saxal
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Saxal
° (Saxal-ka)
(meereyaal) Raage.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
saxal
m.l 1. Meeraha u dhexeeya dhulka iyo Mariiqa; raage.2. Waqti dhibaato badan oo qof mushkilaysanyahay. Tusaale: “Cali saxal baa haya”. 3. S. ah: qof nasiib daran oo la karahsado.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
saxal
m.l 1. Meeraha u dhexeeya dhulka iyo Mariiqa; raage.2. Waqti dhibaato badan oo qof mushkilaysanyahay. Tusaale: Cali saxal baa haya. 3. S. ah: qof nasiib daran oo la karahsado.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
Saxal
pr. n., loc. Saturn (the sixth planet)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
saxal
-ka: (magac, lab, keli) mid ka mid ah meerayaasha; raage.
saxal-ka: (magac, lab, keli) xumaan cudur noqota. Saxal buu u yeedhaa qabiil loo sed buriyaaye.
saxal -ka: (magac, lab, keli) xanuun ama caabuq.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
Saxal
bw: Arabic
de: Saturn (the sixth planet)
initial: s
lx: Saxal
pd: (-ka)
ps: n0-loc-m
syn: Raage
key: Saxal
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Axal
1. (Axal-ka) Xilli u dhexeeya ximirka iyo xayska.
2. (Axa-sha) Xab is-haysta oo adag.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
axal
axal¹: m.l Xilliyada dayrta mid ka ah oo u dhexeysa ximirka iyo xayska.
axal²: m.dh (-llo, m.l) Hoore adag oo is-haysta oo sida badan ka yimaadda mindhicirrada marka ay jirradaan ama xubnaha taranka waqtiga dhalmada.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
axal
axal¹: m.l Xilliyada dayrta mid ka ah oo u dhexeysa ximirka iyo xayska.
axal²: m.dh (-llo, m.l) Hoore adag oo is-haysta oo sida badan ka yimaadda mindhicirrada marka ay jirradaan ama xubnaha taranka waqtiga dhalmada.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
Axal
m. n. second part of the Dayr season (around October)
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
axal
f. n., (mass n.): mucus, catarrh; vaginal ~ body secretion
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
axal
- ka / axasha: (n) dirt (dherti); a filthy water ~ wasakh, calas
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
axal
-ka: (magac, lab, keli) xilli u dhexeeya ximirka iyo xayska.
axal-sha: (magac, dhedig, keli) biyaha cad ee ukunta ku jira. Ukunta axalka ha ka daadin.
axal-sha: (magac, dhedig, keli) xabsallow adag oo ishaysta; mandhareer isjiidjiida sida koolka. Geel axashii ka gaada leh.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
Axal
cf: xilli
de: second part of the Dayr season (around October) Determined by the appearance of certain stars in the sky
hm: 2
lx: Axal
pd: (-ka)
ps: n-m-time
key: Axal_2
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
saal
(falkaabe) armaa; billaa; sow.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
daxal
m.l Dheeh cillaan guduud ah oo birta iyo xadiid-sulubka ku dul samaysma marka ay biyuhu la falgalaan maaddadooda; mirir.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
daxal
m.l Dheeh cillaan guduud ah oo birta iyo xadiid-sulubka ku dul samaysma marka ay biyuhu la falgalaan maaddadooda; mirir.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
daxal
f. n., (mass n.): rust
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
daxal
-daxasha: (n) corrosion (ko-row-shin); rust (rasf) ~ maar, mirir
daxal -daxalaystay / daxalaysatay: (v) become corroded; corrode (korowdh); rust (raast)~ mirir, Ex: bir daxalaysatay; a rusted iron
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
daxal
-ka: (magac, lab, keli) furuuruc yaryar iyo dhibco cascas oo birtu yeelato marka roob ama biyo ku daatay ku dul raagaan ama dheel ku dhaco iyadoo in badan meel iska taallay.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
daxal
de: rust
lx: daxal
pd: (/sha)
ps: n1-f-mass
key: daxal
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
faxal
faxal¹: m.l (botani) Rimaygacmeed lagu sameeyo geedaha aan labaabshaha ahayn sida timirta iyadoo la goynaayo khaylka lab oo marka la qallajiyo lala dhaco khaylka dheddig oo geedkiisii ku yaal.
faxal²: m.l (-llo, m.dh) (baayoloji) 1. Xubuub cufan oo ka kooban gaamaytyada lab ee iniinta geedka, kuwaas oo ka baxa iyaga oo farabadan kiishfaxalka. 2. Labada laab ee sare ee faxal-sidaha geedka kuwaas oo had iyo jeer midabkoodu yahay hurdi, laab waliba waxa uu ka koobanyahay laba kiishfaxal oo ay ku dhex jiraan boodh faxal badani, kuwaas oo soo baxa marka faxalku qarxo.
faxal³: f.g1 (-xlay, -xashay; -xli) (botani)Faxal sameyn.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
faxal
faxal¹: m.l (botani) Rimaygacmeed lagu sameeyo geedaha aan labaabshaha ahayn sida timirta iyadoo la goynaayo khaylka lab oo marka la qallajiyo lala dhaco khaylka dheddig oo geedkiisii ku yaal.
faxal²: m.l (-llo, m.dh) (baay.) 1. Xubuub cufan oo ka kooban gaamaytyada lab ee iniinta geedka, kuwaas oo ka baxa iyaga oo farabadan kiishfaxalka. 2. Labada laab ee sare ee faxal-sidaha geedka kuwaas oo had iyo jeer midabkoodu yahay hurdi, laab waliba waxa uu ka koobanyahay laba kiishfaxal oo ay ku dhex jiraan boodh faxal badani, kuwaas oo soo baxa marka faxalku qarxo.
faxal³: f.g1 (-xlay, -xashay; -xli) (botani)Faxal sameyn. m.f.dh, faxlid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
faxal
v. plant
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
faxal
(fal) geed dhedig iyo mid lab isku tallaal. Dh: awrdhaw.
faxal-ka: (magac, lab, keli) huubo ah iniino yaryar oo ay soo saaraan geedaha ubaxleydu. Faxalku wuxu ka qaybqaataa bacriminta dhirta.
faxal: (tilmaame) qof gacan furan oo wax bixiya, wixiisa wax ka bixiya. Dh: deeqsi. Li: bakhayl.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
faxal
de: plant
lx: faxal
pd: (faxlay)
ps: v1=
key: faxal
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Maxal
(Maxal-ka)
Ilmasideen; ilmaggaleen; rimmay; min.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
maxal
m.l (-llo, m.dh) Ilmogaleenka dhaddigoodka; makaan; ilmoside; min.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
maxal
m.l (-llo, m.dh) Ilmogaleenka dhaddigoodka; makaan; ilmoside; min.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
maxal
m. n. womb, uterus
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
maxal
-ka: (magac, lab, keli) ilmagaleen. Naag maxalka laga saaraa ma dhasho.
maxal -ka: (magac, lab, keli) dadka aad xaga riximka had qaraabo ka tihiin. Maxalkaaga lama gooyo. Dh: rixin.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
maxal
de: womb, uterus
lx: maxal
pd: (-ka)
ps: n2-m
key: maxal
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Sagal
(Sagal-ka)
Daliigo balballaaran oo moodda galabeed u eg oo xilliga roobka cirka ku dhilma aroortii.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
sagal
m.l Daliigo cas-cas oo moodda galbeed u eg oo xilliga roobka aroortii cirka ku dhigma.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
sagal
m.l Daliigo cas-cas oo moodda galbeed u eg oo xilliga roobka aroortii cirka ku dhigma.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
sagal
m. n. rays of light at dawn (which indicate distant rain)
Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]
Sagal
name-f rays of light at dawn (which indicates a distant rain). Lit: one born with beauty; sunshine
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
sagal
-ka: (n) 1. morning rays of the sun during the rainy season, 2. Somali name used for females
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
Sagal
magac loo baxsho gabadh muuqeeda iyo quruxdeeda lagu metaalay iftiinka fadka ku hadha gabbalka dhiciisa
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
sagal
-ka: (magac, lab, keli) falaad leh daliigo ama liidad buluug u eg oo dhanka bari ka soo baxa marka cadceedbaxu soo dhowyahay oo loo arko in ay tahay ifafaalo roob. Dh: waqal.
sagal -ka: (magac, lab, keli) boodh yar oo dabay! ama wax kale kiciyo. Dh: siigo, habaas, siiso, fidho.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
sagal
cf: sagli
de: rays of light at dawn (which indicate distant rain)
initial: s
lx: sagal
pd: (-ka)
ps: n2-m
key: sagal
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Sahal
1. Aan dhib lahayn; fudud; jilicsan.
2. (Sahal-ka) Fudayd, jileec.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
sahal
sahal¹: m.l Wax aan dhib lahayn ama fudud.
sahal²: f.g1 (-hlay, -hashay; -hli) Wax fududayn.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
sahal
sahal¹: m.l Wax aan dhib lahayn ama fudud.
sahal²: f.g1 (-hlay, -hashay; -hli) Wax fududayn. m.f.dh, sahlid.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
Sahal
name: Sahal
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
sahal
m. n. (adj.): ease, easiness, simplicity; easy, simple, uncomplicated
sahal v. simplify, make something easy ~ simple
Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]
Sahal
name-m ease, easiness, simplicity; easy, simple, uncomplicated
name-m easy to deal with; easy-goer
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
sahal
-ah: (adj) easy (ii-zi); simple (sim-pal); effortless (efer-les); smooth (ismuuth); facile (faaself, light (laayt) ~ sahlan, fudud
sahal -ay / sahashay: (v) make easy; smooth the way; make possible; facilitate (fa-sili-teeyt) ~ u sahal
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
sahal
(fal) fududay; ha adkayn; dhib ha u yeelin.
sahal -ka: (magac, lab, keli) wax aan adkayn, aan dhib lahayn, wixii dhibyar ee aan adkayn. Sahal Allaw nooga dhig umuuraha. Dh: fudud, jilicsan. Li: adag, dhib.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Sakal
(Saka-sha)
Shakal; dhudhub.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
sakal
sakal¹: m.dh (-lo, m.l) Meel ciriiri ah. la-mid: shakal¹.
sakal²: f.g1 (-alay, -ashay) Meel ciriiri ah wax gelin. la-mid: shakal².
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
sakal
m.dh (-lo, m.l) Meel ciriiri ah. la-mid: shakal.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
sakal
f. n. narrow path ~ entrance
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
sakal
-ka: (magac, lab, keli) farqi ama muran aan caddayn. Sakal baa dhexyaal labada reer ee dagaallamaya. Dh: madmadow.
sakal -ka: (magac, lab, keli) meel cidhiidhi ah oo sare. Sakal buu galay
sakal: (fal) neef, shakal ku xidh.
sakal-sha: (magac, dhedig, keli) eeg shakal.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
sakal
a: shakal
cf: dhudhub
de: narrow path ~ entrance
initial: s
lx: sakal
pd: (/sha)
ps: n1-f
key: sakal
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Salal
(Salal-ka)
Hurdada oo naxdin iyo argaggax lagala soo boodo (ama selel).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
salal
salal¹: m.l Naxdin iyo argagax hurdada lagala soo boodo. la-mid: selel¹.
salal²: f.mg1 (-alay, -ashay) Naxdin iyo argagax hurdo kala soo boodid. la-mid: selel².
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
salal
m. n. sudden awakening
salal v. wake up suddenly ~ with a start
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
salal
-ay / salashay: (v) become aroused by a nightmare ~ selel
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
salal
(fal) selel; sas.
salal: (fal) biyo iyo wixii la mid ah, dulsabbay; dul heehaab.
salal -ka: (magac, lab, keli) hurdadda oo laga soo boodo naxdin iyo argaggax awgood. Salalkaba hurdaa keenta, haba seexan goor baas dheh.
salal -ka: (magac, lab, keli) qofka oo garan waaya dhan alla dhan uu u socdo; jahooyinka oo ka hallaaba.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Saxad
(Saxad-ka)
Saxasho.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
saxad
m.l la-mid: saxasho.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
saxad
vl. n. choking (on something)
Qaamuuska Magacyada Dhirta Soomaaliyeed (Soomaali-Laatiin) - Axmed M. I. Barkhadle [1990]
SAXAD
(Sahad) S, C Nectaropetalum kaessneri Engl. Erythroxylaceae.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
saxad
-ka: (magac, lab, keli) cunto ku roorta hunguriga cad ee neefi kuu raacdo oo lagu xuurtoobo oo qufac kala kulamto. Dh: saxasho.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
saxad
de: choking (on s.t.)
initial: s
lx: saxad
pd: (-ka)
ps: vn-m
see: saxasho, saxo
key: saxad
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Saxan
1. Qaladka laga saaray; la saxay.
2. (Saxan-ka) Weel dhoobo ama macdan ama wax kale ah oo fidsan ama gudo leh oo cunnada lagu gurto; xeero; (ama sixni).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
saxan
saxan¹: m.l (-nno/suxuun, m.dh) 1. Weel dhoob ama macdan iyo wixi lamida ka samaysan oo yara godan cuntadana lagu cuno. 2. Shay yar, fidsan, wareegsan oo heeso iyo wixi lamida ku duubanyihiin. la-mid: sixni.
saxan²: m.l (jooloji) Bedka guud ee biyo shubka u ah webi iyo laagihiis.
saxan³: f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax la saxay ahaansho.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
saxan
saxan¹: m.l (-nno/suxuun, m.dh) 1. Weel dhoob ama macdan iyo wixi lamida ka samaysan oo yara godan cuntadana lagu cuno. 2. Shay yar, fidsan, wareegsan oo heeso iyo wixi lamida ku duubanyihiin. la-mid: sixni.
saxan²: m.l (jool.) Bedka guud ee biyo shubka u ah webi iyo laagihiis.
saxan³: f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax la saxay ahaansho. m.f.dh, saxnaan.
Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Saxan
Basin
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
saxan
der. [adjective] corrected
saxan Common N. plate, dish, disk; phonograph record, compact disk
Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]
Saxan
name-f correct. Syn: Qaladla
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
saxan
-saxnaa saxnayd: (adj) proofed (puruufidh); corrected (ko-raktidh); improved (im-puruu-vidh) Ex: nuqul saxan; corrected copy
saxan -ka: (n) [plural suxuun -ta] plate (paleeyt); disc (diski); also disk ~ sixni, saxni
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
Saxan
magac loo baxsho gabadh aan qalad iyo nuqsaan lahayn oo dhinac kasta ka wanaagsan.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
saxan
(tilmaame) aan khalad ku jirin; dhab ah; la saxay; qaladkii laga saaray. Dh: toosan, sugan.
saxan -ka: (magac, lab, keli) weel dhoobo ama macdan ama wax kale ah oo fidsan ama godan oo cuntada lagu gurto. Dh: sixni, bileydh.
Qaamuus Soomaali-Carabi oo Kooban - Cabdirisaaq Maxamed Cilmi Ina-Warfaa [2007]
saxan
صَحْن
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Saxar
(Saxar-ka)
1. Qori ama wax kale oo jajabay cad ka mid ah oo dhab u yar oo badanaa siigada ku dhex jira oo dabayshu qaadi karto; firo.
2. Wixii sida saxarka aad u yar oo dhan, siiba kan isha gala.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
saxar
m.l (-rro, m.dh) Cad qori, caws ama wax kale ka soo jabay, aad u yar oo dabayshu qaadi karto; firo.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
saxar
m.l (-rro, m.dh) Cad qori, caws ama wax kale ka soo jabay, aad u yar oo dabayshu qaadi karto; firo.
Qaamuuska Ereybixinta: Fisikis (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Saxar
Particle
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
saxar
m. n. dust, speck, sawdust; dust ~ grit in the eye; particle {physics}
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
saxar
-ka: (n) tiny piece of grass, wood or dust; particle (paar-tikal); tiny fragment of wood
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
saxar
-ka: (magac, lab, keli) wax aad u yar oo jajab qori ama caleen ah. Dh: qurjuf.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
saxar
de: dust, speck, sawdust; dust ~ grit in the eye; particle {physics}
initial: s
lx: saxar
pd: (-ka)
ps: n2-m
key: saxar
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
Suxal
-ka: (magac, lab kali) xiddig faaliyuhu u adeedsado faalka oo naxsi ah, Uqle iyo Inkays buu na leeyahay.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Cirjeex
(Cirjeex-da)
(xiddigo) Meereyaasha qorraxda ku wareega oo sagaalka ah, kan ugu weyn: wuxuu u dhexeeyaa farrarre (mariikh) iyo raage (saxal) ~ mushtar; (ama cirjiir).
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Meere
(Meera-ha)
(meereyaal) Xiddigo qaboobey oo dhulal noqday oo qorraxda la socda oo ku wareega oo iftiinka ka qaata midkood; meereyaashu (sayaariin) waa sagaal: Dusaa (Cuddaar), Waxaraxir ama Xiddigta Waabberi (Sahra), Dhulkeenna, Farraarre (Mariikh), Cirjeex ama Cirjiir (Mushtar), Raage (Saxal), Uraano, Netuun iyo Buluto.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Mushtar
(Mushtar-ka)
(xiddigo) Meeraha shanaad oo qorraxda, oo u dhexeeya Mariikha (Farraarre) iyo Saxalka (Raage); Cirjeex; Cirjiir.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Raage
(Raaga-ha)
Meereyaasha qorraxda ku wareega mid kamid ah; wuxuu u dhexeeyaa Cirjeexda (Mushtarka) iyo Uraano, waxaana ku wareegsan saddex garangarood oo xalxalleefsan oo ifa haya; Maalintiisu waxay le'eg tahay toban saac iyo 14 daqiiqadood oo kuweenna ah, sanadiisuna waxay u dhigantaa 29 sano iyo 167 maalmood oo kuweenna ah; sagaal dayax baa ku wareega; ~ Saxal.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
meere
meere¹: m.l (-rayaal, m.l/dh) Xiddigo qaboobey oo dhulal noqday oo qorraxda la socda oo ku wareega oo iftiinka ka qaata midkood; meereyaashu (sayaariin) waa sagaal. Dusaa, (cuddaar), Waxaraxir ama Xiddigta Waabberi (sahra), Dhulkeenna, Farraarre (mariikh), Cirjeex ama Cirjiir (mushtar), Raage (saxal), Uraano, Netuun, Buluto.
meere²: m.l (-rayaal, m.l/dh) (c.fal.) Mid ka mid ah walxaha qiyaas ahaan goobada ah, oo gaadhaya dhowr boqol, kuwaas oo ku meeraysta qorraxda oo mara tub qorraxeedyo loo yaqaan tubo. Waxa jira sagaal meere oo waaweyn, uu ku jiro dhulku, oo in door ah ka weyn kuwa oo hadhay, iyo meereyaal yaryar oo badan ama meere yareyaal. Meereyaasha dhulka ka weyni waa: Nebtuun, Yuraanas, Jaateen iyo Jubitar, kuwa ka yaryarina waa: Feenus, Maaris, Meerkuri iyo Buluuto. Feenus iyo Meerkuri ayaa qorraxda uga dhow dhulka kuwa soo hadhay ay ka sii fogyihiin. Buluuto, oo la helay 1930, ayaa ugu fog qorraxda, marka laga reebo qorraxda iyo xiddigaha, sida dayaxa meerayaasha kale waxay ku faan noqodka qorraxda.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
meere
meere¹: m.l (-rayaal, m.l/dh) Xiddigo qaboobey oo dhulal noqday oo qorraxda la socda oo ku wareega oo iftiinka ka qaata midkood; meereyaashu (sayaariin) waa sagaal. Dusaa, (cuddaar), Waxaraxir ama Xiddigta Waabberi (sahra), Dhulkeenna, Farraarre (mariikh), Cirjeex ama Cirjiir (mushtar), Raage (saxal), Uraano, Netuun, Buluto.
meere²: m.l (-rayaal, m.l/dh) (c.fal.) Mid ka mid ah walxaha qiyaas ahaan goobada ah, oo gaadhaya dhowr boqol, kuwaas oo ku meeraysta qorraxda oo mara tub qorraxeedyo loo yaqaan tubo. Waxa jira sagaal meere oo waaweyn, uu ku jiro dhulku, oo in door ah ka weyn kuwa oo hadhay, iyo meereyaal yaryar oo badan ama meere yareyaal. Meereyaasha dhulka ka weyni waa: Nebtuun, Yuraanas, Jaateen iyo Jubitar, kuwa ka yaryarina waa: Feenus, Maaris, Meerkuri iyo Buluuto. Feenus iyo Meerkuri ayaa qorraxda uga dhow dhulka kuwa soo hadhay ay ka sii fogyihiin. Buluuto, oo la helay 1930, ayaa ugu fog qorraxda, marka laga reebo qorraxda iyo xiddigaha, sida dayaxa meerayaasha kale waxay ku faan noqodka qorraxda.
Qaamuus Talyaani-Soomaali - Cabdalla Cumar Mansuur, Axmed Cabdullaahi A. [1985]
saturno
s.m. saxal, raage.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
Cirjeex
-a: (magac, lab, keli) meerayaasha ama xiddigaha qorraxda ku wareega ee sagaalka ah, kan ugu weyn. Waxa uu u dhexeeyaa Farrarre (Mariikh) iyo Raage (Saxal). Dh: Mushtar, Cirjiidh.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
Mushtar
-ka: (magac, lab, keli) meeraha shanaad ee meerayaasha cadceedda oo u dhexeeya Mariikh iyo Saxal. Dayaxgacmeed ayaa Mushtar loo diray. Dh: Cirjeex, Cirjiir, Cirjiidh.
Mushtar: xiddig faaliyuhu u adeegsado sicdiga, Daaxig iyo Garbaraar buu na leeyahay.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
cirir
-ka: (magac, lab, keli) meere ka tirsan xiddigaha oo uu dayaxu maro xilliga diraacda. Hadba cirirku meeshuu galaa saxal u guuraaye. Casiis waxaad ahaataa markii cirir ku meeraaye.
cirir -ka: (magac, lab, keli) xiddigo dayuxu maro xilliga diraacda. Waa lixda xiddigood oo waqooyi u xigta, aad bay na u qabow yihiin.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
saac
-a: (magac, lab, keli) doog cagaar ah oo aan tamarsan, burji fiican, doog fiil ah, cosob iye ugbaad, naq aan saxal lehayn. Saac xoolo ma dhergiyo. Dh: bildhan, uraad, urshi.
saac-a: (magac, lab, keli) maalinta iyo habeenkeeda marka afar iyo laabaatan loo qaybiye meel ka mid ah. Hal saac ayaan joogay magaalada.
saac -a: (magac, lab, keli) xilli; uraad; urshi. Sa wanaagsan baa la joogaa.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
tacluus
-ta: (magac, dhedig, keli) cudur saameeya dad ama duunyo isku deegaan ah. Dh: saxal. Li: caafimad.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
Raage_1
de: Saturn (the sixth planet) Lit: the long-staying one
hm: 1
lx: Raage
pd: (/ha)
ps: n0-loc-m
syn: Saxal
key: Raage_1
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Dhaxal
(Dhaxal-ka)
Xoolaha dadka dhintaa ka tagaan oo carruurtooda, waalidkooda ama xigto kale si sharci ah loogu qaybsho.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
dhaxal
dhaxal¹: m.l 1. Hantida qof dhintay looga haro. 2. Raad ay ilmuhu ka raacaan waalidintooda.
dhaxal²: m.l 1. (qaanuun) Hanti ama lacag aad ka heshay qof dhintay, sababta waad lahaatay. 2. (taar.) Dhacdo taariikheed reebtana taariikh.
dhaxal³: f.g/mg1 (-xlay, -xashay; -xli) 1. (f.g) Hanti qof dhintay uga harid. 2. (f.g) Hanti qof dhintay looga haray qaybin. 3. (f.mg) Ka dh.: ilmuhu ka raacaan waalidintooda raadid.