Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

pr. n., loc. Togder [region in north Somalia.]

waa la naqliyay ✓

(n) region in northern Somalia

waa la naqliyay ✓

1

cf: Burco

2

de: Togder [region in north Somalia]

3

initial: t

4

lx: Togdheer

5

ps: n0-loc

6

key: Togdheer

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) ciyaar loo tumo qofka saarku hayo oo jiib iyo jabaq habdhac qurxoon leh oo raggu ciyaaro geeraar iyo midho qurxoonna hay ku sigibtiraan kolkolla habluhu sacabka u giijiyaan. Waa ciyaar qadiimi ah oo caan ku ah gobollada Waqooyi Galbeed, Galgaduud, Togdheer, Awdal iyo meelo kale. Qalabka lagu tumo ama loo qaato waxaa ka mid ah durbaan yar iyo ul yar oo lagu tumo iyo jeedal lagu dheelo. Ninka baarcaddaha loo tumaa wuxu yidhaa: kolka la isoo galgalaayo wilaalbaa i garab jooga golxad bay igu hayaan.

2

baarcadde -ha: (magac, lab, keli) ninka hoobalka ah laftiisa. Baayir waa baarcadde ciyaar badan.

3

baarcadde -ha: (magac, lab, keli) geed nagaadheed baxsha ubax cad oo qurux badan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ciyaar da'weyn oo ay sida badan dheelaan haweenku iyagoo kala rogta luuqda, waxay na caan ku tahay Jabuuti, dhulka Soomaaliyeed ee Itoobiya iyo gobollada Waqooyi-Galbeed, Togdheer, Sanaag, Awdal, Sool iyo Bari ee Soomaaliya. Qalabka lagu ciyaaro waxaa ka mid ah durbaan yar oo hal ul lagu garaaco iyo dallad. Dh: botor.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) ciyaar ay wadajir u dheelaan ragga iyo haweenku ba oo caan ku ah gobolka Togdheer iyo meelo kale oo ka mid ah ciyaaraha aan durbaanka lahayn ee jiibta, jaanta iyo sacabka keliya lagu ciyaaro.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ciyaaar ragga iyo haweenku midba gaar u ciyaaraan oo ulo baakoorado ah kor loo taago, sacab na aan lahayn oo jiib iyo jaan keliya leh. Waxay caan ku tahay gobollada Sanaag, Togdheer, Sool iyo Bari ee Soomaaliya iyo qaybo badan oo dhulka Soomaaliyeed ee Itoobiya ah.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar u gaar ah ragga oo sacab, jaan iyo jiib leh oo laga ciyaaro gobollada Sanaag, Togdheer, Sool, Bari iyo meelo kale oo ay Soomaalidu degto.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar fac weyn oo ay Soomaalidu ciyaari jirtay, waxay na ka dhexeysaa ragga iyo haweenka. Waa ciyaar ka mid ah ciyaaraha jiibta, jaanta iyo sacabka leh, waxay na caan ku tahay gobollada Bari, Sanaag, Sool iyo Togdheer.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ciyaar haweenka u gaar ah oo gobolka Togdheer iyo meelo kale laga ciyaaro, waxaa na loo adeegsadaa luuqda. Qalabka lagu ciyaaro, waxaa ugu weyn durbaan, haweenku na waxay xidhaan kurdad, googorad, garbasaar, gambo ama masar iyo kabo maas ah.

waa la naqliyay ✓

1

cf: caasimad

2

de: Burao [city in north Somalia] Capital of the Togdheer region

3

hm: 2

4

lx: Burco

5

ps: n0-loc-f

6

key: Burco_2

waa la naqliyay ✓

name-f tall and straight; beautiful

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh muuq dheer oo qurux badan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Garabqodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Guedar) N Morettia revoilii Franch. Cruciferae.

2

C Acacia asak (Forsk) Willd. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

Birta fidsan ee dheer oo isu haysa xubnaha qallactibeedka looxqallaca.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) laan enger oo dab shidaalka ku fiican. Dh: jawhee.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) muuqaalka qofka ee dhererka tilmaamaya kolka uu sare u joogsado.

waa la naqliyay ✓

adj., [expression] deep-rooted

waa la naqliyay ✓

1

de: deep-rooted

2

lx: qoto dheer

3

ps: adj-expr

4

key: qoto_dheer

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhawaaqa qof leeyahay oo meel fog laga maqli karo.

2

coddheeri -ga: (magac, lab, keli) doorasho la galo inta cod ee lagu kala baxo ama la is dheeraaday.

waa la naqliyay ✓

(n) Somali mythological man-eater woman [long ear]

waa la naqliyay ✓

nickname; name-unisex long-necked (very beautiful or handsome)

waa la naqliyay ✓

- aa I ayd: (adj) deep (dhiip); deep-seated (dhiip-siitidh); deep-rooted (dhiip-ruu-tidh); profound (poro-faawndh) ~ xeeldheer

waa la naqliyay ✓

1

Tonnellata

2

Long ton

waa la naqliyay ✓

1

1. a) (qof, geed, buur, kd.) kor iyo xagga cirka u fog; dhererkii loo badnaa wax u weheshaan; aan gaabnayn, b) (waddo, kd.) xagga dhinacyada aad ugu jiidan oo ugu fog. c) (ceel, god, kd.) hoos iyo xagga dhulka u fog; aan gaabnayn.

2

2. Meesha la joogo, meel wax badan u jirta ku sugan ama jooga; aan dhoweyn; durugsan.

waa la naqliyay ✓

1

dheer¹: m.dh Siil.

2

dheer²: f.g/mg4 (-raa, -rayd; dhaadheer) 1. (f.mg) Wax aan jooggiisu gaabnayn ahaansho. 2. (f.mg) Wax meel fog ku sugan ahaansho. 3. (f.mg) Waqti muddo la sugayo ama la soo dhaafay ahaansho. 4. (f.g) Is dh.: isla mid ahaansho, kisi ahaansho (nambar).

waa la naqliyay ✓

f.g/mg4 (-raa, -rayd; dhaadheer) 1. (f.mg) Wax aan jooggiisu gaabnayn ahaansho. 2. (f.mg) Wax meel fog ku sugan ahaansho. 3. (f.mg) Waqti muddo la sugayo ama la soo dhaafay ahaansho. 4. (f.g) Is dh.: isla mid ahaansho, kisi ahaansho (nambar). m.f.dh, dheeraan.

waa la naqliyay ✓

1

[adjective] tall, long, deep; loud

2

dheer [feminine] n. vagina, vulva

waa la naqliyay ✓

1

-aa / ayd: (adj) long (loong); tall (tool)-, loud (laawdh); deep (dhiip). Ex: nin dheer; tall man. Ceel dheer; deep well. Cod dheer; loud sound

2

dheer -ta: (n) female animal's genital organ; vagina (va-jeeyna); cunt (kant) ~ dhasho, siil, sabiil

waa la naqliyay ✓

1

Alto; lungo

2

Tall; long

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wixii shrafta ku saabsan gaar ahaanna dumarka. Dh: sharaf.

2

dheer: (tilmaame) wax dherer joog ah leh. Li: gaaban.

3

dheer: (tilmaame) wax meel kaa fog jira.

waa la naqliyay ✓

طويل

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) shaaha intiisa yar oo koobka ku hadha.

2

toodhe -ha: (magac, lab, keli) shaah ka yar koob badhkii, marka la cabo hadhaaga yar. Koobka ka daadi intaa toodhaha ah ee ku hadhay.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax boodh marmari oo habaas ka dhig. Dh: booree, siigee.

waa la naqliyay ✓

(Bodar) N Celtis africana Burm. F. Ulmaceae,

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax rafaad ka muuqdo ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax rafaad ka muuqdo ahaansho. m.f.dh, ildheeraan.

waa la naqliyay ✓

adj., idiom: looking tired ~ miserable, piteous

waa la naqliyay ✓

-aa: (adj) see [eeg] ildaran

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid fiirodheer oo xasuustiisu wanaagsan tahay. Ceebla' waa gabadh ildheer.

waa la naqliyay ✓

1

de: looking tired ~ miserable, piteous

2

lx: ildheer

3

pd: (ildheeraa)

4

ps: adj-idiom

5

xe: He looks tired. Lit: long eye

6

xv: Wuu ildheeryahay.

7

key: ildheer

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cad si gaar ah u samaysan oo ilmaha ku duuban kolka uu riximka ku jiro oo uu cuntada ka qaato dhalashada ka dibna soo dhaca. Qofna madheertii ma dhibto. Dh: mandheer.

waa la naqliyay ✓

/todhlar/ (n) socod-barad (ilmaha saan-qaadka ah).

waa la naqliyay ✓

tondeur, n.m. - rayislaha; qofka idaha dhogorta ka xiira

waa la naqliyay ✓

torcher, v. - tirtirid; sifayn

waa la naqliyay ✓

1

toucher, v. - taabasho; la taabto

2

toucher un chèque - jeeg qaadasho

3

toucher le fond - gunta la tago ama la soo taabto

4

toucher à quelque chose - taabasho wax la taabto

5

toucher à sa fin - dhamayn

waa la naqliyay ✓

1

(Dabdheer-ta)

2

Dabka lagu dagaallamo oo loogu talaggalay inuu meel fog wax ka dilo, wadajirkiisa; colka dabkaas sita.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dabka lagu dagaallamo oo loogu talaggalay in uu meel fog wax ka dilo, wadajirkiisa. 2. Colka dabkaas sita. 3. Bundug dheer.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] firearms

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) ciidanka kooxaha ku dagaallama hubka tiirada fog wax kadila. Dabdheer ayaan ka mid ahaa labaatan sano.

2

dabdheer -ta: (magac, dhedig, keli) dabka lagu dabo dagaallamo oo loogu talaggalay inuu meel fog wax ka dilo, dabka tiirada fog.

waa la naqliyay ✓

1

de: firearms

2

lx: dabdheer

3

pd: (-ta)

4

ps: n2-f-col

5

key: dabdheer

waa la naqliyay ✓

adj., idiom: look tired

waa la naqliyay ✓

1

de: look tired

2

lx: il dheer

3

ps: adj-idiom

4

see: ildheer

5

key: il_dheer

waa la naqliyay ✓

1

(Jawdheer-ta)

2

1. Geed leh caleemo yaryar oo madmadow iyo laamo dhuudhuuban, oo asal wanaagsan leh.

3

2. Laamo la jaray oo engegey oo la shito.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (botani) Geed caleemo madmadow oo yaryar iyo laamo oo dhuudhuuban oo asal fiican leh. 2. (m.u) Laan la jaray oo mayraxdii laga gurtay oo engegtay oo ul laga dhigto ama la shito. 3. Masalle harag ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (botani) Geed caleemo madmadow oo yaryar iyo laamo oo dhuudhuuban oo asal fiican leh. 2. (m.u) Laan la jaray oo mayraxdii laga gurtay oo engegtay oo ul laga dhigto ama la shito. 3. Masalle harag ah.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] plant species, used to make dye

waa la naqliyay ✓

Commiphora gowlello 10, C. tubuk 20, Gyrocarpus angustifolius 01, Terminalia polycarpa/prunioides 01

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) laan la jaray oo maydhaxdii laga diiratay oo ul laga dhigto ama la shito. Jawdheer ayaan soo qaatay.

2

jawdheer -ta: (magac, dhedig, keli) masalle harag ah. Dh: gogol.

3

jawdheer -ta: (magac, dhedig, keli) geed aad u dheer sida dhamasta oo u eg goosayga kana baxa dhulka ciidda cas.

waa la naqliyay ✓

1

cf: asal

2

de: plant sp., used to make dye

3

lx: jawdheer

4

pd: (-ta)

5

ps: n-f-col

6

key: jawdheer

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) Lafaha dhuuxa leh ee dhaadheer middood.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) Lafaha dhuuxa leh ee dhaadheer middood.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) labada lafood on gacanta ku yaal, tan dheer.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cudur carruurta ku dhaca oo qufac aan kala go' lahayn leh. Kixdheer baa kaaga hacday carruurta. Dh: xiiqdheer, qixi.

waa la naqliyay ✓

1

(Lafdheer-ta)

2

Lafaha oogada, kuwooda dheerdheer, sida kuwa bowdada, shanshada, cududda, kd., middood.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Lafaha dhaadheer ee dadka, ugaarta, dugaagga iyo duunyada.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] long bone

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) lafaha dhaadheer ee jidhka mid ka mid ah sida; lafaha dhudhunka iyo bawdada.

waa la naqliyay ✓

1

de: long bone (e.g., of arm or leg)

2

lx: lafdheer

3

pd: (-ta)

4

ps: n0-f-col

5

key: lafdheer

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: mandheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Mandheer-ta)

2

Xubin kankoonsan oo ilmasideenka gudihiisa ka samaysanta kolka uurka la lee yahay oo uurjifka cunnada siisa; iyada iyo ilmaha waxaa isu haya xarigga xuddunta, dhalmada kaddibna waa ay soo dhacdaa.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Xubin laga helo naasleyda iyo xayawannada kale ee ilmaha dhala, kaas oo uurjiifku ku dhejisan yahay gidaarka ilmagaleenka. la-mid: maldheer.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Xubin laga helo naasleyda iyo xayawannada kale ee ilmaha dhala, kaas oo uurjiifku ku dhejisan yahay gidaarka ilmagaleenka. la-mid: maldheer.

waa la naqliyay ✓

f. n. placenta

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) placenta (palasenta)

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg madheer.

waa la naqliyay ✓

1

de: placenta

2

lx: mandheer

3

pd: (-ta)

4

ps: n1-f

5

key: mandheer

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qiixdheer.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh S. ah: gabar ku jirta da'da 15-18 sano oo aan weli hilibeysan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ilmaha yari marka uu abaydinkana dhaafo balse weli aanu qaangaadh noqon.

waa la naqliyay ✓

/togedar/ (adv) wada-jira (isla socda).

waa la naqliyay ✓

name-f famous, well-known; celebrated

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo gabadh la rajaynayo inay caan noqoto.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof ama neef fooshu ku raagto.

waa la naqliyay ✓

1

(Gowsdheera-da)

2

(xoolo, kd.) gows inta debca wax yar kor u soo baxa oo dabadeed wax lala calalin waayo: takhtar yaqaan oo baxsha haddaan loo helin xooluhu waa ku dhibtoodaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Gows inta debca wax yar kor u soo baxa oo dabadeed wax lala calalin waayo: takhtar yaqaan oo baxsha haddaan loo helin xooluhu waa ku dhibtoodaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Gows inta debca wax yar kor u soo baxa oo dabadeed wax lala calalin waayo: takhtar yaqaan oo baxsha haddaan loo helin xooluhu waa ku dhibtoodaan.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] elongation of the molar teeth in animals which prevents them from eating

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ilig xoolaha soo dheeraada oo aanay wax cunin ilaa laga saaro. Laxda gowsdheerada ka saara.

waa la naqliyay ✓

1

de: elongation of the molar teeth in animals which prevents them from eating

2

lx: gowsdheero

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: gowsdheero

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax caan ah ahaansho (qof ama meel).

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax caan ah ahaansho (qof ama meel). m.f.dh, magacdheeraan.

waa la naqliyay ✓

Comp. adj., (ie. n., adj.): famous, well-known, celebrated

waa la naqliyay ✓

-aa: (n) famous (feeymas); widely known; eminent (emanant), prominent (pro manant); celebrated ~ caan

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) caan ah oo magaciisa meelo fogfog laga yaqaan ah. Geesigu waa nin maacdheer.

waa la naqliyay ✓

1

de: famous, well-known, celebrated Lit: high name

2

lx: magacdheer

3

pd: (magacdheeraa)

4

ps: adj-cmp

5

key: magacdheer

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gundheeri.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qotodheeri.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) jiilaal dheere oo waqtigiisii dhaafay. Dh: jilaal xun.

waa la naqliyay ✓

togdheer