Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Tih) C Cynodon dactylon (L) Pers.

2

C Panicum pinifolium Chiov. Gramineae.

3

C Sporobolus spicatus (Vahl) Kunth. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dixiri.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dixiri; dixri.

waa la naqliyay ✓

1

(Tixid-da)

2

Wax taxan ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg tax².

waa la naqliyay ✓

vl. n. arrangement in a row; aligning, making straight

waa la naqliyay ✓

-da: (n) the act of connecting or linking in a series or chain; stringing together; interconnecting together

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax taxan ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

de: arrangement in a row; aligning, making straight

2

initial: t

3

lx: tixid

4

pd: (-da)

5

ps: vn1-f

6

see: tax

7

key: tixid

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dixiri.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: duqsi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) duqsi; diqsi.

waa la naqliyay ✓

1

(Baryootan-ka)

2

Baryo is dabajoog ah tixid.

waa la naqliyay ✓

1

(Booyaamid-da)

2

Hadal daroori ah tixid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dareerin-ta)

2

1. (xoolo, biyo, kd.) meel ka kaxayn oo meel kale u dhaqaajin.

3

2. (hilib) daliigo dheerdheer ka dhigid.

4

3. (hadal, akhris) tixid; matin.

waa la naqliyay ✓

1

(Guryamid-da)

2

Hadal guryan ah tixid; guraabbaasid.

waa la naqliyay ✓

1

(Tooxid-da)

2

1. Toox u dhudhumin.

3

2. Qooxid; godid; nadoocin.

4

3. (hadal) qaab u yeelid; isku duwid; tixid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xiriirin-ta)

2

1. Midba midka ka horreeya ku xirid, ku dabid; tixid.

3

2. (dad) waxtarid; dhaqaalayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Yulqamid-da)

2

Hadal badan oo aan milgo lahayn tixid; bulxamid.

waa la naqliyay ✓

1

aftax¹: m.l Fasax aan caadi ahayn oo ardayda dugsiga quraanka la siiyo.

2

aftax²: f.g1 (-xay, -xday; -tixi) Fasax aan caadi ahayn siin (arday dugsi quraan).

waa la naqliyay ✓

m.l Dulin xamaarta, noocyo badan, lafo iyo lugo lahayn oo oogadiisna xibnoxibno u qaybsantahay. la-mid: dirxi, dixri, tirxi, tixiri, tixri.

waa la naqliyay ✓

1

mataatax¹: m.l 1. M. ah: hilib karis ka batay awgiis aad u jilcay. 2. Maro duugnimo awgeed aad u jilicday. 3. Miro aad u bislaaday. 4. la-mid: mataatixid. la-mid: motootax¹, mutuutax¹.

2

mataatax²: m.l (fiisikis) Dhalan-rogga bu' kaahfale ihi iskeed ugu beddelanto bu' farcan ah taas oo ah ama aan ahayn kaahfale. Marka bixitaanka hal ama in ka badan oo saxarro ama footoono ah.

3

mataatax³: f.mg1 (-xay, -xday; -tixi) 1. Hilib karis ka batay oo aad u jilcay noqosho. 2. Maro aad u duugowday noqosho. 3. Miro aad u bislaaday noqosho. la-mid: motootax², mutuutax².

waa la naqliyay ✓

1

tax¹: m.l Wax iniino ah oo la taxay ama wax xiriirsan (xoolo ama dad).

2

tax²: f.g1 (-xay, -xday; -tixi) Wax iniino ah, dhexda ka daloola dun iskula xiriirin.

waa la naqliyay ✓

1

aftax¹: m.l Fasax aan caadi ahayn oo ardayda dugsiga quraanka la siiyo.

2

aftax²: f.g1 (-xay, -xday; -tixi) Fasax aan caadi ahayn siin (arday dugsi quraan). m.f.dh aftixid.

waa la naqliyay ✓

1

mataatax¹: m.l 1. M. ah: hilib karis ka batay awgiis aad u jilcay. 2. Maro duugnimo awgeed aad u jilicday. 3. Miro aad u bislaaday. 4. la-mid: motootax, mutuutax.

2

mataatax²: m.l (fiisikis) Dhalan-rogga bu' kaahfale ihi iskeed ugu beddelanto bu' farcan ah taas oo ah ama aan ahayn kaahfale. Marka bixitaanka hal ama in ka badan oo saxarro ama footoono ah.

3

mataatax³: f.mg1 (-xay, -xday; -tixi) 1. Hilib karis ka batay oo aad u jilcay noqosho.2. Maro aad u duugowday noqosho. 3. Miro aad u bislaaday noqosho. m.f.dh, mataatixid. la-mid: motootax, mutuutax.

waa la naqliyay ✓

1

tax¹: m.l Wax iniino ah oo la taxay ama wax xiriirsan (xoolo ama dad).

2

tax²: f.g1 (-xay, -xday; -tixi) Wax iniino ah, dhexda ka daloola dun iskula xiriirin. m.f.dh, tixid.

waa la naqliyay ✓

/row/ (v) 1. saf dhinac-dhinac ah (taxan, tixid) (v) 2. ulaha doonta, oo doon ama huuri lugu kexeeyo (n) 3. muran (siiba qaylo badan).

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tusbax ama kuul iyo wixii lamid ah, si xidhiidh iyo isdaba joog ah isu sudhan.

2

taxid -da: (magac, dhedig, keli) xadhig, dun, iyo wixii la mid ah, dhexgelin oo isku xidhiidhin, tixis.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) tixidda la sameeyo Dh: taxniin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg tixitaan.

waa la naqliyay ✓

1

chaine, n.f. - Silsilad,

2

rangée - Tixid; Taxan.

waa la naqliyay ✓

1

Tii: Qof ama wax la isla ogaa oo maqan oo dheddig oo aan magaciisa la sheegeyn.

2

Tii: -tii — a) Tii. b) Qodobka -ta oo noqda -tii kolka uu ka dabadhaco magac, qofka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla og yihiin ama yaqaanniin.

waa la naqliyay ✓

1

tii¹: mu.ac.dh kuwii, w Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: “Waxaan arkay tii qortay buuggan?”.

2

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: “Aaway baastadii aad karisay?”.

3

tii³: (-tii) dk.lh.dh la-mid: tiisa².

waa la naqliyay ✓

1

tii¹: mu.ac.dh (kuwii, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: 'Waxaan arkay tii qortay buuggan?

2

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: Aaway baastadii aad karisay?

waa la naqliyay ✓

pron., 3f: she (is the one)

waa la naqliyay ✓

(pronoun) she (shii) Ex: tii day waxay samaynayso! Look what she is doing!

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaame, oo loola jeedo qof ama wax la isla ogaa oo maqan oo dhedig, oo aan magaciisa la sheegayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Tix-da)

2

1. Hadal gaaban oo si gaar ah u taxan; weer; oroh; hawraar.

3

2. Maanso ama gabay gaaban.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Ereyo qaafiyad iyo miisaan leh. 2. Gabay dhowr beyd ka kooban.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Ereyo qaafiyad iyo miisaan leh. 2. Gabay dhowr beyd ka kooban.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. line of poetry, stanza; short poem; poetry

2

tix [feminine] n. embroidered hem

waa la naqliyay ✓

Cynodon dactylon 20, Panicum pinifolium 10

waa la naqliyay ✓

-da: (n) verse (veers); short poetic composition ~ tuduc

waa la naqliyay ✓

1

Verso; linea

2

Verse; line

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hadalka inta miisaanka iyo xarafraaca leh ee fikrad iyo ujeeddo leh dareenka na raadaysa oo ay dhegtuna jeclaysato. Tix iyo tiraaba waa lagula hadlay Soomaaliye qabyaalad deyn maayaan. Dh: maanso, gabay. Li: weedh, odhaah, hawraar.

waa la naqliyay ✓

قريض، شعر

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel uu joogay ama yaallay ka saarid. 2. Wax sida musmaar qodax iyo wixi lamida meel uu ku mudnaa ka siibid. 3. Wax halis ka badbaadin. 4. Qof, wax uu hayey cid kale siin. 5. Dab iyo wixi lamida shidid. 6. Magac u b.: nafley, meel iyo wixi lamida magacsiin. 7. Wax u b.: qof dhintay wardi ama sadaqa u hibayn. 8. Isu b.: wax kala qoqoban isufurid. 10. Isu b.: laba qof tartansiin. 11. Kala b.: kala saar. la-mid: bixi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax meel uu joogay ama yaallay ka saarid. 2. Wax sida musmaar qodax iyo wixi lamida meel uu ku mudnaa ka siibid. 3. Wax halis ka badbaadin. 4. Qof, wax uu hayey cid kale siin. 5. Dab iyo wixi lamida shidid. 6. Magac u b.: nafley, meel iyo wixi lamida magacsiin. 7. Wax u b.: qof dhintay wardi ama sadaqa u hibayn. 8. Isu b.: wax kala qoqoban isufurid. 10. Isu b.: laba qof tartansiin. 11. Kala b.: kala saar. m.f.dh, bixin.

waa la naqliyay ✓

1

v. take out, remove, extract, put ~ bring out; make someone go out, send out

2

bixi v. pay (out); give (order ~ command), issue, produce

3

bixi v. save, rescue

4

bixi v. make something grow ~ appear; produce; kindle, start a fire

waa la naqliyay ✓

-yey I say: (v) 1. pay (peey). Ex: waxaad bixisaa $ 5.00 doolar; you pay $5.00 dollars 2. issue (ish-uu); give out. 3. rescue (reskiyuu); set free, save from danger ~ badbaadi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ku deeq maalkaaga; xoolo ku yabooh; dar Alle u dhiib. Maalkaad bixinaysid daro Alle u bixi. Dh: muquuni, hur.

2

bixi: (fal) geed, midho, caleemo iyo xabag dhal oo soo saar.

3

bixi: (fal) afaaf, albaab ama irrid iyo waxii la mid ah ka foofi oo ka sii daa.

4

bixi: (fal) war qarsoonaa shaaca ka qaad.

5

bixi: (fal) badbaadinta ama difaaca cid halis ku jirta. Dh: nabadgeli, samatabixi.

6

bixi: (fal) gabadh cid u soo fadhiisatay sii oo u guuri. Gabadhadii curad bixiyey maanta.

7

bixi: (fal) «ka ka saar wax meel gudo ah iyo waxii la mid ah ku jira. Wiilka isha saxarka ka bixi.

8

bixi: (fal) «iska salaad wakhtigeedii taaganyahay. tuko. Salaadda cishaha iska bixi oo dabeed seexo.

9

bixi: (fal) (soo ~) wax meel gudo ah ku jira, barraxa soo dhig oo soo saar. Odayga barkadda ka soo bixi

waa la naqliyay ✓

1

(Dixi-da)

2

Caws xooluhu daaqaan oo ka baxa dhulka jaanka ah ama dhanada.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Cawska xooluhu daaqaan kuwa ugu nafaqa badan mid ka mid ah, jilicsan oo meelaha biyo-qabatinka leh ka baxa. la-mid: duxi¹.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Cawska xooluhu daaqaan kuwa ugu nafaqa badan mid ka mid ah, jilicsan oo meelaha biyo-qabatinka leh ka baxa. la-mid: duxi.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): grass species, which grows in salty soil

waa la naqliyay ✓

1

(Dihi) N Paspalum vaginatum SW. Gramineae.

2

N Sporobolus ioclados (Trin) Nees. Gramineae.

3

N Sporobolus somalensis Chiov. Gramineae.

4

N Sporobolus spicatus (Wahl) Kunth. Gramineae.

5

N Eragrostis papposa (Roem. & Schult.) Steud. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

(fal) hoos ugu muusi oo ku duxi. Dh: duxi, duxsii.

waa la naqliyay ✓

1

de: =-mass grass sp., which grows in salty soil

2

lx: dixi

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: dixi

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) U j.: dibi, dibi kale guulid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Ka n.: cid naxdin ku abuurid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Ka n.: cid naxdin ku abuurid. m.f.dh, nixin.

waa la naqliyay ✓

-yey I say: (v) [with preposition ka or iga] scare (iskeer), frighten (fareey-teri), panic (paanik). Ex: ha iga nixin; don't scare me

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid ka sasi oo argagax ku rid

2

nixi: (fal) war uu la welwelo u sheeg. Warka kaga nixi.

3

nixi: (fal) naxariis u geli.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Si degdeg ah cid meel uga rarid cabsi awgeed. 2. Dab si degdeg ah u ololin. la-mid: qaxi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Si degdeg ah cid meel uga rarid cabsi awgeed. 2. Dab si degdeg ah u ololin. m.f.dh, qixin. la-mid: qaxi.

waa la naqliyay ✓

1

v. evacuate, make (people) flee, cause to run away

2

qixi v. make (charcoal) glow

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v displace from a threatened or dangerous area; evacuate (i-vaa-kuweeyt) ~ qaxi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) rar oo dholkooda xoog kaga kexee: qaxooti ka dhig. Ka qixi gumaysiga dhulkaaga.

2

qixi-da: (magac, dhedig, keli) eeg qix.

waa la naqliyay ✓

/taaksi/ (n) 1. tagsi (baabuur la kiraysto) (v) 2. dhul ku-socoshada diyaaradda kolkay kicitimayso.

waa la naqliyay ✓

taxi, n.m. - tagsi; baabuurka yar ee la kiraysto

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: she / you came

waa la naqliyay ✓

1

de: she / you came

2

initial: t

3

lx: timi

4

ps: v4b-2sg/3f-past

5

xe: When did you arrive in Mogadishu?

6

xv: Goormaad timi Muqdisho?

7

key: timi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax inta ay ka koobanyihiin xisaabid. 2. Gabay, hees iyo wixi lamida curin. 3. Ku t.: wax meel in ay ku sugan yihiin u malayn. 4. Ku t.: wax rasaas ku furid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax inta ay ka koobanyihiin xisaabid. 2. Gabay, hees iyo wixi lamida curin. 3. Ku t.: wax meel in ay ku sugan yihiin u malayn. 4. Ku t.: wax rasaas ku furid. m.f.dh, tirin.

waa la naqliyay ✓

Count

waa la naqliyay ✓

1

v. count, enumerate

2

tiri v., sg., simple past tense: you / she said

3

tiri v. compose and/or recite (a poem)

waa la naqliyay ✓

1

-yiri / yiraahdee: (v) said (seeydh) Ex: maxaad tiri? what did you say?

2

tiri -yey I say: (v) 1. count (kawn-ti); recite numerals. 2. compose, write a poem or orchestrate (oor-kis-tareeyt) Ex: yaa heeskaan tiriyey? who composed this song?

waa la naqliyay ✓

(fal) ogow inta cadadkoodu yahay. Taariikhda raadcee soo tiri ayaamaha. Dh: xisaabi.

waa la naqliyay ✓

1

(Tiixid-da)

2

(roob) di'id yar; shuxshuxid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg tiix².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) roob wax yar di'id. Dh: shuuxid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dixiri.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) tixri; dixri.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: taxmid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax isku dabajira noqosho; taxmid.

waa la naqliyay ✓

1

(Biixi-da)

2

Lafaha dheerdheer oo ad'adag oo nafleyda middood.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xyo, m.l) 1. Lafaha dhaardheer oo ad'adag oo naflayda middooda. 2. Qayb laf ah. 3. B. ah: qof caato ah ee aad xoog u leh.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xyo, m.l) 1. Lafaha dhaardheer oo ad'adag oo naflayda middooda. 2. Qayb laf ah. 3. B. ah: qof caato ah ee aad xoog u leh.

waa la naqliyay ✓

m. n. long animal bone

waa la naqliyay ✓

nickname-m the one with the long shin-bone

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil u dhashay lafweyni iyo awranaan.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) laf ka mid ah lafaha ad'adag ee dhuuxa leh. Haddaad haatan biixida wadheen, bagiyo haankiinna.

2

biixi-ga: (magac, lab, keli) geed engegey oo aad u adag, sida galool gallalay. Ma bakhtiyo sidii bixi la shiday, jacaylkaad igu beertay. Dh: miici.

waa la naqliyay ✓

1

de: long animal bone

2

lx: biixi

3

pd: (-da)

4

ps: n2-m

5

key: biixi

waa la naqliyay ✓

1

(Bixid-da)

2

1. Meel (gudo, dhex...) ka tegid.

3

2. (ganacsi) gadmid, iibsamid; dhalid.

4

3. (xoolo) dhimasho.

5

4. Caloolbixid, shubmid, falmid, dooxmid.

6

5. (dhir, time, dab, qaylo, ...) soo dheeraan; korid. 6. Muuqasho; arkid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bax.

waa la naqliyay ✓

to trip

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. going, departing; act of withdrawing; exit

2

bixid vl. n. rising; shoots (of grain); shooting up out of the ground (plants)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) the act of leaving; departure (di baarjar) ~ bixitaan

2

bixid -da: (n) the act of growing [for example, a plant] ~ baxid

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) meel guda ah ama aad ku dhex jirtey ka tegiddeed. Dh: bixis.

2

bixid-da: (magac, dhedig, keli) samaysanka iyo ururitaanka subagga ciir la lulayo. Dh: bixis.

waa la naqliyay ✓

مُغَادَرَة، ذَهَابِ، خُرُوجٍ

waa la naqliyay ✓