tibdheer

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax rafaad ka muuqdo ahaansho.

f.mg4 (-raa, -rayd) Wax rafaad ka muuqdo ahaansho. m.f.dh, ildheeraan.

adj., idiom: looking tired ~ miserable, piteous

-aa: (adj) see [eeg] ildaran

(tilmaame) mid fiirodheer oo xasuustiisu wanaagsan tahay. Ceebla' waa gabadh ildheer.

de: looking tired ~ miserable, piteous

lx: ildheer

pd: (ildheeraa)

ps: adj-idiom

xe: He looks tired. Lit: long eye

xv: Wuu ildheeryahay.

key: ildheer

(Dabdheer-ta)

Dabka lagu dagaallamo oo loogu talaggalay inuu meel fog wax ka dilo, wadajirkiisa; colka dabkaas sita.

m.dh 1. Dabka lagu dagaallamo oo loogu talaggalay in uu meel fog wax ka dilo, wadajirkiisa. 2. Colka dabkaas sita. 3. Bundug dheer.

f. n., [collective] firearms

-ta: (magac, dhedig, keli) ciidanka kooxaha ku dagaallama hubka tiirada fog wax kadila. Dabdheer ayaan ka mid ahaa labaatan sano.

dabdheer -ta: (magac, dhedig, keli) dabka lagu dabo dagaallamo oo loogu talaggalay inuu meel fog wax ka dilo, dabka tiirada fog.

de: firearms

lx: dabdheer

pd: (-ta)

ps: n2-f-col

key: dabdheer

-ta: (magac, dhedig, keli) cudur carruurta ku dhaca oo qufac aan kala go' lahayn leh. Kixdheer baa kaaga hacday carruurta. Dh: xiiqdheer, qixi.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qiixdheer.

m.dh.kh S. ah: gabar ku jirta da'da 15-18 sano oo aan weli hilibeysan.

-ta: (magac, dhedig, keli) ilmaha yari marka uu abaydinkana dhaafo balse weli aanu qaangaadh noqon.

pr. n., loc. Togder [region in north Somalia.]

(n) region in northern Somalia

cf: Burco

de: Togder [region in north Somalia]

initial: t

lx: Togdheer

ps: n0-loc

key: Togdheer

f.mg4 (-raa, -rayd) Muddo dheer wax socday ahaansho (xaajo, roob, abaar,dagaal iyo wixi lamida).

der. [adjective] having a long tail; prolonged; lasting a long time

(adj) 1. prolonged (poroloongidh); dragged out ~ daba dheeraaday. Ex: abaartii dabadheer, the prolonged drought. 2. (n) long tail

-ta: (magac, dhedig, keli) xiddigta loo yaqaan Mariikh.

de: having a long tail; prolonged; lasting a long time

lx: dabadheer

pd: (dabadheeraa)

ps: adj-der

key: dabadheer

-da: (magac, dhedig, keli) cudur daran oo geela dheddig naasaha kaga dhaca oo haddii uu ku xumaado naasatira, kana kaca ibaha oo furaysma ama awdma oo caanuhu soo mariwaayaan.

(Qiixdheer-ta)

Kix; (ama xiiqdheer).

m.dh Cudur badanaa carruurta ku dhaca oo leh qufac, neefraac iyo matag.

m.dh Cudur badanaa carruurta ku dhaca oo leh qufac, neefraac iyo matag.

f. n. whooping cough

-ta: (n) whooping cough (huuping koof)

-ta: (magac, dhedig, keli) cudur carruurta ku dhaca oo qufac iyo xummad badan u keena. Ubadka qiixdheerta ka tallaala. Dh: kixi, qixi.

de: whooping cough

lx: qiixdheer

pd: (-ta)

ps: n0-f

syn: kix

key: qiixdheer

(tilmaame) aan hore u daalin oo aan xiiqin. Faras riigdheer ah ayaa lagu dagaalgalaa.

Tonnellata

Long ton

(Xiiqdheer-ta)

Kix.

xiiqdheer¹: m.dh Cudur qufac badan leh oo carruurta ku dhaca. la-mid: kix.

xiiqdheer²: m.dh (daawo) Cudur la isqaadsiiyo ee muddo gaaban, inta badanku dhaca caruurta oo uu keeno caabuq (mucosa) xuubka malaaska ee cunaha baktiiriyumka loo yaqaan “bordatella pertussis”. Kalhuuriska oo ah 1-2 toddobaad ka dib waxa bilowda xaako, qandho fudud, qufac iyo cunno xumo. Qufacu wuxu noqdaa mid soo noqnoqda soona kordha: qofacyo gaagaaban oo isku xigxiga waxa raacaya neef jeed khasab ah taas oo sameyneysa codkii kixda. Waxa sida badan dhacda dhiigbax sanka iyo afka ka yimaada iyo matag qufaca xiriirka ah ka yimaada.

xiiqdheer¹: m.dh Cudur qufac badan leh oo carruurta ku dhaca. la-mid: kix.

xiiqdheer²: m.dh (daaw.) Cudur la isqaadsiiyo ee muddo gaaban, inta badanku dhaca caruurta oo uu keeno caabuq (mucosa) xuubka malaaska ee cunaha baktiiriyumka loo yaqaan 'bordatella pertussis'. Kalhuuriska oo ah 1-2 toddobaad ka dib waxa bilowda xaako, qandho fudud, qufac iyo cunno xumo. Qufacu wuxu noqdaa mid soo noqnoqda soona kordha: qofacyo gaagaaban oo isku xigxiga waxa raacaya neef jeed khasab ah taas oo sameyneysa codkii kixda. Waxa sida badan dhacda dhiigbax sanka iyo afka ka yimaada iyo matag qufaca xiriirka ah ka yimaada.

f. n., [compound] whooping cough, pertussis, croup

-ta: (n) whooping cough (huu-ping koof); pneumonia (na-moo-niya); bronchitis (boron-kaay-tes); respiratory disease

-ta: (magac, keli) qixi aad u xumaata o qufaca la soosaari kari waayo. Dh: kixdheer.

de: whooping cough, pertussis, croup

initial: x

lx: xiiqdheer

pd: (-ta)

ps: n0-f-cmp

key: xiiqdheer

1. a) (qof, geed, buur, kd.) kor iyo xagga cirka u fog; dhererkii loo badnaa wax u weheshaan; aan gaabnayn, b) (waddo, kd.) xagga dhinacyada aad ugu jiidan oo ugu fog. c) (ceel, god, kd.) hoos iyo xagga dhulka u fog; aan gaabnayn.

2. Meesha la joogo, meel wax badan u jirta ku sugan ama jooga; aan dhoweyn; durugsan.

dheer¹: m.dh Siil.

dheer²: f.g/mg4 (-raa, -rayd; dhaadheer) 1. (f.mg) Wax aan jooggiisu gaabnayn ahaansho. 2. (f.mg) Wax meel fog ku sugan ahaansho. 3. (f.mg) Waqti muddo la sugayo ama la soo dhaafay ahaansho. 4. (f.g) Is dh.: isla mid ahaansho, kisi ahaansho (nambar).

f.g/mg4 (-raa, -rayd; dhaadheer) 1. (f.mg) Wax aan jooggiisu gaabnayn ahaansho. 2. (f.mg) Wax meel fog ku sugan ahaansho. 3. (f.mg) Waqti muddo la sugayo ama la soo dhaafay ahaansho. 4. (f.g) Is dh.: isla mid ahaansho, kisi ahaansho (nambar). m.f.dh, dheeraan.

[adjective] tall, long, deep; loud

dheer [feminine] n. vagina, vulva

-aa / ayd: (adj) long (loong); tall (tool)-, loud (laawdh); deep (dhiip). Ex: nin dheer; tall man. Ceel dheer; deep well. Cod dheer; loud sound

dheer -ta: (n) female animal's genital organ; vagina (va-jeeyna); cunt (kant) ~ dhasho, siil, sabiil

Alto; lungo

Tall; long

-ta: (magac, dhedig, keli) wixii shrafta ku saabsan gaar ahaanna dumarka. Dh: sharaf.

dheer: (tilmaame) wax dherer joog ah leh. Li: gaaban.

dheer: (tilmaame) wax meel kaa fog jira.

طويل

f.g2 (-beeyay, -baysay) 1. Qof tib ku garaacid. 2. Wax tib ku tumid.

v. hit with a club; pound (grain)

(fal) tib la dhac.

bw: tib

de: hit with a club; pound (grain)

initial: t

lx: tibee

nt: tibayn ~ tibeyn (ta) [vn-f]

pd: (tibeeyey)

ps: v2b=tr

key: tibee

(fal) xoog u orod oo siigo kici. Kolkaad imtixaanka dhamayso fidhee oo baabuurka gaadh.

f.g2 (-dheeyay, -dhaysay) Wax dhiilla gelin.

v. put someone on his/her guard, make wary

(fal) cabsi iyo foojignaan ku abuur.

de: put s.o. on his/her guard, make wary

lx: irdhee

pd: (indheeyey)

ps: v2b=

key: irdhee

(fal) midho bixi, yeelo. Cambayahaw midhee dhaaxaan kaa dhursugee. Dh: midhay.

midhee: (fal) ereyo suugaan ah oo qaafiyad iyo xaraf raacle samee. Xabbad hees ah midhee.

/tindhar/ (n) maro dhakhso u gubata sida layloonka.

-ta: (magac, dhedig, keli) cad si gaar ah u samaysan oo ilmaha ku duuban kolka uu riximka ku jiro oo uu cuntada ka qaato dhalashada ka dibna soo dhaca. Qofna madheertii ma dhibto. Dh: mandheer.

tiédeur, n.f. - qandaca; fardiirka

(Fiidmeer-ta)

Nafley shinbir u eg aanse ahayn: waxay leedahay baalal xuub adag ka samaysan oo ay ku duusho, naaso iyo caano dhasheedu nuugto, arag aan fiicnayn iyo karti lala yaabo oo ay cayayaanka ku hesho oo ku eryooto, kuna garato oo kaga leexato wax kastoo ka hor yimaada iyadoo aan orodkeeda inna dhimayn; habeenkii bay ugaarataa maalintiina waa ay nasataa oo meelay iska lushaa iyadoo foororta; kibilli ama kobolli.

m.dh Haad naasleyda ka mid ah, cayayaanka ku nool leh, baalal xuub adag oo ay wax ku dareento oo habeenkii duusha; kibilli.

m.dh Haad naasleyda ka mid ah, cayayaanka ku nool leh, baalal xuub adag oo ay wax ku dareento oo habeenkii duusha; kibilli.

f. n. bat (flying mammal)

-ta: (n) bat (baat) ~ kabali

-ta: (magac, dhedig, keli) nafley shinbir u eg aanse ahayn; waxay leedahay baalal xuub adag ah oo ay ku duusho, naaso iyo teeda dhaddig oo caano leh, arag aan fiicnayn iyo awood gaar ah oo ay cayayaanka ku qabsato, kuna garato oo kaga leexato wax kasta oo ka hor yimaadda iyada oo aanu orodkeedu isdhimin. Habeenkii bay ugaadhsataa maalintiina meel bay isku qarisaa oo iska soo laadlaadisaa iyada oo foororta. Dh: kobolli, lali, kibilli.

de: bat (flying mammal)

lx: fiidmeer

pd: (-ta)

ps: n2-f

key: fiidmeer

وَطُواط خُفَّاش

adj., idiom: look tired

de: look tired

lx: il dheer

ps: adj-idiom

see: ildheer

key: il_dheer

m.dh 1. Aragti-dheer ahaansho. 2. la-mid: ildheeraan.

m.dh 1. Aragti-dheer ahaansho. 2. la-mid: ildheeraan.

f. n. wretched look

-da: (magac, dhedig, keli) meel fog wax ka arkid, fiiro dheer iyo garasho badan lahaan.

de: wretched look

lx: ildheeri

pd: (-da)

ps: n-f

key: ildheeri

(Jawdheer-ta)

1. Geed leh caleemo yaryar oo madmadow iyo laamo dhuudhuuban, oo asal wanaagsan leh.

2. Laamo la jaray oo engegey oo la shito.

m.dh 1. (botani) Geed caleemo madmadow oo yaryar iyo laamo oo dhuudhuuban oo asal fiican leh. 2. (m.u) Laan la jaray oo mayraxdii laga gurtay oo engegtay oo ul laga dhigto ama la shito. 3. Masalle harag ah.

m.dh 1. (botani) Geed caleemo madmadow oo yaryar iyo laamo oo dhuudhuuban oo asal fiican leh. 2. (m.u) Laan la jaray oo mayraxdii laga gurtay oo engegtay oo ul laga dhigto ama la shito. 3. Masalle harag ah.

f. n., [collective] plant species, used to make dye

Commiphora gowlello 10, C. tubuk 20, Gyrocarpus angustifolius 01, Terminalia polycarpa/prunioides 01

-ta: (magac, dhedig, keli) laan la jaray oo maydhaxdii laga diiratay oo ul laga dhigto ama la shito. Jawdheer ayaan soo qaatay.

jawdheer -ta: (magac, dhedig, keli) masalle harag ah. Dh: gogol.

jawdheer -ta: (magac, dhedig, keli) geed aad u dheer sida dhamasta oo u eg goosayga kana baxa dhulka ciidda cas.

cf: asal

de: plant sp., used to make dye

lx: jawdheer

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: jawdheer

m.dh (-ro, m.l) Lafaha dhuuxa leh ee dhaadheer middood.

m.dh (-ro, m.l) Lafaha dhuuxa leh ee dhaadheer middood.

-ka: (magac, lab, keli) labada lafood on gacanta ku yaal, tan dheer.

(Lafdheer-ta)

Lafaha oogada, kuwooda dheerdheer, sida kuwa bowdada, shanshada, cududda, kd., middood.

m.dh.u Lafaha dhaadheer ee dadka, ugaarta, dugaagga iyo duunyada.

f. n., [collective] long bone

-ta: (magac, dhedig, keli) lafaha dhaadheer ee jidhka mid ka mid ah sida; lafaha dhudhunka iyo bawdada.

de: long bone (e.g., of arm or leg)

lx: lafdheer

pd: (-ta)

ps: n0-f-col

key: lafdheer

m.dh Garabqodo.

m.dh la-mid: mandheer.

(Mandheer-ta)

Xubin kankoonsan oo ilmasideenka gudihiisa ka samaysanta kolka uurka la lee yahay oo uurjifka cunnada siisa; iyada iyo ilmaha waxaa isu haya xarigga xuddunta, dhalmada kaddibna waa ay soo dhacdaa.

m.dh (cilmiga naflayda) Xubin laga helo naasleyda iyo xayawannada kale ee ilmaha dhala, kaas oo uurjiifku ku dhejisan yahay gidaarka ilmagaleenka. la-mid: maldheer.

m.dh (cilmiga naflayda) Xubin laga helo naasleyda iyo xayawannada kale ee ilmaha dhala, kaas oo uurjiifku ku dhejisan yahay gidaarka ilmagaleenka. la-mid: maldheer.

f. n. placenta