taagan — Macnaha & Turjumaada

1

1. La taagey; la joojiyey.

2

2. Aan fadhiyin, soconaynna; joog cagaha dhulka ugu haya.

3

3. Soo baxsan; likaysan; liqdaaran.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax la togay ahaansho. 2. Wax ama qof aan socon ahansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax la togay ahaansho. 2. Wax ama qof aan socon ahansho. m.f.dh, taagnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] erect, fixed, standing, upright; halted; stable, permanent

waa la naqliyay ✓

-taagnaa / taagnayd: (adj) standing (istaandhing); vertical (veer-tikaal); erect (irekt); remaining upright

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax qaab dhereran leh. Nin taagan ayaan soo dhaafay. Dh: turqan, dhereran, dhidban, quturan, ligan.

2

taagan: (tilmaame) likaysan; kacsan; liqdaarsan.

waa la naqliyay ✓

1

de: erect, fixed, standing, upright; halted; stable, permanent

2

initial: t

3

lx: taagan

4

pd: (taagnaa)

5

ps: adj-der

6

key: taagan

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) ka jooga oo inuu horay ugu socdo diiddan. Awr biyo ka maagan lama tallaabin karo.

waa la naqliyay ✓

Meel lagu taaray, la suray, laga soo laallaadshey.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Alaab wax la saaray ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] hung up (on high)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) meel wax la sudhay; wax meel laga soo laallaadshay. Alaabbtu way taaran tahay. Dh: caallan.

waa la naqliyay ✓

1

de: hung up (on high)

2

initial: t

3

lx: taaran

4

pd: (taarnaa)

5

ps: adj-der

6

key: taaran

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) «kala wax kala durugsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Afarrey-da)

2

1. Gabay yar, shanley.

3

2. (shax) afar iska soo horjeedda oo hogi u dhexayso, oo ka samaysan labo jare oo taagan (isku dhici kara).

waa la naqliyay ✓

1

(Cur-ta)

2

Carjawda qulaanqulyaha oo xagga dibadda u soo taagan (siiba ragga) oo xargaha codku ku jiraan; halcun.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabaaljoogla-ha)

2

Iyadoo la dabaalana hayo oo layska dhigo sidii qof taagan: istaagid aan cagaha dhulka lagu hayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Derbi-ga)

2

Dhis kor u taagan oo qori ama dhagax ama wax kale laga sameeyey oo meel xereeya ama kala gooya ama tiirsha ama dhawraarin u ah; gidaar; deyr.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhakool-ka)

2

Wax meel cidla' ah taagan ama ka dhisan.

waa la naqliyay ✓

1

(Fadhi-ga)

2

1. (dad) salka oo dhulka lagu hayo iyadoo madaxa iyo dhabarku, toos xagga cirka ugu taagan yihiin, luguhuna ama laaban yihiin ama fidsan yihiin.

3

2. Dad koox ah oo arrin gaar ah inay ka taliyaan ama wax ka qabtaan loo magacaabay; meesha ay hawsha ku hayaan ama muddada ay hadba hawsha ku gudajiraan oo ka hadlayaan; shir; urur.

4

3. Dad badan ama xoolayow badan oo wada deggan.

5

4. (xoolo) boqol; tiro; wegen; kadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Farasbadeed-ka)

2

Kalluun afka seef dheer oo xoog badani ka taagan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Feetin-ka)

2

1. Qori qallalan oo af dhuuban oo ama kurtun dhulka ku aasan oo ka soo taagan noqday ama laan geed ku taal ka leexda; fiiqtin.

3

2. Qori af fiiqan loo yeelay oo wax lagu qodo ama lagu dagaallamo; filgin (ama feytin).

waa la naqliyay ✓

Wax ku taagan: wax ku diran; taagan; kacsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Fooror-ka)

2

Iyadoo qaarka hoose laga taagaan yahay oo qaarka kore hoos iyo xagga dhulka loo laabo; madaxa iyo dhabarka oo hoos iyo horay loo dhigo, lugaha oo hoos u taagan; (ama foorar).

waa la naqliyay ✓

1

(Foororsasha-da)

2

Iyadoo la taagan yahay, qaarka sare, horay iyo hoos u laallaadin, u godid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaacin-ta)

2

1. Wax dagaal u taagan ama u soo socda, nabar uu la hakado ama uu ka gabbado, u taagid; waabin.

3

2. Wax badan oo biyabbiyood ah, isku mar xoog u daadin, qubid, butaacin.

waa la naqliyay ✓

1

(Galley-da)

2

Geed la abuuro oo dhala badar waxtar weyn leh: dadka iyo duunyadaa cuna; waxaa kaloo laga sameeya saliid la cuno oo wanaagsan, qaarkeedna laga dhigo, dawo, saabbuun, khal, nacnac, xabko, asal iyo ranji, cadar udgoon, waxyaalo qaraxda, kd.; geedku bal taagan oo caleemo dheerdheer iyo sabuul iniino badan oo sarac sarac ahi ku yaalliin buu lee yahay; arabbikhi.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gees-ka) ) Cad soo baxsan oo adag oo laf la moodo oo ka baxa madaxa lo'da, riyaha, ugaarta iyo nafleyda kaloo qoobabka leh qaarkood, b) Dhinac, doc. c) Xubno labo labo ah oo xasharaadka qaarki lee yahay oo madaxa ka taagan oo uu wax ku garto (baranbaro, quraanyo, balanbaallis, kaneeco...).

2

2. (Gees-ta) Barbar, dhinac, doc.

waa la naqliyay ✓

1

(Guduudana-ha)

2

Bahal dummadda u eg kase weyn; wuxuu lee yahay addimmo dheerdheer, dabo gaaban, dhego dheerdheer oo timo ka taagan yihiin; labada can wuxuu ku lee yahay dhogor duf ah, waxaana la yiraahda, wax ka arag dheer; jiifaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Huluu-sha)

2

Meel jiq ah ama iyadoo la taagan yahay aan la mari karin, oo isgaabin ama gurguurad keliya lagu maro; xuluul.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilfuur-ta)

2

Wax qarsoodi lagu samayn lahaa, wax kuu diida, oo had iyo goor ku kor taagan oo isha kugu haya.

waa la naqliyay ✓

1

(Joof-ka)

2

Timo adag oo taagan.

waa la naqliyay ✓

1

(Joog-ga)

2

1. Dhererka dhulka salka ku haya, xagga cirkana u taagan; (jiif iyo joog = gudub iyo taag).

3

2. Iskujoog.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaneeca-da)

2

Bahalyaryarka duula jaad kamid ah; waxay leedahay labo baal iyo lix lugood, afkana waxaa ka taagan, siiba tan dheddig, wax fiiqan oo mudac la moodo aanse ahayn ee ah gal, gudihiisa ay ku jiraan miinshaaro yaryar oo afaysan oo ay oogada nafleyda ku jeexdo iyo dhuumo ay qaarkood dhaawaca ku calyeyso qaarkooda kalena dhiigga kaga soo nuugto; qaarkeed waxay keentaa cudurro xunxun oo duumadu kamid tahay; dhilmaanyo.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax ligan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax ligan ahaansho. m.f.dh, istaagnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Taagnaan-ta)

2

Wax taagan ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg taagan. la-mid: taag-naansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] standing, being upright, erect ~ raised

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the act of tanding ~ taagnaansho

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax taagan ahaan.

2

taagnaan-ta: (magac, dhedig, keli) dherernaanta, joogitaanka mudo la sare joogo. Dh: dherernaanta, dhidbanaan, turuqnaan, lignaanta, quturnaanta.

waa la naqliyay ✓

1

de: standing, being upright, erect ~ raised

2

initial: t

3

lx: taagnaan

4

pd: (-ta)

5

ps: n0-f-abs

6

key: taagnaan

waa la naqliyay ✓

1

amaagan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay) la-mid: ammaagan.

2

amaagan²: f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: ammaagan².

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiilka kolka uu dhashay aan oohin badan yeelan.

waa la naqliyay ✓

(hilibka qaarki, kd.) aan u dhowaan, aan cunin, aan taaban; wax xil leh ka dhigtay oo naftiisa u diida; ka xishooda.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax gasiin iyo wixi lamida dhaqan awgiis uga go'ay ahaansho. 2. Ka c.: ka reeban.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax gasiin iyo wixi lamida dhaqan awgiis uga go'ay ahaansho. 2. Ka c.: ka reeban. m.f.dh, caagganaan.

waa la naqliyay ✓

name-f abstainer, abstention; lit: she who restrains from doing bad things, modest. Cf: Caaggane

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) aan u dhawaan, aan cunin ama ka dhigtay wax xil leh oo naftiisa u diiday. waxaan ahay qof caaggan.

2

caaggan: (tilmaame) «ka ~» ka xaaraan ah.

3

caaggan: magac loo baxsho gabdh kolkii ay dhalatay oohin badan aan yeelan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xero ood yar oo khafiif ah leh oo xoolo lagu xareeyo.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof liishaan wanaagsan; qof toogta yaqaan; qof dhoog fiican. Dh: shiishyahan.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhimo ama le'o oo baabba'.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg4 (-naa, -nayd) 1. (f.g) Qof mid kale ku gardaroonaya ahaansho. 2. (f.mg) Qof raba in uu wax sameeyo ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg4 (-naa, -nayd) 1. (f.g) Qof mid kale ku gardaroonaya ahaansho. 2. (f.mg) Qof raba in uu wax sameeyo ahaansho. m.f.dh, maagganaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] desirous of provoking someone; well-intentioned

waa la naqliyay ✓

(n) intention (in-teen-shin); intent (in tent); aim (eeym) ~ damac. Ex: maxaad maaggan tahay? what is your intention?

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) niyadda ka doonaya oon weli shaacin. Nin naagtaada maaggan inantayda guurso laguma karo. Dh: damacsan.

waa la naqliyay ✓

1

de: desirous of provoking s.o.; well-intentioned

2

lx: maaggan

3

pd: (maagganaa)

4

ps: adj-der

5

key: maaggan

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) sida naagaha usheekayn oo naagnaag iska dhigid.

2

naagayn -ta: (magac, dhedig, keli) gabadh guursasho oo naag la qabo ka dhigid. Dh: reerayn.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gamay, -gantay; -gami) la-mid: raadqaad.

waa la naqliyay ✓

name-f to be durable; live long. Lit: the long-staying one (may you live long!)

waa la naqliyay ✓

1

saangan¹: f.g1 (-gamay, -gantay; -gmi) Qof sixir uu kaga cararo meel uu joogay ku samayn.

2

saangan²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax sixir ka dheereeya meeshii uu joogay lagu sameeyey ahaansho.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xoogdarrada qof itaal lahaan jirey tamargabo. Dh: hawlgab.

waa la naqliyay ✓

1

(Taagsad-ka)

2

Taagsasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: taagsasho.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) awood u sheegad.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel dhulka ama wax kale oo hareerteeda kor uga muuqata.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) tamarin waa ama awoodi waa. Dh: caalwaa, awoodiwaa.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) marka wax la cabbirayo oo taako lagu qiyaasay ka dhigid; taako ku cabbirida. Taakayntu yaanay kaa khaldamin.

2

taakayn -ta: (magac, dhedig, keli) taako u dhigid oo joojin. Taakaynta waa lagu ilko beelaa. Dh: taakays.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cirweyni iyo hungurixumo aan waxba la hambayn.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) adviser or advisor (ad-veey-zer); intellectual person.

2

ku talagal -ay / talagashay: (v) plan ahead; know in advance; be prepared ~ u diyaargarow

waa la naqliyay ✓

-ka: ((magac, lab, keli) qof jooga meel aanu cid ka garanayn. Waagaan ayaan ahay oo ma kala garanayayo meesha. Dh: marti, qarriib. Li: mudane.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) go'aan dacwadeed oon xeer iyo qodobbo qaanuun la raacine dan iyo maslaxo kolkaa joogta la eego inta dacwadda daraf ka ahina oggolaato; arrin gudashadeeda aan xeer la raacin ee dan guud iyo ilaalinta maslaxada uun la eegay oo la isku tanaasulo. Gar xeer ku hagaagi weyday xaagaan baa lagu dayaa. Dh: xal, xeerjajab.

waa la naqliyay ✓

—aaga: (suffix) (possessive pronoun) with nouns having definite article —ga: ending. your (voor). Ex: buugaaga; your book. Caanahaaga; your milk. Qalinkaaga; your pen

waa la naqliyay ✓

1

(Agan-ka)

2

1. (Ceel) biyo badan leh; banqi.

3

2. Cosob ama naq badan; aftin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ceel biyo badan leh; naq badan. 2. A. ah: xoolo, ceel, dhul iyo wixi lamida oo aan intifaac lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ceel biyo badan leh; naq badan. 2. A. ah: xoolo, ceel, dhul iyo wixi lamida oo aan intifaac lahayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. well; virgin land, good grazing land ~ area

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhul ama deegaan cosob iyo naq badan. Dh: aftin, ugbaad.

2

agan -ka: (tilmaame) ceel biyo badan leh. Ceel agan ah bay dawladdu noo qodday. Dh: banqe, ma'wi.

waa la naqliyay ✓

1

de: well; virgin land, good grazing land ~ area

2

lx: agan

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m

5

syn: aftin

6

key: agan

waa la naqliyay ✓

1

1. (Taag-ga) a) Meel dhulkeedu sarreeyo; buur; kood. b) Cudur la is qaadsiiyo oo xubnuhu la togtogmaan; togtogan.

2

2. (Taag-ta) a) Xoog; itaal; tabar; awood, b) Karti; maaro.

waa la naqliyay ✓

1

taag¹: m.dh 1. Xoog; itaal. 2. Karti; maaro.

2

taag²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Wax meel joojin. 2. Wax kor u qaadid. 3. Wax qotomin. 4. Isku t.: qof ama wax lid noqosho. 5. Isku t.: wax dushooda ku joogsasho. 6. Isku t.: dhar qurxoon xirasho.

3

tąag: m.l (-gag, m.l) 1. Cudur sababa adkaanta addimaha. 2. la-mid: taago. Meel dhulkeedu sarreeyo; buur; kood.

waa la naqliyay ✓

1

taag¹: m.dh 1. Xoog; itaal. 2. Karti; maaro.

2

taag²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Wax meel joojin. 2. Wax kor u qaadid. 3. Wax qotomin. 4. Isku t.: qof ama wax lid noqosho. 5. Isku t.: wax dushooda ku joogsasho. 6. Isku t.: dhar qurxoon xirasho. m.f.dh, taagid.

3

tąag: m.l (-gag, m.l) 1. Cudur sababa adkaanta addimaha. 2. la-mid: taago. Meel dhulkeedu sarreeyo; buur; kood.

waa la naqliyay ✓

1

v. stand upright; raise, set up, erect

2

taag m. n. high ground, hill, mountain

3

taag m. n. contagious disease involving stiffening of the limbs

4

taag [feminine] n. strength, energy, ability, capability

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) uphill (ap-hiil)-, steep (istiip); hill (hiil); plateau (palaatoowf an upward slope ~ buur

2

taag -ay / tay: (v) 1. fix in an upright position; erect (irekt) ~ istaaji. 2. stretch (istareej)', extend (ikis-teend) Ex: gacmihiisii buu kala taagay; he stretched out his hands.

3

taag -ta: (n) ability (a-biliti); strength (istareen-gath); capacity (ka-paasiti); talent (taalant); skill (is-kil), competence, (kom-patansi) ~ tabar, karti

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gidaar iyo wixii la mid ah dhis.

2

taag: (fal) jooji, inuu kaa socdo u diid.

3

taag: (fal) wax la qaadi karo qaabkuu u yaalo ka bedel, sare u jooji. Tag ruumiga biyuhu ha ka gororaane. Dh: qotomi.

4

taag: (fal) is ~ joogso, fadhiga ka istaag ama socodka ka joogso. Fadhiga ayuu ka istaagaye kaxee odayga.

5

taag-ga: (magac, lab, keli) meel agagaarka u dhaw ka saraysa. Si uu geela u arko ayuu taag u baxay. Dh: tuur, kood.

6

taag-ta: (magac, dhedig, keli) tabarta ama xoogga wax lagu qabsado. Togba taagtii buu rogmadaa. Dh: itaal, awood, tamar, xoog, karti.

7

taag -ga: (magac, lab, keli) cudur la is qabadsiiyo oo xubnuhu la tigtigmaan. Dh: togtogan.

waa la naqliyay ✓

وة، هَصْبَة

waa la naqliyay ✓

1

-taan

2

Qodobka ta iyo tan oo la isku gaabiyey (sida: dhegta tan = dhegtaan; ...).

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Ku t.: wax la jecelyahay ku fekerid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Ku t.: wax la jecelyahay ku fekerid. m.f.dh, taamid.

waa la naqliyay ✓

v. plan, bear in mind

waa la naqliyay ✓

1

de: your

2

lx: -aaga

3

ps: pro-det-2sg

4

xe: your tea

5

xv: =-kaaga

6

key: -aaga

waa la naqliyay ✓

Correspond

waa la naqliyay ✓

name: Adam

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. you ... not

waa la naqliyay ✓

(suffix): (v) if you not.... Ex. haddi aadan tagin...; if you don't

waa la naqliyay ✓

aadamaha aabbihii ugu horreeyey ee laga soo tafiirmay. Dh: Nebi Aadan, Aadam.

waa la naqliyay ✓

1

de: Adam

2

hm: 2

3

lx: Aadan

4

ps: name-m

5

key: Aadan_2

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) intii la soo noolaa; inta la xusuusan yahay; xilli dheer oo la soo jirey. Tan iyo aamankii ayay dadkani isa soo garab degenaayeen. Dh: abidkeed, aamanuu, aamanuun, weligeed.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. I ... not

waa la naqliyay ✓