taariikhee — Macnaha & Turjumaada

f.g/mg2 (-kheeyay, -kheysay) 1. (f.g) Wax taariikh u yeelid. 2. (f.mg) Ka t.: wax ka sheekayn.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-kheeyay, -kheysay) 1. (f.g) Wax taariikh u yeelid. 2. (f.mg) Ka t.: wax ka sheekayn. m.f.dh, taariikhayn.

waa la naqliyay ✓

1

v. date, write a date on something

2

taariikhee v. re-tell history

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhacdooyin, si taariikhaysan u habee.

2

taariikhee: (fal) (u ~) cid kale, taariikhdiisa dad hortii kaga sheekee.

waa la naqliyay ✓

1

de: date, write a date on s.t.

2

hm: 1

3

initial: t

4

lx: taariikhee

5

pd: (taariikheeyey)

6

ps: v2b=tr

7

key: taariikhee_1

waa la naqliyay ✓

1

de: re-tell history

2

hm: 2

3

initial: t

4

lx: taariikhee

5

pd: (taariikheeyey)

6

ps: v2b=tr

7

key: taariikhee_2

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg taariikhee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) taariikh ahaan uga sheekayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Taariikh-da)

2

1. Wixii hor u dhacay waxa laga og yahay ama laga qoray ama laga sheegayo; war; sheeko.

3

2. Goorta wax abuurmeen ama dhasheen ama la soo saaray ama dhaceen, kd. (maalinta, bisha iyo sanada). waqti: shin.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Laan cilmi bulshadeedka ka mid ah oo lagu barto dhacdooyinka. 2. Goorta wax abuurmeen ama dheceen. 3. Sanadka, bisha, iyo maalintu inta ay joogaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Laan cilmi bulshadeedka ka mid ah oo lagu barto dhacdooyinka. 2. Goorta wax abuurmeen ama dheceen. 3. Sanadka, bisha, iyo maalintu inta ay joogaan.

waa la naqliyay ✓

Date

waa la naqliyay ✓

1

f. n. date; calendar

2

taariikh [feminine] n. history

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) 1. history (his-tori) Ex: taariikhda Afrika; African history. 2. date (dheeyt); the day, month, and year. Ex: taariikhdee baad dhalatay? what is your date of birthday?

2

ka taariikhee -yey / taariikheysay: (v) narrate historical events

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhacdooyinka sooyaalka ah oo la kaydiyey oo laga helo xogti waayo hore dadku ku sugnaayeen oo dad goobjoog u ahaayeen, ama qoraal lagu kaydiyey. Taariikhda garashadeeda waxa ku xidhan fahanka nolosha waayaha la joogo.

2

taariikh-da: (magac, dhedig, keli) taxanaha maalmaha iyo sannadaha lagu tirsado.

waa la naqliyay ✓

عِلْمُ التَّارِيخ، تَارِيخ

waa la naqliyay ✓

m.l.kh T. ah: taariikhgal ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: date; calendar

2

hm: 1

3

initial: t

4

lx: taariikh

5

pd: (-da)

6

ps: n1-f, n2a-f

7

xe: What is the date today?

8

xv: Arabic

9

key: taariikh_1

waa la naqliyay ✓

1

de: history

2

hm: 2

3

initial: t

4

lx: taariikh

5

pd: (-da)

6

ps: n1-f

7

xe: We study Somali history.

8

xv: Taariikhda Soomaalida waannu dhigannaa.

9

key: taariikh_2

waa la naqliyay ✓

1

* (Matxaf-ka)

2

Dhis weyn ama qol loogu talaggalay in la dhigo oo lagu kaydiyo oo lagu daawado wixii alaabo ah oo leh qiime taariikheed ama cilmi ama dhaqan ama falsami.

waa la naqliyay ✓

m.dh (taar.) Barashada taariikheed iyo dhaqan ee mujtamacyadii hore, adigoo eegaya dhismooyinkii ay ka tageen, xabaalihii, qalabkoodii iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

dhaqan¹: m.l 1. Isu geynta nolosha maaddiga, ruuxiga, iyo bulsho ee ummadi leedahay, soona maray isbeddello taariikheed. 2. Asluub.

2

dhaqan²: m.l (-nno, m.dh) (bul.) Mid ka kooban fikrado, caadooyin, fan, farshaxan ay sameeysteen ama ay wadaagaan mujtamaca gaar ah.

3

dhaqan³: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) 1. Nijaaso, wasakh iyo wixi lamida mayrmid. 2. Wax midab leh fasakhmid. 3. Haweeney gurigeeda si wanaagsan u maamulid. 4. Ku dh.: qalab, sharci iyo wixi lamida adeegsasho. 5. Ku dh.: guri iyo wixi lamida ku noolaan.

4

dhaqan⁴: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) 1. Dhar iyo wixi lamida wax la meyray ahaansho. 2. Nafley wax ladan ahaansho. 3. Ku dh.: wax meel ku nool ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

dhaxal¹: m.l 1. Hantida qof dhintay looga haro. 2. Raad ay ilmuhu ka raacaan waalidintooda.

2

dhaxal²: m.l 1. (qaanuun) Hanti ama lacag aad ka heshay qof dhintay, sababta waad lahaatay. 2. (taar.) Dhacdo taariikheed reebtana taariikh.

3

dhaxal³: f.g/mg1 (-xlay, -xashay; -xli) 1. (f.g) Hanti qof dhintay uga harid. 2. (f.g) Hanti qof dhintay looga haray qaybin. 3. (f.mg) Ka dh.: ilmuhu ka raacaan waalidintooda raadid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Warqad war muhiim ihi ku yaallo sida shahaado, warqad aqoonsi iyo wixi lamida. 2. Raad taariikheed muhiim ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) (taar.) Wixii la soo maray oo jiilba uu jiil kasoo gaaray; dhacdooyin taariikheed oo isdabayaal keydintood ama sahamo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Dhacdo taariikheed oo sooyaal ah, oo wax laga beddelay qaabkeeda hore. la-mid: asduurad, usduurad.

waa la naqliyay ✓

m.l (waayahii ..., m.l) (jooloji) Waagii dadku qalabka iyo hubka ay isticmaalaan ka samaysan jireen maar iyo tiin la isku dhafay. Waagani ma sheegayo waqti go'an oo taariikheed oo si taxane ah ugu xidhiidhsan dhacdooyin ka horreeyay; hase ahaatee, waagani wuxuu tilmaamayaa marxalad dhaqameed oo dadyow badan oo dunida ku nooli soo mareen, marka la eegayo horumarkii ay soo sameeyeen laga soo billaabo waagii alabka dhagxaanta laga samaysan jiray ilaa laga soo gaaro waqtigii la bartay qalabka xadiidka.

waa la naqliyay ✓

m.dh (taar.) Barashada taariikheed iyo dhaqan ee mujtamacyadii hore, adigoo eegaya dhismooyinkii ay ka tageen, xabaalihii, qalabkoodii iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

dhaqan¹: m.l 1. Isu geynta nolosha maaddiga, ruuxiga, iyo bulsho ee ummadi leedahay, soona maray isbeddello taariikheed. 2. Asluub.

2

dhaqan²: m.l (-nno, m.dh) (bul.) Mid ka kooban fikrado, caadooyin, fan, farshaxan ay sameeysteen ama ay wadaagaan mujtamaca gaar ah.

3

dhaqan³: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) 1. Nijaaso, wasakh iyo wixi lamida mayrmid. 2. Wax midab leh fasakhmid. 3. Haweeney gurigeeda si wanaagsan u maamulid. 4. Ku dh.: qalab, sharci iyo wixi lamida adeegsasho. 5. Ku dh.: guri iyo wixi lamida ku noolaan. m.f.dh, dhaqnaan.

4

dhaqan⁴: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) 1. Dhar iyo wixi lamida wax la meyray ahaansho. 2. Nafley wax ladan ahaansho. 3. Ku dh.: wax meel ku nool ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

dhaxal¹: m.l 1. Hantida qof dhintay looga haro. 2. Raad ay ilmuhu ka raacaan waalidintooda.

2

dhaxal²: m.l 1. (qaan.) Hanti ama lacag aad ka heshay qof dhintay, sababta waad lahaatay. 2. (taar.) Dhacdo taariikheed reebtana taariikh. m.f.dh, dhaxlid.

3

dhaxal³: f.g/mg1 (-xlay, -xashay; -xli) 1. (f.g) Hanti qof dhintay uga harid. 2. (f.g) Hanti qof dhintay looga haray qaybin. 3. (f.mg) Ka dh.: ilmuhu ka raacaan waalidintooda raadid. m.f.dh, dhaxlid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Warqad war muhiim ihi ku yaallo sida shahaado, warqad aqoonsi iyo wixi lamida. 2. Raad taariikheed muhiim ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) (taar.) Wixii la soo maray oo jiilba uu jiil ka soo gaaray; dhacdooyin taariikheed oo isdabayaal keydintood ama sahamo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Dhacdo taariikheed oo sooyaal ah, oo wax laga beddelay qaabkeeda hore. la-mid: asduurad, usduurad.

waa la naqliyay ✓

m.l (waayahii ..., m.l) (jool.) Waagii dadku qalabka iyo hubka ay isticmaalaan ka samaysan jireen maar iyo tiin la isku dhafay. Waagani ma sheegayo waqti go'an oo taariikheed oo si taxane ah ugu xidhiidhsan dhacdooyin ka horreeyay; hase ahaatee, waagani wuxuu tilmaamayaa marxalad dhaqameed oo dadyow badan oo dunida ku nooli soo mareen, marka la eegayo horumarkii ay soo sameeyeen laga soo billaabo waagii alabka dhagxaanta laga samaysan jiray ilaa laga soo gaaro waqtigii la bartay qalabka xadiidka.

waa la naqliyay ✓

/antikwati/antiquities; (n) wax taariikh hore leh; raad taariikheed ka muuqdo.

waa la naqliyay ✓

1

/karonikal/ (n) qoraal taxane-taariikheed.

2

chronicle: karonikal/ (v) diiwaan galin taxanaha taariikhda (liis garayn).

waa la naqliyay ✓

/era/ (n) waa, seben, xilli-taariikheed. e.g. cold war era.

waa la naqliyay ✓

/rowmaans/ (n) 1. qiso-jacayl (sheeko jacayl) 2. sheeko taariikheed ku saabsan tacabur, mashaakil, siiba waayadii hore.

waa la naqliyay ✓

adj., [expression] historical, historically important

waa la naqliyay ✓

1

de: historical, historically important

2

initial: t

3

lx: taariikh leh

4

ps: adj-expr

5

xe: historically-significant location

6

xv: meel taariikh leh

7

key: taariikh_leh

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.l/dh) Qofta taariikhda qora.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] historian, historical scholar

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qofka taariikhda yaqaan; taariikhyahan.

waa la naqliyay ✓

1

de: historian, historical scholar

2

initial: t

3

lx: taariikhqore

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m-cmp

6

key: taariikhqore

waa la naqliyay ✓

histoire, date.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-eelay, -eeshay) U sh.: Cibaadada Eebbe ruux kale la wadaajin. la-mid: shariigyeel.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-eelay, -eeshay) U sh.: Cibaadada Eebbe ruux kale la wadaajin. m.f.dh, shariikyeelid. la-mid: shariigyeel.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) Qof taariikhda si fiican u yaqaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) Qof taariikhda si fiican u yaqaan.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] historian

waa la naqliyay ✓

1

de: historian

2

initial: t

3

lx: taariikhyahan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m-cmp

6

key: taariikhyahan

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) inflate (infaleeyt); fill something with air or gas

waa la naqliyay ✓

(fal) neef wax ka buuxi. Aariyee kubadda.

waa la naqliyay ✓

1

(Mariikh-a)

2

Meereyaasha qorraxda ku wareega midkood; wuxuu u dhexeeyaa dhulka iyo mushtarka (cirjeexda); farraarre.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Meerayaasha mid ka mid ah oo u dhexeeya dhulka iyo mushtarka; cirjeex; farraarre.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Meerayaasha mid ka mid ah oo u dhexeeya dhulka iyo mushtarka; cirjeex; farraarre.

waa la naqliyay ✓

Mars

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Mars (the fourth planet)

waa la naqliyay ✓

1

meerayayaasha qorraxda ku wareega middood oo u dhexeeya dhulka iyo mushtarka. Dh: cirjeex, farraarre.

2

Mariikh: xiddig faaliyuhu u naxsiga ka eego Ximre iyo Muyulukhad bay na leedahay.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: Mars (the fourth planet)

3

lx: Mariikh

4

pd: (-a)

5

ps: n0-loc-m

6

syn: Farraarre

7

key: Mariikh

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) laalniin oo meel sare saaritaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) dariiqo la iskaga daydo samee.

waa la naqliyay ✓

m.l Ciyaar dhaqameed laga yaqaan degaanka webiyada, gaar ahaan gobolka Hiiraan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar ka dhexeysa oo si wadajir ah u dheelaan ragga iyo haweeenku oo ka mid ah ciyaaraha durbaanleyda. Qalabka lagu tumo waxaa ka mid ah labo durbaan oo dhaadheer iyo sharaq.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) xiddig dhulka aad uga weyn oo hareerihiisa ay labo dayax wareegaan.

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, dacwad u soo taag oo ku soo oog.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qaymaha badeecadda loo gooyo oo lagu gado.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-yeeyay, -yeysay) Cid asluub wanaagsan ku barbaarin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-yeeyay, -yeysay) Cid asluub wanaagsan ku barbaarin. m.f.dh, tarbiyayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) barbaari oo si wanaagsan u kori. Ubadku intay yaryihiin tarbiyee. Dh: tarbiyadee.

waa la naqliyay ✓

(Wanrikh) N Thamnosma hirschii Schweinf. Rutaceae.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-deeyay, -deysay) U f.: cid faa'iido u tarid. la-mid: faa'idee.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-deeyay, -deysay) U f.: cid faa'iido u tarid.m.dh, faa'iidayn. la-mid: faa'idee.

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg faa'iday.

waa la naqliyay ✓

(fal) beytari dab ka buuxi oo si uu u shaqeeyo koranto ku xidhiidhi. Beytariga ii jaarjiyee. Dh: shaarjee.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dirawalka baabuurta dagaalka ee qufulan.

waa la naqliyay ✓

(fal) gaadh ka hay. Miftaaxii baa magane dukaanka waardiyee. Dh: ilaali, dhawr.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-kheeyay, -khaysay) Cid iyadoo jeegada la hayo hore u ridid. la-mid: takhantakhi, tukhuntukhee, tukhuntukhi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-kheeyay, -khaysay) Cid iyadoo jeegada la hayo hore u ridid. m.f.dh, takhantakhayn. la-mid: takhantakhi, tukhuntukhee, tukhuntukhi.

waa la naqliyay ✓

v. push someone forward roughly

waa la naqliyay ✓

1

de: push s.o. forward roughly

2

initial: t

3

lx: takhantakhee

4

pd: (takhantakheeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: takhantakhee

waa la naqliyay ✓

(fal) hawl ama arrin soo gabagabee. Dh: jooji, dhammee. Li: billow.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) donkey-drawn cart or carriage (kaar-reeyj)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) gaadiid labo lugood iyo sagxad leh oo dameer xagga hore ka jiido. Dh: gaariximaar.

waa la naqliyay ✓

(fal) sawir oo khariidad u yeel; dhulka. qaab ahaan gacantaada ku sawir.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-eelay, -eeshay) la-mid: shariikyeel.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-sheeyay, -shaysay) la-mid: tabaabulee.

waa la naqliyay ✓

v. prepare, organize

waa la naqliyay ✓

(fal) hawl qabanqaabi; si fiican u abaabul oo u qabo. Dh: tabaabulyee, agaasim.

waa la naqliyay ✓

1

de: prepare, organize

2

initial: t

3

lx: tabaabushee

4

pd: (tabaabusheeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: tabaabushee

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-reeyay, -raysay) Itaal yaro dareemid.

waa la naqliyay ✓

v. become weak, lose strength

waa la naqliyay ✓

(fal) tabaryaree; awooddarree.

waa la naqliyay ✓

1

de: become weak, lose strength

2

initial: t

3

lx: tabardarree

4

pd: (tabardarreeyey)

5

ps: v2b=intr

6

key: tabardarree

waa la naqliyay ✓

-tafaariiqlaha: (n) retailer (rii-teelar)

waa la naqliyay ✓

n. phr., time: in former days; formerly

waa la naqliyay ✓

1

cf: berigii hore

2

de: in former days; formerly Often used to introduce a story or folktale

3

initial: w

4

lx: waagii hore

5

ps: np-time

6

key: waagii_hore

waa la naqliyay ✓

-yey / hantaatakheysay: (v) push or shove someone roughly; shove (sAowv); hustle (hasel); jog (jaag) ~ takhantukhee, turaanturee, hantaaturre

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg shariikyeel. la-mid: shariigyeelid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waarigta teeda aan la cunin ee ka baxda meelaha aan dundumooyinka ahayn oo booga dhayaha la bah ah. Waarigdhuleedda waa lagu balaloodaa.

waa la naqliyay ✓