taa — Macnaha & Turjumaada

Taas.

waa la naqliyay ✓

1

taa¹: mu.ti.dh (kuwaas, w) Magacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax qofka hadlaya ka fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado. Tu. “taa soo socota waa Hodan”. la-mid: taas¹

2

taa²: (-taa) dk.ti.dh la-mid: taas².

3

taa³: (-taa) dk.lh.dh la-mid: taada².

waa la naqliyay ✓

mu.ti.dh (kuwaas, w) Magacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax qofka hadlaya ka fog oo farta la isugu fiiqayo lagu tilmaansado. Tu. Taa soo socota waa Hodan. la-mid: taas.

waa la naqliyay ✓

(pronoun) for that ~ taas, saas. Ex: taa darteed; for that reason

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) wax dhedig oo wax kaa fog. fartana lagu fiiqayo lagu tilmaansado. Taa sii jeedda la hadal. Dh: taas. Wa: kuwaa, kuwaas.

waa la naqliyay ✓

1

(Ablaawa-ha)

2

Qof aan tol lahayn: aan taariikhdiisa la aqoon.

waa la naqliyay ✓

1

(Afarrey-da)

2

1. Gabay yar, shanley.

3

2. (shax) afar iska soo horjeedda oo hogi u dhexayso, oo ka samaysan labo jare oo taagan (isku dhici kara).

waa la naqliyay ✓

1

(Ansaar-ta)

2

Muslinkii hore oo reer Madiina oo Nebi Maxamed iyo Muhaajiriintii soo dhoweeyey oo taageerada weyn u fidiyey.

waa la naqliyay ✓

1

(Baacin-ta)

2

1. Baac wax ku cabbirid.

3

2. Wax la dhifanayo, kor u sii wadid, taniyo inta gacantu ka wada kala baxdo.

4

3. (u baacin) u taagid.

5

4. Kor u qaadid; bilid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Babac-a, Babac-da)

2

1. Meel taag ah oo dululub ah; hoobad.

3

2. Gudub.

waa la naqliyay ✓

1

(Banduul-ka)

2

Meel doonyaha dhexdooda ku taal oo loo sameeyey in biyuhu ku soo ururaan oo dabadeed laga dhuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Barakayn-ta)

2

1. Barako u yeelid.

3

2. (Cunno, kd.) wax yar ka taabasho, ka cunid; sunnayn.

waa la naqliyay ✓

Basaasi ku taal.

waa la naqliyay ✓

1

(Bender-ka)

2

Degmo weyn oo badda taal; beled marso leh; magaalo.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidix-da)

2

Qof woqooyi u jeeda docdiisa galbeed ku abbaaran oo ay ku taal gacanta aan aad wax loogu qabsan; docda midigta u tusmaysan, oo wadnuhu ku yaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Bootin-ta)

2

1. Sid degdeg iyo xoog leh, qof ama wax kale, labo meelood isaga seeraarin, dhul taabad la'aan.

3

2. Booddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Burca-da)

2

Buur yar oo ciid ah: kood; taag; burshaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Buurid-da)

2

Taallo qaab buureed leh samayn: weyneyn; kuusid; yuucid.

waa la naqliyay ✓

1

(Buuryaqab-ka)

2

Buuryo ku taal; aan la gudin.

waa la naqliyay ✓

(hilibka qaarki, kd.) aan u dhowaan, aan cunin, aan taaban; wax xil leh ka dhigtay oo naftiisa u diida; ka xishooda.

waa la naqliyay ✓

1

(Caalwaa-ga)

2

Karti iyo xoog uu wax ku qabto la'; taag, maaro waayey, gabay; caatibawaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Carcar-ta)

2

1. (qof) nasniintiisii iyo xooggiisii hore weli qaba, waxqabashada uu u farabbaxsanayo inuu waxqabto; xiiso; firfircooni, jeel.

3

2. Wax afaysan oo aan weli wax lagu qabsan, xanafta ku taal.

4

3. Geed aan weli la taaban, xajiinta ku taal; dardar; xajiin; xanaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Cara-da)

2

Si la noqdo oo lala kululaado, cay ama aflaggaaddo ama waxyeello ama xumato kale oo lays taartay darteed; xanaaq; dhirif; umal.

waa la naqliyay ✓

1

(Cawaansi-ga)

2

Kaalmo iyo taageerid ka doonid; xoog iyo ciidan ka doonid.

waa la naqliyay ✓

1

(Taab-ka)

2

Xargo isweydaarsan oo gadowga wadaanta loo yeelo oo kolkay buuxdo la qabto, kolka ceelka lagu shuba hayona dowliska loogu xiro.

waa la naqliyay ✓

1

taab¹: m.l (-bab, m.l) 1. Xargo isweydaarsan oo gadawga wadaanta iyo dhiilaha loo yeelo si markay buuxaan loogu qaado. 2. Agagaarka guriga. 3. Ubaxa ka soo baxa geedka digirta inta uusan miro yeelan. 4. la-mid: taabid.

2

taab²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Wax xoog ku qabasho. 2. Wax fur ku adkayn.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay, -btay) 1 . Wax xoog ku qabasho. 2. Wax fur ku adkayn. m.f.dh, taabid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. net (for holding jar, bucket, etc.)

2

taab v. grasp, hold, have a hold on

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax haleel; gaadh meesha aad rabto. Waxaan taabayaa safarkii iga tegay.

2

taab: (fal) gacanta ku dhig; qabso oo awood ku hano. Gaaladu waxay tacab lahayd taabnay subaxiiba. Dh: hano, qabo.

3

taab: (fal) weel, furka ku adkee.

4

taab -ka: (magac, lab, keli) agagaarka guriga.

5

taab -ka: (magac, lab, keli) ubaxa ka soo baxa geedka digirta inta uusan midho yeelan.

6

taab -ka: (magac, lab, keli) meel aan fogayn ama socod aan dheerayn ahayn.

7

taab -ka: (magac, lab, keli) sacab muggii.

8

taab -ka: (magac, lab, keli) xadhko is waydaarsan oo gadawga wadaanta loo yeelo oo kolkay buuxdo la qabto, kolka ceelka lagu shubayona dawliska loogu xidho. Taababka ayuu jaray wadaantii.

waa la naqliyay ✓

deictic, vl. pron. this ... you

waa la naqliyay ✓

1

de: this ... you = tan + aad

2

initial: t

3

lx: taad

4

ps: deic + vpro

5

key: taad

waa la naqliyay ✓

1

1. (Taag-ga) a) Meel dhulkeedu sarreeyo; buur; kood. b) Cudur la is qaadsiiyo oo xubnuhu la togtogmaan; togtogan.

2

2. (Taag-ta) a) Xoog; itaal; tabar; awood, b) Karti; maaro.

waa la naqliyay ✓

1

taag¹: m.dh 1. Xoog; itaal. 2. Karti; maaro.

2

taag²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Wax meel joojin. 2. Wax kor u qaadid. 3. Wax qotomin. 4. Isku t.: qof ama wax lid noqosho. 5. Isku t.: wax dushooda ku joogsasho. 6. Isku t.: dhar qurxoon xirasho.

3

tąag: m.l (-gag, m.l) 1. Cudur sababa adkaanta addimaha. 2. la-mid: taago. Meel dhulkeedu sarreeyo; buur; kood.

waa la naqliyay ✓

1

taag¹: m.dh 1. Xoog; itaal. 2. Karti; maaro.

2

taag²: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Wax meel joojin. 2. Wax kor u qaadid. 3. Wax qotomin. 4. Isku t.: qof ama wax lid noqosho. 5. Isku t.: wax dushooda ku joogsasho. 6. Isku t.: dhar qurxoon xirasho. m.f.dh, taagid.

3

tąag: m.l (-gag, m.l) 1. Cudur sababa adkaanta addimaha. 2. la-mid: taago. Meel dhulkeedu sarreeyo; buur; kood.

waa la naqliyay ✓

1

v. stand upright; raise, set up, erect

2

taag m. n. high ground, hill, mountain

3

taag m. n. contagious disease involving stiffening of the limbs

4

taag [feminine] n. strength, energy, ability, capability

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) uphill (ap-hiil)-, steep (istiip); hill (hiil); plateau (palaatoowf an upward slope ~ buur

2

taag -ay / tay: (v) 1. fix in an upright position; erect (irekt) ~ istaaji. 2. stretch (istareej)', extend (ikis-teend) Ex: gacmihiisii buu kala taagay; he stretched out his hands.

3

taag -ta: (n) ability (a-biliti); strength (istareen-gath); capacity (ka-paasiti); talent (taalant); skill (is-kil), competence, (kom-patansi) ~ tabar, karti

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gidaar iyo wixii la mid ah dhis.

2

taag: (fal) jooji, inuu kaa socdo u diid.

3

taag: (fal) wax la qaadi karo qaabkuu u yaalo ka bedel, sare u jooji. Tag ruumiga biyuhu ha ka gororaane. Dh: qotomi.

4

taag: (fal) is ~ joogso, fadhiga ka istaag ama socodka ka joogso. Fadhiga ayuu ka istaagaye kaxee odayga.

5

taag-ga: (magac, lab, keli) meel agagaarka u dhaw ka saraysa. Si uu geela u arko ayuu taag u baxay. Dh: tuur, kood.

6

taag-ta: (magac, dhedig, keli) tabarta ama xoogga wax lagu qabsado. Togba taagtii buu rogmadaa. Dh: itaal, awood, tamar, xoog, karti.

7

taag -ga: (magac, lab, keli) cudur la is qabadsiiyo oo xubnuhu la tigtigmaan. Dh: togtogan.

waa la naqliyay ✓

وة، هَصْبَة

waa la naqliyay ✓

1

(Taah-a)

2

Cod tabar yar oo aan kala soocnayn oo qofka buka ka soo baxa; jibaad; talal; madaar.

waa la naqliyay ✓

1

taah¹: m.l Cod tabar yar oo aan kala soocnayn oo qofka buka ka soo baxa.

2

taah²: f.mg1 (-hay, -hday) Taah samayn.

waa la naqliyay ✓

1

taah¹: m.l Cod tabar yar oo aan kala soocnayn oo qofka buka ka soo baxa.

2

taah²: f.mg1 (-hay, -hday) Taah samayn. m.f.dh, taahid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. moan

2

taah v. moan

waa la naqliyay ✓

1

-ay/day: (v) groan (guruun); feel pain; whimper (wim-par) ~ jibaad.

2

taah -a: (n) groan; groaning (guruuning); mournful cry, usually of pain; moan (moown) ~ jibaad, madaar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xanuun ama dhib dartood la jibaad. Dh: jibaad.

2

taah -ha: (magac, lab, keli) aadaar cod hoose oo damaq iyo dareen keeno. Dh: talel.

waa la naqliyay ✓

1

* (Taaj-ka)

2

1. Garangar dahab ah ama lacag ama bir ama wax kale oo boqorrada madaxa loo saaro oo lagu aqoonsado.

3

2. (shinbiro, kd.) dhoor.

waa la naqliyay ✓

m.l (-jaj, m.l) Qalab qaab koofiyadeed leh oo dahab, lacag iyo wixi lamida ka samaysan oo boqorrada madaxa loo suro.

waa la naqliyay ✓

m.l (-jaj, m.l) Qalab qaab koofiyadeed leh oo dahab, lacag iyo wixi lamida ka samaysan oo boqorrada madaxa loo suro.

waa la naqliyay ✓

m. n. crown; crest (of bird)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) crown (karaawn); Ex: taajka bogorka; monarch's crown

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhoorka shinbiraha qaarkood. Dh: dhoor.

2

taaj -ka: (magac, lab, keli) koofiyad qurux badan oo aroosadda loo xidho kolka ay aqal gelayso.

3

taaj-ka: (magac, lab, keli) koofiyad weyn oo dahab ama lacag wax kale ah oo boqorrada iyo boqoradaha loo saaro madaxa oo lagu aqoonsado.

waa la naqliyay ✓

1

de: crown; crest (of bird)

2

initial: t

3

lx: taaj

4

pd: (-ka Pl: taajaj (ka))

5

ps: n4-m, n2a-m

6

key: taaj

waa la naqliyay ✓

1

v., present habitual: it [fem.] is (situated / located) there

2

taal v., neg., present habitual: it [fem.] is not there

3

taal v., subject case, present habitual: it is it [fem.] that is there

4

taal v., sg., present habitual: you are (situated / located) there

waa la naqliyay ✓

-taallay: (v) [with proposition ku] situate (si-tiweeyt); locate (lo-keeyt); used with feminine nouns ~ tiil. Ex: sheeg meesha ay ku taal? tell me where it is situated [located]?

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xeer soo jireen ah. Dh: xeer.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh T. ah: wax kaamil ah oo aan wax ka maqnayn.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh T. ah: wax kaamil ah oo aan wax ka maqnayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. complete, total

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) [with proposition ku] 1. bear in mind; keep in mind; think about; consider (konsidar) ~ ku taam. 2. taam -ah: (adj) sane (seeyn); sound-minded; mentally healthy ~ masakax qaba, saaxi ah

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kuku talajir, higso, caloosha ku hay inaad samayso, ku welwel. Waxa lagu taamo waa la helaa.

2

taam: (tilmaame) wax buuxa ama aan dhinnayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: complete, total

2

initial: t

3

lx: taam

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m-atr

6

key: taam

waa la naqliyay ✓

1

-taan

2

Qodobka ta iyo tan oo la isku gaabiyey (sida: dhegta tan = dhegtaan; ...).

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Ku t.: wax la jecelyahay ku fekerid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Ku t.: wax la jecelyahay ku fekerid. m.f.dh, taamid.

waa la naqliyay ✓

v. plan, bear in mind

waa la naqliyay ✓

1

(Taar-ka)

2

1. War gaaban ama farriin raadyaha lagu diro; siin.

3

2. Dun bir ah; silig.

waa la naqliyay ✓

1

taar¹: m.l (-rar, m.l) 1. War farriin kooban oo nooc raadiyeyaasha ka mid ah lagu diro. 2. Silig wax lagu oodo. 3. (muus.) Daf afar geesle ah.

2

taar²: f.g1 (-ray, -rtay) Rati raran oo taagan wax saarid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rar, m.l) 1. War farriin kooban oo nooc raadiyeyaasha ka mid ah lagu diro. 2. Silig wax lagu oodo. 3. (muus.) Daf afar geesle ah.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. telegram; cable, metal wire

2

taar v. hang something up (on a high place)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) telegram (teela-garaam); telegraph (teela-garaaf); wire (waayer); cablegram ~ teelagaraam, silig

waa la naqliyay ✓

1

Telegramma

2

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel kore soo sudh oo ka soo laadlaadi. Taar salladda hilibku ku jiro gidaarka. Dh: callaal.

2

taar-ka: (magac, lab, keli) caantaynka raadyowga meel fog wax uga soo qabta, ee loo bixiyo ama taago. Raadyowga taarka u taag. Dh: caantayn.

3

taar-ka: (magac, lab, keli) isgaadhsiin lagu xidhiidhi jirey wakhtigii hore. Taar ayaa u soo dhacay xaliimo. Dh: fooniye.

4

taar -ka: (magac, lab, keli) xadhig bir ah. Taarka kartoonnada ku giijiya. Dh: silig, waayir.

5

taar -ka: (magac, lab, keli) meel ka sarraysa madaxa. Taarka ayay saaran tahay alaabtu.

waa la naqliyay ✓

Erey tilmaamaya wax dheddig oo yaal ama qof dheddig oo ku sugan meel qofka hadlaya ka durugsan; middaas; (ama taa).

waa la naqliyay ✓

1

taas¹: mu.ti.dh (kuwaas, w) la-mid: taa¹

2

taas²: (-taas): dk.ti.dh Dibkabe tilmaame oo magac dhaddig dib looga qodbo, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: “Beertaas waa tayda”. la-mid: taa².

waa la naqliyay ✓

(-taas) dk.ti.dh 1. Dibkabe tilmaame oo magac dhaddig dib looga qodbo, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: Beertaas waa tayda. 2 (mu.ti.dh) Magacuyaal tilmaame oo dh, oo wax ama cid hadlaha ka fog lagu tilmaansado. Tusaale: Taas ayaa fiican. mu.ti.w, kuwaas. la-mid: taa.

waa la naqliyay ✓

deictic: that, those

waa la naqliyay ✓

(pronoun) that (thaat); used with nouns that refer to things or persons of feminine gender ~ taasi. Ex: taas ma cusub tahay? Is that one new?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaamaya wax dhedig oo yaal; mid dhedig oo ku sugan meel ka durugsan qofka hadlaya. Dh: middaas, taa, taasi.

waa la naqliyay ✓

1

a: taa

2

cf: tan, teer, too

3

de: that, those

4

initial: t

5

lx: taas

6

ps: deic-f

7

key: taas

waa la naqliyay ✓

تِلْكَ

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) necktie (nek-taay); bow tie (boow-taay) ~ niikteyn

waa la naqliyay ✓

name-m man, opening of 20th Surah of the Qur'an

waa la naqliyay ✓

s.f. - god bahaleed.

waa la naqliyay ✓

1

(ā)

2

Xarafka a oo dheer.

waa la naqliyay ✓

1

aa¹: qr.dd la-mid: baa.

2

aa²: mu.dhm.y 1. la-mid: Aad. 2. la-mid: aydin.

3

aa³: e.d Cod lagu muujiyo xanuunka.

waa la naqliyay ✓

1

aa: [feminine] n. AA, long A [digraph letter of the Somali alphabet.]

2

aa inter. ah!, oh!

3

aa n. suf. -er, -or

waa la naqliyay ✓

1

aa': (n) long vowel of letter A. Ex: aabbe; father. Caano; milk.

2

aa?: (suffix); —ing; used to form the present continuous tense. Ex: ma socotaa; are you going; Wuu hurdaa; he is sleeping.

waa la naqliyay ✓

1

(dhawaaq) codka uu ku dhawaaqo qof buka ama tabaalaysan. Bukaanka aa'diisii ayaan xalay ka seexan waayay. Dh: taah, jibaad.

2

aa: erey la adeegsado marka gabadh wax la farayo ama loo yeedhayo. Aa fadhiiso; aayaa hee kaalay. Dh: naa, aayaa. Dh: waar, aar, war.

3

aa: (qurub) diiradeeye la macne ah 'baa'.

4

aa: shaqalka 'a' oo dheer sida: Aarka baabuur baa siday.

waa la naqliyay ✓

آ

waa la naqliyay ✓

1

-ta

2

(naxwe) Labada qodob oo dhabta ah oo qodbaha kale ka farcamaan midkood (midka kale waa -ka); waxaa ka farcama -da iyo -sha. Waxaa qaata magacyada dheddig oo ku dhammaada B, F, G, N, R, S.

waa la naqliyay ✓

1

ta¹: mu.ti.dh kuwa, w Magacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax ama cid hadlaha u dhow lagu tilmaansado. Tusaale: “Ta timid waa Caasho”. la-mid: tan¹

2

ta²: (-ta) q.dh Qodob magaca dhaddig dib looga qodbo si looga dhigo wax cayiman. Xarafka “t” ee qodobkan wuxuu isu beddelaa “d” markuu raaco magacyada lab oo ku dhammaada d,c,x, h, y, iyo (') hamsa. Markii la raaciyana magac ku dhammaada xarafka “l” labadaa xaraf waxay isu beddelaan “sh”. Tusaale: “ul+ta-> usha, bad+ta> badda”.

waa la naqliyay ✓

1

ta¹: mu.ti.dh (kuwa, w) Magacuyaal tilmaame oo dhaddig, oo wax ama cid hadlaha u dhow lagu tilmaansado. Tusaale: Ta timid waa Caasho. la-mid: tan.

2

ta²: (-ta) q.dh Qodob magaca dhaddig dib looga qodbo si looga dhigo wax cayiman. Xarafka 't' ee qodobkan wuxuu isu beddelaa 'd' markup raaco magacyada lab oo ku dhammaada d, c, x, h, y, iyo (') hamsa. Markii la raaciyana magac ku dhammaada xarafka 'l' labadaa xaraf waxay isu beddelaan 'sh'. Tusaale: ul+ta -> usha, bad+ta> badda.

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaame oo dhedig oo wax ama cid hadlaha u dhow lagu tilmaansado. Dh: tan. Wa: kuwa.

waa la naqliyay ✓

ta, adj. poss. - lahaan dhadig ah

waa la naqliyay ✓

Erey tixaha ulajeeddooyin gaar ah u yeela: Wiilkii baa yimid; Ladan baa timid baa?; ayaa; yaa.

waa la naqliyay ✓

qr.dd (naxwe) Qurub tilmaama halka weerta ka saaran diiradda, wuxuuna si gaar ah u diiradaynayaa qaybta magacyada. Tusaale: “Ma Cali baa yimid?” “Haa, Cali baa yimid”. la-mid: aa¹, ayaa, yaa³.

waa la naqliyay ✓

qr.dd (naxwe) Qurub tilmaama halka weerta ka saaran diiradda, wuxuuna si gaar ah u diiradaynayaa qaybta magacyada. Tusaale: Ma Cali baa yimid? Haa, Cali baa yimid. la-mid: aa, ayaa, yaa³.

waa la naqliyay ✓

class: MARKER

waa la naqliyay ✓

/baa/baas, baaing, baaed;(v) cida idaha ama wixii sida idaha u ciya.

waa la naqliyay ✓

1

ereycodeed lo'du samayso markay insaarixinayso ama ciyeyso. Baada lo'da ayaan hurdada kaga toosay.

2

baa: (qurub) falkaab ah oo diiradeeya magacda weedha ku jirta sida ereyada kale ee la midka ah ee 'ayaa' iyo 'waa'. Bulxan baa baabuurka leh.

waa la naqliyay ✓