij); sew together with thread

tol -ka: (n) tribe (ta-raayb); tribesman or tribeswoman; clan (kalaan); tribespeople (taraaybiz-pii-pool); ethnic group

(fal) hal toojo ah dhashida ka qallax.

tol: (fal) meel jeexan, dun iyo irbad ku kab; dun iyo irbad qaadoo maradaa kaa jeexantay ku tol ama dawaar ku tol. Dh: dawaari. Li: dillaaci, furfur.

tol: (fal) qasab, muquuni. Hasha ku tol ilmaha ay diidayso.

tol -ka: (magacwadareed) dad qolo keliya ka soo wada jeeda. Dh: qolo, qabiilo, xigto, sokeeye, jifi.

قريب

(adj) of, or pertaining to something that has been pulled apart or into pieces, divided, esp. a ligament.

jeexis

/tan/ (n) 1. tan (halbeeg culays oo la mid ah 2000 oo rodol oo Maraykanka ama 2240 rodol oo ingiriiska ama 1000 kg.) (n) 2. cabbir baaxadeed oo la mid ah 100 tallaabo oo saddex-jibbaaran. (infl) (n) 3. tira-badan (fara-badan).

ton, ta, tes, adj. poss. - waxaaga

ton, n.m. - codka; dhuwaga

hausser le ton - codka oo kor loo qaado; la qayliyo

Erey tilmaama wax ama qof dheddig oo jooga ama ku sugan meel qofka hadlaya ka durugsan.

too¹: mu.ac.dh kuwo, w 1. Magacuyaal aan cayinnayn oo dhaddig ah oo cid ama wax maqan tilmaama. 2. la-mid: mid. Tusaale: “Roob iyo barwaaqo toona ma arag”.

Too²: mu.ti.dh Mgacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax qofka hadlaya aad uga fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado.

too¹: mu.ac.dh (kuwo, w) 1. Magacuyaal aan cayinnayn oo dhaddig ah oo cid ama wax maqan tilmaama. 2. Midna. Tusaale: Raaxo iyo Ubax toona ma arag.

too²: mu.ti.dh Mgacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax qofka hadlaya aad uga fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado.

/tuu/ (adv) 1. aad iyo aad (aad iyo xad-dhaaf) (adv) 2. xataa (sidoo kale).

(magac'uyaal) tilmaama wax ama qof dhedig oo jooga meel qofka hadlaya ka durugsan. Dh: teer.

/tap/ (n) 1. dusha (fiinta, korka) (n) 2. heerka ugu sarreeya (ugu fiican) (n) 3. dharka-qaarka kor laga xirto (sida shaati, funaanad) (v) 4. ka dul-marin (dusha ka saarid) (v) 5. ka sar-marid (ka fiicnaan).

top, n.m. - halka ugu saraysa

n., (highest part of a thing) caaro, -adi, aroor, -ki, dul, -shi, guro, adi, jif, -ti; of the head, dhalo, -adi, kug, -ti; peg top, duran, -ki.

/tot/ (n) 1. cunug (ilmo aad u yar) (n) 2. khamri-yar oo culus.

tôt, adv. - waqti hore

le plus tôt sera le mieux - waqtiga ugu soo horeeya aya ugu fiicnaan doona

tôt ou tard - hasoo hore marto ama ha dibdhacdo; maalin uun

f.g1 (-way, -wday) la-mid: teb.

/tow/ (n) 1. baabuur-jiidis (v) 2. jiidid (siiba baabuur uu jiido baabuur kale).

-da: (magac, dhedig, keli) orod xoog ah oo la is maqiiqo. Dh: taw.

n., xig, -gi, xaskul, -shi; tow used for closing the camel's teats, maraq, -i.

/tooy/ (n) shay carruurtu ku dheesho (sida boon-balada).

-ga: (magac, lab, keli) meel ama wax jeclaysi aad calmato.

pref. - horkabe tilmaama saddex.

tri, n.m. - kala sooca

pron. - idinka.

/stow ik/ stoical; (adj) adkaysi badni (samir-badni).

(Togid-da)

1. Xarig ama wax la mid ah, inta labada af la qabto, xoog u kala bixin, u kala jiidid, u dhisid; canyayuub iyo hunbuqo iyo laallaab u diidid.

2. Docda toggu u socdo aadid.

m.f.dh eeg tog³.

-da: (magac, dhedig, keli) dhinaca biyaha toggu u socdaan, u soco, aadid.

togid-da: (magac, dhedig, keli) xadhig ama wax la mida inta labada af la qabto xoog u kala jiidid. Dh: gijis. Li: gigtirid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg togid.

toile, n.f. - xuubka caarada; shabaagta wax lagu dabto

toise, n.f. - qalab ama aalad qofka dheerarkiisa lagu cabbiro

(Tolid-da)

Dun iyo irbad ku kabid ama iskula kabid meel jeexan ama labo cad oo maro ah ama shiraac ama harag ama wax kale.

m.f.dh eeg tol². la-mid: tolniin.

vl. n. sewing

-da: (n) sewing (soowing); seaming (siim-ing); stitch (istiij); stitchery; the act of sewing ~ tolis, tolmo

-da: (magac, dhedig, keli) meel jeexan ama labo meelood oo maro ah ama shiraac ama harag ama wax kale ah dun iyo irbad isugu kabid. Tolida canbuurka wuu la raagay.

tolid-da: (magac, dhedig, keli) muquunin, qasbid.

tolid-da: (magac, dhedig, keli) hal qallaxid. Tolida hashu waa dhib. Dh: tolis.

de: sewing

initial: t

lx: tolid

pd: (-da)

ps: vn-f

key: tolid

خياطة

-ta: (n) sewing (soowing); seaming (siim-ing); stitch (istiij); the act of sewing ~ tolid, tolmo, tolliin

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg tolid.

/tonik/ (n) tamar-siiye (daawo ama wax qofku tamar ka helo).

(Tobi) N Ipomoea spathulata Hall. F. Convolvulaceae.