saydhmo

m.dh Aafo.

-da: (magac, dhedig, keli) digo ama wax kale oo xajiin leh.

(fal) 'biyo, iyo wixii la mid ah, si baahsan u daadi; xoog u qub; sayr.

saydh: (fal) 'awr, iyo wixii la mid ah, micida ama afka la gaadh; sayr.

saydh: (fal) qodax laan ku taal, iyo wixii la mid ah .xoog u soo fako oo wax kale ku dhac.

(Sayma-ha)

(keli: sayn) meel lagu dagaallaamayo oo xabbaddu (ama warmuhu ama fallaartu, ...) sida roobka u dhacayso, saymaha roobka u ekaatay; xarbi.

m.dh 1. Belaayo, halis. 2. eeg sayn¹.

m. n. warfare; battlefield

-da: (magac, dhedig, keli) meel lagu dagaalamayo oo ay xabbadi ka socoto.

saymo -ha: (magac, lab, keli) xaalad dagaal. Dh: xarbi, dagaal.

saymo -ha: (magac, lab, keli) muuqaalka ay muujiyaan baraha roobka dhacayaa.

de: warfare; battlefield

initial: s

lx: saymo

pd: (/ha)

ps: n-m

key: saymo

-da: (magacwadareed) macno ballaadhan iyo hodannimo. Irdaha gabayga maantaan dhex galo aydimaha wawga.

aydimo -da: (magac, dhedig, keli) haweenaydu marka ay ku jirto wallaca. Gabadhu waa aydimo ee ka ilaasha hawsha badan. Dh: wallac.

(fal) dhankaad u socotay ma ahee dhinac kale u kac. Bidix u baydho markaad balanbaalka ku baxdid. Dh: weeco, leexo.

v. wash, bathe

(Maido) C Phoenix reclinata Jacq. Palmae.

(fal) dhar jidh aqal iyo wixii la mid ah dhaqo oo uskagga iyo foolxumada ka nadiifi. Jidhka maydho. Dh: dhaqo, qubayso, qasaalo.

maydho -da: (magac, dhedig, keli) geed leh caleemo dhaadheer oo la jaad ah timirta iyo baarka. Dh: caw, mayro.

a: mayro {N}

de: wash, bathe

lx: maydho

pd: (maydhay)

ps: v3b=

key: maydho

Birta garaangarta maxdinka abbaarka ugu taal oo la korsaaro waxa la maxdimaynayo.

(Sardha-da)

Hurdo yar; indho iskuqabad yar.

m.dh Hurdo yar.

f. n. nap, short sleep

(Sardo) N Agrostis semiverticillata (Forsk) C.Chr. Gramineae.

N Andropogon abyssinicus Fresen. Gramineae.

-da: (magac, dhedig, keli) hurdo yar; indho isku qabad yar, seexasho yar

de: nap, short sleep

initial: s

lx: sardho

pd: (/da)

ps: n6-f

key: sardho

(fal) eeg saydh.

(fal) wax kaa ordaya, xagga danbe ka mar oo xoog u eryo. Dh: caymadi, eryo, caymadi, cayrso, baacso.

(fal) laydha isu dhig; hawo qaado. Dh: neecawso, layrso.

(tilmaame) mid intii uu la socda ka halaabay ama laga finxiyay.

saydhan: (tilmaame) la saydhshey.

saydhan: (tilmaame) 'mici' lagu saydhshey.

-da: (magac, dhedig, keli) 'biyo iyo wixii la mid ah, si baahahsan, meel durugsan ama tigaal ah, ugu daadin; sayrid.

saydhid-da: (magac, dhedig, keli) biyo iyo wixii la mid ah, si baahahsan, meel durugsan ama tigaal ah, ugu daadin; sayrid.

saydhid-da: (magac, dhedig, keli) bahal, awr, iyo wixii la mid ah, micida ama afka, wax kale la gaadhid: sayrid: saydhis.

saydhid -da: (magac, dhedig, keli) bahal, awr iyo wixii la mid ah, micida ama afka, wax kale la gaadhid; sayrid; saydhis.

saydhid -da: (magac, dhedig, keli) qodax laan ku taal ama wax kale oo la mid ah, xoog u soo fakad oo wax kale ku dhicid, mudid; sayrid; saydhis.

saydhid -da: (magac, dhedig, keli) wax weel ku jira si baahsan u daadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) si xoog leh oo baahsan u daadin; bilbilid; sayris.

-ta: (magac, dhedig, keli) 'mici' saydhid.

saydhis-ta: (magac, dhedig, keli) 'biyo, hadhuudh iyo wixii la mid ah saydhid.

-da: (magac, dhedig, keli) hanti ka faramadhnaan. Dh: saboolnimo. Li: hodannimo.

f.g3 (-aantay, -aamatay) Xoolo la xaday, xoolo kale ku beddelasho si loogu raadgado.

pr. n., loc. Baidobow,

(n) Baidobo; capital city of Somali southern region of Bay

cf: caasimad

de: Baidobow, Baydhaba [city in south central west Somalia] Capital of Jubbada Sare region;

lx: Baydhabo

pd: (Baydhaba)

ps: n0-loc

key: Baydhabo

-da: (magac, dhedig, keli) uskag ka nadiifoobid; wasakh daahir ka noqosho.

maydhmid -da: (magac, dhedig, keli) biyo ku dhex baabi'id. Dh: mayrmid.

magac loo bixiyo wiil socod badan.

(fal) salka dhigo: fadhiiso; deg, is deji.

f.g3 (-aantay, -aamatay) Wax xaydaan u samaysasho.

-da: (magac, dhedig, keli) dayr ku wareejiso. Aqalka xaydaamo. Dh: deyro.

-da: (magacwadareed) qoryo saanta xoolaha kolka la dhisayo hareeraha lagaga taagtaago oo dhulka loogu mudo. Dh: tigtig.

° (Sada-da)

Sedo.

m.dh Canshuur la siiyo boqorrada. la-mid: sedo.

f. n. praise, tribute

magac loo baxsho gabadh nasiib iyo liibaan ku dhalatay ama xilli barwaaqo horseedday.

-da: (magac, dhedig, keli) nimco; barwaaqe: guul. Sado Eebbe ku siiyay saacad layska ma qaado. Dh: barwaaqo. Li: saranseer.

sado -da: (magac, dhedig, keli) deeq ama hadiyad la siiyo boqor ama cid madax ah.

sado -da: (magac, dhedig, keli) suldad ama awood iyo xukun.

a: sedo

de: praise, tribute

initial: s

lx: sado

pd: (/da)

ps: n6-f

key: sado

f.g3 (-hday, -hatay) 1. Mindi iyo wixi lamida af u yeelasho. 2. Ku s.: wax ku xoqasho.

v. rub against; sharpen, whet

de: rub against; [ext.] sharpen, whet

initial: s

lx: saho

pd: (sahday)

ps: v3b=tr

key: saho

1. (Sama-da) Cir.

2. (Sama-ha) Wax san oo dhan.

samo¹: m.l la-mid: samaan².

samo²: m.dh Cir.

f. n., [collective] sky

samo m. n. kindness, goodness; favors

-samaha: (n) good behavior; kind act, kindness ~ samaan, sami -da

samo -samada: (n) sky (iskaay); space (ispeeys); aerospace (eero-ispeeys) ~ cir-ka

-da: (magac, dhedig, keli) gibilka weyn ee Alla sameega ah ee innaga sarreeya, cadceedda, dayaxa iyo xiddiguhu ku yaalliin. Cilmi wax laga baray, waata samada loo kacay. Dh: cir, kor, sare. Li: dhul.

samo -ha: (magac, lab, keli) wax san oo dhan; wanaag, ixsaan. Samo waxad ku weydo xumaan ha ku doonin. Dh: xumo.

(Badha-da)

1. Neef baaqimo ah: caano yar

2. Dhex. kalabbar, bartan, bartame; wadaage.

m.dh 1. Neef caano yar; baaqimo; gabno. 2. Dhex, kalabar, bartame.

f. n. animal with poor milk-yield

badho [feminine] n., loc. center, middle

(fal) wax buuxay, mid dhiman ka dhigo.

badho -da (magac, dhedig, keli) neef ishkin ah oo caano yar. Badho bidhe ma buuxiso. Dh: gabno, hooto. Li: ayro, haldoor.

v. turn, move, change direction

-ay / tay: (v) move aside or turn direction ~ bayr

(fal) dhinac ama gees u leexo. Hablayahow dhanqankii ka baydhee, maad is badhqabataan. Dh: weeco, bayr.

baydh -ka: (magac, lab, keli) weel aan weynayn oo wax lagu qiyaaso waxna lagu cabbiro. Laba baydh oo burcad ah haddaad shiisho hal baydh oo miid ah ma noqdaan. Dh: afkulibidh, bayr, bidhiq.

a: bayr {N}

de: turn, move, change direction

lx: baydh

pd: (baydhay)

ps: v1=

key: baydh

(Cadha-da)

Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiiyo.

cadho¹: m.dh Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiyo.

cadho²: m.dh (daawo) Caallir maqaarka oo uu keeno “sarcoptes scabiei”. Cadhadu waxay caan ku tahay cuncun badan weliba habeenkii, finan cascas, iyo aalaba caallir kale oo ka dul taga dhiigga. Deriskunoolka waxay dhex jeexdaa maqaarka ukumaheedana ku daadisaa, yaryarka ukunta ka soo baxana si sahlan ayey qofka kale u raaci karaan.

cadho¹: m.dh Cudur nabarro iyo cuncun badan oo lays qaadsiyo.

cadho²: m.dh (daaw.) Caallir maqaarka oo uu keeno 'sarcoptes scabiei'. Cadhadu waxay caan ku tahay cuncun badan weliba habeenkii, finan cascas, iyo aalaba caallir kale oo ka dul taga dhiigga. Deriskunoolka waxay dhex jeexdaa maqaarka ukumaheedana ku daadisaa, yaryarka ukunta ka soo baxana si sahlan ayey qofka kale u raaci karaan.

f. n., [collective] anger, malice, irritation

cadho [feminine] n., [collective] scabies; scab, itch; mange

-da: (n) a contagious skin disease, especially in domestic animals or livestock; scabies (iskay-biiz)

cadho -da: (n) anger (ang-ger) ~ xanaaq, caro. —Syn: rage, fury, ire, wrath, resentment, indignation

-da: (magac, dhedig, keli) cudur xoolaha ku dhaca. Xoolihii cadho ayaa haysa. Dh: candho.

cadho -da: (magac, dhedig, keli) dareenka qofku yeesho marka uu maankiisu wax diido. Dh: umal, xanaaq, dhirif. Li: farxad.

m. n. poor person; the poor

-ah: (adj) poor (puur); impoverished (im-poovarishidh) ~ fakhri, cayr. —Syn: indigent, needy, impecunious, penniless, poverty-stricken, destitute

caydh -a: (n) the poor (da puur)

-a: (magacwadareed) dad aan xoolo lahayn; dad sabool ah. Li: hodan.

caydh -ka: (magac, lab, keli) dabaysha iyo dhibcaha weerarka la moodo ee roobka horaantiisa soo dhaca. Dh: cayr.

caydh: (tilmaame) mid ama wadar aan hanti lahayn.

a: cayr {N}

de: poor person; [pl] the poor

lx: caydh

pd: (-ka Pl: caydh (-a ~ -dha))

ps: n5-m

key: caydh

(Cayma-da)

1. Xoolo badan oo lumay, ama la dhacay, waxyar oo ka haray oo nabadgalay.

2. Badbaado; nabaaddiino.

caymo¹: m.dh 1. In ka samatabaxday hanti burbur ku dhacay. 2. Kaalmo aan badnayn oo la siiyo cid hantidii ay lahayd dhaaftay. la-mid: caynaano.

caymo²: f.mg3 (-yntay, -ymatay) 1. Wax halis ka samatabixid. 2. Xoolo lumay ama la dhacay in yar ka badbaadid.

caymo¹: m.dh 1. In ka samatabaxday hanti burbur ku dhacay. 2. Kaalmo aan badnayn oo la siiyo cid hantidii ay lahayd dhaaftay. la-mid: caynaano.

caymo²: f.mg3 (-yntay, -ymatay) 1. Wax halis ka samatabixid. 2. Xoolo lumay ama la dhacay in yar ka badbaadid. m.f.dh, caymasho.

v. take refuge, be secure, be safe

caymo [feminine] n. remainder, remnant of one's livestock ~ goods saved when the rest were lost ~ stolen; safety, security

name-m takes refuge, be secure, be save; remainder; safety, security

-caymada: (n) remnant, leavings, remains, remainder, rest or balance of goods saved after an event having fatal or ruinous results ~ caynaano

(fal) halis kugu soo fool leh, ka baxso; dhibaato, ka bedbaad.

caymo -da: (magac, dhedig, keli) xoolo badan oo lumay ama la dhacay, wax yar oo ka hadhay oo nabad galay.

caymo -da: (magac, dhedig, keli) nabaaddiino; caynaano; bedbaado.

m.dh Roob da'a xilliga guga ah.

-da: (magac, dhedig, keli) habeen dayaxu la fariisto dirirka.

(Dayma-da)

Dhugasho, eegmo, fiiro.

m.dh Jeedinta indhaha wax xaggooda loo jeediyo.

m.dh Jeedinta indhaha wax xaggooda loo jeediyo.

f. n. glance, look

(v) glance (glaans); look (luuk) ~ dhugo, jalleec

-da: (magac, dhedig, keli) wax aad eegto ama aad jalleecdo adiga oo luqunta dhan u leexinaya. Daymada jalleecada, sidii geel dar loo horey, sow kuma dunuunicin.

cf: jalleec

de: glance, look

lx: daymo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: daymo

(Fahma-da)

1. Kartida wax lagu barto oo lagu ogaado; degdeg wax u qabasho oo u barasho.

2. Weji furfurraan; firfircooni; farax; (ama fahmad).

m.dh 1. Garashada si sahlan wax loo garto. 2. Farxad iyo firfircooni. la-mid: fahmad.

m.dh 1. Garashada si sahlan wax loo garto. 2. Farxad iyo firfircooni. la-mid: fahmad.

pr. n., [feminine] Fahmo

f. n. intelligence; well-being

-fahmada: (n) powers of thought; comprehension (kom-pre-hen shin); understanding; awareness

-da: (magac, dhedig, keli) awoodda iyo kartida ay maskaxdu wax ku barato iyo degdegga ay wax u qabato oo uga jawaabto.

(fal) marada jidhka intiisa hoose qarisa, sare u qaad oo ilaa kubabka gaadhsii. Dh: xaydo, feydo.

faydo -da: (magac, dhedig, keli) faa'iido iyo macaash. Dh: ribix.

magac loo baxsho wiil oohin iyo cabaad badnaa kolkii uu yaraa.

-a: (magac, dhedig, keli) dhaxan qabow oo roobka ku dhaafay soo celiyo. Dh: geydh.

gaydh -a: (magac, lab, keli) dareen cadho iyo ciil aan wax laga qaban karin ku dheehan yahay oo lala calaacalo.