tee — Macnaha & Turjumaada

1

tee¹: mu.we.dh (kuwee, w) Magacuyaal weyddiimeed oo dhaddig, oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: “Waa tee midda hadlaysa imminka?”.

2

tee²: (-tee) dk.we.dh Dibkabe weyddiimeed oo dheddig, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: “Fartee baa kula qurxoon?”.

waa la naqliyay ✓

1

tee¹: mu.we.dh ( kuwee, w) Magacuyaal weyddiimeed oo dhaddig, oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: Waa tee midda hadlaysa imminka?

2

tee²: (-tee) dk.we.dh Dibkabe weyddiimeed oo dheddig, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: Fartee baa kula qurxoon?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) erey su'aaleed u dhigma: waa tuma? Wa: kuwee.

waa la naqliyay ✓

1

(Ardaa-ga)

2

Dhul bannaan oo guryaha ka horreeya oo derbi ama teed ku wareegsan yahay; meel duggaal laga dhigo oo kor ka furan oo la fariisto ama la seexdo ama dano kale lagu qabsado.

waa la naqliyay ✓

Kuma? Kee? Tuma? Tee?

waa la naqliyay ✓

1

(Birmac-da)

2

Birta teeda wanaagsan; birlab; birsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Cumur-ta)

2

Aan teelteel ahayn ee isu dhowdhow; aan kala fogfogeyn; isku shiirshiir; cuur; jiq; (ama cumir).

waa la naqliyay ✓

1

(Cuur-ka)

2

1. (dad, kd.) koox; horin; xayn.

3

2. Aan teelteel ahayn; cumur;

waa la naqliyay ✓

1

(Gabbaldaya-ha)

2

Geed la abuuro oo jaadad badan u kala baxa; wuxuu lee yahay ubax dhexda ku leh gaashi weyn oo ah cawl ama cillaan ama darmad ama madow; gaashida qarkeeda waxaa ku teedsan caleemo ubax oo cillaan ah, gudeheedana waxaa ka buuxa abuur (iniino) faro badan oo saliid la cuno laga liso. Ubuxu hadba docda qorraxdu jirto buu u jeestaa; qorraxday; (ama gabbalday).

waa la naqliyay ✓

1

(Garabgal-ka)

2

Garabka xaggiisa ka tiirin, ka teegaarid; kaalmo.

waa la naqliyay ✓

1

(Goroyacaw-sha)

2

Goroyada teeda dheddig; booso; haldhurre.

waa la naqliyay ✓

1

(Haldhurra-ha)

2

Goroyada teeda dheddig; booso; goroyacawl.

waa la naqliyay ✓

1

(Heensarraar-ka)

2

Tiirar farraarro leh oo aqalka gudihiisa inta la teedsho, duubashida, kd., korka laga saaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Iskaashad-ka)

2

Wax wada qabsad; is teegaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Khaymad-da)

2

1. Aqal fudud oo kolna la dhiso kolna la furfuro oo lala guuro; buul.

3

2. Taanbuug; teendho.

waa la naqliyay ✓

1

(Miciinid-da)

2

Cid miciin u gelid; teegaarid; gargaarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Qamoqashiir-ka)

2

Teeriyotanbuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Qoqob-ka)

2

Dhis xero ama aqal gudihi qaysha oo kala googgooya; derbi; teed.

waa la naqliyay ✓

1

(Quba-da)

2

Bahal dhiig qabow oo lafdhabar leh oo halaqa iyo qallajisaha iyo yaxaaska la bah ah; waa jaadad badan, waxayna ku nooshahay badaha kulkulul, teeda birriga ku noolna waxaa la yiraahdaa diin; waxay leedahay gafuur aan ilko lahayn iyo oogo gaashaan adag oo gees ahi ku rogan yahay oo afarta addin iyo madaxa iyo dabadu dibadda uga soo bixi karaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Saraacima-da)

2

Libaax-badeed aad u weyn oo badaha kulul ku nool; wuxuu qalka kore ku lee yahay gafuur dheer oo xalleef ah oo ilko, kuwa miinshaarta u eki, labada dhinac kaga teedsan yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Sarab-ka)

2

Dhis ulo ka samaysan; teed.

waa la naqliyay ✓

1

(Shanhogsiis-ka)

2

Nagaar aan qodax lahayn oo ciiro leh; wuxuu lee yahay caleemo teelteel ah oo yaryar, ur lifaqoon oo biir ah, dhirta dawadana waa ka mid.

waa la naqliyay ✓

1

(Shiraac-a)

2

1. Maro weyn oo adag oo qaabab badan loo yeelo; kolka dakhalka kore lagu xiro oo dabayshu xoog u buuxiso, buu doonyaha horay u wadaa.

3

2. Dhar adag oo qallafsan oo laga dhigto darbaal, shiraac doonyood, teendho, ...

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) makiinad ay xuruufta alifba'du ku dhantahay oo wax lagu qoro.

waa la naqliyay ✓

1

(Teed-ka)

2

Qoryo ama wax la mid ah oo sarcan; sarab; sarsar.

3

-teed

4

Teeda.

waa la naqliyay ✓

1

teed¹: m.l 1. Qoryo gaagaaban oo meel la dhisayo la sii saarsaaro. 2. Ood loo dhigo ugaar si ay u marto meel loogu talaggalay. 3. la-mid: teedin.

2

teed²: f.g1 (-day, -dday) la-mid: teedi.

3

teed³: (-teed) dk.lh.dh la-mid: teeda2.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Qoryo gaagaaban oo meel la dhisayo la sii saarsaaro. 2. Ood loo dhigo ugaar si ay u marto meel loogu talaggalay. 3. la-mid: teedin.

waa la naqliyay ✓

Array

waa la naqliyay ✓

Array

waa la naqliyay ✓

v. put in row ~ crosswise (at regular intervals)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meegaar ood aan aad u adkayn oo deyr ah ku soo wareeji. Dh: deyr, meegaar, wareeji.

2

teed -ka: (magac, lab, keli) meegaarka ama wareega, meel soo xeeran.

3

teed -ka: (magac, lab, keli) shaashka iyo qaroofka ay iska kiciyaan xoolaha iyo xawayaanka badhkii marka ay cadhoodaan ama ay dagaalamayaan. Teed bay iska kicisay bisadaydii. Dh: giir

4

teed -ka: (magac, lab, keli) wax wareeg ahaan isu dabayaal. Teed-kaa muuqdaan ka imi.

waa la naqliyay ✓

/tiim/ (v) 1. buuxid (ciq ah, ka buuxo) (infl) (v) 2. roob xoog u da'a.

waa la naqliyay ✓

(-teen) dk.lh.dh la-mid: teenna².

waa la naqliyay ✓

v., neg. condition: you [sg / pl.] / she would not have done (X)

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) eeg tee.

waa la naqliyay ✓

Erey tilmaama wax dheddig oo qofka hadla haya ka fog, taas iyo toona, ka weecsan.

waa la naqliyay ✓

1

teer¹: mu.ti.dh (kuweer, w) Magacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax ama cid hadlaha ka fog yarana jaahiisa ka babcan lagu tilmaansado. Tu. “Cali wuxuu rabaa inuu la hadlo teer timid hadda”.

2

teer²: (-teer) dk.ti.dh Dibkabe tilmaame oo dib looga qodbo magac dhaddig, oo wax ama cid hadlaha ka fog yarana jaahiisa ka babcan lagu tilmaansado.

waa la naqliyay ✓

1

teer¹: mu.ti.dh (kuweer, w) (naxwe) Magacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax ama cid hadlaha ka fog yarana jaahiisa ka babcan lagu tilmaansado. Tu. Cali wuxuu rabaa inuu la hadlo teer timid hadda.

2

teer²: (-teer) dk.ti.dh (naxwe)Dibkabe tilmaame oo dib looga qodbo magac dhaddig, oo wax ama cid hadlaha ka fog yarana jaahiisa ka babcan lagu tilmaansado.

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaama tan dhedig oo qofka hadlaya ka durugsan. Teer halkan joogta noogu yeedh. Dh: taas, tan. Li: kaa.

waa la naqliyay ✓

pref. - horkabe tilmaama fogaansho.

waa la naqliyay ✓

télé, n.f. - raadiyaha la iska arko; telefiishinka

waa la naqliyay ✓

tête, n.f. - madaxa dadka

waa la naqliyay ✓

/trii/ (n) geed.

waa la naqliyay ✓

n., beer, -ti, geed, -ki; (in general) dhir, -ti; tree used to shut the enclosure, dacan, -ti.

waa la naqliyay ✓

1

1. Tiraab xiriiriya ereyada iyo tixaha hawraarta: oo; -e. (Nin wanaagsan ee geesi ah).

2

2. Xarafka e oo dheer; (ē).

waa la naqliyay ✓

1

ee¹: xi. 1. Eray lagu xiriiriyo laba weerood aan xor ahayn. Tusaale: “Nin wanaagsan ee geesi ah”, “Xarunta dhexe ee xisbiga”. 2. Eray lagu xiriiriyo laba weerood xor ah. Tusaale: “Ha kicin wuu bukaa ee ama wuu bukaa ee ha kicin”, “Meel kastaba aynu ka eegno ee heli mayno”, “Cali wuu shaqayay ee Maryam baa seexatay”. la-mid: e.

2

ee²: u.j Eray qof lala hadlayo dareenkiisa lagu soo jeediyo. Tusaale: “Ee aabbe!”. la-mid: eeyaa.

waa la naqliyay ✓

xi. 1. Erey lagu xiriiriyo laba weerood aan xor ahayn. Tusaale: Nin wanaagsan ee geesi ah. Xarunta dhexe ee xisbiga. 2. Eray lagu xiriiriyo laba weerood xor ah. Tusaale: Ha kicin wuu bukaa ee ama wuu bukaa ee ha kicin. Meel kastaba aynu ka eegno ee heli mayno. Cali wuu shaqayay ee Maryam baa seexatay. la-mid: e.

waa la naqliyay ✓

1

conj. and; that which ...; so ...

2

ee [conjunction] of, pertaining to

3

ee [feminine] n. EE, long E [digraph letter of the Somali alphabet.]

4

ee inter. hey!, oh!

waa la naqliyay ✓

1

long vowel of e. Ex: Eebbe; God; creator. eeddo; aunt

2

ee (preposition) belonging or connected to: of. Ex: baabuurta cusub ee dawladda; the new cars of the government

waa la naqliyay ✓

1

shaqalka 'e' oo dheer.

2

ee: eray qof lala hadlayo dareenkiisa lagu soo jeediyo. 'Ee aabbe!' Dh: eeyaa.

3

ee: (xidhiidhiye) tiraab xidhiidhisa tixaha hawraarta weedhaysan. Kani waa dersigii xisaabta ee uu shalay macallinku innoo dhiibay.

waa la naqliyay ✓

و

waa la naqliyay ✓

pron. - ku, kuu (adiga oo aan fale ahayn).

waa la naqliyay ✓

s.m. - shaah.

waa la naqliyay ✓

te, pron. pers. - adiga

waa la naqliyay ✓

/bii/ shinni (cayayaanka malabka sameeya).

waa la naqliyay ✓

/bii/ shynny.

waa la naqliyay ✓

n., shinni, -di.

waa la naqliyay ✓

fk. Qurub lagu soo jiidanayo foojignaanta qofka lala hadlayo. Tusaale: “Ila hadal dee! Dee, maxaad u yeeshay?”.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey lagu soo jiidanayo foojignaanta qofka lala hadlayo. I sii dee qalinka.

waa la naqliyay ✓

/fii/ (n) ujro (lacagta laga bixiyo adeeg, iskuul iwm) e.g. The admission fee was quite high.

waa la naqliyay ✓

fée, n.f. - naag aad u caqli badan.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-eeyay, -eysay) 1. (f.g) Wax meel yiil ama joogay meel kale gaarsiin. 2. (f.mg) Isu g.: laba wax ama ka badan isku darid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-eeyay, -eysay) 1. (f.g) Wax meel yiil ama joogay meel kale gaarsiin. 2. (f.mg) Isu g.: laba wax ama ka badan isku darid. m.f.dh, gayn.

waa la naqliyay ✓

v. take, carry, convey, transport; lead, bring to ~ into, escort

waa la naqliyay ✓

1

-yey / geysay: (v) carry, lead or take into a specified location; bring (hiring); transport (taraanispoort).

2

isu gee -yey / geysay: (v) total (tootel); add (aadh); combine (kom-baayn); sum (saam), add up ~ isku dar

waa la naqliyay ✓

(fal) meel ama qof ka qaad oo meel ama qof kale gaadhsii. Weelka madbakha gee. Li: keen.

waa la naqliyay ✓

Erey 'ku maqlay' ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo; (ama heeh).

waa la naqliyay ✓

fk. Erey “ku maqlay” ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo. la-mid: heeh.

waa la naqliyay ✓

fk. Erey 'ku maqlay' ka dhigan oo qofka loo yeeraa yiraahdo. la-mid: heeh.

waa la naqliyay ✓

inter. yes!, go on!; I hear you; I'm listening

waa la naqliyay ✓

quel (suffixe).

waa la naqliyay ✓

(interjection) yes (yees) ~ heeh

waa la naqliyay ✓

1

(falkaabe) waan ku maqlaa; haye aqbalay. Dh: hoow, heeh.

2

hee: (falkaabe) warka lagaga guro qof waano ama amar bixinaya oo qofka la waaninayo ama wax la amrayaayi ku celceliyo.

waa la naqliyay ✓

1

Kee?

2

Kuma? Iyama? Ayo? Yaa?

waa la naqliyay ✓

kee¹: mu.we.l kuwee, w Magacuyaal weyddiimeed oo lab oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: “ Waa kee midka aaday xafiiska?.”

waa la naqliyay ✓

1

kee¹: mu.we.l (kuwee, w) Magacuyaal weyddiimeed oo lab oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: Waa kee midka aaday xafiiska?

2

kee²: (-kee) dk.we.l Dibkabe weyddiimeed oo lab, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: Wiilkee baa kula hadlay?

waa la naqliyay ✓

(pronoun) which (wif); who (huu); used only for masculine singular nouns ~kuma

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) weyddiimeed oo lab oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Dh: kuwee.

2

kee: (dibkabe) weyddiimeed oo lab, oo wax ama qof lagu hubsado. Qalinkee la ii soo iibshay?

waa la naqliyay ✓

1

(lee-)

2

(waa aan leeyahay, (lee(y)ahay), waa uu lee yahay, waa ay lee yihiin, waa aad leedahay, waa ay leedahay, waa aad leedihiin; waa aannu/aynnu lee nahay) wax lihi u yihiin; haysta; qaba.

waa la naqliyay ✓

1

de: have ~ possess Root form of lahow ~ leh

2

lx: lee

3

pd: \pd-

4

ps: v5b-root

5

see: leedahay, leedihiin, leenahay, leeyahay

6

key: lee

waa la naqliyay ✓

1

Mee?

2

Xaggee jiraa? Aaway? Meeyey?

waa la naqliyay ✓

e.we (meedey; meeye/maye) Xaggee ayuu jiraa?, aaway?. Tusaale: “Wiilku mee?”, “Ku mee?”.

waa la naqliyay ✓

e.we (meedey; meeye/maye) Xaggee ayuu jiraa?, aaway?. Tusaale: Wiilku mee? Ku mee? e.we, maye. e.we.dh, meeday. e.we, meeyay. e.we, meeye.

waa la naqliyay ✓

loc. question word, m. where is he / it [masc.]?

waa la naqliyay ✓

(interrogative word) where is he? Ex: mee Cali? where is Ali?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) erey u dhigma aaway, halkee ayuu jiraa. Dh: aaway, aw, meeyey.

waa la naqliyay ✓

1

a: meeyey

2

de: where is he / it [masc]?

3

lx: mee

4

ps: qw-loc-m

5

key: mee

waa la naqliyay ✓

/pii/ (infl) (n) 1. kaadi(v) 2. kaadin.

waa la naqliyay ✓

v. win, beat

waa la naqliyay ✓

(fal) libin gaadh, cid ka badi. Dh: libayso, jebi, guulayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: win, beat

2

lx: ree

3

pd: (reeyey)

4

ps: v2b=

5

key: ree

waa la naqliyay ✓

fk.we la-mid: sidee.

waa la naqliyay ✓

question word: how?

waa la naqliyay ✓

/sii/ (v) 1. fiirin (arkid) (n) 2. fiiro (arag).

waa la naqliyay ✓

(adv) how (haaw); in what manner or way ~ sidee. Ex: see baad u rabtaa? how do you want this?

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey su'aaleed u dhigma: side? Waar see leedahay?

waa la naqliyay ✓

v.tr., arag, eeg, day, dugo, jedaali; let him see, daa ha arkee.

waa la naqliyay ✓

Caleen shaah

waa la naqliyay ✓

/tii/ (n) 1. shaah (n) 2. caleen-shaah (rinji).

waa la naqliyay ✓

n., shaah, -i, caleen, -ti.

waa la naqliyay ✓