say — Macnaha & Turjumaada

1

(Say-ga)

2

Waxa afada ninkeedu ugu aaddan yahay ama u yahay; nin.

waa la naqliyay ✓

1

say¹: m.l (-yo, m.dh) Wax naag ninka qabaa u yahay.

2

say²: f.g1 (-yay, -yday) Wax isku garab safid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Wax naag ninka qabaa u yahay.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. husband

2

say v. put into rows; spin (thread ~ yarn)

waa la naqliyay ✓

/sey/ (v) 1. dhihid (dheh, la dheho) (v) 2. ka soo qaad (kaba dhig) 3. hadal (sida cod ama kalmad aad shir ka tiraahdid).

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) husband (haas-bandh) ~ nin

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) ninka qaba haweenay: waxa afada ninkeedu ugu aaddan yahay ama uu u yahay. Dh: abbaanwarre.

2

say-da: (magac, dhedig, keli) hadal carruurtu is ku tidhaahdo marka ay ciyaarayaan. Dh: diyaar.

waa la naqliyay ✓

v.i. and v.tr., odho (commonly) dheh, sheeg, u sheeg.

waa la naqliyay ✓

1

(Abbaanwarra-ha)

2

Labada isu dhaxa, kan lab; say; nin.

waa la naqliyay ✓

1

(Alool-ka)

2

Jaad dadabta aqalka ka mid ah oo laga sameeyo geed duur la yiraahdo ulihiisa, oo inta la sayo, jil lagu marriimo, oo badanaa qolalka lagu kala ilaxiro.

waa la naqliyay ✓

*(xiddigo) meereyaasha qorraxda (sayaariinta) kan ugu danbeeya oo ugu fog, haddii xagga qorraxda laga eego; wuxuu qorraxda u jiraa 6000 (lix kun) oo malyuun oo km., meelahaas.

waa la naqliyay ✓

1

* (Buraash-ka)

2

Qalab wax lagu nadiifiyo ama lagu aslo ama lagu firto oo ka samaysan timo, sayn, gucummo, iyo qori laysku adkeeyey; bul; (ama burush).

waa la naqliyay ✓

1

(Caarooti-ga)

2

Roob aan weli dhab u curan; roob saymeeyey.

waa la naqliyay ✓

1

(Dharab-ka)

2

Biyo dhibco ah oo cawska, caleenta, geedaha iyo dhulka habeenkii ku dega oo dabaysha qaboobi keento; sayax; yaxni.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibi-da)

2

Kaadida awrta qooqani isku sayriso oo habeedda madow ku noqota (ama dhebi).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibidhisasha-da)

2

Ratiga qooqan kolka uu dhibida isku dhaama hayo: kolkuu carto oo uu dagaal maaggan yahay, buu wuxuu isku daraa doobbin iyo miciyo lisasho iyo isagoo kaadi isku dhaama: intuu kaadida kaleetiyo buu hadba dabada u dhigtaa oo iyadoo ka da'aysa kor isugu sayriyaa, oo haddana qooyaa oo isku sayriyaa. kd.; Ratigu kolkuu dhibidhisana hayo, wuxuu yeeshaa muuqaal aad looga argaggaxo; dhibilisasho (ama dhebidhisasho).

waa la naqliyay ✓

1

(Dhool-ka)

2

1. Ilkaha foolasha iyo miciyada u dhexeeya midkood.

3

2. Madaxa daruurta da'aysa; garab; fad; saylaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dumaa-sha)

2

(xeer guur) afada laga dhinto oo uu guursado, hadday oggolaato, saygeedii dhintay walaalki.

waa la naqliyay ✓

1

(Dumaashi-da, Dumaashi-ga)

2

Waxa ay isu yihiin afada la qabo iyo saygeeda walaalki, ama sayga iyo afada walaasheed.

waa la naqliyay ✓

1

(Faagasha-da)

2

1. (xoolo) qodashada ay jeenyaha dhulka ku qotaan oo ciidda sayriyaan, caro darteed, kolkay isu jixina hayaan oo is guula hayaan, dagaalka ka hor.

3

2. God ama dalool dhulka ka samaysasho; qodasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Garab-ka)

2

1. Labada lafood oo balballaaran oo qarqarrada hoostooda ku yaal oo docna cududuhu ka haystaan docna karraysuhu, middood.

3

2. Lafaha iyo hilibkooda, xubin ahaan.

4

3. Tiir; kaalmo; gargaar.

5

4. (roob) dhool; madax; fad; saylaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Geeldooja-ha)

2

(roob da'a haya) Daruur duuban oo saymaha korkooda guulaamaynaysa; heego.

waa la naqliyay ✓

1

(Haadin-ta)

2

Badarka la tumay, kd., oo inti kor la geeyo ama loo sayro hoos loo soo daadsho ama loo soo qubo si neecawdu u dhexmarto oo buunshaha u bitiso; duulin; buubin; (ama haatin).

waa la naqliyay ✓

1

(Heega-da)

2

Daruurta saymaha da'a haya ka korraysa oo aan weli di'in.

waa la naqliyay ✓

1

(Laafya-ha)

2

(weligeed magac kooxeed) sayrinta iyo jiljilicsanaanta gacmaha (kolka la socona hayo).

waa la naqliyay ✓

1

(Lo'-da)

2

Xoolaha dadku dhaqdo, jaadka ugu waxtar badan; waa calannaqsataa; waxay leedahay calool afar qol ah, geeso dhexda ka daloola iyo qoobab; qaarkeed tuur bay leedahay; waxa dadku ku qabo waxaa ka mid ah: hilib, harag, caano, subag, baacug, waxyaalo laysku daweeyo iyo waxyaalo kale oo aan la tirin karin (geeso, lafo, seedo, mergiyo, sayn, dhiig, uus, kd. oo midba waxtar gaar ah lee yahay).

waa la naqliyay ✓

1

(Madax-a)

2

1. Oogada dadka iyo daayeerrada meesha ugu sarraysa iyo tan sankunneefle kaloo badan meesha ugu horraysa; kan nafleyda waaweyn wuxuu ka samaysan yahay lafo maskaxi ku gudajirto, waxaana ku yaal af, san, indho, dhego iyo daaman; waxaa kan dadka ku rogan timo; oogada inteeda kale iyo isaga waxaa u dhexeeya luqun; kur; unuun.

3

2. Maskax, laab, caqli.

4

3. Qof meel ama dad u sarreeya; duq; waayeel.

5

4. (roob) dhool; garab; saylaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Asay-da)

2

Dhar cad ama madow oo afadu qaadato kolka saygu ka dhinto; hangal; weer.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: asaay.

waa la naqliyay ✓

f. n. mourning dress (white)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) the clothes put on by a woman whose husband passed away; mourner's clothes (moorneris kaloowth)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gambada cad ee afadu xidhato kolka seygeedu dhinto. Asaydii bay weli Farduus siddaa. Dh: agal, hengel, hangal, weer.

waa la naqliyay ✓

1

cf: hangal

2

de: mourning dress (white)

3

lx: asay

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f

6

key: asay

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) walaxda labadeeda dhinac mid ahaan. Dh: dheeg.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Sayn-ka) Addin roob ah oo aan ballaarrayn oo meel ka hoora.

2

2. (Sayn-ta) Timaha nafleyda qaarkeed (sida tan ku taal qanaanta fardaha, dabada lo'da, ...).

waa la naqliyay ✓

1

sayn¹: m.l (-mo, m.dh) Addin roob ah oo aan ballaarayn oo meel ka hoora.

2

sayn²: m.dh Timo bul ah oo xayawaanka qaarkiis dabada fooddeed uga yaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Timo bul ah oo xayawaanka qaarkiis dabada fooddeed uga yaal.

waa la naqliyay ✓

Sine

waa la naqliyay ✓

Sine

waa la naqliyay ✓

1

m. n. signs of rain, rain-clouds

2

sayn [feminine] n. clumps ~ bristles of animal hair; tail

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) tail (teeyl); animal's tail ~ dabo

2

sayn -ka (n) a raining cloud

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) timaha nafleyda qaarkeed siiba gammaanka iyo shaashka libaaxa. Sayn libaax ciyaar laguma taabto.

2

sayn -ka: (magac, lab, keli) addin roob ah oon ballaadhnayn oo meel ku hoora.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ray, -rtay) Si xoog leh wax shubma meel tiigaal ah ugu daadin. la-mid: sayri.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ray, -rtay) Si xoog leh wax shubma meel tiigaal ah ugu daadin. m.f.dh, sayrid. la-mid: sayri.

waa la naqliyay ✓

v. splash, sprinkle, spill (over)

waa la naqliyay ✓

(fal) wax weel ku jiray qub.

waa la naqliyay ✓

1

a: sayri (sayriyey) [v2a=tr]

2

de: splash, sprinkle, spill (over)

3

initial: s

4

lx: sayr

5

pd: (sayray)

6

ps: v1=tr

7

key: sayr

waa la naqliyay ✓

1

(Shay-ga)

2

Wax; geed.

waa la naqliyay ✓

m.l (xisaab) Shaygu waa wax leh qaab go'an oo aad taaban kartid, ama arki kartid oo aan nooleyn.

waa la naqliyay ✓

m.l (xisaab) Shaygu waa wax leh qaab go'an oo aad taaban kartid, ama arki kartid oo aan nooleyn.

waa la naqliyay ✓

m. n. thing, item

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [plural shayaal] item (aay-tem); thing (thing); unit (yunit) ~ shey, walax

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) magaca guud ee waxyaabaha ma noolaha ah loo isticmaalo marka la tilmaamayo ee aan la garanayn magaciisa gaarka ah. Imisa shay ayaa miiska dul saran? Dh: wax, walax, geed, shey.

2

shay-ga: (magac, lab, keli) geed midho macaan.

waa la naqliyay ✓

/sley/ slain; (v) dilid (qur-gooyn); gawricid.

waa la naqliyay ✓

(see slaughter).

waa la naqliyay ✓

/stey/ (v) 1. joogid (n) 2. joogis (deganaan) (n) 3. ajalid (dib u- dhig).

waa la naqliyay ✓

n., fadhi, -gi, joog, -gi, rug, -ti; (delay) raagniin, -ti; v.i., fadhi, joog, rugayso, raag; v.tr. (delay) raaji.

waa la naqliyay ✓

/swey/ (v) 1. lulid (ruxid, gilgilid) (v) 2. qalqaalin (qancin); niyad-gelin (n) 3. lulasho (ruxasho).

waa la naqliyay ✓

v.tr., (rule) ka sarray.

waa la naqliyay ✓

1

1. Iyada; iyaga.

2

2. (Ay-da) Meel jiq ah.

waa la naqliyay ✓

1

ay¹: m.dh 1. Meel geedo badan leh; hawd. 2. Meel cidla ah oo aan la degganayn.

2

ay²: m.dh (botani) Eray badanaa lagu isticmaalo dalalka Ustaraaliya, Niyuusilaand iyo Maraykanka oo lagu isticmaalo gobol ay daboosho jidhi; amase, waxaa lagu isticmaalaa gobol dhiraysan oo aan loo bannayn qodaal. Waxaa kaloo si dabacsan loogu isticmaalaa gobol kasta oo dugag ah oo aan loogu talaggelin qodaal.

3

ay³: f.mg1 (aayay, ayday) U a.: wax hore loo sameeyey waqti dambe ka faa'ideysasho.

4

ay⁴: mu.dhm.y Magacuyaal yeele oo matala “iyada” ama “iyaga”. Tusaale: “Maryan Wiil ay tiqiin ayay maanta suuqa ku aragtay”, “Wiilashu guri ay degganaayeen ayay aadeen”.

waa la naqliyay ✓

1

ay¹: m.dh 1. Meel geedo badan leh; hawd. 2. Meel cidla ah oo aan la degganayn.

2

ay²: m.dh (botani) Eray badanaa lagu isticmaalo dalalka Ustaraaliya, Niyuusilaand iyo Maraykanka oo lagu isticmaalo gobol ay daboosho jidhi; amase, waxaa lagu isticmaalaa gobol dhiraysan oo aan loo bannayn qodaal. Waxaa kaloo si dabacsan loogu isticmaalaa gobol kasta oo dugag ah oo aan loogu talaggelin qodaal. m.f.dh, aayid.

3

ay³: f.mg1 (aayay, ayday) U a.: wax hore loo sameeyey waqti dambe ka faa'ideysasho.

4

ay4 mu.dhm.y Magacuyaal yeele oo matala 'iyada' ama 'iyaga'. Tusaale: Maryan Wiil ay tiqiin ayay maanta suuqa ku aragtay, Wiilashu guri ay degganaayeen ayay aadeen.

waa la naqliyay ✓

Bush

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron., -3f: she, it [feminine.]

2

ay vl. pron., pl. they

3

ay [feminine] n. forest; bushes, shrubbery

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) nowhere (nooweer); a remote or unknown place

2

ay: (suffix)', pronoun: she, it or they. Ex: waxay rabtaa; she wants... Waxay rabaan; they want

3

ay: (suffix): used to form the past tense of verbs with pronoun I or he. Ex: waan arkay; I saw. wuu aaday; he went.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhul kayn ah; hawd jiq ah. Geeluba ugaasow markuu ayda miranaayo. Dh: kayn, duud, juuq. Li: ban, bannaan.

2

ay -da: (magacwadareed) xayawaanka dabjoogta ah ee aadamaha la nool, jaad ka mid ah. Dh: ey.

3

ay -ga: (magac, lab, keli) labka ayda. Dh: ey.

waa la naqliyay ✓

sa, adj. poss. - waxeeda

waa la naqliyay ✓

f. n. mother

waa la naqliyay ✓

-ey / day: (v) [with preposition u] benefit (bene fit)-, derive advantage from something at later time

waa la naqliyay ✓

(fal) wax horay loo tabcay mar danbe waxtarkiisa ku manaafacso. Erey aad hore u tidhi iyo inan aad hore u dhashay ba waa loo aayaa. Dh: ay.

waa la naqliyay ✓

Khoori

waa la naqliyay ✓

vl. pron. she / they,

waa la naqliyay ✓

/bey/ (n) 1. gacan (biyo badda ama meel kale ka go'a) (n) 2. faraska midabka kafeega ah leh.(n) 3. xudduud (meel ku xaddidid).

waa la naqliyay ✓

/bey/ (n) galang (meel maagnathy haku gohyng).

waa la naqliyay ✓

1

bay! (ereycodeed) lagu tusmeeyo orod fudud oo dheereeya.

2

bay-da: (magac, dhedig, keli) xammaarato maska iyo abeesada u eg oo sun leh kase yara weyn.

3

bay-ga: (magac, lab, keli) dhul ciiddiisu jilicsan tahay oo wada siman.

4

bay -ga: (magac, lab, keli) askari ama cid kale oo gaadh ah.

5

bay: (tilmaame) midab madow. Dibi bay leh oo baadiya yaa arkay. Li: caddaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: she / they + [FOCUS] = baa + ay

2

lx: bay

3

pd: (bey)

4

ps: focus + vpro

5

key: bay

waa la naqliyay ✓

n., jori.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Cay-da) Wax af laga yiraahdo ama addin laga falo, oo loola jeedo in qof ama wax kale lagu canbaareeyo; waxkasheeg xun; aflaggaaddo.

2

2. (Cay-ga) Dhareer.

waa la naqliyay ✓

1

cay¹: m.l Dhareer; calyo.

2

cay²: m.dh 1. la-mid: caay 1. Hadal ama fal qadaf ah oo cid loola jeedo. 2. God, shabaq, siriq ama bir iyo dabin kale oo loo dhigo ugaarta si ay ugu dhacdo. 3. Geedaha beerta laga guro oo inta la aruuriyo la gubo.

3

cay³: f.g1 (caayay, cayday; caayi) Hadal ama fal qadaf ah cid u jeedin. la-mid: caay².

waa la naqliyay ✓

1

cay¹: m.l Dhareer; calyo.

2

cay²: m.dh 1. la-mid: caay 1. Hadal ama fal qadaf ah oo cid loola jeedo. 2. God, shabaq, siriq ama bir iyo dabin kale oo loo dhigo ugaarta si ay ugu dhacdo. 3. Geedaha beerta laga guro oo inta la aruuriyo la gubo.

3

cay³: f.g1 (caayay, cayday; caayi) Hadal ama fal qadaf ah cid u jeedin. la-mid: caay.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): drool

2

cay [feminine] n. insult, curse

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) offensive action or remark; insult (in-salt) ~ aflagaaddo, afxumo

2

caay -yey / caayday: (v) offend (o-feendh); affront (a-faront)-, outrage (awt-reej); swear at; curse

3

cay -ga: (n) saliva (salaayva); drool (duruul) ~ dhareer

waa la naqliyay ✓

1

Insulto

2

Insult

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, hadal xun ku dheh oo ceeb ku sheeg.

2

cay: (ereydhawaaq) erey loogu yeedho lo'da kolka la celinayo.

3

cay-da: (magac, dhedig, keli) hadal xun oo cid kale lagu cebaynayo. Li: ammaan.

4

cay-ga: (magac, lab, keli) calyada iyo dhareerka afka ka yimaadda ee ay qanjidhadu sameeyaan.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (dayay/deyay, dayday) 1. Indho, wax dhankooda u jeedin. 2. Isku d.: wax isku tijaabin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (dayay/deyay, dayday) 1. Indho, wax dhankooda u jeedin. 2. Isku d.: wax isku tijaabin. m.f.dh, deyid.

waa la naqliyay ✓

v. look at, view, examine

waa la naqliyay ✓

/dhey/ (n) maalin (dharaar).

waa la naqliyay ✓

(v) look (luuk), see (sii); glance (galaansi) ~ dey, eeg, fiiri. Ex: day wiilkaas; look at that boy —isku day -ey / day: (v) try on (taraay on); try out; test experimentally ~ isku jimee

waa la naqliyay ✓

1

(fal) indhaha ku jeedi. Bal dayaay dhaqankeenan doorsamaay! Dh: eeg, fiiri, dhawr.

2

day: (fal) (isku ~) wax isku bilkeedin.

waa la naqliyay ✓

n., casho, -adi, ayaan, -ti, dharaar, -ti, maalin, -ti, caana maal, -ki, maanta; day and night, habeen iyo dharaar; make that in the day, dharaarti waxaa fal; a holiday, ayaan, -ti; Sunday is not a work day, Axaddi ayaan hawleed ma aha; day by day, maalin walba; the next day, the following day, maalinta dambe, maalintan soo socota; the third day, or the day after to-morrow, saa dambe; every other day, maalin dhaaf; today, this day, maanta, dharaarta, maalinta; all the day long, maantoo leyli; the day before yesterday, dorraad; this many a day, beri hore waxaa jiray; this day week, maalintan todobaadkeeda; the day after the day after to-morrow, saakub or saakun.

waa la naqliyay ✓

1

(Fay-ga)

2

(wax) Af; caarad; dacal.

waa la naqliyay ✓

1

fay¹: m.l (-yo, m.dh) 1. Kabihii waayadii hore haweenku qaadan jireen afkooda hore oo godan caaraddiisa. 2. Caarad; gees.

2

fay²: f.mg1 (-aaday, -ayday) Xaalad caafimaadqab ku sugnaansho; ladnaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-aaday, -ayday) Xaalad caafimaadqab ku sugnaansho; ladnaansho.

waa la naqliyay ✓

m. n., loc. edge, side; part

waa la naqliyay ✓

(v) cured (kiyuuridh)-, healed (hiilidh)-, recovered (ri-kaveridh). Ex: Cali fay buu noqday; Ali healed [recovered] successfully

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tilmaansado orod fudud oo dheer ama halmar xoog u boodid. Dh: gay.

2

fay-ga: (magac, lab, keli) kabihii waayadii hore haweenku qaadan jireen afkooda hore oo godan caaraddiisa.

3

fay-ga: (magac, lab, keli) wax ama meel, afkeeda meel hareerteed oo dhinac ah. Dh: baal, cidhif. Li: badhtan.

waa la naqliyay ✓

1

de: edge, side; part

2

lx: fay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-loc

5

key: fay

waa la naqliyay ✓

/gey/ (adj) 1. faraxsan (adj) 2. soo-jiidasha leh, dhalaalaya (adj) 3. khaniis.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac dhedig keli) orod xoog ah. Dh: taw.

waa la naqliyay ✓