taq — Macnaha & Turjumaada

-a: (magac, lab, keli) karidda dheriga marka uu furka tuuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Caabid-ka)

2

Qof cibaado badan; taqi.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhilla-da)

2

Naag xun oo ragga la mid ahi u wada tago; gogoldhaaf taqaan; sharmuuto; qaxbad.

waa la naqliyay ✓

1

1. (ku + ma = kuma? weyddiin) Kee? Iyama? Ayo? Yaa? Kumaa? (Kumaa = kuma + ayaa).

2

2. (ku + ma = diiddo) waxay ka jawaabtaa weyddiinta: Ma i taqaan? Kuma aqaan; Wiilkii aqalka ma ku jiraa? Kuma jiro; Dhiisha caano ma ku shubtay? Kuma shubin; ...).

waa la naqliyay ✓

1

(Seytuun-ka)

2

1. Geed geedaha kuwa u waxtar badan ka mid ah oo geed-abaareed ah; waxaa mirihiisa laga lisaa saliid-seydda la wada yaqaan.

3

2. Miraha seytuunka ka baxa, oo ama sidooda loo cuno (iyagoo cusbaysan ama khal lagu daray) ama saliid laga sameeyo, saliidseydda, sida subagga oo kale baa wax loogu iidaantaa oo loogu shiilaa; waxay kale oo wax ka tartaa saabbuun-samayska.

4

3. Geed kale oo labaad oo Soomaalidu seytuun u taqaan iyo mirihiisa, iyagana la cuno; guwaafa ama jawaafa.

waa la naqliyay ✓

1

(Taqdiin-ta)

2

1. Wax waqtigoodii ka hor la sameeyo.

3

2. Lacag goortii la bixin jirey goor ka horraysa la bixiyo, la dhiibo; hormaris.

waa la naqliyay ✓

1

(Taqliid-ka)

2

1. Ku dayasho; isu-ekayn.

3

2. Hidde ama dhaqan ahaan wax u yeelid, u samayn.

4

3. Arrin diin ku saabsan, Imaam ama Shiikh kaga dayasho, u cuskasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (yaqaan, taqaan; yiqiin, tiqiin/aqooday, aqootay) Wax hore loo kasayey muddo dambe dib u garasho. Tusaale: “Hashi iga luntay ayaan geel ka aqooday”.

waa la naqliyay ✓

m.dh Naag cilmiga asraarta taqaan.

waa la naqliyay ✓

1

cayaartoy¹: m.l (cayaartoy, m.dh) Nin nooc cayaaraha ka mid ah loo tababbaray oo yaqaan sida loo dheelo. la-mid: ciyaartoy¹.

2

cayaartoy²: m.dh 1. Gabar loo tababbaray nooc cayaaraha ka mid ah oo taqaan sida loo dheelo. 2. Koox ciyaar loo tababbaray sida kuwa kubbadda cagta iyo wixi lamida. la-mid: ciyaartoy².

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-yeeyay, -yeysay) 1. Wax dedejin si ay u dhammaadaan. 2. Wax taqaantuqin. la-mid: horatabyee, horutibyee, horutubyee.

waa la naqliyay ✓

m.l (naxwe) Lifaaq ku dhega ereyga bilowgiisa. Tusaale: “aqaan, taqaan, yaqaan”.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Qof aqoon gaar ah ku taqasusay oo arrimaha la xiriira kala taliya madax dawladeed ama hay'adeed iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-yo, m.dh) Naag mardadabo taqaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) Naag sixirka taqaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Magacyada Soomaalidu Nabi Maxamed (N.K.H.A.) u taqaan mid kamid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (dii.) Hadallo duco iyo dardaaran isugu jira oo qof dhintay xabaashiisa lagu kor akhriyo. 2. Qof sakaraad ah oo towxiidka loo laqimayo. la-mid: taqliin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: taqdiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Lacag ama hanti kale oo horumarin ahaan looga sii qaato cid wax iibsata. la-mid: taqdiimad.

waa la naqliyay ✓

1

taqliid¹: m.l la-mid: taqliidid.

2

taqliid²: f.g1 (-day, -dday) Cid wax ay samaysay ku dayasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Taqi-ga)

2

Nin Ilaah-ka-cabsi badan.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh T. ah: qof Ilaah cabsidii u go'dooma.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh T. ah: qof Ilaah cabsidii u go'dooma.

waa la naqliyay ✓

m. n. religious, god-fearing ~ devout person

waa la naqliyay ✓

name-m God fearing, heedful of God

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) pious person (paayas peer-son); religious person

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof alle ka cabsi badan aadna u cibaadaysta.

waa la naqliyay ✓

1

cf: caabid

2

de: religious, god-fearing ~ devout person

3

initial: t

4

lx: taqi

5

pd: (-ga)

6

ps: n2a-m

7

key: taqi

waa la naqliyay ✓

1

(Aq-da)

2

Dhadhamo iyo dhuuni la'aan; dhanqasho; janqasho; anqasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh A. ah: qof biyo iyo cunto la'aan darteed u liita. la-mid: caq.

waa la naqliyay ✓

m.dh A. ah: qof biyo iyo cunto la'aan darteed u liita. la-mid: caq.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] hunger, starvation

waa la naqliyay ✓

-da: (n) extreme lack of water and food; starvation (staarveeyshen) ~ caq

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tusmeeya diidmada dhadhanka dhuuniga. Aq! Cuntadu maanta waa milix uun.

waa la naqliyay ✓

1

a: caq

2

cf: gaajo

3

de: hunger, starvation

4

lx: aq

5

pd: (-da)

6

ps: n0-f-abs

7

key: aq

waa la naqliyay ✓

1

-ta

2

(naxwe) Labada qodob oo dhabta ah oo qodbaha kale ka farcamaan midkood (midka kale waa -ka); waxaa ka farcama -da iyo -sha. Waxaa qaata magacyada dheddig oo ku dhammaada B, F, G, N, R, S.

waa la naqliyay ✓

1

ta¹: mu.ti.dh kuwa, w Magacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax ama cid hadlaha u dhow lagu tilmaansado. Tusaale: “Ta timid waa Caasho”. la-mid: tan¹

2

ta²: (-ta) q.dh Qodob magaca dhaddig dib looga qodbo si looga dhigo wax cayiman. Xarafka “t” ee qodobkan wuxuu isu beddelaa “d” markuu raaco magacyada lab oo ku dhammaada d,c,x, h, y, iyo (') hamsa. Markii la raaciyana magac ku dhammaada xarafka “l” labadaa xaraf waxay isu beddelaan “sh”. Tusaale: “ul+ta-> usha, bad+ta> badda”.

waa la naqliyay ✓

1

ta¹: mu.ti.dh (kuwa, w) Magacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax ama cid hadlaha u dhow lagu tilmaansado. Tusaale: Ta timid waa Caasho. la-mid: tan.

2

ta²: (-ta) q.dh Qodob magaca dhaddig dib looga qodbo si looga dhigo wax cayiman. Xarafka 't' ee qodobkan wuxuu isu beddelaa 'd' markup raaco magacyada lab oo ku dhammaada d, c, x, h, y, iyo (') hamsa. Markii la raaciyana magac ku dhammaada xarafka 'l' labadaa xaraf waxay isu beddelaan 'sh'. Tusaale: ul+ta -> usha, bad+ta> badda.

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaame oo dhedig oo wax ama cid hadlaha u dhow lagu tilmaansado. Dh: tan. Wa: kuwa.

waa la naqliyay ✓

ta, adj. poss. - lahaan dhadig ah

waa la naqliyay ✓

1

(Baq-a)

2

1. Caanaha iyo wixii la mid ah oo xumaada kala-go'iddooda.

3

2. Khamiir; qaab; salsal.

waa la naqliyay ✓

1

baq¹: m.l 1. Caano xumaaday oo aan la dhammi karin. 2. la-mid: biqid.

2

baq²: f.mg1 (-qay, -qday; -biqi) 1. Wax xumaaday oo aan la dhami karin noqosho (caano). 2. Baqdin dareemid. 3. Ka b.: sharci, qawaaniin iyo wixi lamida wax khilaafsan faliddiisa ka digtoonaan si looga baxsado ciqaabta ay jebintiisu leedahay.

waa la naqliyay ✓

1

baq¹: m.l Caano xumaaday oo aan la dhammi karin.

2

baq²: f.mg1 (-qay, -qday; -biqi) 1. Wax xumaaday oo aan la dhami karin noqosho (caano). 2. Baqdin dareemid. 3. Ka b.: sharci, qawaaniin iyo wixi lamida wax khilaafsan faliddiisa ka digtoonaan si looga baxsado ciqaabta ay jebintiisu leedahay. m.f.dh, biqid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. curdling ~ spoiling of milk; fermentation

2

baq: vl. n. fear

3

baq: v. become impure (water); be curdled, get spoiled (milk)

waa la naqliyay ✓

1

-ay -day: (v) become bad or spoiled, especially milk; Ex: caano bagay; spoiled milk

2

baq: -ay/day: (v) become afraid (af- reeydh) or fear (fi-yer); be frightened (faraay-tenidh); panic (paanik); scare (iskeer)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caano fadhiistay oo xumaaday, noqo. Caano bagay haddaad aragto waa bi'isa naagood.

2

baq: (fal) (ka ~) ka sii fulayoo oo ka cabsoo. Eebbe ka baq.

3

baq: (ereycodeed) lagu tusmeeyo sanqadha wax meel qoyan galay ama ka soo baxay.

4

baq -a: (magac, lab, keli) caano fadhiistay, xumaansho oo kala googo'itaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: aq.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] hunger, starvation

waa la naqliyay ✓

-da: (n) extreme lack of water and food; have an empty stomach; starvation (istaar-veyshiri)-, starving to death ~ aqda, gaajo iyo oon

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baahi weyn oo biyo loo qabo. Caq ayuu Timir u dhintay. Dh: aq, oon, harraad.

waa la naqliyay ✓

1

a: aq

2

de: hunger, starvation

3

lx: caq

4

pd: (-da)

5

ps: n0-f-abs

6

key: caq

waa la naqliyay ✓

1

(Faq-a)

2

Hadal hoos laysugu sheego ama laysugu qarsado.

waa la naqliyay ✓

1

faq¹: m.l Hadal hoos la isugu sheegid.

2

faq²: f.mg1 (-qay, -qday; fiqi) Hadal hoos isugu sheegid; shawrid.

waa la naqliyay ✓

1

faq¹: m.l Hadal hoos la isugu sheegid.

2

faq²: f.mg1 (-qay, -qday; fiqi) Hadal hoos isugu sheegid; shawrid. m.f.dh, faqid.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) whisper (wispar)-, soft speak

2

faq -ay / day: (v) speak quietly and privately

waa la naqliyay ✓

1

(fal) fadh oo god iyo wax la mid ah qod; ciidda god ka soo quf. Dh: qod. Li: aas.

2

faq-a: (magac, lab, keli) (la ~) la xanshaashaq: hoos ula hadal.

3

faq-a: (magac, lab, keli) hadal labo qof iyo in ka badani si gaar ah ugu wada hadasho si qarsoodi ah oo ay wax isku weydiiyaan. Dh: sir.

waa la naqliyay ✓

m.dh Harraad iyo gaajo badan.

waa la naqliyay ✓

(fal) wixii uu mutaystay u xukun. Dh: xaq, haqsii, mag.

waa la naqliyay ✓

1

jaq¹: m.l la-mid: jal¹ (1).

2

jaq²: f.g1 (-qay, -qday) Wax nuugid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) Wax nuugid. m.f.dh, jaqid.

waa la naqliyay ✓

v. suck

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) suck (sak) ~ nuug

waa la naqliyay ✓

(fal) afka shay dareere ah oo meel ku jira ku nuug. Dh: nuug, muudso.

waa la naqliyay ✓

1

de: suck

2

lx: jaq

3

pd: (jaqay)

4

ps: v1=tr

5

key: jaq

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) la-mid: liq.

waa la naqliyay ✓

1

v. swallow

2

laq v. sink, drown

waa la naqliyay ✓

-ay/day: (v) swallow (iswaalow) ~ liq, dhunji

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax liq; hunguriga wax mari.

2

laq-a: (magac, lab, keli) curdin yar oo soo koraya. Dh: laqan.

waa la naqliyay ✓

1

(Naq-a)

2

Caleenta iyo cawska cusub oo roobku soo saaro; doog; tigaad.

waa la naqliyay ✓

1

naq¹: m.l 1. Caleenta iyo cawska ay soo saaraan biyo ama roob; doog; tigaad. 2. Hadal dood iyo dacwad isugu jira.

2

naq²: f.g/mg1 (-qay, -qday) 1. (f.g) Wax meeshii uu ka yimid ku celin. 2. (f.g) Gar qaadid. 3. (f.g) Cid dood iyo dacwo u jeedin. 4. (f.mg) U n.: u meerin, u akhrin. 5. (f.mg) Ku n.: ku celi.

waa la naqliyay ✓

1

naq¹: m.l 1. Caleenta iyo cawska ay soo saaraan biyo ama roob; doog; tigaad. 2. Hadal dood iyo dacwad isugu jira.

2

naq²: f.g/mg1 (-qay, -qday) 1. (f.g) Wax meeshii uu ka yimid ku celin. 2. (f.g) Gar qaadid. 3. (f.g) Cid dood iyo dacwo u jeedin. 4. (f.mg) U n.: u meerin, u akhrin. 5. (f.mg) Ku n.: ku celi. m.f.dh, naqid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] fresh growth (of grass, etc.) after a rain

2

naq v. arbitrate, deal with a legal case

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) green vegetation; greenery (giriineri) ~ nabaad, doog, laac

2

naq -ay I day: (v) return (riteen); revert (riveert); give back ~ celi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) garran oo gar falanqaynteed u joog Garta naq Ilaahayna kaga baq.

2

naq: (fal) wax la yidhi dib u dheh oo kaga daba celi.

3

naq-a: (magac, lab, keli) roob mar da'a oo doog iyo xareed reeba, Xoolaha gee meel naq leh.

4

naq-a: (magac, lab, keli) eed loo jeediyo nin abaal loo galay oo abaaldarro lagala kulmay. Dh: canaan.

5

naq-a: (magac, lab, keli) eray lagu joojiyo gaadhi dameerka. Naq dheh dameerku wuu cararayaaye.

waa la naqliyay ✓

1

(Raq-da)

2

Meel wax lagu qashay ama bahal wax ku cunay.

waa la naqliyay ✓

1

raq¹: m.dh Neef xoolaad oo dhintay ama la qalay.

2

raq²: f.g1 (-qay, -qday) 1. Hoore afka ku cabbid iyada oo aan la adegsanayn gacmaha (qof). 2. Xoolo biyo waran cabbid.

waa la naqliyay ✓

m.dh Neef xoolaad oo dhintay ama la qalay.

waa la naqliyay ✓

1

v. lap up, sip ~ suck liquid like an animal, drink

2

raq: [feminine] n. place where an animal was slaughtered ~ killed

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. a place where animals are butchered, killed or slaughtered; slaughterhouse. 2. remainder (ri-meyn-der); remnant of the butchered, killed or slaughtered animals

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cun oo afka kaga dhereg. Hilibka raq.

2

raq: (tilmaame) noole liita con waxtar lahayn. Nin waxtar leh ha moodine waa raq. Dh: waxmatare.

3

raq -da: (magac, dhedig, keli) neef xoolaad oo dhintay ama la qalay. Raqiba waa ku ragged. Dh: bakhti.

waa la naqliyay ✓

1

(Saq-da)

2

Hurdada culus oo habeenbarkii.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Hurdo dheer. 2. Habeen bar.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Hurdo dheer. 2. Habeen bar.

waa la naqliyay ✓

f. n. deep sleep

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qayb habeenka ka mid ah. Saqda dhexe hurdadaan ka salalaa.

2

saq-da: (magac, dhedig, keli) hurdada culus oo habeenbadhka.

waa la naqliyay ✓

(qodob) ku daba karma magacda dhedig ee ku dhammaada shibbanayaasha b, f, g, n, r, sh, iyo j si uu u noqdo wax la isla garanayo. Xarafka 't' ee qodobkan wuxuu isu beddelaa 'd' markuu raaco magacyada lab oo ku dhammaada d, c, x, h, y iyo (/') hamsa. Marka la raaciyo magac ku dhammaada xarafka 'l' labadaa xaraf waxay isu beddelaan 'sh'.

waa la naqliyay ✓

1

de: T [letter of the Somali alphabet] Voiceless dental stop or plosive

2

initial: t

3

lx: ta'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: ta'

waa la naqliyay ✓

Taas.

waa la naqliyay ✓

1

taa¹: mu.ti.dh (kuwaas, w) Magacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax qofka hadlaya ka fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado. Tu. “taa soo socota waa Hodan”. la-mid: taas¹

2

taa²: (-taa) dk.ti.dh la-mid: taas².

3

taa³: (-taa) dk.lh.dh la-mid: taada².

waa la naqliyay ✓

mu.ti.dh (kuwaas, w) Magacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax qofka hadlaya ka fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado. Tu. Taa soo socota waa Hodan. la-mid: taas.

waa la naqliyay ✓

(pronoun) for that ~ taas, saas. Ex: taa darteed; for that reason

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) wax dhedig oo wax kaa fog. fartana lagu fiiqayo lagu tilmaansado. Taa sii jeedda la hadal. Dh: taas. Wa: kuwaa, kuwaas.

waa la naqliyay ✓

1

(Tab-ta)

2

Aqoon gaar ah oo waaya'aragnimo lagu soo bartay oo hawl ama cayaar ama wax kale oo adag qabashadooda fududaysa; hab;

3

2. Sir; dhagar; xeelad; khatal.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.l) 1. Xeelad wax lagu qabto. 2. Hab; nidaam; qaab. 3. Caano lo'aad oo caloosha ku adkaada oo aan si fiican loo matagi karin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.l) 1. Xeelad wax lagu qabto. 2. Hab; nidaam; qaab. 3. Caano lo'aad oo caloosha ku adkaada oo aan si fiican loo matagi karin.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. tactic; trick; cunning; skill; skills

2

tab v. come to know, realize

waa la naqliyay ✓

/taab/ (n) lifaaq maro ama warqad ah oo shay lugu dhejiyo (sida lifaaqa yar ee shaatiyada kulleetiga uga dhagan).

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) strategy (istaraa-ta-ji); tactics (taak-tikis); plan (palaan); politics (polo-tikis) ~ khiddad, sir, xeelad

2

tab -ay / tay: (v) miss (mis); feel the lack or loss of. Ex: ma i tabtay? did you miss me? ~teb

waa la naqliyay ✓

1

Tattica

2

Tact

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xasuuso inuu kaa maqan yahay; maxaa kaa magan dareen. Dh: teb.

2

tab: (fal) dhaaf oo tallow; mar oo hore u soco. Tab intaan albaabka lagaa xidhin. Dh: teb.

3

tab: (fal) cid kale, sir; farsamo kula dhaqan.

4

tab-ta: (magac, dhedig, keli) xeelad farsamo oo wax lagu qabto ee shaqada hagaajisa, ee lagu qiyaaso aqoon lagu kasbado waayo aragnimo. Tabta aqalada loo dhiso ayuu soo bartay. Dh: hab, nidaam, qaab, xeelad, xirfad.

waa la naqliyay ✓