Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

tagto¹: m.dh Waqti la soo dhaafay.

2

tagto²: m.dh (naxwe) Qaab faleed tilmaama ammin tagay.

waa la naqliyay ✓

1

tagto¹: m.dh Waqti la soo dhaafay.

2

tagto²: m.dh (naxwe) Qaab faleed tilmaama ammin tagay.

waa la naqliyay ✓

f. n. past; the past tense {grammar}

waa la naqliyay ✓

-tagtada: (n) past time; [Grammar]: past tense. Ex: tagto daaye, timaado hay; let bygones be bygones, [forget the past]

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) falka tagay Naxwe, weedha inteeda ku tusmaysa xilliga tege sheegiddiis.

2

tagto-da: (magac, dhedig, keli) xilli mar hore ahaa oo hadda laga soo gudbay, wakhti tagay. Illayn tagto tiigsimaad ma leh. Li: timaado.

waa la naqliyay ✓

1

de: past; the past tense {grammar}

2

initial: t

3

lx: tagto

4

pd: (/da)

5

ps: n-f

6

key: tagto

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Gabar guur dartiis ula bixid. 2. Ku t.: wax lunsasho.

waa la naqliyay ✓

v. go out of reach, take oneself too far

waa la naqliyay ✓

(fal) meel kale aad; guur.

waa la naqliyay ✓

1

de: go out of reach, take oneself too far

2

initial: t

3

lx: tagso

4

pd: (tagsaday)

5

ps: v3a=intr

6

key: tagso

waa la naqliyay ✓

agg. e avv. badan; calaakulli xaal.

waa la naqliyay ✓

s.m. - batoon la taabto (makiinad, musika, rekoor iwm.) (riconoscere a t.: taabasho ku aqoonsasho).

waa la naqliyay ✓

s.m. - taabasho (-da).

waa la naqliyay ✓

1

(Goor-ta)

2

Waqti gudihiisa wax dhacaan ama waxyaalo dhacay u dhexeeya, oo loo qaybsho mid jooga, mid tegey iyo mid soo socda (tagto, joogto, timaaddo); waqti; waa; had; kol; shin; wesin; samaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Jildhaaf-ta)

2

1. Naagta dhibaaddu (xayl) ka tagto oo jilka lagu helo dhaafta; sunnaggoys.

3

2. Naagta dhibaaddeedu boodbooddo oo ayan lahayn waqti u go'an oo loo yaqaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Masayr-ka)

2

Shaki iyo male lala gubto, inta qof aad loo jecel yahay laga baqo, in cid kale wax ka wadaagto ama laba tagto; hinaaso.

waa la naqliyay ✓

1

ammin¹: m.l/dh Goor; waqti. la-mid: immin.

2

ammin²: m.l/dh (naxwe) Qaab faleedyo gaar ah oo waafaqsan amminka falka la sameeynayo sida “timaaddo”, “tagto” iyo “joogto” iyadoo laga ambaqaadayo waqtiga la soo saarayo hawraarta.

waa la naqliyay ✓

1

carragguur¹: m.l Ka tegidda carrada nafaqada leh ka tagto dhul, daad, dabayl iyo wixi lamida awgeed. la-mid: carroguur.

2

carragguur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Dabayl, daad iyo wixi lamida awgeed dhul carrada nafaqada leh ka tegid.

waa la naqliyay ✓

1

saanqaad¹: m.l 1. S. ah: ilmo socod-barad ah. 2. Habka qofku u tallaabsado. 3. la-mid: saaqaadid.

2

saanqaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Ilmo yar socod billaabid. 2. Cid meel ka tegeysa socod billaabid. 3. Cid meel ay joogtay si ay uga tagto sixir ku samayn.

waa la naqliyay ✓

1

ammin¹: m.l/dh Goor; waqti.

2

ammin²: m.l/dh (naxwe) Qaab faleedyo gaar ah oo waafaqsan amminka falka la sameeynayo sida 'timaaddo', 'tagto' iyo 'joogto' iyadoo laga ambaqaadayo waqtiga la soo saarayo hawraarta.

waa la naqliyay ✓

1

carragguur¹: m.l Ka tegidda carrada nafaqada leh ka tagto dhul, daad, dabayl iyo wixi lamida awgeed. la-mid: carroguur.

2

carragguur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Dabayl, daad iyo wixi lamida awgeed dhul carrada nafaqada leh ka tegid. m.f.dh, carragguurid.

waa la naqliyay ✓

1

saanqaad¹: m.l 1. S. ah: ilmo socod-barad ah. 2. Habka qofku u tallaabsado.

2

saanqaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Ilmo yar socod billaabid. 2. Cid meel ka tegeysa socod billaabid. 3. Cid meel ay joogtay si ay uga tagto sixir ku samayn. m.f.dh, saanqaadid.

waa la naqliyay ✓

/klowk-ruum/ (n) 1. qol jaakadaha looga tagto (n) 2. musqul-weyn oo dadweynuhu isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

/awtij/ (n) waqtiga korontadu maqantahay (marka korontadu tagto).

waa la naqliyay ✓

[pronoun you followed by action verb]. Ex: inaad tagto ma hayn; you were not supposed to leave. Ex: waa inaad macallinkaaga maqashaa; you should listen to your teacher

waa la naqliyay ✓

-jeclaystay/jeclaysatay: (v) express a wish for; want to have; desire (dizaayar); like (laayk). Ex: waxay jeclaysatay in inay tagto; she liked to leave

waa la naqliyay ✓

agg. e s.m. - waqti tegay; tagto (naxwe).

waa la naqliyay ✓

agg. - fog (passato r.: tagto fog).

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) orodka geela ee dhababacayta ah. Aynfaadka baadida tagtow adadac buubaalka. Hasha ila lis iyo adadacdaa looma helo geele.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caano biyo ku dar, isku laaq biyo iyo caano oo wax mid ah ka dhig. Barax bay na siiyeen kuwii boqolka soo maalay. Dh: badhax, xariir.

2

barax: (fal) 'baraar' kolba dhan cidla' ah u orod, markuu ababka yahay ee ay hurdo la tagto ama ka reebto maqasha. Dh: baydad, fako, bibbo.

3

barax-a: (magac, lab, keli) isku jir labo dareere siiba biyo iyo caano la isku daray, caano iyo biyo la isku daray oo noqday badhax. Barax bilaash laguma helo. Dh: badhax, xariir, bera.

4

barax -a: (magac, lab, keli) bibbadka baraarka, siiba markuu abab yahay ee ay hurdo la tagto ama ka reebto maqasha. Baraxa ka ilaali naylaha yaryar. Dh: baydad, fakad, badhax.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) didmada neefka aan jaro aqoon ama banjoogta ah. Aynfaadka baadida tagtoow adadac buubaalka.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) labo wax isku xidhiidhi oo isku dabaxidh.

2

dab: (fal) ul iyo wixii la mid ah, wax toosan ha noqon ee galloocsan. Bakooraddii way dabtay dhisid bay u baahantahay.

3

dab: (fal) ugaadh ama wax kale, dabin u dhig. Dumarka adduunyaa lagu dabaa, ugaadhana ay doqonkana ammaan.

4

dab: (fal) gaadhi aan gaar u socon karin gaadhi kale ku jiid. Gaadhiga, gaadhi kale ku dab oo ku jiid.

5

dab: (fal) il isku qabo. Ninkasta markuu wax shiishaayo il buu dabaa ilna wuu furaa.

6

dab: (fal) timo tidic ama sooh oo marmarrooci. Anoo jooga gurigii, gacallo hooyaday, guudkana la ii dabin, adaa ii la soo galay jacaylkee.

7

dab -ka: (magac, lab, keli) kulaylka iyo iftiinka ka yimaadda wixii shidmaya oo leh dhib iyo dheef labada hadba dhanka loo adeegsado. Dab iyo cudur meel ma wada fadhiistaan. Dh: naar, cadaab.

8

dab -ka: (magac, lab, keli) oogada meel kasta oo la gubay haarta iyo raadka ay ka tagto. Caloosha dab badan ayaa kaaga yaalla maxaa ku helay ma markaad yarayd lagu gugubay?

9

dab -ka: (magac, lab, keli) awoodda maayada ee qalabku ku shaqeeyo; tamarta kulaylka, awoodda dhaqdhaqaaqa iyo iftiinka dhalisa. Dabkii baa naga tegey oo nalkii waa naga demey. Dh: kooraan.

10

dab -ka: (magac, lab, keli) hubka ama qoryaha rasaastu ka dhacdo. Aan dagaalnee, Alla dab iyo maad na siisid dirays. Dh: hub.

11

dab-ta: (magac, dhedig, keli) ceel maax ah oo aan dowlis lagu cabbin ama biyihiisu dhow yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u kala labo dhinac oo dagaal ama is afgaranwaa ka dhexeeyo u kala wargee. Odayaal baa u kala dabqaadaya labada beelood ee dagaallamaya. Dh: heshiisii, dhexdhexaadi.

2

dabqaad -ka: (magac, lab, keli) hub gurasho oo dagaal isku diyaarin. Dh: is'hubayn.

3

dabqaad-ka: (magac, lab, keli) weel yar oo laga sameeyo dhoobo ama dhagaxburbur la qoray oo sariir iyo dheg la qabto leh, dabkana lagu rito oo dhirta udgoon lugu shito. Dabqaad keen aan fooxa ku ridee. Dh: idan.

4

dabqaad: (tilmaame) inta da'yarta ah ee awoodda u leh inay dagaalka tagto. Labaatan nin oo dabqaad ah reerka ma wada joogaan. Dh: gaashaanqaad, hubqaad.

waa la naqliyay ✓

s.m. - balli; alxan.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Tabar yeelasho. 2. Qun yar socosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Tabar yeelasho. 2. Qun yar socosho. m.f.dh, taagsasho.

waa la naqliyay ✓

inch. v. be invigorated, become strong, gain strength

waa la naqliyay ✓

1

(fal) awood jidheed yeelo. Taagso oo cunto fiican cun, wuu taagsaday oo gashi fiican buu helay: Dh: itaalso, xoogso.

2

taagso: (fal) dhaqaale fiican inaad hesho ku dedaal; shaqada labanlaab si hayntaadu u fiicnaato. Luula waa baayacmushtar oo way taagsatay.

3

taagso: (fal) wax jiifay ama dhulka yaalay, toosiso.

waa la naqliyay ✓

1

de: be invigorated, become strong, gain strength

2

initial: t

3

lx: taagso

4

nt: taagsad (ka) [vn-m], taagsasho (/da) [vn-f], taagsi (ga) [vn-m]

5

pd: (taagsaday)

6

ps: v3a=inch

7

key: taagso

waa la naqliyay ✓

s.m. - goysmo; bir afkeeda.

waa la naqliyay ✓

1

(Tagoog-ta)

2

Xubinta cududda iyo majinta u dhexaysa, (ama tagoogo).

waa la naqliyay ✓

m.dh Xubinta cududda iyo majinta u dhaxaysa. la-mid: tagoogo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Xubinta cududda iyo majinta u dhaxaysa. la-mid: tagoogo.

waa la naqliyay ✓

f. n. forearm; shank ~ lower part of the front leg (of animal)

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xubinta cududda iyo majinta u dhexaysa; tagoogo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: shansho

2

de: forearm; shank ~ lower part of the front leg (of animal)

3

initial: t

4

lx: tagoog

5

pd: (-ta)

6

ps: n1-f

7

key: tagoog

waa la naqliyay ✓

tantôt, adv. - marna; marna.

waa la naqliyay ✓

/taatuu/ (n) 1. masawir jirka lugu sawiro, oo aan sahal u go'in. (n) 2. garaac, sida durbaan baaq ah (n) 3. bandhig milateri oo muusig leh, siiba habeynkii la sameeyo.

waa la naqliyay ✓

s.m. - xarriiq; (ad un t.: gabal, in).

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Dhirxagato.

waa la naqliyay ✓

/agow/ (adv) waqti tagey; waqti ka hor. e.g. I was in Paris five years ago.

waa la naqliyay ✓

/agow/ (adv) haty ku hor, waqty ku hor, waqty taby. He left two weeks ago.

waa la naqliyay ✓

s.m. irbad, cirbad.

waa la naqliyay ✓

ad., awal or awel; long ago, beri hore; a while ago, goor dhowayd; some years ago, sanado dhowaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Tag-ga)

2

1. Aroos lala tago; guur; kaxaysasho.

3

2. Ayaan; cawo; nasiib; qadan; buruud; bili; doobir.

waa la naqliyay ✓

1

tag¹: m.l/dh 1. Guur. 2. Nasiib.

2

tag²: f.g/mg1 (-gay, -gtay; -tegi) 1. (f.g) Cid meel aadid. 2. (f.mg) Ka t.: wax dayn ama dhaafid. 3. (f.mg) Kala t.: cid wax kala baxsasho; kala bixid. 4. (f.mg) U t.: u imaansho; la kulmid; nin naag u galmoosho. 5. (f.mg) Ku t.: meel la tagayo gaadiid u raacid; wax la qaatay ka samrid. 6. (f.mg) Ula t.: arrin iyo wixi lamida cid la kaashad. 7. (f.mg) Uga t.: wax cid ku dhaafid. 8. (f.mg.) La t.: qaadasho; wadasho; kaxaysasho; raacid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-gay, -gtay; -tegi) 1. (f.g) Cid meel aadid. 2. (f.mg) Ka t.: wax dayn ama dhaafid. 3. (f.mg) Kala t.: cid wax kala baxsasho; kala bixid. 4. (f.mg) U t.: u imaansho; la kulmid; nin naag u galmoosho. 5. (f.mg) Ku t.: meel la tagayo gaadiid u raacid; wax la qaatay ka samrid. 6. (f.mg) Ula t.: arrin iyo wixi lamida cid la kaashad. 7. (f.mg) Uga t.: wax cid ku dhaafid. 8. (f.mg.) La t.: qaadasho; wadasho; kaxaysasho; raacid. m.f.dh, tegid.

waa la naqliyay ✓

1

v. go (to); depart

2

tag m. n., [abstract] luck, fate, fortune (good ~ bad)

3

tag m. n., [collective] marriage kin, affinity ~ relationship brought by a marriage

waa la naqliyay ✓

/taag/ (n) 1. lifaaq yar oo warbixin ama aqoonsi loola jeedo, oo meel lugu dhajiyo (n) 2. dhuumashow (ciyaar carruureed) (v) 3. ku xirid (ku dhejin) (v) 4. daba-gelid (daba-raacid).

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) go away; leave (liiv); depart (di paart) Ex: iga tag: leave me alone —isku tag -a: (i) 1. gathering; assembly (a-sem-bli), congregation (kon-gi-rigeey-shin). 2. sexual intercourse

waa la naqliyay ✓

1

(fal) halkan ka dhaqaaq oo meel kale qabo.

2

tag: (fal) «ka ~» beretanka dheeree, ka mudh, dhaaf.

3

tag: (fal) (ka ~) cid meel ama wax jira, ka reeb oo ha ku darin.

4

tag: (fal) (ka ~) meel ama cid ka anbabbax, ka boqool, ka soco. Maanta ayuu laaska ka tegey.

5

tag: (ka ~) cid ama wax meel ku dhaaf; dhig oo dhaaf. Wuxuu ka tegey qalin iyo buug.

6

tag: (ka ~) ha xusin; ha sheegin. Markuu khudbadda akhriyayey, wuxuu ka tegey intii ugu fiicnayd.

7

tag: (ka ~) qof geeryooday iyo wixii la mid ah, reeb.

8

tag: (fal) (kala ~) walaxyo isu dhowaa, kala durug, kala fogow.

9

tag: (fal) (kala ~) ka guur, isfura, kala socda. Labdii isqaban waayaa, way kala tagaan.

10

tag: (fal) (la ~) qaado oo la dhaqaaq.

11

tag: (fal) (la ~) gabadh inaad guursato darteed u kaxayso; la bax. Gabadh aan raalli ahayn, lalama tago.

12

tag: (fal) (u ~) u imaw; la kulan.

13

tag: (fal) (u ~) jinsi kaa duwan, u galmoo.

14

tag-ga: (magac, lab, keli)) barako Ilaahay dadka qaarkood raaciyo oo wixii ay ka qaybqaataanba tarmo. Taggaaga ayaa wanaagsan. Dh: cawo, nasiib, ayaan, qadan, doobir.

waa la naqliyay ✓

agg. - dheer.

waa la naqliyay ✓

s.m. addin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: astaan¹, astaan².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg astaan.

waa la naqliyay ✓

s.m. - fal.

waa la naqliyay ✓

/ooto/autos; (n) baabuur (gaari). e.g. Canadian auto industry.

waa la naqliyay ✓

pref. - horkabe tilmaama wax keligii wax sameeya.

waa la naqliyay ✓

s.f. - gaari, baabuur.

waa la naqliyay ✓

auto, pref. - iswada.

waa la naqliyay ✓

-cagaha: (n) [plural of cag-ta] feet (flit)

waa la naqliyay ✓

1

(Daga-da)

2

1. Bilaha dayaxa oo Muslinka, tan ugu horraysa; seko.

3

2. In, xoolaha jaad walba, sanadiiba kol laga baxsho.

waa la naqliyay ✓

1

dago¹: m.dh 1. Bilaha dayaxa ee muslinka tirsado tan ugu horreysa. 2. Sadaqo sharciga Islaamku ku waajibiyey hantida qofka muslim ah sannadkiiba mar. 3. D. ah: neef ari ah oo sadaqadaas loo bixiyo.

2

dago²: f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. U d.: wax, cid u dayacmid. 2. Ku d.: ku dagmid, ku khatalmid; sigasho; baylahoobid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) 1. U d.: wax, cid u dayacmid. 2. Ku d.: ku dagmid, ku khatalmid; sigasho; baylahoobid. m.f.dh, dagasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. first month of the Somali lunar calendar

waa la naqliyay ✓

v. have a narrow escape; be misled, be cheated

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) cid ama wax, ku khatalan. Gabadha hadalkeedii macaanaa ayaan ku dagmay.

2

dago: (fal) wax baylahsan noqo. Adhigu wuu daganyahay ee waraabaha ka gaadha. Dh: dagan.

3

dago-da: (magac, dhedig, keli), ah: neef ari ah oo sadaqadaas loo bixiyo.

4

dago-da: (magac, dhedig, keli) bisha xoolaha laga bixiyo sekada.

5

dago -da: (magac, dhedig, keli) tiro go'an oo xoolahu kolkay gaadhaan ay ku waajibto hantiilaha inuu in ka mid ah sako ahaan sannadkiiba hal mar uga baxsho. Dh: sako.

waa la naqliyay ✓

agg. e s.m. mucayan, la yaqaanno.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) Qof iskiis wax u qodasho.

waa la naqliyay ✓

v. dig, burrow

waa la naqliyay ✓

-fagtay / fagatay: (v) dig (dhig); unearth (an eerth); excavate (ekis ka veeyt) ~ qodo, faago

waa la naqliyay ✓

(fal) miiqmiiq u saaro oo rifo; ilkaha ama ciddiyaha ku googooso. Gorgorkaan ku soo fagan lahaa gawsdanbeedyada e.

waa la naqliyay ✓

1

a: faago

2

de: dig, burrow

3

lx: fago

4

pd: (fagtay)

5

ps: v3b=

6

key: fago

waa la naqliyay ✓

s.m. - aayatiin, aayo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) goob dibad ah oo lagu ciyaaro. Dh: gagi, bannaan, barrax, gego.

waa la naqliyay ✓

1

(Jaga-da)

2

1. Kob; meel.

3

2. Heer; darajo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Meel bannaan oo aan weli degaan laga dhigin. 2. Heer darajo oo shaqo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Meel bannaan oo aan weli degaan laga dhigin. 2. Heer darajo oo shaqo.

waa la naqliyay ✓

f. n. position, post; vacancy, place; job; political office, seat

waa la naqliyay ✓

-jagada: (n) 1. position (pozi-shin); rank (rangk); 2. an unfilled job; vacancy (yeey kan-si); opening (opining); 3. a piece of land; lot (laat)

waa la naqliyay ✓

1

Carica

2

Position

waa la naqliyay ✓

1

Posizione; carica

2

Position

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, kali) meel dhulka ka mid ah oo la degi karo. Dh: dhul. Wa: jagooyin.

2

jago -da: (magac, dhedig, keli) heer, darajo ama masuuliyad.

waa la naqliyay ✓

1

cf: darajo, kob, makaan ~ maqaan, meel

2

de: position, post; vacancy, place; job; political office, seat Orig: plot of ground

3

lx: jago

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: jago

waa la naqliyay ✓

s.m. - harò, warweyn.

waa la naqliyay ✓

s.m. - dhinac.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) Cid mag ka gudasho.

waa la naqliyay ✓

v. exact compensation for oneself; obtain the price of blood for something

waa la naqliyay ✓

s.m. - sixirow, fallow.

waa la naqliyay ✓

(fal) cid dhib Kuu geysatay mag ka qaado. Iyagaa kaaga horreeyee adna ka mago. Dh: kafalo.

waa la naqliyay ✓