sah — Macnaha & Turjumaada

1

(Sah-a)

2

Hadba xaalka kolkaas lagu sugan yahay; si; waayo; tabaalo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ho, m.dh) Hadba xaalka markaas lagu sugan yahay.

waa la naqliyay ✓

m. n. condition ~ situation (that one is in)

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) waxaan dhab ahayn. Ilayn way ka simanyiin saha iyo saarka. Dh: isyeelyeel.

2

sah-ha: (magac, lab, keli) hadba xaalka kolkaas lagu sugan yahay; waayaha iyo xaaladda markaa lagu jiro. Dh: si, waayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: condition ~ situation (that one is in)

2

initial: s

3

lx: sah

4

pd: (-a)

5

ps: n0-m

6

key: sah

waa la naqliyay ✓

1

(Bakaal-ka)

2

1. (cudur) bar cad oo isha birteeda ku dhalata.

3

2. Meeraha labaad oo qorraxda ku wareega oo u dhexeeya dhulka iyo Dusaaga (Sahra); Xiddigta Waabberi; Waxaraxir; (ama Bakool).

4

3. Qof lixaad weyn; dhammays ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhul-ka)

2

1. Meeraha korkiisa dadku deggan yahay oo ku nool yahay: xagga weynaanta waa meeraha shanaad, xagga qorrax xigiddana waa kan saddexaad; wuxuu u dhexeeyaa Waxaraxirta (Sahra) iyo Farrarre (Mariikh).

3

2. Dhulka intiisa negi oo engegan oo aan baddu fadhiyin.

4

3. Dhul kooban oo seere la yaqaan leh.

5

4. Ciidda aynnu cagaha ku haynno; duni; adduun; arlo; carro; if.

waa la naqliyay ✓

1

(Dufan-ka)

2

Dux jaadad badan ah, oo wax la cuniyo wax la shitiyo wax waxyaalo kale lagu qabsadoba leh, oo tu xoolaad iyo tu dhireed iyo tu dhulka laga qodoba leh; dhacaan iyo qoyaan baruurta iyo subagga, kd., ka yimaada. ~ sahid.

waa la naqliyay ✓

1

(Fudayd-ka)

2

Culays iyo dhib la'aan; si fudud; sahal.

waa la naqliyay ✓

1

(Halis-ta)

2

1. Si kolkaas la yahay ama sah kolkaas la joogo, oo keenaya wax laga cabsado; khatar; cabsi.

3

2. Meel si fudud wax u gaari karaan ama wax loo yeeli karo.

4

3. Goldaloolo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ishaafalad-ka)

2

Waxa la fala hayo ama la qabo kolka lagu xiro hadba saha joogaa siduu yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Ishaafalatayn-ta)

2

Siyaasadda ku dhisid hadba saha jooga.

waa la naqliyay ✓

1

(Ishaafalata-da)

2

Dadka wixii la fala hayo, ama la qabo, hadba saha jooga kolkaas sida uu yahay, ku xira.

waa la naqliyay ✓

1

(Jicsin-ka)

2

Cunnada safarka iyo socdaalka loo qaato; sahay; jidmar, (ama jiscin).

waa la naqliyay ✓

1

(Jidmar-ka)

2

1. (qof) Dalmar.

3

2. Sahay, jiscin.

waa la naqliyay ✓

1

(Jiscimid-da)

2

Jiscin siin; sahay siin.

waa la naqliyay ✓

1

(Kansha-ha)

2

Sah ama goor ama waqti u cuntama arrin ama hawl la qaban lahaa; kasaad; munaasabo; fursad.

waa la naqliyay ✓

1

(Ladid-da)

2

1. Ledid.

3

2. (isku ladid) u hagarbixid la'aan; fududaysasho; sahlasho; dacdarrayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Magac-a)

2

1. Erey ama tix, qof ama wax kale magac looga dhigay oo loogu yeero.

3

2. War wanaagsan oo qof u meel mara; caannimo; sharaf; dheg; maqaal.

4

3. (naxwe) Qayb weyn oo qaybaha hadalka kamid ah: waxay magac u noqon karaan, qof ama nafley ama wax kaleba; waxay kaloo magac u noqdaan, wax la falay ama la falayo ama si la yahay ama sah kolkaas lagu sugan yahay, ... (Guuleed, Maryan, faras, fardo, aqal, aqallo, gabar, oday, wiyil, qansax, run, deeq, dumar, lo', talo, talis, talin, taliye, Soomaali, Carab, Xamar, Afrika, ...).

waa la naqliyay ✓

1

(Meera-ha)

2

(meereyaal) Xiddigo qaboobey oo dhulal noqday oo qorraxda la socda oo ku wareega oo iftiinka ka qaata midkood; meereyaashu (sayaariin) waa sagaal: Dusaa (Cuddaar), Waxaraxir ama Xiddigta Waabberi (Sahra), Dhulkeenna, Farraarre (Mariikh), Cirjeex ama Cirjiir (Mushtar), Raage (Saxal), Uraano, Netuun iyo Buluto.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Saad-da) a) Hadallo lagu sii mala'awaalo ama lagaga sheekeeyo, waxyaalo dhiciddood la jecel yahay, oo weliba la moodayo - soo qaadidda la soo qaaday darteed - in waxa dhiciddoodii suuraggal noqon karayso oo laga yaabo inay run ahaan u dhacaan; saraad. b) Waxyaalo dhici doona, astaamo lagu garto dhicitaankooda, oo ka soo hormara.

2

2. (Saad-ka) a) Geed aad u weynaada oo u laf adag oo qoryihiisa waxna lagu dhisto alaabo badanna laga samaysto; saaj. b) Sahay; jicsin.

waa la naqliyay ✓

1

(Sabbaar-ka)

2

Sahay; jicsin; masruuf.

waa la naqliyay ✓

1

1. Aan dhib lahayn; fudud; jilicsan.

2

2. (Sahal-ka) Fudayd, jileec.

waa la naqliyay ✓

1

(Sahamin-ta)

2

Sahan aadid, u bixid (ama sahminj.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-hday, -hatay) 1. Mindi iyo wixi lamida af u yeelasho. 2. Ku s.: wax ku xoqasho.

waa la naqliyay ✓

v. rub against; sharpen, whet

waa la naqliyay ✓

1

de: rub against; [ext.] sharpen, whet

2

initial: s

3

lx: saho

4

pd: (sahday)

5

ps: v3b=tr

6

key: saho

waa la naqliyay ✓

n., (girdle) gunti, -gi.

waa la naqliyay ✓

1

ah¹: f.g4 (yahay, tahay; ahaa, ahayd) Wax xalaad ku sugnaansho.

2

ah²: e.d la-mid: aah.

waa la naqliyay ✓

f.g4 (yahay, tahay; ahaa, ahayd) Wax xalaad ku sugnaansho. Tusaale: Cali waa nin macallin ah. m.f.dh ahan.

waa la naqliyay ✓

v., subject case, present habitual: being, which ~ that is / are

waa la naqliyay ✓

/aa/ (inter) (informal) haah ama waayahay oo kale ayaa loo isticmaalaa. e.g. Ah, yes, I remember.

waa la naqliyay ✓

1

(v) 1. that is... Ex: nin carab ah; an Arab man, 2. made of; operating as.. Ex: sar dhagax ah; a house made ofstone. Darbi shub ah; a concrete wall

2

ah (interjection) oh, used to express strong emotion

waa la naqliyay ✓

1

ah! eray la yidhaahdo marka la is ciilkaambiyo, gocasho aawadeed. Ah! Way i seegtay saaka in aan Hodan arko. Dh: aheey ah! way!

2

ah: (tilmaame) sidaas ku sugan, sidaas noqday. Khadra waa gabadh gaari ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: being, which ~ that is / are Used as final element to bind noun phrases

2

lx: ah

3

ps: v5a-subj-prhb

4

xe: four cigarettes

5

xv: afar sigaar ah

6

key: ah

waa la naqliyay ✓

sa, adj. poss. - waxeeda

waa la naqliyay ✓

-(sha'): cod ka mid ah codadka Alifba'da Far Soomaaliga; waa shibbane u qorma: Sh, sh.

waa la naqliyay ✓

e.d Cod yar oo qof xanuun hayo ka soo baxa. la-mid: ah².

waa la naqliyay ✓

1

(dhawaaq) erey la yidhaa marka wax horay u dhacay laga uurkutaalloonayo. Aah! kolkaan yaraa maan wax barto. Dh: aheey! aaheey! aaheey! ah.

2

aah: (dhawaaq) erey la yidhaa marka xanuun dartii loo taahayo. Waxa arkay nin sakaraad dartii 'aah' da haya.

waa la naqliyay ✓

1

(Bah-da)

2

1. In hooyo wada dhashay; tol; qolo.

3

2. Gob; (sida: bah iyo beel.

4

3. (°) Xiddigo dayaxu maro oo u dhexeeya xoor iyo faruuryo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ho, m.l) 1. Naago nin qabo middood iyo carruurteeda. 2. Isku b. ah: carruur hooyo keli ahi wada dhashay.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ho, m.l) Xiddigo dayaxu maro oo u dhexeeya xoor iyo faruuryo. la-mid: baho.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ho, m.l) 1. Naago nin qabo middood iyo carruurteeda. 2. Isku b. ah: carruur hooyo keli ahi wada dhashay.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. children born of the same mother; mother and child

2

bah: [feminine] n. noble, aristocrat, high caste person

3

bah: pr. n., loc. star constellation Pleiades

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. family; children of same mother and father. 2. a group having similar properties

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dad hooyo wada dhashay oo kala aabbo noqon kara.

2

bah -da: (magac, dhedig, keli) dad isku qoys hoose ah; dad isku abtirsiimo ah. Allahayow badbaadada, ha ku xidhin bah iyo reer, biyadhiijin qolo qolo. Dh: tol, qoys, beel.

3

bah -da: (magac, dhedig, keli) dad dano gaar ahi is raaciyeen. Waxa habboon in ay isla shaqeeyaan bahda waxbarashada, bahda qalinleyda iyo bahda warbaahintu.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-hay, -hday) 1. (f.g) Wax awdid. 2. (f.mg) Dhalasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax, muuqaalkiisa qari. Ceebta oo la daho anshaxa ayey qayb ka tahay. Dh: qari, duug, aas, xabaal.

waa la naqliyay ✓

(v) gush (gaash) ~ fah ku yiri

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado wax daboolnaa oo mar qudha afka kala qaaday oo uu naqas ama wax kale ka soo baxay.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tusmeeya shanqadha laga maglo nafta baxaysa.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hah!) Erey la yiraahdo kolka wax la kahdo: caku! hohey!

2

2. (Hah-da) Dhacaan kulul oo afka guba oo geedaha qaarkood mayraxdoodu leedahay; moobah.

waa la naqliyay ✓

1

hah¹: m.dh Dhadhan ama ur kulul oo dhirta qaarkeed yeeshaan.

2

hah²: e.d Eray lagu dhawaaqo marka wax la kahdo ama xanuun la dareemo.

waa la naqliyay ✓

1

inter. oh dear!; Exclamation of dismay

2

hah [feminine] n., [abstract] (adj.): hot ~ pungent taste; spicy, hot

waa la naqliyay ✓

1

hah! (eraydhawaaq) la yidhaahdo kolka wax la kahdo. Dh: cagku! hoh! hohey! hoheey!

2

hah-da: (magac, keli) dheecaan kulul oo afka guba oo geedaha qaarkood maydhaxdooda iyo walxuhu leeyihiin. Xanjada iyo nacnac duriguba hah bay leeyihiin. Dh: moobah.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qof aan sir lahayn oo warku si fudud uga baxo. Nah war lama geliyo.

2

nah-da: (magac, dhedig, keli) soo jiidashada uu shay kugu soo jiito macaan ama muunad quruxeed. Cuntada dhadhankeedu nah ma leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Rah-a)

2

Bahal yar oo birriga korkiisa iyo biyaha gudohoodaba ku nool; wuxuu lee yahay afar addin, labo lugood oo aad u xoog badan iyo labo jeeni oo gaaggaaban, iyo oogo qoyan oo jilicsan. Markuu rah dhab ah noqdo oo lullumannimada dhaafo, dabo ma leh. Itaalki waa booddo dheer yahay; rake.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Berribiyood aan lahayn dabo, leh laba lugood oo ka dhaadheer kuwa hore, boodboodka ku socda, marka uu biyo ku dhex jirana sameeya dhawaaq badan, xubno cad oo adagna qawlallada ku yeesha. la-mid: rake.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Berribiyood aan lahayn dabo, leh laba lugood oo ka dhaadheer kuwa hore, boodboodka ku socda, marka uu biyo ku dhex jirana sameeya dhawaaq badan, xubno cad oo adagna qawlallada ku yeesha. la-mid: rake.

waa la naqliyay ✓

m. n. frog, toad

waa la naqliyay ✓

-a: (n) frog (faroog)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) noole yar oo berribiyood ah oo leh afar addin iyo ubuc jilicsan oo aad u qabaw oo jillaalkii dhoobada isku qariya xareeddana soo baxa oo ci' dheer leh. Rah hadduu biyo waayo dhoobaduu ku raftaa. Dh: rake.

waa la naqliyay ✓

1

de: frog, toad

2

lx: rah

3

pd: (-a Pl: rahah (a))

4

ps: n4-m, n2a-m

5

key: rah

waa la naqliyay ✓

ضفدع

waa la naqliyay ✓

(fal) aad u'carood, u xanaaq; is madaxmar oo si aad ah u cadhoo; si daran u xanaaq. Sulaymaan koolkii seefta loola baxay buu sa'ay.

waa la naqliyay ✓

1

a: siin

2

de: S [letter of the Somali alphabet] Voiceless alveolar fricative

3

initial: s

4

lx: sa'

5

pd: (-da)

6

ps: n-f

7

key: sa'

waa la naqliyay ✓

1

1. Maxaayeelay; maxaawacay; waxay ku noqotay; sabab.

2

2. Kolkaas; markaas; haddaba; kaddib.

3

3. Armaa; billaa; sow.

4

saa- — (saan: saa waan, saa anigu; suu: saa wuu, saa isagu; kd.).

waa la naqliyay ✓

1

saa¹: fk. 1. Armaa, billaa, sow. 2. Sida tan.

2

saa²: xi. 1. Markaas; haddaba. 2. Maxaa-yeelay, waxay kunoqotay, sabab.

waa la naqliyay ✓

xi. 1. Markaas; haddaba. 2. Maxaayeelay, waxay kunoqotay, sabab.

waa la naqliyay ✓

1

n. phr., deictic: like that, thus

2

saa adv., time: then, at that time

3

saa [conjunction] because

4

saa inter. lo and behold!

waa la naqliyay ✓

(adv) that (daat); way, such (saj) way saas, sidaa. Ex: saa miyaad rabtaa? do you want it that way?

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) markaas; haddaba.

waa la naqliyay ✓

1

(Sab-ta)

2

(waayadii hore) dad gaar ah oo aad loo liidi jirey oo la moodi jirey inay Soomaalinnimada ka baxsan yihiin; aan aji ahayn; boon; gun.

waa la naqliyay ✓

1

sab¹: m.dh 1. Qolo raacatada Soomaaliyeed u liidi jirtay dawla'aan. 2. Cunto badan oo allabbari loogu talaggalay; dayaafad.

2

sab²: f.g1 (-bay, -btay) Carruur, haween iyo wixi lamida wax ku raalli gelin.

waa la naqliyay ✓

1

sab¹: m.dh 1. Qolo raacatada Soomaaliyeed u liidi jirtay dawla'aan. 2. Cunto badan oo allabbari loogu talaggalay; dayaafad.

2

sab²: f.g1 (-bay, -btay) Carruur, haween iyo wixi lamida wax ku raalli gelin. m.f.dh, sabid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] low caste, group of people of low status, outcasts

2

sab [feminine] n. traditional ceremonial feast

3

sab v. deceive, flatter, trick in order to calm down someone

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) feast (fust); sacrifice (sakra faays); especially feast for praying; a ritual slaughter of an animal ~ duco, alabari, waliimo

2

sab -ta:(n) inferior person, low-caste person ~ gun

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qof wax uu maagganyahay ka sabsab, ku qanci, qof wax uu saluugganyahay ku sasab. Dh: sabaalee, sasab.

2

sab-ta: (magac, dhedig, keli) Alla bari ama duco la kariyay raashin. Maanta sab ayay xaafaddu leedahay: Dh: Allabari. Li: habaartan.

3

sab -ta: (magac, dhedig, keli) dad xun oo aan wanaagsanayn, dad an nasab ahayn.

4

sab-ta: (magac, dhedig, keli) dad si dawla'aan ah loo takooro. Sab sababta loo yasi sadar iyo sabab midna looma hayo.

5

sab -ta: (magac, dhedig, keli) sooryo ama casuumad ballaadhan oo cunto la isa siiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Sac-a)

2

Neef lo' ah oo dheddig oo weyn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-co, m.l) Neef lo' ah, dheddig oo curtay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-co, m.l) Neef lo' ah, dheddig oo curtay. sacab m.l (-bbo, m.dh) 1. Gacanta dhankeeda hoose iyo faraha. 2. Sacabbada oo laysku dhufto. 3. Cayaar jaan iyo sacab leh oo habeenkii la cayaaro.

waa la naqliyay ✓

m. n. cow

waa la naqliyay ✓

-da: (n) [plural lo'-da] cow (kaaw)

waa la naqliyay ✓

1

(I) Vacca di razza Gasara;

2

(E) Cow of Gasara stock

3

(S) SAC (S. c. m.: Sa')

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) neef lo' ah oo dhedig oo weyn. Ninkii seexday buu sacii dibi dhalay.

waa la naqliyay ✓

1

sac, n.m. - joonyad; kiish (maro ama wax kale ah); alaabooyinka (shandadaha iwm) ee safarka loo qaato; jeebka

2

sac à main - shandad ama boorso yar oo jeebka lagu qaato; boorsada dumarka

3

sac, n.m. (pillage) - dhac; boob

waa la naqliyay ✓

1

cf: lo'; Opp: dibi

2

de: cow

3

initial: s

4

lx: sac

5

pd: (-a)

6

ps: n1-m, n2a-m

7

key: sac

waa la naqliyay ✓

بقرة

waa la naqliyay ✓

1

(Sad-ka)

2

Sahay; jicsin (ama sed).

waa la naqliyay ✓

1

sad¹: m.l la-mid: sed.

2

sad²: m.l (daawo) Qaddar daawo ah oo si taxadar leh loo qiyaasay takhtar u qoray in markiiba bukaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (daaw.) Qaddar daawo ah oo si taxadar leh loo qiyaasay takhtar u qoray in markiiba bukaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. share; provisions

waa la naqliyay ✓

/saadh/ (adj) murugaysan (murugo leh).

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. fate (feyt); luck (lak) ~ calaf, sed. 2. share (sheer); dividend (di-vi-dhend) sed

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cunto iyo wixii la mid ah, qayb gaar ah oo qof loogu talagay. Dh: sahay, jicsin, sed.

waa la naqliyay ✓

1

de: share; [pl] provisions

2

initial: s

3

lx: sad

4

pd: (-ka Pl: sadad (ka))

5

ps: n4-m

6

see: sed

7

key: sad

waa la naqliyay ✓

a., qulubsan; grow sad, qulub, wahan; be sad, qulubsanaw; make sad, qulbi, qulubsii.

waa la naqliyay ✓

1

(Saf-ka)

2

1. Wax badan oo is wada feer taagan; aan kalana horrayn kalana danbayn; sarac.

3

2. Cudur isku kol wax badan ku dhaca; safmar; tariib.

waa la naqliyay ✓

1

saf¹: m.l (-faf, m.l) Wax badan is wada barbar taagan, aan kala horreyn kalana dambayn; sarac.

2

saf²: f.g1 (-fay, -ftay) Wax saf gelin.

waa la naqliyay ✓

1

saf¹: m.l (-faf, m.l) Wax badan is wada barbar taagan, aan kala horreyn kalana dambayn; sarac.

2

saf²: f.g1 (-fay, -ftay) Wax saf gelin. m.f.dh, safid.

waa la naqliyay ✓