tidhi — Macnaha & Turjumaada

v., sg., simple past tense: you / she said

waa la naqliyay ✓

1

de: you / she said

2

initial: t

3

lx: tidhi

4

ps: v4a-2sg/3f-past

5

see: tiri {N}

6

key: tidhi

waa la naqliyay ✓

v., sg., simple past tense: I said

waa la naqliyay ✓

(v) told (tooldh); said (seeydh) ~ iri. Ex: waxaan ku idhi; I told you

waa la naqliyay ✓

1

de: I said

2

lx: idhi

3

ps: v4a-1sg-past

4

see: iri {N}

5

key: idhi

waa la naqliyay ✓

(fal) dab yar shid. Dabka bidhi aan kulaalne. Dh: shid, daar, biri. Li: demi.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo, m.dh) (botani) Nooc deegaan ah oo ka kooban geed qaab bixitaankiisu gaabiyo iyo dhir hagaastay (sfunted tress), inta badanna dhererkoodu waa 1-2 mitir, mar marna leh dhir dhaadheer. Waxa laga helaa gobollada roobku ku yaryahay ama leh carro aad ugu xun inay kaymo ka baxaan, sida dhulka oomane-u-eka ah ee cidhifyada lamadegannada; dadka dagganina waxa laga yabaa iney noqdaan reerguuraa, xoolo dhaqato.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo, m.dh) (botani) Nooc deegaan ah oo ka kooban geed qaab bixitaankiisu gaabiyo iyo dhir hagaastay (sfunted tress), inta badanna dhererkoodu waa 1-2 mitir, mar marna leh dhir dhaadheer. Waxa laga helaa gobollada roobku ku yaryahay ama leh carro aad ugu xun inay kaymo ka baxaan, sida dhulka oomane-u-eka ah ee cidhifyada lamadegannada; dadka dagganina waxa laga yabaa iney noqdaan reerguuraa, xoolo dhaqato.

waa la naqliyay ✓

Garigue, Scrub

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah noocyada qudhaca oo aan dheeraan ama weli koraya oo yar.

waa la naqliyay ✓

(Kidi) N Azima tetracantha Lam. Salvadoraceae.

waa la naqliyay ✓

v., pl., simple past tense: we said

waa la naqliyay ✓

(v) we said ~ niri. Ex: waxaan nidhi...; we said...

waa la naqliyay ✓

1

de: we said

2

lx: nidhi

3

ps: v4a-1pl-past

4

see: niri {N}

5

key: nidhi

waa la naqliyay ✓

((ereydhawaaq)) la yidhaahdo kolka orgiga logu yeedhayo rida.

waa la naqliyay ✓

v., simple past tense: he said

waa la naqliyay ✓

(v) he said ~ yiri

waa la naqliyay ✓

1

de: he said

2

initial: y

3

lx: yidhi

4

pd: (yiri)

5

ps: v4a-3m-past

6

see: yiri (and related forms with -r-) {N}

7

key: yidhi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ha hadlin; wax ba ha odhan. Kolkay aamus igu tidhi, anna edebso baan idhi. Li: hadal.

2

aammus -ka: (magac, lab, keli) shib ahaanta; hadal la'aanta. Jawaab xun aamus baa dhaama. Li: hadal.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) sabab lagu badbaado ama loo ciirsado. Arrintii adkaatoo, aaway baan rabnaa. Dh: gargaar, kaalmo.

2

aaway: (weydiin) erey la adeegsado marka la isweydiinayo nafley ama walax meesha ay jirto. Weedha lagu bilaabo na, waxa ay ku dhamaatal calaamadda ?. Aaway horumarkaad tidhi, hadduun buu aawan yahay? Dh: mee, meeday, away.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax horay loo tabcay mar danbe waxtarkiisa ku manaafacso. Erey aad hore u tidhi iyo inan aad hore u dhashay ba waa loo aayaa. Dh: ay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'geel' orod dartiis, afarta addin marba labo wada qaad oo abraar. Afarqaad haddaad awrka tidhi aayar baan idhiye. Dh: dhabaabacee, baabacay, baabacee.

2

afarqaad -ka: (magac, lab, keli) orod geelu addimadiis marba labo israac u qaado oo xawli badan. Afarqaadka geelu waa ku dheereeyaa. Dh: saqle, dhabaabaco, baabacayn, durduro.

3

afarqaad: (tilmaame) awr xoog leh oo afar haamood qaada. Waxan soo gatay awr hayin afarqaad ah.

4

afarqaad -ka: (magac, lab, keli) weel afar shey berdaankood oo keli ah qaada. Weel afarqaad ka weyn soo iibsada, waa xilli abaareed waxa la joogaaye.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabaqda ay samayso qalwada dunta ama wax engegan oo inta uu dumo kala daata. Girgiddii kolkii roobku ku da'ay ayay bagagax kala tidhi.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qalbila'aan aan waxba la kasin. Baraadli'idu waataa ku tidhi boob hantida reerka. Dh: maaanli'i.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) erey lagu tusmeeyo xanuun boogi la olosho. Boogtii baa bel i tidhi markii dawada la mariyey.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xaradh ama bar yar Big yar buu dibigu wejiga ku leeyahay. Dh: gaashi.

2

big-ta: (magac, dhedig, keli) orod degdeg ah oo markaaba la libdho. Goormay big tidhi gabadhii halkan joogtay? Dh: taw.

3

big-ta: (magac, dhedig, keli) waxyar, qaddar yar. Big yaroo kaleetaan, badin maayee ku sii dari. Dh: yar, nagan.

waa la naqliyay ✓

buldhuq!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo dhul ku dhicitaan qaab daran. Habartii halkan bay buldhuq ku tidhi. Dh: bushkux, baldhaq, harbash.

waa la naqliyay ✓

(fal) hadal lagaaga horreeyey ka daba qaado adigoo dheeganaya hadalkii ruuxa ee u dambeeyey. Islaantiisina isaga uun bay daabraacday oo wuxuu yidhi uun bay tidhi. Dh: qodobraac.

waa la naqliyay ✓

(fal) askari noqo oo ka soo billow dhibboo. Dablee adigu aniga dan baa fadhi i tidhiye.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu cabbiro wax aad u qarxa ama dhulka xoog ugu dhaca. Biiqbiiqdii way qaraxday oo dhug bay tidhi.

2

dhug: (ereycodeed) lagu cabbiro seexadka horay loo gam'o ee wanaagsan. Kolkiiba wuu seexday oo hurdo ayuu dhug yidhi. Dh: jalaq.

3

dhug: (tilmaame) mid buuxa oo aan waxba ka dhinnayn. Gorofku caano ayuu dhug yahay. Dh: tif, budh, daf.

4

dhug -ta: (magac, dhedig, keli) fiiro garaad ama arag oo qof yeesho. Waxa ku soo maraya dhug u yeelo.

5

dhug -ta: (magac, dhedig, keli) cudur geela ku dhac. Dh: dhugato, dhukaan.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) debecsan, toolmoon. Erey jimcoon ayaad meesha ka tidhi.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) hungaw iyo ceeb kaa raacda wax aad qabatay ama aad tidhi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) wax ku faraxgelinin oo aad kala kulanto hawl aad faraha la gashay ama hadal aad tidhi. Dh: wajigabax, yaxyax.

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) mar haddii; kol haddii: bacdamaa ay. Maadaama aad hadalkaa tidhi anna waan aqbalay.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) su'aal an toos ahayn oo sheeko maldahan ah oo jawaabiddeedu firo iyo waaya argnimo u baahan tahay. 'Gabadh baa nin ku tidhi dhulka duub' waa mas'alo e ka jawaab. Dh: halxidhaale.

2

mas'alo-da: (magac, dhedig, keli) arrin aan qofka ay ku dhacday caadi u ahayn oo ka yaabisa. Waar mas'alo iga yaabisay ayaa i heshee ila daya. Dh: xaajo, xaal.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xaaska labaad ee nin horay reer u lahaa uu guursado. Gashaanti baa tidhi: anoo minweyno noqon kara maxaa minyaro i badi. Li: minweyno.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kolay harag ah oo wax lagu gurto. Arraweelo waxay tidhi odaybaa ohli jigu jira. Dh: oli

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) xidhan oon meelna ka furnayn ah. Irriddu way oodan tahay.

2

oodan: (tilmaame) ood ku wareegsan. Ijaar oodan ayaa naga soo hor baxay.

3

oodan-ka: (magac, lab, keli) qof an waxba garanayn oo af iyo ilbaxnimo midna hayn.

4

oodan -ka: (magac, lab, keli) dad tiro iyo tayo ba buuxa oo hiil iyo hoo yeesha. Adhigaaga raacsaan lahaa agabla' weeyaan e, markay oon baxday i tidhi oodankaan ahay e. Dh: laandheere.

5

oodan -ka: (magac, lab, keli) dhul jiq ah oo meel laga galo iyo meel laga baxo midna lahayn. Sidaan u yaacaynay ayaan dhul oodan ah gallay.

6

oodan-ta: (magac, dhedig, keli) shax dhinac kasta ka soo xidhantay oo aan meel loo guuro lahayn. Shaxdii oodan ayey gashay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sare u qaadid oo si fudud sare ugu tuurid. Dh: biriyow, hillaacid, birin. bidhiidh -a: (magac, lab, keli) timaha madaxa oo noqda timo jilicsan, cawlan oo aan isku dhadhawayne banbannaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dab yar shidid. Dh: daarid, birid.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) koob yar oo dheeh leh oo koobasha wax lagu cabbo ugu yar. Bidhiq bay wax iigu shubeen gaajo igu beerye. Dh: afkulibidh, haaf, biriq.

2

bidhiq-da: (magac, dhedig, keli) gantaal xoog leh oo ay dhaliyaan daruuraha da'ayaa oo ololaya. Dh: danab, jac, wiriq, biriq.

3

bidhiq -da: (magac, dhedig, keli) nin dhallinyaro ah oo xarrago badan.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bidhidda dabka iyo wixii la mid ah.

2

bidhis-ta: (magac, dhedig, keli) bidhid wax u qaad; si fudud wax u dallacis. Haantan bidhisteedu midhidh iguma qaadan jirin markaa ninka ahaa.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) sunbudhlaha ama buuriga la qiijiyo ee la cabbo. Biidhi cabbe dooni maayo. Dh: sigaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Birdhi-ga)

2

1. Cad yar oo xabag ah ama dhagaxa qaaliga ah.

3

2. Iniin kastoo badanaa dhalaalaysa.

4

3. Midab dhibco ama baro leh.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Macdan qaali ah. 2. Cad yar oo xabag ah. 3. la-mid: birdhic.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Macdan qaali ah. 2. Cad yar oo xabag ah. 3. la-mid: birdhic.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] precious stone, gem; sparkling object; spotted ~ speckled pattern

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) midab leh dhibco madmadow ah oo gaar ahaan iduhu leeyihiin. Lax birdhi leh oo baadiya wax sheegi ma leedihiin?

2

birdhi -ga: (magac, lab, keli) wax yar oo xabag ah; in yar oo xabag ah. Birdhi xabaga iyo baqbaq baan cunay.

3

birdhi -ga: (magac, lab, keli) dhagax qaali ah oo aalaa dhalaala. Birdhi iniin ah oo dhalaalaysa, bartan waa iyadii taallaye yaa haddana boobay.

waa la naqliyay ✓

1

a: birdhic [n2-f]

2

de: precious stone, gem; sparkling object; spotted or speckled pattern

3

lx: birdhi

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m-col

6

key: birdhi

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, daba gal oo wax yar ka danbee; cagta cagta u saar.

waa la naqliyay ✓

1

cidhib¹: m.dh (-dhbo, m.l) la-mid: cirib.

2

cidhib²: m.l (-byo, m.dh) (cilmiga naflayda) Dalool liilsami kara oo carjaw ah, kaas oo ku dheggan gidaarka dalqada ee u dhow salka carrabka naasleyda. Mar wax la liqayo wuxuu daboolaa hunguricadka si aanay cuntadu u gelin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-byo, m.dh) (cilmiga naflayda) Dalool liilsami kara oo carjaw ah, kaas oo ku dheggan gidaarka dalqada ee u dhow salka carrabka naasleyda. Mar wax la liqayo wuxuu daboolaa hunguricadka si aanay cuntadu u gelin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cagta dadka qaybteeda danbe ee adag ee u dhexaysa boqonta iyo raysmagaadhada; cagta inta dhulka la dhigo qaybteeda danbe. Cidhibta ayay qodaxi iga mudday.

2

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) jaansaarka danbe ee kabta oo ku beegan halka ay cidhibta cagtu dul saaran tahay.

3

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) suunka xagga danbe kabta ka haya.

4

cidhib-ta: (magac, dhedig, keli) caaqibada danbe ee ay shaqo la falay leedahay; aayaha danbe ee arrini ku dhammaato; natiijo iyo wax ka dhashay hawl iyo hedel horay loo qabtay. Dh: dhaxal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) la-mid: cirif.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) la-mid: cirif.

waa la naqliyay ✓

Pole

waa la naqliyay ✓

1

f. n./m: edge, limit, tip

2

cidhif m. n. pole

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. comer (koor-nar)-, border (boor-dher); edge (ej) ~ daraf. 2. pole (pool) ~ cirif. Ex: Cidhifka Waqooyi ama Cidhifka Koonfur; the North Pole or the South Pole

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geftin ama darif. Cidhif ayaan ka joogaa webiga. Dh: gees, dacal, cirif, baal, barbar, gooddi.

2

cidhif -ka: (magac, lab, keli) labada barood ee galoobka dhulka ee ku beegan labada darif ee dhidibkiisa midkood.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) feedhidda timo la dhex marmariyo fidhin ama shanlo si loo qurxiyo Dh: firid, firis, shanlayn.

waa la naqliyay ✓

f. n. mark, stroke of a pen; comma; accent mark {grammar}

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof dhuuban oo orod badan ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: mark, stroke of a pen; [ext.] comma; accent mark {grammar}

2

lx: fidhig

3

pd: (-ta)

4

ps: n2a-f

5

key: fidhig

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhuuban ama sida fidhinka u qurux badan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qori yar oo labo saddex, ama afar farraaq leh iyo dabo la qabto oo badanaa xardhan oo raggu timaha ku fidho. Dh: firin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cadhada dhow degdeg u cadhoodka.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) feedhidda timo la dhex marmariyo fidhin ama shanlo si loo quriye. Dh: fidhid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) timo ama wax la mid ah oo la fidhay ahaan.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Kala tuurtuurid; kala yaacin. la-mid: firiri.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Kala tuurtuurid; kala yaacin. m.f.dh, firdhin. la-mid: firiri.

waa la naqliyay ✓

v. scatter, disperse

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) scatter (iskaa ter); disperse (dis-peers), dissipate (disepeeyt), dispel (dis-peel) ~ firiri

waa la naqliyay ✓

(fal) «kala ~ kala yaaci; kala tuurtuur; kala eri.

waa la naqliyay ✓

1

de: scatter, disperse

2

lx: firdhi

3

pd: (firdhiyey)

4

ps: v2a=tr

5

see: firiri

6

key: firdhi

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) diirka geedaha ee ka ruga. Dh: diir, dub, maydhax, qolof.

waa la naqliyay ✓

m. n. kettle

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) kettle (kat-tal); teakettle (tii-kat-tal) ~ kirli, jalammad, ibriiq

waa la naqliyay ✓

1

a: kirli {N}

2

de: kettle

3

lx: kidhli

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: kidhli

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) weel lagu karsado shaaha ama bunka. Shaaha kildhiga ku jira darmuuska ku shub. Dh: jalamad, jamlad, ibriiq, kirli. Wa: kildhiyo.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax meel wada gelin. Tus.: “Musbaarka derbiga ku libdhi”. la-mid: libri.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax meel wada gelin. Tusaale: Musbaarka derbiga ku libdhi. m.f.dh, libdhin. la-mid: libri.

waa la naqliyay ✓

v. cause to disappear ~ vanish, make invisible

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) make disappear; do a vanishing act ~ libri, libqi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) indhaha dadk ka qari. Xoolaha kexee oo xaggaa u libdhi.

2

libdhi: (fal) neef kolka horaba itaal yaraa gawrac. Dh: libri.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause to disappear ~ vanish, make invisible rw: libidh {N}

2

lx: libdhi

3

pd: (libdhiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: libdhi

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) saxarro yar yar oo inta badan biyaha dushooda heehaaba

2

midhif -ta: (magac, dhedig, keli) xashiishka iyo jabadka ay biyaha haraha iyo dhijaamaha galaa ay iska soo tuuraan ee geerarka iyo moosaska afkooda ku soo urura. Midhiftii oo dhani waxay isugu timi mooskii. Dh: daadxoor.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bildhaan kol keliya ishu qabatey oo hadana qarsoontay. Dh: bilig.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Ilmo dhicin (ri' irmaan). la-mid: mirdhee.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) ilmo dhicin.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado liqidda degdeggga ah lagu asteeyo. Markiiba nidhig buu hilibkii ka siiyay. Dh: alam, nudhuq, duruq.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyaal, m.l/dh) la-mid: siiri.

waa la naqliyay ✓

m. n. whistle; siren

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) whistle (wisel) ~ firinbi, seeri

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qalab yar oo bir ah oo dhuun leh oo labo dhinac ka furan oo la afuufo oo ci' dheer sameeya. Dh: firinbi, laarmi, siiri, firinbi.

waa la naqliyay ✓

1

a: siiri {N}

2

de: whistle; siren

3

initial: s

4

lx: siidhi

5

pd: (-ga)

6

ps: n2a-m

7

key: siidhi

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neef dhedig oo aan tebinnine, mar walba oofta oo dhala. Dh: taadhisaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Tidcid-da)

2

Tidic samayn, u yeelid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg tidic². la-mid: tidic¹.

waa la naqliyay ✓

vl. n. braiding, plaiting

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) tidic samayn, u yeelid.

waa la naqliyay ✓