tibia

s.f. - kitaabka diinta masiixiga.

s.f. - birta suunka i.w.m.

peste.

(Tibaax-a)

Wax la sheegay, aanse la hubin; war aan sugnayn.

tibaax¹: m.l/dh (-xyo, m.dh) 1. War aan xaqiiqdiisa la hubin. 2. Qaabka xisaabta aljebriga. 3. la-mid: tibaaxid.

tibaax²: f.g1 (-xay, -xday) Wax u malayn.

tibaax¹: m.l/dh (-xyo, m.dh) 1. War aan xaqiiqdiisa la hubin. 2. Qaabka xisaabta aljebriga.

tibaax²: f.g1 (-xay, -xday) Wax u malayn. m.f.dh, tibaaxid.

m. n. report, unconfirmed news; algebraic expression

tibaax: v. tell unconfirmed news; spread rumors

(fal) hadal, war iyo wixii la mid ah, si aan buuxin u sheeg, u dulmar.

tibaax -a: (magac, lab, keli) wax la sheegay, aanse la hubin; war aan sugnayn. Dh: balaf.

tibaax-a: (magac, lab, keli) jidka lagu muujiyo shey habdhiskiisa. 2a+b waa tibaax aljebra.

tibaax -da: (magac, dhedig, keli) xog ku saabsan wax maqan. Geeli lumay tibaax baan ka helay. Dh: alliif.

/triviya/trivial; (n) maalaa-yacni (wax aan macno iyo quluud toona lahayn).

m.dh (-byo, m.l) (cilmiga naflayda) Mandheerta haweenka. la-mid: ebi¹.

m.dh (-byo, m.l) (cilmiga naflayda) Mandheerta haweenka.

(Tib-ta)

1. Kasha mooyaha wehelisa oo badarka lagu tumo.

2. Ul kasta oo weyn oo kasha u eg.

m.l (-bab/-bo, m.l) Ul weyn oo siyaalo kala duwan loo isticmaalo, badarkana lagu tumo.

m.l (-bab/-bo, m.l) Ul weyn oo siyaalo kala duwan loo isticmaalo, badarkana lagu tumo.

f. n. pestle; large club, cane, long stick

-ta: (magac, dhedig, keli) usha mooyaha wehelisa ee badarka lagu tumo. Dh: kal.

tib-ta: (magac, dhedig, keli) ul kasta oo weyn. Dh: gaar.

cf: sukuliye

de: pestle; large club, cane, long stick

initial: t

lx: tib

pd: (-ta Pl: tibab (ka))

ps: n4-f, n1-f

key: tib

Tii: Qof ama wax la isla ogaa oo maqan oo dheddig oo aan magaciisa la sheegeyn.

Tii: -tii — a) Tii. b) Qodobka -ta oo noqda -tii kolka uu ka dabadhaco magac, qofka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla og yihiin ama yaqaanniin.

tii¹: mu.ac.dh kuwii, w Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: “Waxaan arkay tii qortay buuggan?”.

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: “Aaway baastadii aad karisay?”.

tii³: (-tii) dk.lh.dh la-mid: tiisa².

tii¹: mu.ac.dh (kuwii, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo dheddig ah oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: 'Waxaan arkay tii qortay buuggan?

tii²: (-tii) q.dh Qodobka 'ta' oo noqda 'tii' kolka uu ka dabadhaco magac dhaddig, qof ka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla ogyihiin ama yaqaanniin. Tusaale: Aaway baastadii aad karisay?

pron., 3f: she (is the one)

(pronoun) she (shii) Ex: tii day waxay samaynayso! Look what she is doing!

(magac'uyaal) tilmaame, oo loola jeedo qof ama wax la isla ogaa oo maqan oo dhedig, oo aan magaciisa la sheegayn.

(Dibi-ga)

Neef lo' ah oo lab.

m.l (dibi/-iyo, m.dh) Labka lo'da.

m.l (dibi/-iyo, m.dh) Labka lo'da.

m. n. bull, ox; oxen

-ga: (n) bull (buul); ox (okis)

-ga: (magac, lab, keli) lo'da ka labka ah. Ninkii seexduu sicii dibi dhalay.

cf: lo'; Opp: sac

de: bull, ox; [pl] oxen

lx: dibi

pd: (-ga Pl: dibi (da))

ps: n5-m, n2a-m

key: dibi

قبيلة

-ka: (magac, lab, keli) wax aan waxba ahayn; tiro aan qiimo lahayn ilaa tiro kale dhanka midig laga raaciyo. Ibir haddaad tiro ku darto iyo haddaad dhufato waxba kuma biirsho haddaad ka jartana waxba ka ma dhimo. Dh: ober.

ibir: (tilmaame) weel madhan oo faaruq ah oo aan waxba ku jirin. Dh: nag, eber.

/aybis/ (n) shimbir weyn oo laga helo meelaha biyo galeenka ah iyo cimilada kulul.

f.g2 (-iyay, -isay) Lacag badeeco ku beddelid.

f.g2 (-iyay, -isay) Lacag badeeco ku beddelid. m.f.dh, iibin.

v. sell, trade off

-yey / say: (v) sell (seel) ~ gad, sii iibi

soo iibi -yey / say: (v) purchase (peerjas)

(fal) wax aad haysato lacag ku bedelo ama ka ganacso. Dh: gad.

de: sell, trade off

lx: iibi

pd: (iibiyey)

ps: v2a=

key: iibi

(fal) cid kale, war ama wax kale gaadhsii. Dh garsii, tebi.

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Gudbin, gaarsiin. 2. (f.mg) Xoolihii rimi lahaa oo aan rimin ama beer waqtigii ay bixi lahayd aan la beerin; waqti ka boodid.

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Gudbin, gaarsiin. 2. (f.mg) Xoolihii rimi lahaa oo aan rimin ama beer waqtigii ay bixi lahayd aan la beerin; waqti ka boodid. m.f.dh, tebin.

v. convey, transmit, pass to; insinuate, investigate, forecast, warn, advise

-yey -say: (v) pass on information; inform (infoorm); make known; report (ri-poort); convey (kon-veey); carry a report ~ weri, wari

(fal) beer, waqtigii aad bixi lahayd, ha bixin. Dh: baago.

tebi: (fal) war, alaab ama wax kale, cid kale u sii gudbi; cid kale sii gaadhsii. Tebi warkaan kuu sheegay. Dh: gudbi.

tebi: (fal) tebi signalka birlabdanabawga. Dh: dir, dalwi.

tebi: (fal) xoolo, waqtigii aad rimi lahayd, dhaaf.

de: convey, transmit, pass to; insinuate, investigate, forecast, warn, advise = tab + -i

initial: t

lx: tebi

pd: (tebiyey)

ps: v2a=tr

key: tebi

f.mg1 (-cay, -cday) Nafley xarrago, xanuuun iyo wixi lamida la dheeldheeliyid.

v. walk ~ move slowly (as a sick person)

(fal) socod luudis ah u soco. Iska soo tiic waad iman doontaaye. Dh: luud.

de: walk ~ move slowly (as a sick person)

initial: t

lx: tiic

nt: tiicid (da) [vn-f]

pd: (tiicay)

ps: v1=intr

key: tiic

(Tiif-ka)

Falag sida joonyad loo tolo oo badarka iyo wixii la mid ah lagu shubo.

tiif¹: m.l (-faf, m.l) Kolay maqaar ama maro ka samaysan oo badarka iyo wixi lamida lagu shubto.

tiif²: f.g1 (-fay, -ftay) Wax sarsarid.

m. n. woven sack

tiif v. slash, make a single slit ~ cut, stab; let blood

(fal) ul ama wax kale oo kurtimo leh, dhil.

tiif: (fal) meel barar iyo caalidh leh sarsar si ay u dheecaanto. Dh: sarsar.

tiif -ka: (magac, lab, keli) falag sida joonyad loo tolo oo badarka iyo wixii la mid ah lagu shubo.

tiif -ta: (maga, dhedig, keli) raadka iyo itaaldarrada ay xanuunka ama wax kale keenaan oo bukaanka ku reebo. Dh: diif.

(Tiig-ta)

Meel fog; socod dheer.

m.dh 1. Socod degdeg ah oo meel lagu gaaro. 2. la-mid: tiigsahso.

f. n. far away place; long journey

-ta: (magac, dhaddig, keli) masaafo, meel durugsan u foofid xoolaad dheef u raadsi meel tahan jirta.

de: far away place; long journey

initial: t

lx: tiig

pd: (-ta)

ps: n-f

key: tiig

(Tiil-ka)

(is tiil) dadaal iyo xoog aan jirin oo la iska doono.

tiil¹: m.l Daal iyo xoog aan jirin oo la iska doono.

tiil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Dadaal iyo xoon aan jirin iska doonid, iska raadin.

v., simple past tense: it [fem.] was (located / situated) there

tiil v. reinforce, support, make something strong

-ay: (v) lie (laay); be placed on, especially for feminine nouns. Ex: xaggee tiil? Where was it placed?

(fal) is dedaal, xoog iska dey.

tiil-ka: (magac, lab, keli) «is» dadaal iyo xoog aan jirin oo la iska doono.

m.l (-mam, m.l) 1. Koox cayaartoy ah. 2. Koox dad ah oo hawl gaar ah fulisa.

m. n. team {sports}

-ka: (n) [Sports & Games] team (tiim) ~ koox

de: team {sports}

initial: t

lx: tiim

pd: (-ka Pl: tiimam (ka))

ps: n4-m

syn: koox {Eng}

key: tiim

(Tiin-ka)

1. Miro yaryar oo macaan badan oo gudaha ku leh gan ubax ah; waxay lee yihiin dalool yar oo uurka iyo afka isu haya; wax ka bisayldhaafi og, oo sidaas daraaddeed, waa la engejiyaa.

2. Geedka mirahaasi ka baxaan.

3. Geed dhulka kulul iyo lamaddegaannada ka baxa oo aan caleemo lahayn oo laamihiisu ka samaysan yihiin xubno bagbagafsan oo wada buruq ah oo korka iska saarsaaran oo qodxo ku wada rogan yihiin; wuxuu dhalaa miro qaabka ugaxda leh oo kolkay bislaadaan aad u guduudan oo iyagana qodxo ku rogan yihiin; qurcis; tiin-hindi.

tiin¹: m.l 1. Geed aan caleemo lahayn oo korkiisa qodxo ku wada rogon; miraha geedkaas. 2. Macdan.

tiin²: (-tiin) dk.lh.dh la-mid: tiinna².

m.l 1. Geed aan caleemo lahayn oo korkiisa qodxo ku wada rogon; miraha geedkaas. 2. Macdan.

Cactus

m. n. cactus plant; succulent used as a hedge

tiin m. n. fig tree; fig ~ figs (fruit)

(Tin) S, C, N, May. NFD Opuntia ficus indica L. Cactaceae.

-ka: (magac, lab, keli) geed lamaddegaannada iyo dhulka kulul ka baxa oo aan laamihiisu caleemo lahayn ayse ka kooban yihiin xubno bagbagafsan oo wada baruq ah oo korka iska saarsaaran oo qodxo ku wada rogan yihiin, wuxuu dhalaa midho qaabka ugaxda leh oo kolkay bislaadaan aad u guduudan oo iyagana ay qodoxi ku rogan tahay. Dh: qurcis, tiinhindi.

tiin -ka: (magac, lab, keli) midhaha geedka tiinka ka baxa.

(Tiir-ka)

1. Qori sida usha u toosan oo xoog badan oo badanaa dheer oo inta dhulka lagu mudo wax celiya ama xoog tara; udub.

2. Dhis kasta oo qaabka iyo waxtarka tiirka leh.

3. (caleen, waran, ...) Tiirka kalabbarka mara oo caaradda iyo salka isu haya.

4. Kan u dhexeeya sanka labadiisa dul.

tiir¹: m.l (-rar, m.l) 1. (-rar,m.l) Qori sida usha u toosan oo xoog badan oo badanaa dheer oo inta dhulka lagu mudo wax celiya ama xoog tara; udub. 2. Dhis kasta oo qaabka iyo waxtarka tiirka leh. 3. T.ka kalabbarka mara oo caaradda iyo salka isu haya (caleen, waran iyo wixi lamida). 4. Kan u dhexeeya sanka labadiisa dul.

tiir²: f.g1 (-ray, -rtay) Neef ku soo biiray xayn xoola ah la collobid, hinaaso awgeed.

m.l (-rar, m.l) 1. Qori sida usha u toosan oo xoog badan oo badanaa dheer oo inta dhulka lagu mudo wax celiya ama xoog tara; udub. 2. Dhis kasta oo qaabka iyo waxtarka tiirka leh. 3. T.ka kalabbarka mara oo caaradda iyo salka isu haya (caleen, waran iyo wixi lamida). 4. Kan u dhexeeya sanka labadiisa dul.

m. n. post, pole, pillar; support; nasal septum, part between the nostrils

-ka: (n) pole (pool); post (powst); pillar (pi-lar); log (loog) ~ udub

-ka: (magac, lab, keli) caleen, waran tiirka kala badhka mara oo caaradda iyo salka isu haya.

tiir-ka: (magac, lab, keli) dhis kasta oo waxtarka tiirka leh.

tiir-ka: (magac, lab, keli) dhiska yar ee carjawda ah oo sanka labadiisa dul u kala dhexeeya. Dh: mirqeeye, mirqis.

tiir-ka: (magac, lab, keli) qori sida usha u toosan oo xoog badan oo badanaa dheer oo inta dhulka lagu taago wax celiya ama xoog tara. Tirka adkee.

cf: rukni ~ rukun

de: post, pole, pillar; support; nasal septum, part between the nostrils

initial: t

lx: tiir

pd: (-ka Pl: tiirar (ka))

ps: n4-m

key: tiir

عَمُودٍ

Tiisa.

(magac'uyaal) waxa ama tan isagu uu lee yahay; tiisa.

(Tiix-a)

Roob ama di'id yar; shuux; shuxshux.

tiix¹: m.l Roob yar oo dhibco yaryar.

tiix²: f.mg1 (-xay, -xday) Roob dhibic-dhibic yaryar u di'id.

m.l Roob yar oo dhibco yaryar.

shower

m. n. shower of rain

tiix: v. drizzle, fall lightly (of rain)

-a: (n) sprinkling of rain