shay — Macnaha & Turjumaada

1

(Shay-ga)

2

Wax; geed.

waa la naqliyay ✓

m.l (xisaab) Shaygu waa wax leh qaab go'an oo aad taaban kartid, ama arki kartid oo aan nooleyn.

waa la naqliyay ✓

m.l (xisaab) Shaygu waa wax leh qaab go'an oo aad taaban kartid, ama arki kartid oo aan nooleyn.

waa la naqliyay ✓

m. n. thing, item

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [plural shayaal] item (aay-tem); thing (thing); unit (yunit) ~ shey, walax

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) magaca guud ee waxyaabaha ma noolaha ah loo isticmaalo marka la tilmaamayo ee aan la garanayn magaciisa gaarka ah. Imisa shay ayaa miiska dul saran? Dh: wax, walax, geed, shey.

2

shay-ga: (magac, lab, keli) geed midho macaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Sahay-da)

2

Cunnada loo qaato in lagu jidmaro; jicsin; sabbaar.

waa la naqliyay ✓

1

sahay¹: m.dh Cunto loo qaato in lagu jidma-ro; jiscin.

2

sahay²: f.g1 (-yay, -yday) Cunto jidmar ahaan cid u siin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Cunto loo qaato in lagu jid-maro; jiscin.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. provisions for a journey

2

sahay v. give provisions to someone who is traveling

waa la naqliyay ✓

-da: (n) materials or provisions made available for the use of travelers; supplies (sapa-laayis) . provisions (porovi-shinis)

waa la naqliyay ✓

1

Viveri per viaggio

2

Travel ration

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cunnada loo qaato in lagu jidmaro; hantida socdaalka loo qato. Dh: jicsin, sabbaar, saad.

waa la naqliyay ✓

/sheydhi/ (adj) har leh (hoos leh).

waa la naqliyay ✓

shadowy, a., hadhaysan.

waa la naqliyay ✓

/sheyki/ (adj) 1. gar-gariiraya (lallemoonaya) 2. ruxanaya (aan adkayn).

waa la naqliyay ✓

Tirtirmay; aan muuqan; la baabba'shay.

waa la naqliyay ✓

1

(Hoobal-ka)

2

1. Qof farshaxannimada iyo falsamida u go'ay ama yaqaan ama jecel.

3

2. Shayddaanka cayaaraha la tunto, aabbaha u ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Ibliis-ka)

2

Uun xun oo Ilaah ku fallaagoobey oo dadka duufsada oo xumaanta iyo wixii Ilaah lagaga dheeraana hayo u horkaca; jinni xun; shayddaan; indhaxamil.

waa la naqliyay ✓

1

(Jafaliilla-ha)

2

Shayddaan; indha-xamil.

waa la naqliyay ✓

1

(Malcuun-ka)

2

1. Qof aad u xun.

3

2. Xag Ilaah nacaladi kaga dhacday; shayddaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Shayddaan-ka)

2

Ibliis; jinni.

waa la naqliyay ✓

1

(Wax-a)

2

1. Magac guud oo la siiyo wax kasta oo jira, siiba waxyaalaha aan la aqoon ama aan la dooneyn in la magacaabo ama la tilmaamo; shay; geed.

3

2. Wax la qabtay, la sameeyey, la waxeeyey.

4

3. Wax dhacay; arrin; talo; xaal.

waa la naqliyay ✓

1

aad: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaama qofka labaad ee kelida ah (lala hadlaha ama wax loo qoraha). “Ninka aad la hadashay waa walaalkay”. la-mid: aa², aydin.

2

ąad¹: m.l (-dyo, m.dh) 1. Isku ąa. cayaar: isku beegnaan cayaar. 2. la-mid: aadid.

3

ąad²: m.dh.fk (-dyo, m.l) 1. Isku beegnaanta laba meelood ama shay. 2. Badan, si daran. 3. A. yar: la-mid: aayar.

4

ąad³: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Meel u socdaalid ama u kicid. 2. (f.mg) Ku a.: wax wax kale u dhigmid. 3. (f.mg) Ku ąa.: cunto cabid iyo wixi lamida cid ku filnaan. 4. (f.mg) Ku ąa.: wax muuqaalkooda wax kale isku gudbid. 5. (f.mg) Ku ąa.: meel aadisteeda wax u adeegsasho. Tusaale: “Cali baabuur buu Kismaayo ku aaday”.

waa la naqliyay ✓

1

afarqaad¹: m.l 1. Orod xawli ah oo addimada hore iyo kuwa dambe kuwaba mar la qaadayo. 2. Wax muggiisu qaado afar shay.

2

afarqaad²: f.g1 (-day, -dday) Afar addinle orod dheer oo si talantaalli ah labada addin oo hore iyo labada dambe la qaadayo samayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-bo ..., m.l) 1. Walax ama shay dabiici ah oo aan gelin weli warshado ama aan la farsamayn. 2. Alaab ay isticmaalaan warshaduhu si ay u farsamotumaan uguna beddelaan alaab la isticmaali karo; alaabta caydhiin waxaa qayb ahaan ka mid ah alaab farsamotuman, oo ay ka mid yihiin looxa jarjaran, burka qamadiga, kuwaas oo sii mara farsamotumid dheeraad ah. la-mid: alaab ceyriin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-neeyay, -naysay) Qof ama shay ammaan siin; nabadgelyo siin.

waa la naqliyay ✓

1

arbush¹: m.l 1. Xaalad xasillooni la'aaneed ee cidi ku sugantahay; qas; lab; rabsho. 2. la-mid: arbushid.

2

arbush²: f.g1 (-shay, -shtay) Cid xasillooni la'aan badid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-shayaal, m.l/dh) (xisaab) Kutirsane urur oo marka lagu xiro ku tirsane kale ee kasta ee ku jira ururka aan isbeddelin. Asalmadoorshaha waxa uu ku xiranyahay kutirsaneyaasha ururka iyo xisaabfalka la adeegsado. Tusaale ahaan, eber waa asalmadoorshaha isugeynta: 0+3=3+0. Hal waa asalmadoorshaha iskudhufashada: 1x3=3x1.

waa la naqliyay ✓

1

ash-ash¹: m.l Yaqyaqsi.

2

ash-ash²: f.mg1 (-shay, -shtay) Ka a.: wax dhadhankooda, urtooda ama muuqaalkooda ka yaqyaqsasho.

waa la naqliyay ✓

1

baalash¹: m.l 1. Rinji midabbo badan leh oo gasacado yaryar ku jira oo kabaha la mariyo, luujito. 2. Burush.

2

baalash²: f.g1 (-shay, -shtay) Kabo luujito marin. la-mid: baalashee.

waa la naqliyay ✓

1

baqshiish¹: m.l Hanti yar oo qof adeegay farxin ahaan loo siiyo.

2

baqshiish²: f.mg1 (-shay, -shtay) Qof adeegay, farxin ahaan hanti yar siin.

waa la naqliyay ✓

1

bareer¹: m.l 1. Fal ulakac ah oo aan qarsoodi ahayn; caddaan; kas. 2. la-mid: bareerid. la-mid: bareero.

2

bareer²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. U b.: fal ulakac ah oo aan qarsoodi ahayn ku kicid. 2. Ula b.: si toos ah oo aan gabbasho lahayn qof ama shay u wajahid.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh (-shayaal, m.l/dh) B. ah: rati hayin ah oo carruurta iyo maqasha la saaro marka la guuro.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Shay caag ama saan ka samaysan oo gacanta lagu qaadan karo oo lacag, dhar, buugag iyo wixi lamida lagu rito.

waa la naqliyay ✓

m.l (-shayaal, m.l/dh) Gacan yaraha boqorka.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-yay, -ysay) 1. (f.g) Wax xafidid. 2. (f.mg) La h.: wax kahelid. 3. (f.mg.) U h.: rati, hal abaahisiin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-yay, -ysay) 1. (f.g) Wax xafidid. 2. (f.mg) La h.: wax kahelid. 3. (f.mg.) U h.: rati, hal abaahisiin. m.f.dh, hayn.

waa la naqliyay ✓

v. hold, keep, have, possess

waa la naqliyay ✓

/hey/ (n) caws, siiba caws qallalan (n) 2. fursad ka faa'iideysi. e.g. Make hay while you are in Vancouver and look for a job there.

waa la naqliyay ✓

1

-ey / say: (v) hold (hooldh)-, keep (kiip)', retain (riteeyn). Ex: ii hay; hold [keep] it for me.

2

ku haysaa: disturb, anger or annoy: bother (baather). Ex: dhibaato ma kugu haysaa? it's bothering you?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax had gacanta ku hayso xaji oo ha sii deyn. Dh: xaji.

2

hay: (fal) xafidsanaw oo ha illoobin. Qur'aanka kol haddaad xafiddo hay oo ha sii dayn. Li: illow.

3

hay: (fal) xil, masuul ka ahaw. Dh: xukun.

4

hay: (fal) masaariiftiisa iyo noloshiisa ka masuul ahaw. Dh: eeg.

5

hay: (fal) ha caydhoobin; weligaa barwaaqaysnaw. Hay oo maal.

waa la naqliyay ✓

n., geedo, -ihi, caws, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Say-ga)

2

Waxa afada ninkeedu ugu aaddan yahay ama u yahay; nin.

waa la naqliyay ✓

1

say¹: m.l (-yo, m.dh) Wax naag ninka qabaa u yahay.

2

say²: f.g1 (-yay, -yday) Wax isku garab safid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Wax naag ninka qabaa u yahay.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. husband

2

say v. put into rows; spin (thread ~ yarn)

waa la naqliyay ✓

/sey/ (v) 1. dhihid (dheh, la dheho) (v) 2. ka soo qaad (kaba dhig) 3. hadal (sida cod ama kalmad aad shir ka tiraahdid).

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) husband (haas-bandh) ~ nin

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) ninka qaba haweenay: waxa afada ninkeedu ugu aaddan yahay ama uu u yahay. Dh: abbaanwarre.

2

say-da: (magac, dhedig, keli) hadal carruurtu is ku tidhaahdo marka ay ciyaarayaan. Dh: diyaar.

waa la naqliyay ✓

v.i. and v.tr., odho (commonly) dheh, sheeg, u sheeg.

waa la naqliyay ✓

1

-sha

2

(naxwe) qodob raaca ereyada dheddigga u dhawaaqa oo l ku dhammaada, sida il (isha), bil (bisha), ceelal (ceela-sha), odayaal (odayaa-sha).

waa la naqliyay ✓

-da: (n) a letter of the Somali alphabet, pronounced as (sha') as in the word [shame]

waa la naqliyay ✓

(qodob) ku dabakarma ereyada dhedig oo ku dhammaada shibbanaha 'L', sida: ulusha: odayaal - odayaasha; iyo wixii la mid ah. shaa: eray loogu dhawaaqo dameeraha, kolka la joojinayo. Dameerta shaa dhe. Dh: shug. Li: hag.

waa la naqliyay ✓

/shay/ (adj) 1. xishoonaya, sheexaya, qajilsan (v) 2. ka baqasho.

waa la naqliyay ✓

a., xil badan; be shy, xishoo.

waa la naqliyay ✓

v., sg., present habitual: I am

waa la naqliyay ✓

(v) I am. Ex: Somaali baan ahay; I am a Somali. Ameerikaan baan ahay; I am an American

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) sidaas ayaan ku suganahay. Waxaan ahay waadiga dugsiyada, waxaan ahay waanada macallinka.

waa la naqliyay ✓

1

de: I am

2

lx: ahay

3

ps: v5a-1sg-prhb

4

xe: Im fine'; Ardeyga cusub baan ahay. 'I am the new student.

5

xv: Waan fiicanahay.

6

key: ahay

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhay-da), a) Caano cusub oo aan weli suusucin; caanaha markaas la lisay; kasoofeen. b) (Dhay-da, Dhay-ga) Geed yar oo aan lug iyo laamo midna lahayn; wuxuu lee yahay caleemo waaweyn oo balballaaran oo hilib leh oo iyagoo xiddig la moodo dhulka ku barraaqa.

2

2. (Dhay-ga) Legga xoolaha qaarki.

waa la naqliyay ✓

1

dhay¹: m.l 1. Lega xoolaha oo la kala baray barkii. 2. Dh. ah: meel bannaan oo aan geedo lahayn. 3. Dh. ah: meel biyo qabatin leh oo beerashada ku wanaagsan. 4. la-mid: dhayid.

2

dhay²: m.dh 1. Dh. ah: caano markaa la lisay oo aan weli suusacin. 2. Dh. ah: badar saafi ah oo sabuulkii laga sukulay. la-mid: dhaay.

3

dhay³: m.l/dh Geed nagaar yar, laammo aan lahayn oo caleemo balballaaran oo xooluhu cunaan leh.

4

dhay⁴: f.g1 (-yay, -yday; -yi) 1. Nafley cadho qabto daweyn. 2. Boog iyo wixi lamida daawo marin.

waa la naqliyay ✓

1

dhay¹: m.dh 1. Dh. ah: caano markaa la lisay oo aan weli suusacin. 2. Dh. ah: badar saafi ah oo sabuulkii laga sukulay. la-mid: dhaay.

2

dhay²: f.g1 (-yay, -yday; -yi) 1. Nafley cadho qabto daweyn. 2. Boog iyo wixi lamida daawo marin. m.f.dh, dhayid.

waa la naqliyay ✓

1

v. anoint, rub salve ~ ointment (on); grease up, oil

2

dhay [feminine] n., (mass n.): fresh milk

3

dhay m. n., [collective] brisket

4

dhay [feminine] n./m, [collective] small stemless plant species, with thick broad leaves

5

dhay [feminine] n. eye; eyes

waa la naqliyay ✓

-ey / day: (v) 1. apply oil, ointment, or a similar substance to; anoint (a-noynt); lubricate (luub-rikeeyt). 2. -dhay -da: (n) fresh milk ~ dhaay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dawee oo nabar wixii uu ku bogsan lahaa u samee. Nabarka dhay.

2

dhay-da: (magac, dhedig, keli) caano markaa uun la soo lisay welina aan is beddelin oo aan dhanaan yeelan. Kaalay ila dhan dhayda caanaha. Dh: lis. Li: dhanaan, karuur.

3

dhay -ga: (magac, lab, keli) geed buruq aasan iyo caleen aad u balaadhan leh oo isag oo xiddig u eg dhulka ku barraahsada.

waa la naqliyay ✓

1

a: shiin

2

de: SH [digraph letter of the Somali alphabet] Voiceless palato-alveolar fricative

3

initial: s

4

lx: sha'

5

pd: (-da)

6

ps: n-f

7

key: sha'

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. sound made by something falling into water. 2. [informal] welfare (weel-far) money ~ cayr

waa la naqliyay ✓

(fal) biyo dhex gal; quus: tiimbo. shabaab-ka: (magac, lab, keli) dhallin yar, barbaar; shaab.

waa la naqliyay ✓

1

shad¹: m.l (-dad, m.l) Astaanta muujisa in shibbanuhu uu labalaabanyahay (far-Carbeedda).

2

shad²: m.l (fiisikis) Xoogga saaran halkii halbeeg ee bedka walax, sababana in ay walaxdu qaab doorsoonto.

waa la naqliyay ✓

1

shad¹: m.l (-dad, m.l) Astaanta muujisa in shibbanuhu uu labalaabanyahay (far-Carbeedda).

2

shad²: m.l (fiisikis) Xoogga saaran halkii halbeeg ee bedka walax, sababana in ay walaxdu qaab doorsoonto.

waa la naqliyay ✓

1

(Shaf-ka)

2

Laabta inta lafsakaarta ku abbaaran; leg; gaaddo.

waa la naqliyay ✓

1

shaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Meesha wareegsan oo geelu marka uu fadhiisanayo uu dhulka dhigto; leg. 2. Xabad; gaaddo.

2

shaf²: f.g1 (-fay, -ftay) Geedo iyo wixi lamida jarid.

waa la naqliyay ✓

1

shaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Meesha wareegsan oo geelu marka uu fadhiisanayo uu dhulka dhigto; leg. 2. Xabad; gaaddo.

2

shaf²: f.g1 (-fay, -ftay) Geedo iyo wixi lamida jarid. m.dh, shafid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. chest, breast

2

shaf v. reap, harvest

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) chest (jast); breast (ba-reest) ~ laab, xabad

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) laabta inteeda lafsakaarta ku abbaaran: leg: gaaddo. Shafka ayuu ku qaaday dadkii oo dhan kibir dartii. Dh: xabbad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eray loo isticmaalo gaadiidku kolka uu is taago. Kol kaliya ayuun buu gaadhigii shag yidhi. Dh: yakh, hur.

waa la naqliyay ✓

/shaam/ (n) 1. dhalan-teed (been ah) (v) 2. is-yeelyeelid (wax aan dhab ahayn oo layska yeel-yeelo).

waa la naqliyay ✓

(see deceit); sham crying, bihinbih.

waa la naqliyay ✓

1

(Shan-ta)

2

Tirada afarta iyo lixda u dhexaysa; (5).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (t) Tirada afarta iyo lixda u dhexeysa; “5”. 2. Xoog; awood. 3. Gacan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (t) Tirada afarta iyo lixda u dhexeysa; 5. 2. Xoog; awood. 3. Gacan.

waa la naqliyay ✓

1

num. five

2

shan [feminine] n., [collective] hand, the five fingers

3

shan [feminine] n., [abstract] force, strength, power

4

shan deictic, suf. this

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) five (faayv)

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) tirada afar ku xigta. tirada afar iyo lix u dhexaysa. Dh: 5: V.

waa la naqliyay ✓

1

(Shar-ka)

2

Magac kooba wax xun oo dhan; wax aan khayr lahayn; dhib; xumaato.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-ro, m.l) Wax kasta oo samaha ka hor yimaad cawaaqib xumana keena.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-ro, m.l) Wax kasta oo samaha ka hor yimaad cawaaqib xumana keena.

waa la naqliyay ✓

f. n./m, [abstract] evil

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) evil (i-val); malevolence (malave-lansi)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax kasta oo xun, aan khayr lahayn; waxaan wanaagsanayn oo aan khayr lahayn oo Rabbina aanu jecleyn, xumaan dhimmaanteed. Iska ilaali hadalada sharka leh Dh: dhib, xumaato. Li: khayr.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: evil

3

initial: s

4

lx: shar

5

pd: (-ta ~ -ka)

6

ps: n1-f/m-abs

7

key: shar

waa la naqliyay ✓

class: perhaps, possibly

waa la naqliyay ✓

1

a: saw, show, sow

2

de: perhaps, possibly

3

initial: s

4

lx: shaw

5

ps: class

6

key: shaw

waa la naqliyay ✓

1

(Shax-da)

2

1. Shilin yaryar oo aan ishu qaban karin; qaniin.

3

2. Cayaar dhulka lagu dhigo ama loox loo sameeyey korki oo labo qof lagu cayaaro; waa saddex xarriiqood oo afargees ah oo isku gudajira oo middiiba siddeed hogood leedahay (isku 24 hogood); qofkiiba wuxuu ku cayaaraa 12 cad oo qori ah ama dhagax ama wax kale oo isku midab ah (12 cad iyo 12 madow).

waa la naqliyay ✓

1

shax¹: m.dh 1. Cayaar dhulka lagu dhigto ama loox loo sameeyey korkiis oo laba qof lagu cayaaro. 2. Shilin yaryar oo aan ishu aad u qaban karin. 3. Jadwal.

2

shax²: f.mg1 (-xay, -xday) Shax cayaarid.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Cayaar dhulka lagu dhigto ama loox loo sameeyey korkiis oo laba qof lagu cayaaro. 2. Shilin yaryar oo aan ishu aad u qaban karin. 3. Jadwal.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. Somali checkers (board-game usually played on the ground); scheme, plan

2

shax v. play Somali checkers

3

shax [feminine] n. small tick

waa la naqliyay ✓

-da: (n) checkers (jeekeris); chess (fees); domino

waa la naqliyay ✓