sannahaabayn

m.dh la-mid: sannaabo.

f.g2 (-beeyay, -beysay) la-mid: sannaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) 'carruur' qof wax uu doonayo illowsiin. Dh: sabid; sasabid; sabaalis.

m.f.dh eeg dannabee.

m.f.dh la-mid: bannayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax bannaan oo sharcigu oggol yahay ka dhigid. Wax Ilaahay xarrimay cidi ma bannaanayn karto. Dh: bannayn, xalaalayn.

m.f.dh egg sandahnaan. la-mid: sandahnaansho.

(Xannaanayn-ta)

Xannaano u gelid, u samayn; dhaqaalayn; hayn.

m.f.dh eeg xannaanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) daranyo dhabid; wax itaal yar daryeel iyo waxsiin la qarab joogid. Dh: dhaqaalayn, hayn, xanaanayn.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Albab wax la handaraabay ahaansho.

(tilmaame) handaraab uun ku xidhan yahay oo aan quful lahayn. Dh: rasadaysan.

m.f.dh eeg saandambee.

-ta: (magac, dhedig, keli) saaddanbe ka dhigasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax yaryarayn si la isugu fillaysiiyo.

-ta: (magac, dhedig, keli) ciyaaar ragga iyo haweenku midba gaar u ciyaaraan oo ulo baakoorado ah kor loo taago, sacab na aan lahayn oo jiib iyo jaan keliya leh. Waxay caan ku tahay gobollada Sanaag, Togdheer, Sool iyo Bari ee Soomaaliya iyo qaybo badan oo dhulka Soomaaliyeed ee Itoobiya ah.

-ta: (magac, dhedig, keli) kooxkoox ka dhigid. Dh: kooxakooxayn.

raabaraabayn -ta: (magac, dhedig, keli) koolkoollin oo dheef iyo dhuuniba ka hagabtirid. Dh: rabarabayn. Li: baylihin.

-ka: (magac, lab, keli) qof kale, waxa uu rabo illowsiin. Saabasaabays baa reer lagu wadaa. Dh: sasabid, saabasaabayn, sabaalid.

m.f.dh eeg dhangalaasee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dharbaaxo la dhicid. Dhangalaasaynta ka daa gabadha.

m.f.dh eeg handaraaban. la-mid: handaraabnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) talo ku meelgaadh ah oo mushkilo taagan lagu xalliyo.

aba'abayn-ta: (magac, dhedig, keli) hadaaqa ilmaha yar lagu aamusiiyo. Maandhow aba'abayn baan ku wadi ubadka reer Xooshe. Dh: abaabo.

adj., pl. short, small (ones)

-aa: (adj) [Plural of gaaban] short, low or small (with plural nouns). Ex: guryo gaagaaban; small houses; gabdho gaagaaban; short girls

(tilmaame) wax aan dhaadheerayn. Dhir gaagaaban ayaa ka baxda meelaha bananka ah. Li: dhaadheer.

de: short, small (ones)

lx: gaagaaban

pd: (Sg: gaaban)

ps: adj-pl

key: gaagaaban

-ta: (magac, dhedig, keli) qof muruq qabtay, shey kulul saarsaarid. Dh: diirdiirin, solid.

(Maraabayn-ta)

Dhadqhaqaaqa iyo dheeldheelliyidda doonyaha iyo maraakiibta badda saaran, oo hirarku ku wacan yihiin.

m.f.dh eeg maraabee. la-mid: maraamayn.

vl. n. rolling movement of ships and boats caused by the waves

-ta: (magac, dhedig, keli) kolba dhan u dheeliyid; marba xag u dulaamid. Maraabaynta doonyaha waa lagu wada matagaa. Dh: maraabays, duldullaamid.

de: rolling movement of ships and boats caused by the waves

lx: maraabayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: maraabayn

nishaaban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay; -bmi) Ku n.: qori, fallaar iyo wixi lamida oo wax lagu shiishay noqosho. la-mid: niishaaban¹.

nishaaban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Ku n.: qori, fallaar iyo wixi lamida oo wax lagu shiishay ahaansho. la-mid: niishaaban².

-ta: (magac, dhadig, keli) cid sabaale ku wadid, sasab ku qancin. Sabaalayn buu qoys ku dhaqmaa. Dh: sasabaad.

m.f.dh eeg sacabbee.

-ta: (magac, dhedig, keli) sacabka ku qaadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) sagaal ka dhigid, tiro sagaal gaadhsiin.

(Sancanaan-ta)

Wax wax ku sancan ahaan.

m.f.dh eeg sancan. la-mid: sancanaansho.

f. n., [abstract] blessedness

-ta: (magac, dhedig, keli) wax wax u sancan ahaan.

de: blessedness

initial: s

lx: sancanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: sancanaan

f.g2 (-beeyay, -beysay) Cunto yar oo aan ku filnayn qof weyn siin. la-mid: sannahaabee.

-da: (magac, dhedig, keli) daandaansi badnaan. Sannaadaddu waa shuqul magaalo. Dh: kibrad.

m.f.dh eeg sannaari.

m.f.dh eeg saraayee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale colaadin iyo ibtilayn.

saraayayn-ta: (magac, dhedig, keli) wax fayow cudur iyo wixii la mid ah qaadsiin. Dh: sadhayn.

m.l S. ah: cudur halis ah oo Ilaahay nafleyda u fududeeyey.

m.f.dh eeg shaambee.

-ta: (magac, dhedig, keli) shaanbo ku dhufasho; shaanbayn.

(Shaanbayn-ta)

Shaanbo ku dhufasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kaalmo u baahan wax tarid. Dh: caawin, taakulayn, waxtar. tagaabee: (fal) cid kale, kaalmee; caawi; taageer.

-ta: (magac, dhedig, keli) talaabo ku cabbirid; tilaabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) sida waraabaha u ci'yid; dhurwaa iska dhigid. Carruurtu waraabaynta way ka sasaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) daryeelid oo xag dhaqaale xag caafimaad iyo xag cunto ahba ka haqabtirid. Dh: dhaqaalayn, daryeelid. Li: halladaadid, daranyayn.

(fal) wax itaal yar wuxuu u baahan yahay si naxariisle kolba u sii sii. Dh: dhaqaalee xannaanee. Li: baylihi, dayac.

bannaambax¹: m.l la-mid: bambax¹.

bannaambax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: bambax².

vl. n., [compound] demonstrating

-a: (n) public demonstration (demenistareey- shin); public rally (raali); a public gathering bannaanbax.

bannaambax: -ay/day/een: (v) make a public demonstration

-a: (magac, lab, keli) muddaaharaad wax lagu diiddan yahay oon rabshad iyo dhib lahayn. Dh: banbax, bannaanbax.

de: demonstrating

lx: bannaambax

pd: (-a)

ps: vn2a-m-cmp

see: bannaanbax

key: bannaambax

m.f.dh eeg bannaan². la-mid: bannaanaansho.

(Bannaanbax-a)

Dad badan oo wadajir dibadda ugu baxa, ismuujin siyaasadeed ama roobdoon ama sabab kale darteed; banbax, dibadbax.

v., [compound] congregate outside, rally, demonstrate

bannaanbax: vl. n., [compound] rally, demonstration; outing

-a: (n) public demonstration (demenis tareey- shin); a public rally or march mudaharaad

bannaanbax: -ay/ day: (v) demonstrate (dhe- menistareeyt); rally (raali); take part in a demonstration; rally against

-a: (magac, lab, keli) isu soo baxitaan ballaadhan; dad badan oo cabasho ama tageero isugu soo baxa. Dh: muddaharaad.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof buka, baxnaanin. Baxnaanyan u bahaanyahay bukaanku.

baxnaanayn -ta: (magac, dhedig, keli) dhaqaalaynta noole si gaar ah loo ilaaliyo. Baxnaanayn baa ku wadaa daranyo hawga baqin.

(Canbaarayn-ta)

1. Canbaar u yeelid.

2. Dhaleecayn; ceebayn.

-ta: (n) condemnation (kon-dem-neyshin)-, denouncement (di-nown-simenf) ~ dhaleecayn

Accusare

To accuse

-ta: (magac, dhedig, keli) dhaleecayn; dhalliil iyo cambaar u jeedin.

-ta: (magac, dhedig, keli) qoofalidda gammaanka lugta iyo jeeniga la isku xidho. Dh: shakaalid, shakalid.

m.dh la-mid: faataadhugleyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) si islaweyni ah u dhaqmid. Dh: faataadhuglayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) hawl la hayay dhammayn. Dh: dhammaystirid, dabayaaqayn, gunaanadid.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax raqiis ah ahaansho.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax raqiis ah ahaansho. m.f.dh, ganacjabnaan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): inexpensive, cheap, economical

de: inexpensive, cheap, economical

lx: ganacjaban

pd: (ganacjabnaa)

ps: adj-cmp

key: ganacjaban

(Haasaawayn-ta)

Sheeko, hadal ku maaweelin; haasaawin.

m.f.dh eeg haasaawee. la-mid: haasaawin.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, u sheekayn oo haasaawin.

-ta: (magac, dhedig, keli) walaandeynta wax qof qudh ah lagu qaadi karin. Dh: handaafin, walaandeys.

(tilmaame) qaab suubban leh.

m.f.dh eeg hantaaqee. la-mid: hataaqayn, hintaaqayn, nitaaqayn.

-ta: (magac, dheidg, keli) qof weyn ama daallan, dhibaato gaadhsiin.

(Itataabayn-ta)

Gargaarid, turid; jimic u gelid; waxtarid; dhimrin.

m.f.dh eeg itataabee. la-mid: itataabin.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal aan milgo iyo macno lahayn ku hadlid.

-ta: (n) hesitation (hezeteeyshin); doubt (dhaawf); wavering (weey-varing); skepticism- shaki-ga, laballaboow -ga

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Qof wax caqli yar ahaansho.

f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Qof wax caqli yar ahaansho. m.f.dh, maangaabnaan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): stupid, without intelligence, mentally deficient

-maangaabnaa: (adj) stupid (istuupidh), dumb (daw), slow (isloow), dull (dal), obtuse (obtuus)

(tilmaame) fiiro dheer aan lahayn oo garaad yar ah. Nin maangaabani sida wax loo cuna wuu yaqaan. Dh: garaadyar.

de: stupid, without intelligence, mentally deficient

lx: maangaaban

pd: (maangaabnaa)

ps: adj-cmp

key: maangaaban

-ta: (magac, dhedig, keli) sabarad ku garaacid.