sax — Macnaha & Turjumaada

Aan gef iyo laaxin lahayn; qalad la'.

waa la naqliyay ✓

1

sax¹: m.l.kh S. ah: wax aan qalad ahayn.

2

sax²: f.g1 (-xay, -xday) Wax qalad ka bixin.

waa la naqliyay ✓

1

sax¹: m.l.kh S. ah: wax aan qalad ahayn.

2

sax²: f.g1 (-xay, -xday) Wax qalad ka bixin. m.f.dh, saxid.

waa la naqliyay ✓

Accurate

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] (adj.): correctness, the right way; correct, exact

2

sax v. correct, check

waa la naqliyay ✓

1

-ah: (adj) correct (ko-rakt), accurate (aku-reeyt); exact (ig-sakt); perfect (peer-fakt)

2

sax -ayday: (v) correct (ko-rakt); make corrections or perfection; rectify (rek-ti-faay); set right; straighten out

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ha khaldin; khalad ka bi'i, toosi oo laaxinka ka tir. Dh: sug, hagaaji.

2

sax (fal): imtixaan inta khalad ku jira eeg.

3

sax: (tilmaame) aan gef iyo laaxin lahayn; khalad la'aan; aan qaldanayn. Dh: dhab, run. Li: qalad.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaldi-ga)

2

1. Saxan weyn oo ballaaran oo dharka lagu mayro, baaf.

3

2. Weel macdan ama caag ah oo siddo leh oo biyaha lagu qaato; siilad; wadaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Balanbal-ka)

2

1. Geed aan weyneyn oo dhirta dawada ka mid ah; wuxuu lee yahay caleemo balbaallaaran iyo miro korka xaad adag ku leh; waxaa kaloo loo yaqaan geed-jinni iyo banji.

3

2. Dhibaato weyn; hoog; ba'; silic; saxariir; luufluuf.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Ban-ka) Dhul bannaan oo aan dhir lahayn.

2

2. (Ban-ta) (saxaro) catoolbax.

3

3. (kir iyo ban) cay xun; qurmuun.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadaabid-da)

2

Cadaab ku ridid; kadeedid; saxariirin; naarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Cirjeex-da)

2

(xiddigo) Meereyaasha qorraxda ku wareega oo sagaalka ah, kan ugu weyn: wuxuu u dhexeeyaa farrarre (mariikh) iyo raage (saxal) ~ mushtar; (ama cirjiir).

waa la naqliyay ✓

1

(Dababbax-a)

2

Caloolxanuun, gadaal saxaro badan oo jilicsan, laga dhigo; shuban

waa la naqliyay ✓

1

(Docosha-da)

2

Saxarada adkaata, kubadhagaxow darti, kolka xoog la isaga keenayo; jiirasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Doox-a)

2

1. Dhul biyo jeexeen.

3

2. Saxaro jilicsan oo badan; shuban.

waa la naqliyay ✓

1

(Eedaad-ka)

2

1. Aan la mahadin; rafaad; dhibaato; silic; saxariir.

3

2. Xanuun taah leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Eedaadid-da)

2

1. Silic iyo saxariir mudasho.

3

2. Xanuun la taahid.

waa la naqliyay ✓

1

(Jahannama-da)

2

Dhimashada kaddib, meesha dadka cadaabka mutaystay la geeyo oo lagu saxariirsho oo ay ku waaraan; cadaab; naar.

waa la naqliyay ✓

1

(Kadeed-ka)

2

Dhib; saxariir; silic; rafaad; cadaadis; jirrab.

waa la naqliyay ✓

1

(Kadeedid-da)

2

Kadeed badid; silcin; saxariirin; cadaadin; jirrabid.

waa la naqliyay ✓

1

(Kefed-da)

2

1. Miisaanka labadiisa saxan, midkood.

3

2. Madaxa ballaaran oo saayibta; (ama kafad).

waa la naqliyay ✓

1

(Kortegid-da)

2

Suuli aadid; saxaro fogeyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Kubadhagaxow-ga)

2

Kolka calooshu qallasho oo saxarada imaatinkeedu yaraado ama dhib noqdo.

waa la naqliyay ✓

1

(Mal-ka)

2

1. Saxarada maqasha iyo dhasha kale oo yaryar oo aan weli caano maahee daaq baran (ama malo).

3

2. Cudur kalaggoysyada gala; qalaw.

waa la naqliyay ✓

1

(Manjasaar-ka)

2

Si carruurta yaryar loogu fariisiyo hooyada cagaheeda oo kooraha qaabkiisa loo yeelay, siiba kolka ay kaadi ama saxaro dhigayaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Marmarid-da)

2

1. Meel dhawr jeer marid, ku socsocosho.

3

2. Isha oo laysku hayo, wax kor ka marmarin, si saxarka galay uga soo baxo ama hurdadu u ba'do.

waa la naqliyay ✓

1

(Meera-ha)

2

(meereyaal) Xiddigo qaboobey oo dhulal noqday oo qorraxda la socda oo ku wareega oo iftiinka ka qaata midkood; meereyaashu (sayaariin) waa sagaal: Dusaa (Cuddaar), Waxaraxir ama Xiddigta Waabberi (Sahra), Dhulkeenna, Farraarre (Mariikh), Cirjeex ama Cirjiir (Mushtar), Raage (Saxal), Uraano, Netuun iyo Buluto.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meelaha dhulka biyaqabadka leh sida yadamada aan weynayn oo laga cabbi karo illaa hal asbuuc. Dh: dhijaan.

waa la naqliyay ✓

1

saxo¹: m.dh Xaaladda uu ku sugan yahay jir aan cudur hayn. la-mid: sixo¹.

2

saxo²: f.g/mg3 (-xday, -xatay) 1. (f.g) Wax sax ka dhigasho. 2. (f.mg) Wax la liqay oo hunguriga cad aaday ku qufacid. la-mid: sixo².

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (saxday, saxatay) 1. (f.g) Wax sax ka dhigasho. 2. (f.mg) Wax la liqay oo hunguriga cad aaday ku qufacid. m.f.dh, saxasho. la-mid: sixo.

waa la naqliyay ✓

1

v. choke (on), swallow something the wrong way

2

saxo [feminine] n., [abstract] health

waa la naqliyay ✓

-saxday / saxatay: (v) choke (jowk); get choked; become blocked in the throat or larynx ~ margo

waa la naqliyay ✓

(fal) adoo wax cunaya ama cabbaya hunguriga cad wax ha ku rooreen.

waa la naqliyay ✓

1

(Shax-da)

2

1. Shilin yaryar oo aan ishu qaban karin; qaniin.

3

2. Cayaar dhulka lagu dhigo ama loox loo sameeyey korki oo labo qof lagu cayaaro; waa saddex xarriiqood oo afargees ah oo isku gudajira oo middiiba siddeed hogood leedahay (isku 24 hogood); qofkiiba wuxuu ku cayaaraa 12 cad oo qori ah ama dhagax ama wax kale oo isku midab ah (12 cad iyo 12 madow).

waa la naqliyay ✓

1

shax¹: m.dh 1. Cayaar dhulka lagu dhigto ama loox loo sameeyey korkiis oo laba qof lagu cayaaro. 2. Shilin yaryar oo aan ishu aad u qaban karin. 3. Jadwal.

2

shax²: f.mg1 (-xay, -xday) Shax cayaarid.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Cayaar dhulka lagu dhigto ama loox loo sameeyey korkiis oo laba qof lagu cayaaro. 2. Shilin yaryar oo aan ishu aad u qaban karin. 3. Jadwal.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. Somali checkers (board-game usually played on the ground); scheme, plan

2

shax v. play Somali checkers

3

shax [feminine] n. small tick

waa la naqliyay ✓

-da: (n) checkers (jeekeris); chess (fees); domino

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shax ciyaar, dheel.

2

shax-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar dhulka dushiisa ama loox loo sameeyey korkiisa ay labo qof ku wada ciyaaraan; waa saddex afargees oo kala yaryar oo isku dhexjira: waa 24 hog: qofkiiba wuxuu ku ciyaaraa 12 cad oo qori ama dhagax ama wax kale ah oo isku midab ah 'sida: 12 cad iyo 12 madow'.

3

shax-da: (magac, dhedig, keli) shilin yaryar oo aan ishu qaban karin; qaniin.

4

shax-da: (magac, dhedig kell) xarriiqo jaantus ah oo wax lagu qoro. Dh: jaantus.

waa la naqliyay ✓

e.d Cod lagu muujiyo xannuunka ama xaqiraad.

waa la naqliyay ✓

/aks/ (n) misaar (faas).

waa la naqliyay ✓

sa, adj. poss. - waxeeda

waa la naqliyay ✓

(eraycodeed) erey lagu dhawaaqo kolka xanuun la dareemo.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) 1. Meel ka tegid. 2. Dhimasho. 3. Caloolbixid, shubmid. 4. Soo dheeraan (dhir, timo iyo wixi lamida). 5. Muuqasho (qorrax, dayax iyo wixi lamida). 6. Shidmid (dab). 7. Gadmid, iibsamid (ganacsi). 8. Ka b.: wax ka noqosho. 9. Ka b.: arrin ama waajib gudasho. 10. Ku b.: qaymo ku fadhiisasho. 11. La b.: wax meel ku jira baxsasho. 12. La b.: la cararid (gabar). 13. Isku b.: isku buuqid, isku kicid. 14. Isku b.: jiq noqosho. 15. Kala b.: kala qaybsamid. 16. Kala b.: dhanaanaasho, suusacid (caano). 17. Haan caano lagu lulay subag dhalid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) 1. Meel ka tegid. 2. Dhimasho. 3. Caloolbixid, shubmid. 4. Soo dheeraan (dhir, timo iyo wixi lamida). 5. Muuqasho (qorrax, dayax iyo wixi lamida). 6. Shidmid (dab). 7. Gadmid, iibsamid (ganacsi). 8. Ka b.: wax ka noqosho. 9. Ka b.: arrin ama waajib gudasho. 10. Ku b.: qaymo ku fadhiisasho. 11. La b.: wax meel ku jira baxsasho. 12. La b.: la cararid (gabar). 13. Isku b.: isku buuqid, isku kicid. 14. Isku b.: jiq noqosho. 15. Kala b.: kala qaybsamid. 16. Kala b.: dhanaanaasho, suusacid (caano). 17. Haan caano lagu lulay subag dhalid. m.f.dh, bixid.

waa la naqliyay ✓

1

v. exit, leave, come ~ go out; take out, withdraw; sprout, grow

2

bax: vl. n. exit, act of going out

3

bax: [feminine] n. concord, collaboration

waa la naqliyay ✓

1

-ay -day: (v) 1. go (goo); go out of; leave (liiv); exit (ek-sit). Ex: Cali albaabka dambe ee guriga buu ka baxay; Ali exited the room through a rear door. 2. go away

2

bax: -ay/day: (v) come out; become known.

3

bax: -ay/day: (v) develop and reach maturity; grow (garoow) Ex: dhirtii ma baxeen? did the plants grow?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel aad joogtay, ka teg. Dh: tag. Li: joog.

2

bax: (fal) meel gudaheed, sida guriga, dibadda ka tag.

3

bax: (fal) dhir, tigaad iyo waxii la mid ah, biqil oo deeran. Bardihii baa intuu gun iyo baar baxay caleemuhu ballaadheen.

4

bax: (fal) caano la dhanaaniyey oo gadhoodhay, lana lulay, subag soo saar. Ciirtii way baxdaye kaalaya cabba.

5

bax: (fal) dab iyo waxii la mid ah oo hagaag u shidma. Dabkii baxayaa dab lagu qabsadaa.

waa la naqliyay ✓

1

fax¹: m.dh.sh.r F. ka dheh: dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada baxaan.

2

fax²: f. mg1 (-xay, -xday) Dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada bixid.

waa la naqliyay ✓

1

fax¹: m.dh.sh.r F. ka dheh: dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada baxaan.

2

fax²: f.mg1 (-xay, -xday) Dhidid, nabro iyo wixi lamida si lama filaan ah hal mar ay soo wada bixid. m.f.dh, faxid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo ama wax kale oo dareere ah, kululaw oo kar.

2

fax: (fal) qoosh iyo wixii la mid ah oo la cajiimay, khamiir oo dubniin diyaar u noqo.

waa la naqliyay ✓

1

(Kax-da)

2

Meel bannaan oo aan dhir iyo aqallo midna ku ool.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel bannaan oo aan lahayn geedo dhaadheer, caws iyo nagaarse leh.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel bannaan oo aan lahayn geedo dhaadheer, caws iyo nagaarse leh.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] desert, barren ~ empty country, scorched earth

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) tired (taayridh); fatigued; exhausted

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) mid aad u rafaadsan oo gaajo, oon iyo daal qaba.

2

kax-da: (magac, dhedig, keli) meel bannaan oo aan aqallo iyo dhir midna lahayn. Kax bannaan buu reerkii ku furay. Dh: lamadegaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: desert, barren ~ empty country, scorched earth

2

lx: kax

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f-col

5

key: kax

waa la naqliyay ✓

1

(Lax-da)

2

1. Neef ido ah oo dheddig.

3

2. Laxlaha rugtiisa.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xo, m.l) 1. Neef ido ah oo curtay. 2. Meesha xoonku ku hoydo oo ilmaha gashado.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xo, m.l) 1. Neef ido ah oo curtay. 2. Meesha xoonku ku hoydo oo ilmaha gashado.

waa la naqliyay ✓

f. n. ewe, female sheep

waa la naqliyay ✓

/laaks/ (adj) dabacsan (si dabacsan wax u fulin).

waa la naqliyay ✓

-da: (n) female sheep; ewe (yuu); sheep (shiip)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Pecora in lattazione;

2

(E) Suckling Ewe

3

(S) LAX (S. g.: Laḥ)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) neef ido ah oo dhedig.

2

lax -da: (magac, dhedig, keli) dhoobo yar oo kuusan oo xuunku gidaarrada ku nabo si uu ugu dhalo; dibirlaxlaha rugtiisa.

waa la naqliyay ✓

1

cf: adhi ~ ari; Opp: wan

2

de: ewe, female sheep

3

lx: lax

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f

6

key: lax

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xtay; -nixi) 1. Cabsi iyo welwel kedis ah dareemid. 2. U n.: qof wax wanaagsan la jeclaysasho iyadoo laga xanunsanayo dhib haysata.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xtay; -nixi) 1. Cabsi iyo welwel kedis ah dareemid. 2. U n.: qof wax wanaagsan la jeclaysasho iyadoo laga xanunsanayo dhib haysata. m.f.dh, nixid.

waa la naqliyay ✓

v. be startled, frightened; feel sorry, sad, aggrieved, regretful, timid

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) 1, become afraid; scare (iskeer), be frightened (fareeyt'enidh), panic (paanik)-, shock (shook). 2. feel pity or sorrow

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dareen cabsi ah oo degdeg ah dareen: argagax oo naftaada u sas. Adoon arkayn haddi meel haw lagaaga yidhaa nax.

2

nax: (fal) naxariisi ha ku gasho oo dabacsanaan muuji. Agoonka u nax.

waa la naqliyay ✓

1

de: be startled, frightened; feel sorry, sad, aggrieved, regretful, timid

2

lx: nax

3

pd: (naxay)

4

ps: v1=intr

5

key: nax

waa la naqliyay ✓

1

(Qax-a)

2

Degdeg cabsi leh oo meel looga guuro, looga cararo.

waa la naqliyay ✓

1

qax¹: m.l Guuriitaan meel si degdeg ah looga cararo cabsi awgeed.

2

qax²: f.mg1 (-xay, -xday; qaxi/qixi) Cabsi awgeed meel si degdeg ah uga guurid.

waa la naqliyay ✓

1

qax¹: m.l Guuriitaan meel si degdeg ah looga cararo cabsi awgeed.

2

qax²: f.mg1 (-xay, -xday; qaxi/qixi) Cabsi awgeed meel si degdeg ah uga guurid. m.f.dh, qixid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] flight, escape, evacuation

2

qax v. evacuate (an area), run away, flee, emigrate

waa la naqliyay ✓

-ay/day/een/nay: (v) flee (filii); run away from danger; run for one's life; take to flight

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel dhibaato ka jirto baqo ama cabsi uga guur. Meesha daad baa qarqiyee ka qax.

2

qax-a: (magac, lab, keli) geeddi la guuro cabsi iyo mushkilad jirta darteed. Qax rafaad badan ayay Soomaalidu gaxday. Dh: qaxootiyid.

waa la naqliyay ✓

(fal) aad u'carood, u xanaaq; is madaxmar oo si aad ah u cadhoo; si daran u xanaaq. Sulaymaan koolkii seefta loola baxay buu sa'ay.

waa la naqliyay ✓

1

a: siin

2

de: S [letter of the Somali alphabet] Voiceless alveolar fricative

3

initial: s

4

lx: sa'

5

pd: (-da)

6

ps: n-f

7

key: sa'

waa la naqliyay ✓

1

1. Maxaayeelay; maxaawacay; waxay ku noqotay; sabab.

2

2. Kolkaas; markaas; haddaba; kaddib.

3

3. Armaa; billaa; sow.

4

saa- — (saan: saa waan, saa anigu; suu: saa wuu, saa isagu; kd.).

waa la naqliyay ✓

1

saa¹: fk. 1. Armaa, billaa, sow. 2. Sida tan.

2

saa²: xi. 1. Markaas; haddaba. 2. Maxaa-yeelay, waxay kunoqotay, sabab.

waa la naqliyay ✓

xi. 1. Markaas; haddaba. 2. Maxaayeelay, waxay kunoqotay, sabab.

waa la naqliyay ✓

1

n. phr., deictic: like that, thus

2

saa adv., time: then, at that time

3

saa [conjunction] because

4

saa inter. lo and behold!

waa la naqliyay ✓

(adv) that (daat); way, such (saj) way saas, sidaa. Ex: saa miyaad rabtaa? do you want it that way?

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) markaas; haddaba.

waa la naqliyay ✓

1

(Sab-ta)

2

(waayadii hore) dad gaar ah oo aad loo liidi jirey oo la moodi jirey inay Soomaalinnimada ka baxsan yihiin; aan aji ahayn; boon; gun.

waa la naqliyay ✓

1

sab¹: m.dh 1. Qolo raacatada Soomaaliyeed u liidi jirtay dawla'aan. 2. Cunto badan oo allabbari loogu talaggalay; dayaafad.

2

sab²: f.g1 (-bay, -btay) Carruur, haween iyo wixi lamida wax ku raalli gelin.

waa la naqliyay ✓

1

sab¹: m.dh 1. Qolo raacatada Soomaaliyeed u liidi jirtay dawla'aan. 2. Cunto badan oo allabbari loogu talaggalay; dayaafad.

2

sab²: f.g1 (-bay, -btay) Carruur, haween iyo wixi lamida wax ku raalli gelin. m.f.dh, sabid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] low caste, group of people of low status, outcasts

2

sab [feminine] n. traditional ceremonial feast

3

sab v. deceive, flatter, trick in order to calm down someone

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) feast (fust); sacrifice (sakra faays); especially feast for praying; a ritual slaughter of an animal ~ duco, alabari, waliimo

2

sab -ta:(n) inferior person, low-caste person ~ gun

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof wax uu maagganyahay ka sabsab, ku qanci, qof wax uu saluugganyahay ku sasab. Dh: sabaalee, sasab.

2

sab-ta: (magac, dhedig, keli) Alla bari ama duco la kariyay raashin. Maanta sab ayay xaafaddu leedahay: Dh: Allabari. Li: habaartan.

3

sab -ta: (magac, dhedig, keli) dad xun oo aan wanaagsanayn, dad an nasab ahayn.

4

sab-ta: (magac, dhedig, keli) dad si dawla'aan ah loo takooro. Sab sababta loo yasi sadar iyo sabab midna looma hayo.

5

sab -ta: (magac, dhedig, keli) sooryo ama casuumad ballaadhan oo cunto la isa siiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Sac-a)

2

Neef lo' ah oo dheddig oo weyn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-co, m.l) Neef lo' ah, dheddig oo curtay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-co, m.l) Neef lo' ah, dheddig oo curtay. sacab m.l (-bbo, m.dh) 1. Gacanta dhankeeda hoose iyo faraha. 2. Sacabbada oo laysku dhufto. 3. Cayaar jaan iyo sacab leh oo habeenkii la cayaaro.

waa la naqliyay ✓

m. n. cow

waa la naqliyay ✓

-da: (n) [plural lo'-da] cow (kaaw)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Vacca di razza Gasara;

2

(E) Cow of Gasara stock

3

(S) SAC (S. c. m.: Sa')

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) neef lo' ah oo dhedig oo weyn. Ninkii seexday buu sacii dibi dhalay.

waa la naqliyay ✓