taygas

(Agas-ka)

Cunno la raacsho qofka dhinta oo xabaasha agteeda lagu cuno; qoriqaad.

m.l Cunto la siiyo dadka aasaya qof dhintay oo qabriga lagu dul cuno.

m.l Cunto la siiyo dadka aasaya qof dhintay oo qabriga lagu dul cuno.

(ereycodeed) erey lagu dhawaaqo marka la muujinayo fajac iyo yaab. Agas! aar muxuu yidhi!

agas -ka: (magac, lab, keli) Quraanka iyo werdiga loo akhriyo qof dhintey. U akhriya agas ragii uu waraabuhu abxadey.

agas-ka: (magac, lab, keli) cunto la raacsho qofka dhinta oo lagu cuno xabaasha dusheeda. Agas badan baa xabaasha la dul keenay. Dh: qori'qaad, axan.

agas -ka: (magac, lab, keli) geerida iyo dhimashada lafteeda.

(suffix): my (maay) the possessive form of my or mine with nouns ending definite article -ga. Ex: gurigayga; my house, gaarigayga; my car. buugayga; my book

Erey tilmaamaya wax dheddig oo yaal ama qof dheddig oo ku sugan meel qofka hadlaya ka durugsan; middaas; (ama taa).

taas¹: mu.ti.dh (kuwaas, w) la-mid: taa¹

taas²: (-taas): dk.ti.dh Dibkabe tilmaame oo magac dhaddig dib looga qodbo, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: “Beertaas waa tayda”. la-mid: taa².

(-taas) dk.ti.dh 1. Dibkabe tilmaame oo magac dhaddig dib looga qodbo, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: Beertaas waa tayda. 2 (mu.ti.dh) Magacuyaal tilmaame oo dh, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: Taas ayaa fiican. mu.ti.w, kuwaas. la-mid: taa.

deictic: that, those

(pronoun) that (thaat); used with nouns that refer to things or persons of feminine gender ~ taasi. Ex: taas ma cusub tahay? Is that one new?

(magac'uyaal) tilmaamaya wax dhedig oo yaal; mid dhedig oo ku sugan meel ka durugsan qofka hadlaya. Dh: middaas, taa, taasi.

a: taa

cf: tan, teer, too

de: that, those

initial: t

lx: taas

ps: deic-f

key: taas

تِلْكَ

de: my

lx: -ayga

ps: pro-det-1sg

xe: my cow

xv: =-kayga

key: -ayga

Kan anigu aan leeyabay.

kayga¹: mu.lh.l (kuweyga, w) Magacuyaal lahaansho oo lab oo tilmaamaya wax anigu (qofka koowaad ee kelida ah ee hadlaha ah) aan leeyahay. Tusaale: “Midkan kayga ma ah”.

kayga¹: mu.lh.l (kuweyga, w) Magacuyaal lahaansho oo lab oo tilmaamaya wax anigu (qofka koowaad ee kelida ah ee hadlaha ah) aan leeyahay. Tusaale: Midkan kayga ma ah.

kayga²: (-kayga) dk.lh.l Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax anigu (qofka koowaad ee kelida ah ee hadlaha ah) aan leeyahay. Tusaale: Dalkaygu waa hodan. la-mid: kay.

(adj) [the possessive form of I] my (maay); for masculine nouns ending -ka. Ex: wiilkayga; my son

(magacuyaal) tilmaama qofka kowaad ee hadluhu wax uu leeyahay.

m.l (-gyo, m.dh) (fiisikis) Summad: Lx. halbeegga caalamiga (H.C.) ee iftiimida, le'egna iftiinka uu soo kaahiyo burqad iftiimeedka 1 luuman ah, kuna fidsan bed hal mitir labajibbaaran.

-ka: (magac, lab, keli) (halbeeg) summadda (Lx.) halbeegga caalamiga (H.C.) ee lamahuraannimo 537 iftiimida, le'egna iftiinka uu soo kaahiyo burqad iftiimeedka hal luuman ah, kuna fidsan bed hal mitir labajibbaaran.

pron., pron. and preposition: someone ... of me

(pronoun) I or to me.. Ex: maxaa layga rabaa? what am I supposed to do?

de: someone ... of me = la + i + ka

lx: layga

ps: pro + pro + prep

key: layga

-ga: (magac, lab, keli) alool yar oo irridda aqalka lagu xidho oo albaab oo kale u ah.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg tagid.

Tayga

s.f. - taargo, lambar baabuur.

Wax keli ah oo dheddig, kolka qofka lihii sheega hayo inuu lee yahay.

tayda¹: mu.lh.dh (Kuweyga, w) Magacuyaal lahaansho oo tilmaamaya wax anigu (qofka koowaad ee kelida ah ee hadlaha ah) aan leeyahay. Tusaale: “Taydu waay caddahay”.

tayda²: (-tayda) dk.lh.dh Dibkabe tilmaamaya wax keli ah oo dheddig, kolka qofka lihii sheegayo inuu leeyahay. Tusaale: “Nin baa hortayda taagan”. la-mid: tay.

tayda¹: mu.lh.dh (kuweyga, w) Magacuyaal lahaansho oo tilmaamaya wax anigu (qofka koowaad ee kelida ah ee hadlaha ah) aan leeyahay. Tusaale: Taydu waay caddahay.

tayda²: (-tayda) dk.lh.dh Dibkabe tilmaamaya wax keli ah oo dheddig, kolka qofka lihii sheegayo inuu leeyahay. Tusaale: Nin baa hortayda taagan. la-mid: tay.

(magac'uyaal) wax keli ah oo dhedig kolka qofka lahi sheeganayo inuu leeyahay. Kala saar tayda iyo taada. Dh: kuwayaga.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg tayid.

(Hagas) N Pterocephalus frutescens A.Rich. Dipsacaceae.

-ka: (magac, lab, keli) dhexqaadka hawlo aan ku khusayn iyo wax walba.

(fal) qoraal ku celceli si aad farta u barato; farqoridda baro. Dh: feegar, feegaar.

faygar -ka: (magac, lab, keli) qoraal ku celcelin; farqoridda barasho; waxqor ku celcelin. Dh: feegar, feegaar.

m.l (-syo, m.dh) (daawo) Saxar aad u yar oo aan lagu arki karin weyneyso fudud ama aan lagu shaandhayn karin shaandho, laakiinse awood u leh, inuu ku dhalo kuna dheefsado unug kale dhexdiisa.

m.l (-syo, m.dh) (daaw.) Saxar aad u yar oo aan lagu arki karin weyneyso fudud ama aan faytamiin lagu shaandhayn karin shaandho, laakiinse awood u leh, inuu ku dhalo kuna dheefsado unug kale dhexdiisa.

m.l (-syo, m.dh) Neecaw qabow oo ka dambaysa roob da'ay; yalalaxo.

-ka: (magac, lab, keli) laba birood oo af leh oo dhexda si dabacsan iskaga xidhan oo wax lagu jaro. Xadhigga mangas ku kala jar. Dh: magas, gardhabo. Wa: manqasyo, gonof, suldaaro.

mangas -ka: (magac, lab, keli) hab qofka ordaya lagu legdo oo lugtiisa labada lugood ee ka wax legdaya la dhexgeliyo laguna legdo. Dh: tamco

m.l (-syo, m.dh) (c.cimi.) Daruur maraysa joog sare oo waslad waslad ah, oo muuqaal ahaan jilicsan una eg baalal.

m.l (-syo, m.dh) (c.cimi.) Daruur maraysa joog sare oo waslad waslad ah, oo muuqaal ahaan jilicsan una eg baalal.

1. La taagey; la joojiyey.

2. Aan fadhiyin, soconaynna; joog cagaha dhulka ugu haya.

3. Soo baxsan; likaysan; liqdaaran.

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax la togay ahaansho. 2. Wax ama qof aan socon ahansho.

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax la togay ahaansho. 2. Wax ama qof aan socon ahansho. m.f.dh, taagnaan.

der. [adjective] erect, fixed, standing, upright; halted; stable, permanent

-taagnaa / taagnayd: (adj) standing (istaandhing); vertical (veer-tikaal); erect (irekt); remaining upright

(tilmaame) wax qaab dhereran leh. Nin taagan ayaan soo dhaafay. Dh: turqan, dhereran, dhidban, quturan, ligan.

taagan: (tilmaame) likaysan; kacsan; liqdaarsan.

de: erect, fixed, standing, upright; halted; stable, permanent

initial: t

lx: taagan

pd: (taagnaa)

ps: adj-der

key: taagan

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg taagida.

(tilmaame) qof wararka sirta ah qaada.

(fal) dhaqaaladarree oo ha tashiilin. Tabqasaa la raacshiyo in ay tacabkhasaaraan e.

(tilmaame) «kala wax kala durugsan.

m.l (-syo, m.dh) (cilmiga naflayda) Qayb ka tirsan maskax-horaadka lafdhabarleyda oo ku taalla aybotalamaska korkiisa. Waxay wararka dareenka u gudbisaa lakabyaga maskax horaadka, waxa kale oo ay ku shuqul leedahay u beddelidda gujooyinka dareemo wacyi leh.

m.l (-syo, m.dh) (cilmiga naflayda) Qayb ka tirsan maskax-horaadka lafdhabarleyda oo ku taalla aybotalamaska korkiisa. Waxay wararka dareenka u gudbisaa lakabyaga maskax horaadka, waxa kale oo ay ku shuqul leedahay u beddelidda gujooyinka dareemo wacyi leh.

(Targal-ka)

Surweel.

m.l (-llo, m.dh) 1. Sarwaal hoos ka dhuuban oo badanaa fardaha lagu fuulo.2. Sarwaal.

m.l (-llo, m.dh) 1. Sarwaal hoos ka dhuuban oo badanaa fardaha lagu fuulo.2. Sarwaal.

m. n. pair of pants, trousers

de: pair of pants, trousers

initial: t

lx: targal

pd: (-ka)

ps: n2-m

syn: surweel

key: targal

(fal) «u ~» si tiigsasho ah ugu qayli, ugu yeedh, u tannaag. U tayaaq safarka.

tayaaq -a: (magac, lab, keli) qaylo baaq ah oo gurmad lagu dalbanayo. Dh: qaylodhaan.

-a: (magac, lab, keli) orgiga aadka u weyn. Tayrax cad ma leh. Dh: qoobash.

-ga: (magac, lab, keli) marka qof kaa fog aad dhawaaq dheer ugu yeedhayso. Dh: wicid.

(fal) qaylo ku tiigso. Hadal qaylo tara, ma tayaaqsadaa, mise turunturrada aan ku tababbartee, waan tiigsadaa.

/tir-gaas/ (n) sunta dadka ka ilmaysiisa.

Sun-indhood

-ka: (magac, lab, keli) eeg cayrayn.

(Dhaygag-ga)

Eegid, meel ama wax, indhaha lagu qabto oo laga qaadi waayo, iyadoo aan la libiqsana hayn.

dhaygag¹: m.l 1. Yaab awgiis meel ama wax iyadoo aan la libiqsanayn. 2. la-mid: dhaygagid.

dhaygag²: f.mg1 (-gay, -gtay) Ku dh.: yaab awgiis wax iyadoo aan la libiqsanayn eegid.

dhaygag¹: m.l Yaab awgiis meel ama wax iyadoo aan la libiqsanayn.

dhaygag²: f.mg1 (-gay, -gtay) Ku dh.: yaab awgiis wax iyadoo aan la libiqsanayn eegid. m.f.dh, dhaygagid.

m. n. stare, gaze

dhaygag v. stare at, gaze

-ay I tay: (v) [with preposition ku] gaze (geeyz); gape (geeyp); stare (isteer); glare (galeer) ~ ku dhaygag

(fal) yaab iyo amakaag, ha ku qabto. dhaygag -ga: (magac, lab, keli) yaab iyo amakaag qabid.

m.l la-mid: haybadeysasho.

(fal) heerka uu joogo xisaab oo eeg. Bal maqyaas heerka macaanka odaygu marayo. Dh: qiyaas.

maqyaas -ka: (magac, lab, keli) wax wax lagu qiyaaso. Dh: miqyaas, beeg.

[MAYGAG, MEGAG, MAYGUG, MEGAK] Boscia minimifolia 03, Maerua crassifolia 01, Terminalia parvula 01

magac loo bixiyo wiil aad u madaw.

-ga: (magac, lab, keli) geed abaareed dhaadheer oo culayga weelka ku wacan.

maygaag -ga: (magac, lab, keli) midab maarriin madaw xiga. Wiil muddakar ah oo midabkiisu maygaag yahay ayaa na soo maray.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg naagayn.

(Naynaas-ta)

Naanays.

naynaas¹: m.dh la-mid: naanays¹.

naynaas²: f.mg1 (-say, -stay) la-mid: naanays³.

f. n. nickname

-ta: (n) nickname (nik-neeym) ~ naanays

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg naanays.

de: nickname

lx: naynaas

pd: (-ta)

ps: n1-f, n2a-f

see: naanays

key: naynaas

(Qaybgal-ka)

(ka qaybgal) Wax la waxaynayo oo qayb laga qaato, wax laga wadaago.

qaybgal¹: m.l Ka q.: ka qayb qaadashada hawl la qabanayo. la-mid: qaybgelid.

qaybgal²: f.mg1 (-alay, -ashay; -geli) Ka q.: hawl la qabanayey ama wax kale qayb ka qaadasho.

qaybgal¹: m.l Ka q.: ka qayb qaadashada hawl la qabanayo.

qaybgal²: f.mg1 (-alay, -ashay; -geli) Ka q.: hawl la qabanayey ama wax kale qayb ka qaadasho. m.f.dh, qaybgelid.

-ka: (n) participation (paarti-sipeey-shin) see also [eeg] ka qaybgal

(fal) (ka ~) ku jir oo qayb ka noqo. Shirka ka soo qaybgal.

qaybgal -ka: (magac, lab, keli) (ka ~) shir iyo wax la mid, qayb ka noqosho. Dad ka qaybgal loog yeedhay uunbaa casuumadda iman kara.

-ka: (magac, lab, keli) xoogdarrada qof itaal lahaan jirey tamargabo. Dh: hawlgab.

(Taagsad-ka)

Taagsasho.

m.l la-mid: taagsasho.

-ka: (magac, lab, keli) awood u sheegad.