Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

Tiraab tixaha hadalka ulajeeddooyin kala duwduwan u yeela (sida: sii soco; colka sii raac; magaalada sii mara oo wax ka sii gata; meeshaada sii fadhi; ii sii sheeg waxa dhacay; hadalka sii wada; ...) wuxuu ka dhigan yahay soo.

waa la naqliyay ✓

1

sii¹: qr.fk 1. (nax) Qurub tilmaamaya in falku uu ka fogaanayo hadlaha ama yeelaha. Tusaale: “Sii durug! Guriga sii gal!” 2. Qurub tilmaamaya kordhin. Tusaale: “Arrintu way sii xumaatay”. 3. Qurub tilmaamaya sii socosho fal. Tusaale: “Hadalka sii wada!”.

2

sii²: f.lg2 (-iiyay, -iisay) 1. Qof wax milki uga dhigid. 2. Qof wax u dhiibid.

waa la naqliyay ✓

1

sii¹: qr.fk 1. (nax) Qurub tilmaamaya in falku uu ka fogaanayo hadlaha ama yeelaha. Tusaale: Sii durug! Guriga sii gal! 2. Qurub tilmaamaya kordhin. Tusaale: Arrintu way sii xumaatay. 3. Qurub tilmaamaya sii socosho fal. Tusaale: Hadalka sii wada!

2

sii²: f.lg2 (-iiyay, -iisay) 1. Qof wax milki uga dhigid. 2. Qof wax u dhiibid. m.f.dh, siin.

waa la naqliyay ✓

1

deictic, preposition: away, over there, in that direction, thither

2

sii v. give something to someone

3

sii adv-prevl. continue, go on, keep on (doing)

waa la naqliyay ✓

loin, encore plus, jusqu'à ce que.

waa la naqliyay ✓

1

-yey / siisay: (v) give (gzv); grant (garaant); provide (poro-vaaydh); bestow (bes-toow); confer (kon-far) Ex: nicmada Ilaah na siiyey...; the prosperity that God bestowed upon us

2

sii: (adv) carry forward; persist in. Ex: sii wad; keep on driving

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ruux wax u dhiib, u gudbi, u oggolow. si: (falkaabe) tiraab tixaha hadalka ula jeeddooyin badan oo kala du'duwan u yeesha; waa erey kaabe ah oo tilmaan bixiya.

2

sii: (dabakar) salkordhiye falsaleedyada xagga danbe kaga dabakarma oo ay shan ereysaleed, ka sii farcamaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaajiyid-da)

2

Baadi wax badan sii maqnayd, iyadoo aan la tebin; tasoobid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaydin-ta)

2

1. Carruur, caanaha ay hooyada ka nuugaan, ka gooyn.

3

2. Caano aan kuwa hooyo ahayn (oo xoolaad) carruur siin oo ku korin.

4

3. Carruurta lafteeda.

waa la naqliyay ✓

1

(Abwaan-ka)

2

1. (qof) laamo badan oo cilmi aqoon weyn ku leh ama u leh siiba dhaqanka iyo ilbaxa tolka; waaya-arag; waxyaqaan; buuni.

3

2. (*) Buug ama buugag laamaha aqoontoo dhammi ku urursan yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Afarsuulla-ha)

2

Muruq afar suul ama afar madax leh, siiba muruqa weyn oo ku yaal bowdada docdeeda kore, oo kolka uu isku soo rooro lugtu kala baxdo oo fidsanto.

waa la naqliyay ✓

1

(Afuufa-da)

2

Neef afka, ama wax kale, laga sii daayo.

waa la naqliyay ✓

Erey isku xira labo hadal ama labo tixood, isla kolkaasna kala xiriirfura oo sheega inaan la isku hela hayne, tii la helaa ay tan kale meesha ka saarayso (aniga ama adiga; wax i sii ama i qadi).

waa la naqliyay ✓

1

(Amaahin-ta)

2

Amaah siin.

waa la naqliyay ✓

1

(Anaakici-da)

2

(anaa kici) col yar oo si gaar ah u laylyan oo cadowga lala dagaallama hayo dhulkiisa lagu sii dhex daayo; wuxuu ka kooban yahay, dad aan la khasbine, iyagu raalli ku ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Anqarin-ta)

2

1. (ilmo dhashay) caano iyo biyo midkood siin.

3

2. Ababinta hore; (ama canqarin).

waa la naqliyay ✓

1

(Arar-ta)

2

1. Gogoldhigga doodda, hadalka qoran (buugag)

3

2. Daaqa la soo daajiyo xoolaha intaan ceelka la geyn oo biyaha la siin.

4

3. Hareer; agagaar

waa la naqliyay ✓

1

(Argaggixisa-da)

2

1. Dad ama urur, argaggixin ku doonta danohooda, siiba kuwa siyaasadeed.

3

2. Wax lala argaggaxo oo dhan.

waa la naqliyay ✓

1

(Arradbixin-ta)

2

Dhar arratir ah siin; arrad ka bixin; arratirid

waa la naqliyay ✓

1

(Askari-ga)

2

1. Qof ciidanka dagaallama ka mid ah, welina aan xiddigo iyo alifyo midna la siin; dable.

3

2. Ciidan dagaallama guud ahaan (xiddigaha ha lahaado).

waa la naqliyay ✓

1

(Awaara-ha)

2

Ciidda budada noqota oo cagta iyo wixii la mid ah iyo dabayshu qaadaan; habaas; boor; siigo; bus.

waa la naqliyay ✓

1

(Baacin-ta)

2

1. Baac wax ku cabbirid.

3

2. Wax la dhifanayo, kor u sii wadid, taniyo inta gacantu ka wada kala baxdo.

4

3. (u baacin) u taagid.

5

4. Kor u qaadid; bilid.

waa la naqliyay ✓

1

(Baadifad-da, Baadifad-ka)

2

Qofka baadida hela oo qabta oo kii lahaa ku sima, waxa la siiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaldhiig-ga)

2

Baalasha haadka kuwooda buka oo laga rifo ama laga soo siibo; tinmood.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaldi-ga)

2

1. Saxan weyn oo ballaaran oo dharka lagu mayro, baaf.

3

2. Weel macdan ama caag ah oo siddo leh oo biyaha lagu qaato; siilad; wadaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Baanasha-da)

2

Cunno baan noqon karta siin; baanin.

waa la naqliyay ✓

1

(Baanin-ta)

2

Baan siin; baanasho.

waa la naqliyay ✓

xi. (naxwe) 1. Erey lagu xiriiriyo laba weer aan xor ahayn; “oo”. Tusaale: “Haddaan lacag siiyo asii diido, maxaan sameynayaa?” 2. Erey lagu xiriiriyo laba weer xor ah; “-na”. Tusaale: “Lagac baan siiyay asuu diiday”.

waa la naqliyay ✓

xi. (naxwe) 1. Erey lagu xiriiriyo laba weer aan xor ahayn; 'oo'. Tusaale: Haddaan lacag siiyo asii diido, maxaan sameynayaa? 2. Erey lagu xiriiriyo laba weer xor ah; '-na'. Tusaale: Lagac baan siiyay asuu diiday.

waa la naqliyay ✓

1

(Siib-ka)

2

(caw, kd.) in isku xiran ama isa suran oo kol la soo siibo; cuntub: xirmo.

waa la naqliyay ✓

1

siib¹: m.l (siibab, m.l) Laba barshin oo caw ah.

2

siib²: f.g1 (-bay, -btay) Qodax, musbaar, xidid iyo wixi lamida oo meel ku jirey ka soo saarid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay, -btay) Qodax, musbaar, xidid iyo wixi lamida oo meel ku jirey ka soo saarid. m.f.dh, siibid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. bundle of palm fronds ~ leaves

2

siib v. pull up ~ out, remove, extract

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) pluck (palaak); pull out; rip out. Ex: ubaxa soo siib; pluck the flower

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shey waxyaalo kale ku dhexjira, adiga oo aan kala furfurin, in ka soo saar.

2

siib -ka: (magac, lab, keli) ladhka marada iyo silisildda ilkaha leh ah ee surwaalka lagu sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

siic¹: m.l 1. Dhega-adeyg. 2. Dhib ku jirid; rafaadsanaan. 3. Yasid.

2

siic²: f.mg1 (-cay, -cday) 1. Dhega-adeyg muujin. 2. Dhibkujir. 3. Yas.

waa la naqliyay ✓

v. be difficult ~ stubborn

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) luudis tamardarro ah. Dh: tic. Li: firfircooni.

2

siic-a: (magac, lab, keli) dhega'adayg.

3

siic-a: (magac, lab, keli) dhib ku jirid; rafaadsanaan.

4

siic-a: (magac, lab, keli) yasid.

waa la naqliyay ✓

1

de: be difficult ~ stubborn (not saying no, but not doing s.t. either; generally associated with children's behavior)

2

initial: s

3

lx: siic

4

nt: siic (a) [n-m] 'stubbornness', siicid (da) [vn-f]

5

pd: (siicay)

6

ps: v1=

7

key: siic

waa la naqliyay ✓

m.l Meesha ay wax ka soo unkamaan; sinji.

waa la naqliyay ✓

m.l Meesha ay wax ka soo unkamaan; sinji.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) saliid daawo ah oo laga shiilo beerka libaaxa.

waa la naqliyay ✓

1

(Siig-ga)

2

Jaad ugaarta ka mid ah oo weynaan iyo dheerayn isku darsaday oo Afrika ku nool; wuxuu lee yahay geeso dheerdheer oo gadaal caaraddoodu u rogan tahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Ugaarta waweyn nooc ka mid ah oo biciidka u eg kana yar aadna u dheereeya lehna geeso dhaadheer oo gadaal u rogan.

waa la naqliyay ✓

m. n. African antelope species, hartebeeste

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) jaad ugaadha ka mid ah oo weynaan iyo dherer isku darsaday oo Afrika ku nool; wuxuu leeyahay geeso dhaadheer oo gadaal caaraddoodu u rogan tahay. Dadku siigga dida maaha, sogob iyo ri' weyn maaha.

waa la naqliyay ✓

1

de: African antelope sp., hartebeeste

2

initial: s

3

lx: siig

4

pd: (-ga Pl: siigag (ga))

5

ps: n4-m

6

key: siig

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) Xubinta dhalmada ee haweenka.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) Xubinta dhalmada ee haweenka.

waa la naqliyay ✓

m. n. vagina

waa la naqliyay ✓

-ka: (n), vagina (va-jeeyna); cunt (kant);, vulva (vo/-va); the female genital organ

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xubinta taranka ee dhedigoodka dadka. Dh: saxaax.

waa la naqliyay ✓

1

de: vagina

2

initial: s

3

lx: siil

4

pd: (-ka Pl: siilal (ka))

5

ps: n4-m

6

key: siil

waa la naqliyay ✓

مَهْبِل

waa la naqliyay ✓

1

1. (Siin-ka) a) Magaca xarafka 18d. oo alifka Soomaalida; (s). b) Duuf. c) Dheeh weelasha jikada oo birta ah qaarkood loo yeelo. d) Raadyo; taar.

2

2. (Siin-ta) Wax ama hanti qof bixiyo oo qof kale ku wareejiyo ama u dhiibo ama gacanta ka saaro; deeq.

waa la naqliyay ✓

1

siin¹: m.l (-iiman, m.l) 1. Magaca xaraf oo ka mid ah xarfaha af carbeedka 2. Duuf. 3. Taar. 4. Maacuunta inta birta ka samaysan oo dhalada iyo macdinka ahayn. 5. S. ah: subag dhalaashan. 6. (-iiman, m.l) Dheeh weelasha jikada oo birta ah qaar-kood oo loo yeelo.

2

siin²: m.f.dh eeg sii². la-mid: siis.

3

siin³: f.mg1 (-iyay, -isay) Subag burcad ah weel gudihiis ku dhalaalid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iiman, m.l) 1. Magaca xaraf oo ka mid ah xarfaha af carbeedka 2. Duuf. 3. Taar. 4. Maacuunta inta birta ka samaysan oo dhalada iyo macdinka ahayn. 5. S. ah: subag dhalaashan. 6. (-iiman, m.l) Dheeh weelasha jikada oo birta ah qaarkood oo loo yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. gift, concession, giving

2

siin m. n. S [letter of the Arabic & Somali alphabet.]

3

siin m. n. telegram, cable

4

siin m. n., (mass n.): nasal mucus

5

siin m. n. metal utensil with enamel work

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the act of giving (giving); paying (peeying) ~ bixin-ta

waa la naqliyay ✓

1

Dono

2

Gift

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dheeh weelasha jikada oo birta ah qaarkood loo yeelo.

2

siin-ka: (magac, lab, keli) dareere is jiidanaaya oo ka yimaada sanka noolaha. Siin, nin duray hayo sankiisa ka eega! Dh: duuf.

3

siin-ka: (magac, lab, keli) raadyawga; taar.

4

siin-ka: (magac, lab, keli) magaca xarafka 18aad, ee Alifba'da Carabiga.

5

siin-ta: (magac, dhedig, keli) wax ama hanti qof bixiyo oo qof kale ku wareejiyo, u dhiib. Siinta Eebbaa lagu baahi gooyaa. Dh: deeq.

waa la naqliyay ✓

1

(Siiq-da)

2

Geed dheer oo webiyada ka baxa.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed dheer oo webiyada agagaarkooda ka baxa.

waa la naqliyay ✓

f. n. tall tree species, growing beside rivers

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) geed dheer oo webiyada ka baxa

waa la naqliyay ✓

1

de: tall tree sp., growing beside rivers

2

initial: s

3

lx: siiq

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: siiq

waa la naqliyay ✓

1

(Siir-ka)

2

Sicir.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: sicir.

waa la naqliyay ✓

m. n. rate, price

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qiime; sicir.

waa la naqliyay ✓

1

a: sicir

2

de: rate, price

3

initial: s

4

lx: siir

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: siir

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: siin².

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax siin. Dh: deeq.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Badar la tumay, haldhan, buunshe iyo wixi lamida u kala saarid.

waa la naqliyay ✓

(fal) badar la tumay, haldhan, buunshe iyo wixii la mid ah u kala saar.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax in yar durkin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax in yar durkin. m.f.dh, sikin.

waa la naqliyay ✓

v. shift, move something slightly

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) push aside a little bit; change position by moving slightly; shift (shift) ~ durki

waa la naqliyay ✓

1

(fal) halis geli oo dhimasho qarka u saar.

2

siki: (fal) durki; nuuxi.

3

siki: (fal) 'badar' kala sooc; kala soor.

waa la naqliyay ✓

1

cf: siko

2

de: shift, move s.t. slightly

3

initial: s

4

lx: siki

5

pd: (sikiyey)

6

ps: v2a=tr

7

key: siki

waa la naqliyay ✓

m.dh Magac loo yaqaan Faadumo Rasuul.

waa la naqliyay ✓

name-f lady

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waa dumar badan oo meel isugu yimaada oo ku ducaysta. Dh: sitaad.

waa la naqliyay ✓

1

1. Uyaal qofka hadla haya oo keli ah oo aalaaba falku dartiis u dhaco.

2

2. Xarafka i oo dheer; (ī).

waa la naqliyay ✓

1

pron. and preposition: to me, for me

2

ii [feminine] n. II, long I [digraph letter of the Somali alphabet.]

waa la naqliyay ✓

1

(pronoun with preposition) me or to me. Ex: Wax ii sheeg; tell me something

2

—ii (Suffix) the (da) definite article of Somali nouns. Ex: Gabadhii; the girl. Gurigii; the house. Baabuurkii; the car. Naagtii; the woman. Furihii; the key. Iiddii; the festivil, [-gii, -tii, -hii, -kii, -dii]

3

ii: long vowel of [ I ] Ex: iibka; the purchase

waa la naqliyay ✓

1

(Si-da)

2

1. Sah lagu sugan yahay ama la yahay.

3

2. Hab; hannaan.

4

3. Tilmaan ama tayo wax lee yihiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyaabo/-iyaalo, m.l) 1. Sah lagu suganyahay ama la yahay. 2. Hab; han-naan. 3. Tilmaan ama tayo wax leeyihiin. la-mid: sida, sidaan, sidaas, sidii, sikasta, siwalba.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyaabo/-iyaalo, m.l) 1. Sah lagu suganyahay ama la yahay. 2. Hab; hannaan. 3. Tilmaan ama tayo wax leeyihiin. m.l.w, siyaabo; siyaalo. Isagoo lagu lifaaqay dibkabayaal kala duwanna waa kuwan: sida, sidan, sidii, sikasta, siwalba, sidaada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

f. n. manner, way, method

waa la naqliyay ✓

-da: (n) [plural siyaabo -ha] way (weey); a manner or method of doing something. Ex: si cad; in a clear way, si xun; in a bad way

waa la naqliyay ✓

1

pron. - is (egli si loda.: wuu is faanshaa; loro si salutano.: way is salaamaan).

2

si: impers. - la (si ha paura: baqdiin baa la qabaa; si è aperta la fiera: carwada waa la furay).

waa la naqliyay ✓

avv. haa.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hab; hannaan.

2

si-da: (magac, dhedig, keli) sah lagu sugan yahay ama la yahay.

3

si-da: (magac, dhedig, keli) tilmaan ama tayo ay wax leeyihiin.

waa la naqliyay ✓

1

si, conj. - haddii (kolba); in aad; haddii ah

2

si, adv. - badnaan.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tusmeeya dhawaaq dheer; mid ka mid ah codadka ay nooluhu sameeyaan. Dh: wii.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) kexee oo aguuji. Xoolaha hii dheh waan aroorinaynaaye. Dh: aguuju.

waa la naqliyay ✓

1

Qof ama wax laysla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegeyn, oo lab.

2

-kii — a) Kii. b) Qodobka ka oo noqda -kii kolkuu ka dabadhaco magac qofka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla og yihiin ama yaqaanniin.

waa la naqliyay ✓

kii¹: mu.ac.l kuwii, w Magacuyaal aan cayinnayn oo lab, oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: “Kanu waa kii beryahanba aan raadinayay”: “Kii baa yimid”.

waa la naqliyay ✓