Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Taariikh-da)

2

1. Wixii hor u dhacay waxa laga og yahay ama laga qoray ama laga sheegayo; war; sheeko.

3

2. Goorta wax abuurmeen ama dhasheen ama la soo saaray ama dhaceen, kd. (maalinta, bisha iyo sanada). waqti: shin.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Laan cilmi bulshadeedka ka mid ah oo lagu barto dhacdooyinka. 2. Goorta wax abuurmeen ama dheceen. 3. Sanadka, bisha, iyo maalintu inta ay joogaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Laan cilmi bulshadeedka ka mid ah oo lagu barto dhacdooyinka. 2. Goorta wax abuurmeen ama dheceen. 3. Sanadka, bisha, iyo maalintu inta ay joogaan.

waa la naqliyay ✓

Date

waa la naqliyay ✓

1

f. n. date; calendar

2

taariikh [feminine] n. history

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) 1. history (his-tori) Ex: taariikhda Afrika; African history. 2. date (dheeyt); the day, month, and year. Ex: taariikhdee baad dhalatay? what is your date of birthday?

2

ka taariikhee -yey / taariikheysay: (v) narrate historical events

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhacdooyinka sooyaalka ah oo la kaydiyey oo laga helo xogti waayo hore dadku ku sugnaayeen oo dad goobjoog u ahaayeen, ama qoraal lagu kaydiyey. Taariikhda garashadeeda waxa ku xidhan fahanka nolosha waayaha la joogo.

2

taariikh-da: (magac, dhedig, keli) taxanaha maalmaha iyo sannadaha lagu tirsado.

waa la naqliyay ✓

عِلْمُ التَّارِيخ، تَارِيخ

waa la naqliyay ✓

m.l.kh T. ah: taariikhgal ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: date; calendar

2

hm: 1

3

initial: t

4

lx: taariikh

5

pd: (-da)

6

ps: n1-f, n2a-f

7

xe: What is the date today?

8

xv: Arabic

9

key: taariikh_1

waa la naqliyay ✓

1

de: history

2

hm: 2

3

initial: t

4

lx: taariikh

5

pd: (-da)

6

ps: n1-f

7

xe: We study Somali history.

8

xv: Taariikhda Soomaalida waannu dhigannaa.

9

key: taariikh_2

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-kheeyay, -kheysay) 1. (f.g) Wax taariikh u yeelid. 2. (f.mg) Ka t.: wax ka sheekayn.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-kheeyay, -kheysay) 1. (f.g) Wax taariikh u yeelid. 2. (f.mg) Ka t.: wax ka sheekayn. m.f.dh, taariikhayn.

waa la naqliyay ✓

1

v. date, write a date on something

2

taariikhee v. re-tell history

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhacdooyin, si taariikhaysan u habee.

2

taariikhee: (fal) (u ~) cid kale, taariikhdiisa dad hortii kaga sheekee.

waa la naqliyay ✓

1

(Ablaawa-ha)

2

Qof aan tol lahayn: aan taariikhdiisa la aqoon.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabbaaldeg-ga)

2

Cayaaro iyo waxyaalo kale oo farax lagu muujiyo oo loola jeedo maalin taariikh weyn leh oo la xusa hayo, madax ama la duuba hayo ama booqasho ku timid, aroos. kd.; Xus; damaashaad

waa la naqliyay ✓

1

(Hidda-ha)

2

1. Dhaqan fil weyn oo waa uu abuurmay iyo cid laga dhaxlay la illaawey oo aan taariikhdu sheegi karin (xeer, caado, sheeko, maahmaah, kd.) oo qolo ama tol u gaar ah, oo facba faca ka danbeeya gaarsiiyo oo u dawiyo.

3

2. Dhur; sinji; dir.

waa la naqliyay ✓

1

(Hijra-da)

2

Kolka Nebi Maxamed iyo Abiibakar Maka ka haajireen oo Madiina tageen; waa kolka taariikhda Muslinku ka bilaabato, waxayna ku abbaaran tahay sanada 622 oo Miilaadiga, (ama hijro).

waa la naqliyay ✓

1

* (Matxaf-ka)

2

Dhis weyn ama qol loogu talaggalay in la dhigo oo lagu kaydiyo oo lagu daawado wixii alaabo ah oo leh qiime taariikheed ama cilmi ama dhaqan ama falsami.

waa la naqliyay ✓

1

(Qisa-da)

2

1. Sheeko; taariikh.

3

2. Wax dhacay; war.

waa la naqliyay ✓

1

(Sheeka-da)

2

1. Wax la isu sheego.

3

2. Wax laga sheekeeyo, oo madax iyo manjo leh, oo maqalkooda dhegtu u jeesho, aanse run ahayn.

4

3. Sheekaxariiro; maantooley.

5

4. Taariikh.

waa la naqliyay ✓

1

(Shintiris-ka)

2

1. Shintirin.

3

2. (*) Buug yar ama xaashiyo is-haysta oo dabadeed hadba mid la jaro ama la rogo, oo ay ku qoran tahay sanada oo maalmo iyo toddobaadyo iyo bilo u kala qorqoran. ~ Taariikh.

waa la naqliyay ✓

1

(Taalla-da)

2

1. Dhis ama wax korka la iska saarsaaray oo kor loo dheereeyey.

3

2. Dhis lagu muuneeyo oo lagu xusuusto wax dhacay oo taariikh leh, ama qof, wax weyn oo waxtar ah, oo aan la illaawi karin, dadkiisa ama dalkiisa u sameeyey; ~ xusuuseed.

waa la naqliyay ✓

1

(Tol-ka)

2

1. Dad aan kala maarmin oo xiriirro badani isku xirayaan, sida wada degganaan, isku dhaqan iyo hidde iyo af ahaan, isku diin ahaan; hayb iyo taariikh wadaagid, ...

3

2. Qolo; qabiilo; reer.

4

3. Xigto; sokeeye; qaraabo.

5

4. Qaran.

waa la naqliyay ✓

1

(Xusid-da)

2

1. Wax hor u dhacay soo qaadid, sheeko ku soo darid; ishaarid.

3

2. Wax dhacay oo taariikh ah, sanadiiba kol, dabbaaldeg ama allabbari ku xusid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyaal, m.l) Ururin ama keydin macluumaad, qoraal, dukumentooyin, sawirro, iyo wixi lamida, kaasoo xambaarsan macluumaad ku saabsan waddan taariikhdiis, meel, urur, qaab sawir, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

aruurin¹: m.f.dh eeg aruuri. la-mid: aruuris, ururi, uruuri.

2

aruurin²: m.dh Maanso, shekooyin dhaqan, taariikh nololeed iyo wixi lamida oo dad kala duwan laga soo xigtay oo meel ku wada qoran.

waa la naqliyay ✓

1

dabbaaldeg¹: m.l (-gyo, m.dh) 1. Damaashaad lagu sameeyo fardo la cayaarsiinayo. 2. Cayaaro iyo waxyaalo kale oo farax lagu muujiyo oo loola jeedo maalin taariikh weyn leh oo la xuso.

2

dabbaaldeg²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Maalin muhiim ah ciyaar ku xusid. 2. Fardo ku damaashaadid.

waa la naqliyay ✓

1

damaashaad¹: m.l (-dyo, m.dh) Ciyaaro iyo waxyaallo kale oo farax leh oo lagu muujiyo maalin taariikh weyn leh.

2

damaashaad²: f.mg1 (-day, -dday) Maalin taariikh weyn leh ciyaaro iyo waxyaallo kale oo farax leh ku muujin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (taar.) Barashada taariikheed iyo dhaqan ee mujtamacyadii hore, adigoo eegaya dhismooyinkii ay ka tageen, xabaalihii, qalabkoodii iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

dhaqan¹: m.l 1. Isu geynta nolosha maaddiga, ruuxiga, iyo bulsho ee ummadi leedahay, soona maray isbeddello taariikheed. 2. Asluub.

2

dhaqan²: m.l (-nno, m.dh) (bul.) Mid ka kooban fikrado, caadooyin, fan, farshaxan ay sameeysteen ama ay wadaagaan mujtamaca gaar ah.

3

dhaqan³: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) 1. Nijaaso, wasakh iyo wixi lamida mayrmid. 2. Wax midab leh fasakhmid. 3. Haweeney gurigeeda si wanaagsan u maamulid. 4. Ku dh.: qalab, sharci iyo wixi lamida adeegsasho. 5. Ku dh.: guri iyo wixi lamida ku noolaan.

4

dhaqan⁴: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) 1. Dhar iyo wixi lamida wax la meyray ahaansho. 2. Nafley wax ladan ahaansho. 3. Ku dh.: wax meel ku nool ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

dhaxal¹: m.l 1. Hantida qof dhintay looga haro. 2. Raad ay ilmuhu ka raacaan waalidintooda.

2

dhaxal²: m.l 1. (qaanuun) Hanti ama lacag aad ka heshay qof dhintay, sababta waad lahaatay. 2. (taar.) Dhacdo taariikheed reebtana taariikh.

3

dhaxal³: f.g/mg1 (-xlay, -xashay; -xli) 1. (f.g) Hanti qof dhintay uga harid. 2. (f.g) Hanti qof dhintay looga haray qaybin. 3. (f.mg) Ka dh.: ilmuhu ka raacaan waalidintooda raadid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Warqad war muhiim ihi ku yaallo sida shahaado, warqad aqoonsi iyo wixi lamida. 2. Raad taariikheed muhiim ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyaal, m.l) (baayoloji) Taariikhda tadawurka ee noole ama koox noolayaal ah oo xidhiidh ka dhexeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Mariikh-a)

2

Meereyaasha qorraxda ku wareega midkood; wuxuu u dhexeeyaa dhulka iyo mushtarka (cirjeexda); farraarre.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Meerayaasha mid ka mid ah oo u dhexeeya dhulka iyo mushtarka; cirjeex; farraarre.

waa la naqliyay ✓

m.l (c.fal.) Meerayaasha mid ka mid ah oo u dhexeeya dhulka iyo mushtarka; cirjeex; farraarre.

waa la naqliyay ✓

Mars

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Mars (the fourth planet)

waa la naqliyay ✓

1

meerayayaasha qorraxda ku wareega middood oo u dhexeeya dhulka iyo mushtarka. Dh: cirjeex, farraarre.

2

Mariikh: xiddig faaliyuhu u naxsiga ka eego Ximre iyo Muyulukhad bay na leedahay.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: Mars (the fourth planet)

3

lx: Mariikh

4

pd: (-a)

5

ps: n0-loc-m

6

syn: Farraarre

7

key: Mariikh

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) laalniin oo meel sare saaritaan.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) xiddig dhulka aad uga weyn oo hareerihiisa ay labo dayax wareegaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qaymaha badeecadda loo gooyo oo lagu gado.

waa la naqliyay ✓

(Wanrikh) N Thamnosma hirschii Schweinf. Rutaceae.

waa la naqliyay ✓

histoire, date.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg taariikhee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) taariikh ahaan uga sheekayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w eeg saryuukh.

waa la naqliyay ✓

f. n., pl. rockets, missiles

waa la naqliyay ✓

-da: (n) [plural of saaruukh or sayruukh] missiles (mi-salis); rockets (rokitis)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) magac wadareedka saaruukh.

waa la naqliyay ✓

1

a: saaruukh

2

bw: Arabic

3

de: rockets, missiles

4

initial: s

5

lx: sawaariikh

6

pd: (-da Sg: sayruukh)

7

ps: n8-f-pl

8

key: sawaariikh

waa la naqliyay ✓

f. n., pl. rifles

waa la naqliyay ✓

1

de: rifles

2

lx: banatiikh

3

pd: (-ta Sg: bunduq ~ buntukh)

4

ps: n8-f-pl

5

key: banatiikh

waa la naqliyay ✓

1

(Taakh-a)

2

Luggooyo.

waa la naqliyay ✓

m.l Wax qof waqti ka lumiya ama seejiya faa'ido; luggooyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. unsuccessful effort, futile attempt

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) luggooyo iyo hantaaqo lagala kulmo wax aad rajaynaysay. Dh: luggooyo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: luggooyo

2

de: unsuccessful effort, futile attempt

3

initial: t

4

lx: taakh

5

pd: (-a)

6

ps: n-m

7

key: taakh

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qayb ka mid ah ciidammada nabadgelyada ee dalalka faransiska ku hadlaa ay leeyihiin oo dalka Jabuutina ka jira. Mid hadduu la tego baasaboor xerada maariiga. Dh: jandarmaarii, jaandaaran.

waa la naqliyay ✓

1

(Taarid-da)

2

Meel dheer ama sare wax soo surid, ka soo laallaadin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg taar².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel kore soo sudhid, ka soo laadlaadin. Taarida alaabta dedeji gaadhigu wuu baxayaaye. Dh: taaris.

waa la naqliyay ✓

1

(Taarig-ga)

2

Qofka Muslinka ah oo aan salaada tukan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-gyo, m.dh) Qof muslim ah oo aan salaadda tukan.

waa la naqliyay ✓

m. n. lax Muslim (who does not say the regular prayers)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof Muslin ah oo aan salaadda oogin.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: lax Muslim (who does not say the regular prayers)

3

initial: t

4

lx: taarig

5

pd: (-ga)

6

ps: n2a-m

7

key: taarig

waa la naqliyay ✓

name-m visitor; piercing star

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg taarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Tariib-ka)

2

1. Dawo jirka meel ka mid ah la geliyo oo meesha fasas iyo hunbuluuluq u yeesha oo cudurrada qaarkood looga hortago; tallaal.

3

2. Caanaha dhirta qaarkeed (sida dharkaynka) oo dubka hoostiisa la geliyo, si oogadu u yeelato astaamo iyo xarad soo buurbuuran oo qurux loola jeedo.

4

3. Cudur faafi og oo la is-qaadsiin og yahay; saf; safmar.

waa la naqliyay ✓

1

tariib¹: m.l.u Nabarro yaryar oo jirku yeesho oo ka qaado dhirta caanaha leh qaarkood.

2

tariib²: f.mg1 (-bay, -btay) Nabarro yaryar oo jirku yeesho dhirta caanaha leh qaarkeed ka qaadid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. mark on the skin, tattoo

2

tariib: m. n. vaccine, vaccination ~ inoculation; epidemic disease

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sharaab biyo iyo wixii la mid ah, sonkor ama wax kale ku badi.

2

tariib -ka: (magac, lab, keli) caanaha dhirta qaarkeed sida dharkeynka oo jidhka qofka meeshay ka taabtaan u yeela barar iyo nabaro hunbuluuluqa. Dh: kabxarar.

3

tariib -ka: (magac, lab, keli) cudur la is qaadsiiyo oo si degdeg ah u faafa. Dh: saf, safmar.

4

tariib -ka: (magac, lab, keli) dawo jidhka meel ka mid ah la geliyo oo hanbuluuluq caabuq ah u yeesha oo loogaga hortago cudurrada qaarkood. Dh: tallaal.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: tareen.

waa la naqliyay ✓

1

pr. n., loc. Paris

2

Baariis pr. n., [feminine] Paris

waa la naqliyay ✓

(n) Paris (peeris); the capital and largest city of France

waa la naqliyay ✓

1

(Batiikh-a)

2

Geed sida qaraha faalala oo yeesha miro waaweyn oo cillaan ah oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed sida qaraha u faalala oo yeesha miro waaweyn oo cillaan ah oo la cunno. la-mid: batiiq.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed sida qaraha u faalala oo yeesha miro waaweyn oo cillaan ah oo la cunno. la-mid: batiiq.

waa la naqliyay ✓

m. n. melon species, cantaloupe

waa la naqliyay ✓

-a: (n) cantaloupe, also cantaloup (kan telowp); a kind of melon (melan)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) qajaar khudaarta macan ka mid ah kolka uu weynaado, oo bislaado inta la jeexo hoosta laga cuno. Dh: bartiikh.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: melon sp., cantaloupe

3

lx: batiikh

4

pd: (-a)

5

ps: n2-m-enum

6

key: batiikh

waa la naqliyay ✓

1

(Cariish-ka)

2

Aqal ka sameysan dhis sarab ah iyo dhoobo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-shyo/carshaan, m.dh) Hooy ka samaysan dhis iyo dhoobo oo dhinacyadiisu qaab laydi leeyihiin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-shyo/carshaan, m.dh) Hooy ka samaysan dhis iyo dhoobo oo dhinacyadiisu qaab laydi leeyihiin. m.dh.w, carshaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. mud hut

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. carshaan-ta] hut (hat)-, shed (shedhy dwelling made of tree branches

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) aqal caws iyo sarab ka samaysan. Dh: buul, daas, derged.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: aqal

3

de: mud hut

4

lx: cariish

5

pd: (-ka Pl: carshaan (ta))

6

ps: n8-m, n2-m

7

key: cariish

waa la naqliyay ✓

كُوخ

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof qaraabo ahaan kuu dhaw gaar ahaan dhanka hooyada. Gabadha qaraabo ayaan nahay. Dh: cashiiro, casabo.

waa la naqliyay ✓

télégramme, câble.

waa la naqliyay ✓

1

(Taarash-ka)

2

1. Qof meel loo diro oo dhanbaal ama farriin sida; dhanbaalwade.

3

2. Daliig dharka la huwado ama la guntado dacalkiisa lagu qurxiyo oo marada iyo faraqa u dhexaysa; xiddo; (ama tarash).

waa la naqliyay ✓

1

taarash¹: m.l 1. Qof meel loo diro oo dhanbaal ama farriin sida; dhanbaalwade. 2. la-mid: tarash. Daliig dharka la huwado ama la guntado dacalkiisa lagu qurxiyo oo marada iyo faraqa u dhexaysa; xiddo.

2

taarash²: f.g1 (-shay, -shtay) Maro tarash u yeelid. la-mid: tarash².

waa la naqliyay ✓

1

m. n. messenger, courier

2

taarash m. n. decorative border to reinforce cloth

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) daliigyo dharka qaarkii lagaga qurxiyo dacallada marada iyo faraqa inta u dhaxaysa. Taarash qurux badan ayey leedahay maradu. Dh: xiddo, tarash.

2

taarash-ka: (magac, lab, keli) qof meel loo diro oo sida farriin ama dhanbaal. Odaygani taarash ayuu noo yahay. Dh: dhanbaalwale.

waa la naqliyay ✓