shaqay — Macnaha & Turjumaada

(fal) shaqo qabo; xooji; shaqee.

waa la naqliyay ✓

1

(Shaqayn-ta)

2

Shaqo qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg shaqee. la-mid: shaqays.

waa la naqliyay ✓

vl. n. working, labor

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) shaqo qabasho, hawl hayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: working, labor Alt sp: shaqeyn

2

initial: s

3

lx: shaqayn

4

pd: (-ta)

5

ps: vn1-f

6

key: shaqayn

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: shaqayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg shaqayn.

waa la naqliyay ✓

v., sg., present habitual: you are / she is

waa la naqliyay ✓

1

de: you are / she is

2

initial: s

3

lx: shahay

4

ps: v5a-2sg/3f-prhb

5

xe: you like

6

xv: =-tahay

7

key: shahay

waa la naqliyay ✓

1

(Shalay-da)

2

Maanta maalintii ka horreysey, dorraadna ka danbeysey; (ama shalayto).

waa la naqliyay ✓

m.dh.fk Maanta maalintii ka horrey-say. la-mid: shalayto.

waa la naqliyay ✓

m.dh.fk Maanta maalintii ka horreysay. la-mid: shalayto.

waa la naqliyay ✓

f. n., adv-time: yesterday

waa la naqliyay ✓

hier.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) maanta maalintii ka horraysey oo dorraatona ka soo danbaysey: shalayto, maalinta ka horraysa maanta. Dh: shalayto shalaytoole.

waa la naqliyay ✓

1

de: yesterday Alt sp: shaley

2

initial: s

3

lx: shalay

4

pd: (-da)

5

ps: n0-f, adv-time

6

key: shalay

waa la naqliyay ✓

البارحة، أَمْس

waa la naqliyay ✓

(fal) wax afar ahaa, mid ku dar; shan ka dhig: shan gaadhsii; wax afar ahaa oo aad ku darto hal kale. Qoladaa adigu shanay. Dh: shanee.

waa la naqliyay ✓

m.l (-do, m.dh) Sh. leh: ri' midab bar madow iyo bar cad isugu jira leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Shaqal-ka)

2

1. Xaraf keligi lagu dhawaaqi karo oo intii la doono la jiidi karo, sida a, e, i, o, u; xarako.

3

2. Waxa wax loogu dardaro inay qurux u kordhiyaan; sharrax; dahaar.

waa la naqliyay ✓

1

shaqal¹: m.l (shaqallo, m.dh) Sharrax lagu qurxiyo weelasha, albaabada, dariishadaha iyo wixi lamida.

2

shaqal²: m.l (shaqallo, m.dh) (naxwe) Xaraf keligii lagu dhawaaqi karo oo intii la doono la jiidi karo; shaqalladu waxay ka dhashaan hawo soo marta marinka codka iyagoo aan waxba celinin. Tusaale: “a, e, i, o, u, aa, ee iyo wixi lamida”. Sh. culus: shaqallada Soomaaliyeed iyagoo ah 10 (5 gaagaaban iyo 5 dhaadheer) ayaa haddana midkiiba uu yeelan karaa laba cod: mid “culus” sida “dųul” (oo ah duullaan u bixid) iyo mid “fudud” sida “duul” (oo ah haadid).

3

shaqal³: f.g1 (-qlay, -qashay) 1. Wax shaqal ku qurxin. 2. Xuruuf carabi ah xarako u yeelid. 3. Dhiil, haruub iyo wixi lamida maro ku dahaarid.

waa la naqliyay ✓

1

shaqal¹: m.l (-llo, m.dh) Sharrax lagu qurxiyo weelasha, albaabada, dariishadaha iyo wixi lamida.

2

shaqal²: m.l (-llo, m.dh) (naxwe) Xaraf keligii lagu dhawaaqi karo oo intii la doono la jiidi karo; shaqalladu waxay ka dhashaan hawo soo marta marinka codka iyagoo aan waxba celinin. Tusaale: a, e, i, o, u, aa, ee iyo wixi lamida. Sh. culus: shaqallada Soomaaliyeed iyagoo ah 10 (5 gaagaaban iyo 5 dhaadheer) ayaa haddana midkiiba uu yeelan karaa laba cod: mid 'culus' sida 'dųul' (oo ah duullaan u bixid) iyo mid 'fudud' sida 'duul' (oo ah haadid). m.f.dh, shaqlid.

3

shaqal³: f.g1 (-qlay, -qashay) 1. Wax shaqal ku qurxin. 2. Xuruuf carabi ah xarako u yeelid. 3. Dhiil, haruub iyo wixi lamida maro ku dahaarid. m.f.dh, shaqlid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. vowel {grammar} a, e, i, o, u

2

shaqal m. n. decoration, embellishment

3

shaqal v. adorn, decorate; add a vowel (in Arabic script)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [plural shaqalada] vowel (vaawal); Ex: shaqalada afka Soomaaliga waa: A, E, I, O, U,; the vowels of the Somali alphabet are: a, e, i, o, u,

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax ku qurxi oo korka kaga tol ama kaga dheji ama kaga xaradh; shaqal u yeel.

2

shaqal -ka: (magac, lab, keli) wax, wax kale dushiis lagu qurxiyo, lagu duhaadho; marada weelka dusha lagaga tolo. Shaqal ayaa lagu tolay caagadii biyaha si ay u qaboojiso biyaha.

3

shaqal -ka: (magac, lab, keli) farta alifba'deeda intooda wax lagu xarakeeyo oo ku codaynta shibbanayaasha rogroga oo labada dhinacba ka гааса, midkood; shaqallada alifba'da far Soomaaligu waxay ka koobmaan shaqallo gaaggaaban: a, e, i, o, u, shaqallo dhexe: 'aw; ay; ey; ow; oy' iyo shaqallo dhaadheer: 'aa, ee, ii, oo, uu'; waxayna dhammaantooda cayn ahaanta u sii kalabbaxaan, kuwo lab, kuwo dheddig iyo kuwo bohon ah oo aan cayn lahayn.

waa la naqliyay ✓

حركة

waa la naqliyay ✓

1

(Adeegid-da)

2

Hawl cid u qabasho; midiidimid; qabbaanid; xoojin; shaqayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Hawshood-ka)

2

Hawl adag qabasho: shaqayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Shaqaysad-ka)

2

Shaqaysasho; xoogsad.

waa la naqliyay ✓

1

(Shaqaysasha-da)

2

Shaqo qabsasho; xoogsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Xirfa-da)

2

Hawl la bartay oo lagu shaqaysto.

waa la naqliyay ✓

1

(Xoogsata-da)

2

1. Qof dumar ah oo nafteeda u shaqaysata.

3

2. (magac wadareed) inta shaqaysata, guud ahaan; shaqaale.

waa la naqliyay ✓

1

(Xoojin-ta)

2

1. Xoog u yeelid; adkayn; xoogeyn.

3

2. (ka-xoojin, u-xoojin) Hawl qabasho; shaqayn.

waa la naqliyay ✓

1

addoon¹: m.l (-oommo, m.dh) Nin aan xor ahayn oo la leeyahay oo sidii la doono loogu shaqaysto; cabiid; bidde.

2

addoon²: m.dh (-oomo, m.dh) Naag aan xor ahayn oo la leeyahay oo sidii la doono loogu shaqaysto; biddad.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaalyo, m.l/dh) (cilmiga naflayda) Kiish yar oo ka samaysan xuub khafiif ah, oo ay ku daboolanyihiin tintaafyo wada shaqaynaya oo ku yaalla dhammaadka faracyaraha hunguriga oo neefsashada sambabadu ka dhacdo dushiisa. Sambabku waxa uu leeyahay alfiyoole fara badan. Alfiyoolayaasha ku jira sambabka aadanaha waxa bedkiisa lagu qiyaasay inuu yahay 100 mm.

waa la naqliyay ✓

m.l (cabiid, m.dh) Qof la leeyahay oo sidii la doono loogu shaqaysto; bidde; addoon; cabid. la-mid: cabid¹.

waa la naqliyay ✓

m.l Timo aad u baxay oo aan laga shaqayn.

waa la naqliyay ✓

1

deriskunnool¹: m.dh 1. Noole yaryar oo ku dul nool noole kale. 2. Qof ma shaqaysta ah oo cid kale ku dul nool. la-mid: deriskunnoole.

2

deriskunnool²: m.l (-layaal, m.l/dh) (cilmiga naflayda) Noole kasta oo ku dul nool noole kale. Deris ku noolka nooloshiisa oo dhan ama qaar ka mid ah ku noolaada noole kale, wuxu ka helaa cunno iyo degaan xagga lagu noolaha, wax tarna kuma darsado. Deris ku noolayasha qarkood waxay keenaan cuncun waxayna dhex galaan hawlqabadka jirka; qar kale waxay baabi'iyaan soohyada lagu noolaha, waxayna ku sii daayaan sun jirka dhexdiisa; sidaas ayey caafimaadka wax ugu dhimaan cudurna u keenaan.

waa la naqliyay ✓

1

duuflaal¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Nin aan wax tashiilan. 2. Nin aan shaqayste ahayn.

2

duuflaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) Sabool noqosho (cid).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) 1. Naag aan wax tashiilan. 2. Naag aan shaqaysato ahayn.

waa la naqliyay ✓

1

ee¹: xi. 1. Eray lagu xiriiriyo laba weerood aan xor ahayn. Tusaale: “Nin wanaagsan ee geesi ah”, “Xarunta dhexe ee xisbiga”. 2. Eray lagu xiriiriyo laba weerood xor ah. Tusaale: “Ha kicin wuu bukaa ee ama wuu bukaa ee ha kicin”, “Meel kastaba aynu ka eegno ee heli mayno”, “Cali wuu shaqayay ee Maryam baa seexatay”. la-mid: e.

2

ee²: u.j Eray qof lala hadlayo dareenkiisa lagu soo jeediyo. Tusaale: “Ee aabbe!”. la-mid: eeyaa.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-no, m.dh) Qayb ka mid ah nafaqooyinka cuntada laga helo oo jirka ka shaqaysiisa. la-mid: faytamiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhirta faleenka, shalabowga, waabaayada leh dadka ka shaqaysta. la-mid: garabgoroyo.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhirta faleenka, shalabowga, waabaayada leh dadka ka shaqaysta. la-mid: geedmaal.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhibaato iyo mixnad ku rid. Aabbahaagii ku dhalay mashay ha is odhan. Dh: kadeed, dhib, lur. Li: raaxee.

2

mashaqay: (fal) nimco iyo barwaaqo mashquulisa ku rid. Dadka lacag ku mashagay. Dh: maashee.

waa la naqliyay ✓

1

(Shaqaysi-ga)

2

Shaqaysasho; xoogsi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: shaqaysasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) shaqaysasho: xoogsasho; shaqaysad.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-stay, -satay) Shaqo qabsasho.

waa la naqliyay ✓

v.auto: work for oneself; earn; make an effort

waa la naqliyay ✓

-shaqaystay / shaqaysatay: (v) have a job; work for oneself

waa la naqliyay ✓

(fal) shaqo qabso; xoojiso; hedlo, tabco.

waa la naqliyay ✓

1

bw: sp: shaqeeyso ~ shaqeyso

2

de: work for oneself; earn; [ext.] make an effort

3

initial: s

4

lx: shaqayso

5

nt: shaqaysad (ka) [vn-m], shaqaysasho (/da) [vn-f], shaqaysi (ga) [vn-m]

6

pd: (shaqaystay)

7

ps: v3b=auto

8

key: shaqayso

waa la naqliyay ✓

(fal) neef jani noqo, dhaaqo ahaw. Sacyahaw in badan ayaa lagu maalee dhaagay. Dh: dhaaqee.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaqaya-da)

2

Xoolo inta waa hore dhalay, sii gura haya oo caano yari ku danbeeyaan; gibbaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh Neef muddo la maalayey.

waa la naqliyay ✓

f. n. livestock that produces little milk

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neef jani ah oo sii gudhaya. Sac dhaqayo ah ayaa ubadka loo dhiijiyaa. Dh: dhalay.

waa la naqliyay ✓

1

de: livestock that produces little milk

2

lx: dhaqayo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: gabbaan ~ gibbaan, juno, junuf

6

key: dhaqayo

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaqays-ta)

2

Meel astaysan oo lagu barto waxa la rida hayo ama la gana hayo, sida nabarkooda loo toosiyo oo meesha la asteeyey loogu abbaaro; riddada iyo gantaasha toosintooda iyo wax la heliddooda; abbaar; toog; nishaab; liishaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Toogashada bar astaysan la toogto.

waa la naqliyay ✓

f. n. target; target practice

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) liishaaminta waxa la ridayo. Dhaqaysku waa cilmi askartu barato.

waa la naqliyay ✓

1

de: target; target practice

2

lx: dhaqays

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f

5

key: dhaqays

waa la naqliyay ✓

(fal) sadaqo u bixi. xoolahaaga inta aad sadaqaysay baa sahay kuu ah.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo karaya shaah ku dar, ranjiyey.

2

shaahay: (fal) shaah cab.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg shacee. la-mid: shacays.

waa la naqliyay ✓

1

(Shacays-ka)

2

Dab hore oo afka laga cabbayn jirey gadaalna ku lahaa meel baaruudda loogu shubo iyo liifad kolka la qarxinayo loo daaro; (ama shucays).

waa la naqliyay ✓

1

shacays¹: m.l (-syo, m.dh) 1. Qori xabbad-keliyaale ah oo waayadii hore lagu dagaallami jirey. 2. Wax si aan caadi ahayn u shaqeeya. la-mid: shucays.

2

shacays²: m.l la-mid: shacayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. muzzle-loading rifle

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) buntukh afka laga cabbayn jirey gadaalna ku lahaa meel baaruudda loogu shubo iyo liifad kolka la qarxinayo laga daaro; shucay.

waa la naqliyay ✓

1

a: shucays

2

de: muzzle-loading rifle

3

initial: s

4

lx: shacays

5

pd: (-ka)

6

ps: n2a-m

7

key: shacays

waa la naqliyay ✓

m.l Qoomamaynta laga qoomameeyo dhacdo hore. la-mid: shallayto.

waa la naqliyay ✓

m.l Qoomamaynta laga qoomameeyo dhacdo hore. la-mid: shallayto.

waa la naqliyay ✓

m. n. remorse, repentance, regret

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qoomammay. Dh: shallee.

2

shallay -ga: (magac, lab, keli) (ka ~) ka qoomamay wax aad fashay.

waa la naqliyay ✓

1

de: remorse, repentance, regret

2

initial: s

3

lx: shallay

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: shallay

waa la naqliyay ✓

1

(Shanayn-ta)

2

1. Shan ka dhigid, gaarsiin.

3

2. Shan ku noqosho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg shanee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) shan ka dhigid gaadhsiin: afar hore ku darsan oo shan noqda.

2

shanayn -ta: (magac, dhedig, keli) wax tiradiisu afar tahay mid shanaad ku darid. Afar jeer bay kooxdu ku guulaysatay koobka, haatan na shanayn bay rabtaa.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shanayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) timo iyo wax la mid ah, feedh; fidh. U shanlay ilmaha yar.

waa la naqliyay ✓

1

(Shanqad-ka)

2

1. Xoolo shan maalmood oo isku xiga, biyo ka qatanaada.

3

2. Xanuun ama qandho, shantii maalmoodba, kol timaadda.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. five day period of not having drunk water

2

shanqad m. n. quintan fever

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac. lab, keli) xoolo shan maalmood oo isku xiga, biyaha ka qatanaada.

2

shanqad -ka: shantii maalmoodba mar, xanuun ama qandho timaadda.

waa la naqliyay ✓

1

(Shanqar-ta)

2

Wax dhegtu maqasho oo aan ahayn codka dadka iyo duunyada iyo yeerta qalabka muusikada; (ama sharqan).

waa la naqliyay ✓

1

shanqar¹: m.dh la-mid: sanqar¹.

2

shanqar²: f.mg1 (shanqaray, shanqartay) la-mid: sanqar².

waa la naqliyay ✓

1

f. n. noise, sound

2

shanqar v. sound, make a noise

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) noise (nooyz); sound (saawndh) ~ shanqadh

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dhegtu maqasho oo aan ahayn codka dadka iyo duunyada iyo yeerta qalabka muusikada. Dh: sharqan, shanqadh.

waa la naqliyay ✓

صَوْتَ كُلُّ مَا يُسْمَعِ

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nin nuxuus ah, nin dumar biiye ah ama khasiis ah. Dh: dhillow.

waa la naqliyay ✓

1

(Shaqfad-da)

2

Laab; qalbi.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) Laab; qalbi.

waa la naqliyay ✓

f. n. center of one's emotions, 'heart'

waa la naqliyay ✓

-da: (n) heart (haart); mind (maayndh) ~ shakhfad. Ex: shaqfaduu la'yahay; he is absent-minded

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qalbiga; laab.

waa la naqliyay ✓

1

cf: laab, qalbi

2

de: center of one's emotions, 'heart'

3

initial: s

4

lx: shaqfad

5

pd: (-da)

6

ps: n1-f

7

key: shaqfad

waa la naqliyay ✓

1

(Shaqfa-sha)

2

Kilkilo (ama shoqfol).

waa la naqliyay ✓