tayo — Macnaha & Turjumaada

1

(Taya-da)

2

Sifada ama tilmaanta lagu garto dhalanka ama abuurta wax kale lee yihiin oo waxyaalaha kale kaga duwan yihiin (oo badanaa kaga wanaagsan yihiin); alab; nooc; jaad; cayn.

waa la naqliyay ✓

1

tayo¹: m.dh Sifo lagu garto dhalanka ama abuurta wax kale leeyihiin oo waxyaale kale kaga duwanyihiin; nooc; jaad.

2

tayo²: (-tayo) dk.lh.dh Tan annagu aannu leenahay. la-mid: taayada², taayo, tayada.

waa la naqliyay ✓

1

tayo¹: m.dh Sifo lagu garto dhalanka ama abuurta wax kale leeyihiin oo waxyaale kale kaga duwanyihiin; nooc; jaad.

2

tayo²: (-tayo) dk.lh.dh Tan annagu aannu leenahay. Tusaale: “Buugagtayada baa cusub”. la-mid: taayada².

waa la naqliyay ✓

1

f. n. quality, characteristic; type, kind

2

tayo pron., det, pl. our [exclusive.]

waa la naqliyay ✓

-tayada: (n) quality (ku-waaliti); goodness (guud-nes) Ex: tayo fiican; of good quality

waa la naqliyay ✓

1

Buona qualità

2

Good quality

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) heerka waxtar ee shaygu lee yahay.

waa la naqliyay ✓

جُودَة، جَوْدَة

waa la naqliyay ✓

1

(Si-da)

2

1. Sah lagu sugan yahay ama la yahay.

3

2. Hab; hannaan.

4

3. Tilmaan ama tayo wax lee yihiin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ka aa. ah: faa'iidada laga rajeynayo fal lagu dhaqaaqi doono. Tusaale: “Samaynta Warshadda Saabuunta waxa ka aa. ah in ay joogsato tii dibadda ka imaneysay oo lacagta adagi ku baxaysay”. 2. Ka aa. ah: mudnaanta uu wax, wax kale ka leeyahay. Tusaale: “Tiro badan waxaa ka aa. ah tayo”.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xaaladda uu ku suganyahay qof aan ciidan ku filan haysan. 2. Xaaladda uu ku suganyahay qof ciidan tayo fiican aan haysan. la-mid: ciidanxumaan.

waa la naqliyay ✓

1

dhaxantir¹: m.l 1. la-mid: dhaxantire. Dhar aan tayo fiicnayn oo loo gashado dhaxan awgeed. 2. la-mid: dhaxantirid.

2

dhaxantir²: f.g1 (-ray, -rtay) Wax dhaxanta la isaga baabi'iyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Dhiig laga soo miiray qof caafimaad qaba oo dhiig bixiye ah (donor) oo lagu shubo aroor ka mid ah xididdada dhiigga ee qof kale oo dhiiggiisu ku fillaan waayey tiro yari ama tayo xumi awgeed oo ka iman karta shil ama cudur.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh J. ah: maro aan qiime badan lahayn xag tayo.

waa la naqliyay ✓

1

magac¹: m.l (-cyo, m.dh) 1. Erey qof, meel ama wax gaar ahaan loo yaqaan oo loogu yeero. 2. M. leh: qof sharaf, wanaag iyo geesinnimo lagu yaqaan.

2

magac²: m.l (-cyo, m.dh) (naxwe) Qaybaha hadalka mid ka mid ah, oo tilmaama wax nool (gabar, faras iyo wixi lamida), wax aan noolayn (bir, loox iyo wixi lamida) iyo waxyaabo kale. M. caadyaal: wuxuu tilmaama waxyaabo la taaban karo (buug, qalin iyo wixi lamida); m. cillaneed: wuxuu tilmaama shay leh tayo aanay dareemi karin shanta dareemayaal (jacayl, fikrad, run iyo wixi lamida); m. gaar: magac si gaar ah u tilmaama noole ama shay (Maandeeq, Xamar, Cali, Jubba iyo wixi lamida); m. guud: magac si guud ah u tilmaama qof, xayawaan ama shay (gabar, lo', magaalo iyo wixi lamida); m. urur: magac tilmaama koox noole ama shay (xayn, geel, dad iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) 1. Tayo wanaagsan. 2. Qurux haybad. 3. Xurmo iyo sharaf. 4. Qayb yar oo u taagan alaab la suuqgaynayo lagana arki karo nooca iyo sifada alaabtaas. la-mid: muuno.

waa la naqliyay ✓

m.l Dheef tayo leh oo laga helo cuntada qaarkeed. la-mid: nuxur.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. R. ah: wax dhab ah. Tusaale: “War r. ah baa la ii soo sheegay”. 2. R. ah: wax tayo wanaagsan. Tusaale: “Saacad r. ah baan soo iibsaday”.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyaabo/-iyaalo, m.l) 1. Sah lagu suganyahay ama la yahay. 2. Hab; han-naan. 3. Tilmaan ama tayo wax leeyihiin. la-mid: sida, sidaan, sidaas, sidii, sikasta, siwalba.

waa la naqliyay ✓

1

taayada¹: mu.lh.dh (kuwayaga, w) Magacuyaal lahaansho oo tilmaamaya wax annagu (qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayaa aynan ku jirin) aanu leenahay. Tusaale: “Taayada lama taaban ka-ro”.

2

taayada²: (-taayada) dk.lh.dh Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax annagu (qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayaa aynan ku jirin) aanu leenahay. Tusaale: “Buugaagtayadu way ka duwanyihiin kuwiinna”. la-mid: tayo².

waa la naqliyay ✓

dk.lh.dh la-mid: tayo².

waa la naqliyay ✓

1

tiro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Hab lagu garto kolka mid mid loo soo qaado kaddib, inta inood oo wax ka koobanyahay. 2. Ari ka kooban boqol (100) neef. 3. T. iyo tayo: caddad iyo qaayo.

2

tiro²: m.dh (-ooyin, m.l) 1. (xisaab) Summado loo adeegsado tirinta iyo cabbirid-da. Tirooyinka hadda guud ahaan la adeegsado waxa ay ku salaysanyihiin habdhis salkiisu yahay Hindi-Carab. 2. (xisaab) Tiro kasta oo ah maangal ama murakab waxa jiro noocyo badan oo tirooyin ah: (b) tirsiimo (abyoone togan) (t) tiro idil (j) abyooneyaasha (x) tiro lakab ah (kh) tiro lakab la'. 3. (naxwe) Koox naxweed oo waxqabadkeedu yahay in ay tilmaanto cadad dad, xayawaan iyo shay oo giddigooda ah tirsamayaal. Tusaale: “Kow, labo, qof”; tirada lidka isku ah waa keli iyo wadar (mid/dhawr).

3

tiro³: f.g3 (-rtay, -ratay) Wax meel ka ba'sasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xaaladda uu ku suganyahay qof aan ciidan ku filan haysan. 2. Xaaladda uu ku suganyahay qof ciidan tayo fiican aan haysan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daaw.) Dhiig laga soo miiray qof caafimaad qaba oo dhiig bixiye ah (donor) oo lagu shubo aroor ka mid ah xididdada dhiigga ee qof kale oo dhiiggiisu ku fillaan waayey tiro yari ama tayo xumi awgeed oo ka iman karta shil ama cudur.

waa la naqliyay ✓

1

magac¹: m.l (-cyo, m.dh) 1. Erey qof, meel ama wax gaar ahaan loo yaqaan oo loogu yeero. 2. M. leh: qof sharaf, wanaag iyo geesinnimo lagu yaqaan.

2

magac²: m.l (-cyo, m.dh) (naxwe) Qaybaha hadalka mid ka mid ah, oo tilmaama wax nool (gabar, faras iyo wixi lamida), wax aan noolayn (bir, loox iyo wixi lamida) iyo waxyaabo kale. M. caadyaal: wuxuu tilmaama waxyaabo la taaban karo (buug, qalin iyo wixi lamida); m. cillaneed: wuxuu tilmaama shay leh tayo aanay dareemi karin shanta dareemayaal (jacayl, fikrad, run iyo wixi lamida); m. gaar: magac si gaar ah u tilmaama noole ama shay (Maandeeq, Xamar, Cali, Jubba iyo wixi lamida); m. guud: magac si guud ah u tilmaama qof, xayawaan ama shay (gabar, lo', magaalo iyo wixi lamida); m. urur: magac tilmaama koox noole ama shay (xayn, geel, dad iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) 1. Tayo wanaagsan. 2. Qurux haybad. 3. Xurmo iyo sharaf. 4. Qayb yar oo u taagan alaab la suuq-gaynayo lagana arki karo nooca iyo sifada alaabtaas. la-mid: muuno.

waa la naqliyay ✓

m.l Dheef tayo leh oo laga helo cuntada qaarkeed. la-mid: nuxur.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. R. ah: wax dhab ah. Tusaale: War r. ah baa la ii soo sheegay. 2. R. ah: wax tayo wanaagsan. Tusaale: Saacad r. ah baan soo iibsaday.

waa la naqliyay ✓

Kuma? Kee? Tuma? Tee?

waa la naqliyay ✓

e.we 1. Kuma?, kee?, tuma?, tee? 2. Waa a.?: waa kuma?, yaa waaye?

waa la naqliyay ✓

e.we 1. Kuma?, kee?, tuma?, tee? 2. Waa a.?: waa kuma?, yaa waaye?

waa la naqliyay ✓

question word: who?

waa la naqliyay ✓

1

who (huu) ~ kee; see [eeg] waayo?

2

ayo: (suffix)-. [ negative with ma or maan] used to form negative present continuous tense of some verbs with pronoun he or L. Ex: waxba maan arkayo; I am seeing nothing. Waxba maan sheegayo; I am saying nothing

waa la naqliyay ✓

erey weydiin ah oo lagu raadinayo cidda la sheegayo ama wax samaysay. Dh: waa kuma? waa kee? waa tuma? waa tee?

waa la naqliyay ✓

(-tay) dk.lh.dh la-mid: tayda².

waa la naqliyay ✓

1

(fal) socod dareer oo xawli ah. Naaska hooyada caano ayaa ka soo tay yidhi.

2

tay-ga: (magac, lab, keli) qoorxidh raggu surka ku qaato. Dh: garabaati, karafaad.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Aaya-da) (waa shedan tahay) Carruurta hooyadood maahee, oorida kale, oo aabbahood qabo.

2

2. (Aaya-ha) Waxtar waa danbe wax laga dheefo; ciribdanbeed; aayatiin; meecaad; liil danbe; (ama aaye).

waa la naqliyay ✓

1

aayo¹: m.l la-mid: aayatiin.

2

aayo²: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Afo waxa ay u tahay carruurta ninkeedu ka dhalay naag kale. 2. Haweeney qof abtigii ama adeerkii qabo. 3. Qof waxa ay u tahay hooyadiis walaasheed; habaryar. la-mid: aaye.

waa la naqliyay ✓

1

aayo¹: m.l aayatiin.

2

aayo²: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Afo waxa ay u tahay carruurta ninkeedu ka dhalay naag kale. 2. Haweeney qof abtigii ama adeerkii qabo. 3. Qof waxa ay u tahay hooyadiis walaasheed; habaryar. la-mid: aaye.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. aunt, uncle's wife; stepmother

2

aayo m. n. future, destiny

waa la naqliyay ✓

1

-aayaha: (n) fate (feyt); predetermined events ~ see also [eeg] aayatiin

2

aayo: aayada: (n) 1. stepmother (isteep maadar); the wife of one's father or uncle. 2. aunt (aanti); the sister of one's father ~ eeddo. 3. u aayo: benefit (bene fit) ~ see also [eeg] u aay

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) carruurta hooyada dhashay ma ahee, xaaska kale ee uu aabbahood, adeerkood ama abtigood qabo.

2

aayo-ha: (magac, lab, keli) mustaqbal wanaagsan oo dedaal hore midhihiisa la goosto. Dh: aayatiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Caya-da)

2

Canyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: canyo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] vegetable species

waa la naqliyay ✓

1

(Aiyo) All.Som. Portulaca oleracea L. Portulacaceae.

2

S Portulaca quadrifida L. Portulacaceae.

3

C Portulaca sp. aff. P. wightiana Wight&Arn. Portulacaceae

4

N,S Chenopodium murale L. Chenopodiaceae.

5

N,C Gynandropsis gynandra (L) Bria. Capparidaceae.

6

S,C Zaleya pentandra (L) Jeffrey. Aizoaceae.

7

N Cleome kelleriana (Schinz) Gilg&Bened. Capparidaceae.

8

S,C,N Vahlia somalensis Chiov. Crassulaceae.

9

C,N Gisekia pharnaceoides L. Aizoaceae.

10

N Flaveria trinervia (Spreng) Mohr. Compositae.

11

S Boerhavia diffusa L. Nyctaginaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) geed ka mid ah geedaha xawaashka dheriga lagu sameeyo oo aad u dheecaan badan. Dh: calyo.

2

cayo -da: magac, dhedig, keli) geed biyood ka baxa dhulka jabadada ah iyo digada xoolaha. Cayo guri xoolo ma daaqaan.

waa la naqliyay ✓

1

a: canyo

2

de: vegetable sp.

3

lx: cayo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: cayo

waa la naqliyay ✓

1

(Daya-da)

2

Dawaco; dawo (ama deyo).

waa la naqliyay ✓

1

dayo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Caleenta quraca, siiba intay weli qoyantahay. 2. la-mid: dawaco.

2

dayo²: f.g/mg3 (-yday, -yatay) 1. (f.g) Ka d.: wax meel ka raadsasho. 2. (f.g) Ka d.: wax, wax kale ka dhex xulasho. 3. (f.mg) Ku d.: qof, qof kale wax uu sameeyey ka daba samayn.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-yday, -yatay) 1. (f.g) Ka d.: wax meel ka raadsasho. 2. (f.g) Ka d.: wax, wax kale ka dhex xulasho. 3. (f.mg) Ku d.: qof, qof kale wax uu sameeyey ka daba samayn. m.f.dh, dayasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. jackal

2

dayo pron., det, pl. our [exclusive.]

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xayawaan duurjoog ah oo dhogor cawlan leh eydana u eg. Naa dayo, dayo caliyeey dabkaa ba'. Dh: dacawo, dawaco.

waa la naqliyay ✓

1

(Faya-da)

2

Cudur la'aan; caafimaad; fayoobi; ladnaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Caafimad, jiro la'aan, bedqabid. la-mid: fayad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Caafimad, jiro la'aan, bedqabid.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] good health

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) fayoobi badnaan; caafimaad qab; cudur la'aan; faylanaan.

2

fayo -da: (magac, dhedig, keli) nakhas marmar isku taaga feedhaha oo xanuun la dareemo leh. Fayoy feedhaha i sii daa. Dh: fajo.

waa la naqliyay ✓

1

de: good health

2

lx: fayo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: fayo

waa la naqliyay ✓

kayo¹: mu.dhm.ly la-mid: kaayo¹.

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) layeele ah oo tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah, oo kuwa lala hadlayaa aysan ku jirin. Dh: kaayo.

2

kayo: (dibkabe) lahaansho oo tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayaa aynan ku jirin, aanu leenahay. Dh: kaayaga.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bukhaar hawada ku samaysma oo biyaha roobku ka soo baxaan oo marka uu da'ayo hillaac iyo onkad sameeya. Dh: daruur, fad, guulaamo.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-btay, -batay) 1. Wax la filanayay oo la waayey dib u gocasho. 2. Dhacdo godob ka tirsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-btay, -batay) 1. Wax la filanayay oo la waayey dib u gocasho. 2. Dhacdo godob ka tirsasho. m.f.dh, tabasho.

waa la naqliyay ✓

v. miss, feel the lack of

waa la naqliyay ✓

1

de: miss, feel the lack of

2

initial: t

3

lx: tabo

4

pd: (tabtay)

5

ps: v3b=tr

6

key: tabo

waa la naqliyay ✓

1

(Tala-da)

2

Wax wax ka qabadkood, oo qof, sida ay ula eg tahay, ka sheego; arrin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Fikrad wax ku ool ah oo cid tuseysa sidii uu wax u qabsan lahaa.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Fikrad wax ku ool ah oo cid tuseysa sidii uu wax u qabsaan lahaa.

waa la naqliyay ✓

f. n. decision, advice, opinion, directions, proposal

waa la naqliyay ✓

1

-talada: (n) advice (adh-veeyz); counsel (kaawn-sal); guidance (gaay-dhensi); piece of advice; suggestion (saj-jesh-shin); opinion (o-piin-yan) ~ waano

2

ku talagal -ay / ku talagashay: (v) intend to (inteendh to); plan to (palaan tu)

waa la naqliyay ✓

1

Consiglio

2

Advise

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) arrin taagan sida laga yeelayo oo laga wada hadlo iyo go'aanka laga qaato.

2

talo -da: (magac, dhedig, keli) ra'yi qof soo jeediyo. Dh: aragti.

waa la naqliyay ✓

1

de: decision, advice, opinion, directions, proposal

2

initial: t

3

lx: talo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: talo

waa la naqliyay ✓

نصِيحَة

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, wax sii oo gargaar. Khalqiguu wax wada taaran jiray tabanayee mooyi.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-xday, -xatay) Wax iniino ah, dhexda ka daloola dun iskula xiriirasho.

waa la naqliyay ✓

v. put things in sequence ~ one after the other; put beads on a thread for oneself

waa la naqliyay ✓

1

a: tixo

2

de: put things in sequence ~ one after the other; put beads on a thread for oneself

3

initial: t

4

lx: taxo

5

pd: (taxday)

6

ps: v3b=tr

7

key: taxo

waa la naqliyay ✓

(fal) mindhicirka xoolaha gacanta ku qabo oo uuska ku jira ka sii daa.

waa la naqliyay ✓

m.dh Xishood.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] modesty, shyness, humility

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xishood iyo asturnaan. Waligey xishookiyo, dhigi mayo xayo oo, xadhiggii dirkaygiyo, xadi maayo diintee.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: modesty, shyness, humility

3

initial: x

4

lx: xayo

5

pd: (/da)

6

ps: n0-f-abs

7

key: xayo

waa la naqliyay ✓

1

(tan + iyo)

2

Jeer laga gaaro; (meel ama goor la isla og yahay); halkiyo; ilaa.

waa la naqliyay ✓

fk. Ilaa; tan³.

waa la naqliyay ✓

fk. Ilaa; tan³.

waa la naqliyay ✓

conj. since, until

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) jeer laga gaaro; halkiyo; ilaa.

waa la naqliyay ✓

1

bw: sp: tan iyo

2

de: since, until

3

initial: t

4

lx: taniyo

5

ps: conj

6

syn: ilaa, halkiyo

7

xv: xataa

8

key: taniyo

waa la naqliyay ✓

1

cf: jaad; cayn

2

de: quality, characteristic; [ext.] type, kind

3

hm: 1

4

initial: t

5

lx: tayo

6

pd: (/da)

7

ps: n6-f

8

key: tayo_1

waa la naqliyay ✓

1

de: our [exclusive]

2

hm: 2

3

initial: t

4

lx: tayo

5

ps: pro-det-1pl

6

xe: our daughter

7

xv: =-tayada

8

key: tayo_2

waa la naqliyay ✓

1

(Togaya-da)

2

Tan laga togto oo ugu wanaagsan; door; xulanti.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Soocidda. 2. Wax middooda xulka ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. selected ~ chosen thing(s); selection, choice

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax badan, inta ama tan laga togto oo ugu wanaagsan. Dh: door, xulanti.

waa la naqliyay ✓

1

de: selected ~ chosen thing(s); selection, choice

2

initial: t

3

lx: togayo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: togayo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: tolay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qare la miiray gufarka ka hara.

waa la naqliyay ✓

1

de: our [exclusive]

2

lx: -gayo

3

ps: pro-det-1pl

4

see: =-kayaga

5

key: -gayo

waa la naqliyay ✓