ririxanyo

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: riiraxyoo.

(fal) aad u qufac oo riiraxanyo badan samee.

La riixey; meeshii hore laga durkiyey.

riixan¹: f.mg1 (-xmay, -xantay; -xmi) Wax, wax la riixay noqosho.

riixan²: f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax la riixay ahaansho.

riixan¹: f.mg1 (-xmay, -xantay; -xmi) Wax, wax la riixay noqosho. m.f.dh, riixmid.

riixan²: f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax la riixay ahaansho. m.f.dh, riixnaan.

der. [adjective] pushed; put off

(tilmaame) la riixay ah; meeshii hore laga durkiyey ah.

riixan: (tilmaame) hoos u riixan; u diisan.

de: pushed; put off

lx: riixan

nt: riixan (riixmay) [v1=inch]

pd: (riixnaa)

ps: adj-der

key: riixan

m.dh la-mid: murcanyo.

(Riiraxya-da)

Qufac badan oo isdabajoog ah; marawaxad; dhigdhiko.

m.dh Qufac badan oo isdabajoogo oo ka dhasha xadanto ku dhacda hunguri cadka. la-mid: riiraxanyo.

m.dh Qufac badan oo isdabajoogo oo ka dhasha xadanto ku dhacda hunguri cadka. la-mid: riiraxanyo.

f. n., [collective] tickling sensation in the throat prior to coughing

-riiraxyada: (n) tingling sensation in the throat; throat irritation, which produces cough

-da: (magac, dhedig, keli) eeg riiraxanyo.

de: tickling sensation in the throat prior to coughing

lx: riiraxyo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

syn: dhigdhiko, marawaxad

key: riiraxyo

m.f.dh eeg riixo.

-da: (magac, dhedig, keli) alaab inta aad gadaal ka marto adoon qaadin horay u wadasho.

-da: (magac, dhedig, keli) diirxiyar oo lugo badan leh.

m.l la-mid: riiraxyood.

m.l la-mid: riiraxyood.

-ka: (magac, lab, keli) quficid oo riiraxanyo samayn.

-da: (magac, dhedig, keli) caloolyaw iyo hibasho wax naftu ku taamaysay oo sidii noqon waaya. Dh: ciil, uurkutaallo.

hiirtaanyo -da: (magac, dhedig, keli) kadeed amaa dhib mudasho. Hiirtaanyada waxa iigu wacan dantayda aan gudan waayey. Dh: dhib, harreef, hiir.

m.f.dh eeg rifrifo. la-mid: rifrifad.

m.f.dh eeg rigrigo².

-da: (magac, dhedig, kell) dhaqdhaqaaaq uu wax dhagdhaqaago. Dh: rugrugaansi.

-da: (magac, dhedig, keli) dhagax ay ka soo taagan yihiin qolfanyood fiiqfiiqan oo lagu cagaago. Dhul fiinyo leh cagaag laguma mari karo.

fiinyo -da: (magac, dhedig, keli) xadhig saca fiigtada ah ama dibiga la laylyayo sanka lagaga xidho oo lagu hogaamiyo. Waxa la isku xidhaa mirqeeyaha oo ah tiirka u dhexeeya labada dul oo dhexda laga dalooliyo iyo labada gees. Dh: sanwad, cafuuf.

-da: (magac, dhedig, keli) uurxumo qofku uu soo gocdo uur xumo. Hiinyo iyo gocasho ciil baa leh. Dh: caloolyow. Li: caloolfayoobi.

hiinyo -da: (magac, dhedig, keli) amminta hiraabta ka danbaysa ee aanu weli waagu beryin.

La riiqay.

riiqan¹: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) 1. Wax riiqmay noqosho (badar, dhuxul iyo wixi lamida). 2. Neef xoolaad wax caato la socon waayey noqosho.

riiqan²: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) Wax la riiqay ahaansho (badar, dhuxul iyo wixi lamida).

der. [adjective] ground up (of charcoal)

(tilmaame) la laayay co curdaaduqaha laga dhigay ah.

riiqan: (tilmaame) budaysan ah; ridqan oo jidhiidh laga dhigay ah.

de: ground up (of charcoal)

lx: riiqan

pd: (riiqnaa)

ps: adj-der

key: riiqan

La riiray.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Weel, maro iyo wixi lamida wax la riiray ahaansho.

der. [adjective] patterned, cut (according to a design); fat

(tilmame) mid la riiray.

de: patterned, cut (according to a design); [fig.] fat

lx: riiran

pd: (riirnaa)

ps: adj-der

key: riiran

(fal) xagta bidix ka lis hal godlan; bidixda ka haaneed. Dh: bidixlis.

Poles

m.dh Dacdarro.

(Darengno) S Tephrosia nubica (Boiss) Bak. Papilionaceae.

S Tephrosia polyphylla (Chiov.)Gillett. Papilionaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) baylah iyo dayac hanti ku dhaca. Xoolaha ha daranyeyn ee ilaali. Dh: baylah.

m.l Geedka diirta marka uu laba dhegood dhaafo oo laanna uusan weli yeelan. la-mid: gureeyo.

-da: (magac, dhedig, keli) diidmada talo ama amar la baxshay. I'iinyo, anigu adhiga maanta ma raacayo. Dh: diiday.

-da: (magac, dhedig, keli) hab lagu sameeyo hasha rimi weyda oo ah fandhaal maydhax lagu duubo oo sibisha lagaga xoqo si loogu daweeyo oo ay u rinto.

(fal) milix ku dar ama dusha ka mari. Kalluunka intaanad shiilin milixay. Dh: milixee.

m.dh (-ooyin, m.l) la-mid: meraayo.

f.g3 (-saday, -satay) Cunto raran ku bislaysasho.

(fal) bur ama wax kale raran ku samayso.

(Riixaan-ta)

Reexaan.

m.dh Nagaar udgoon oo subagga lagu shiilo. la-mid: reexaan.

m.dh Nagaar udgoon oo subagga lagu shiilo. la-mid: reexaan.

f. n. herb species, sweet-smelling

(Rihan) All. Som. Ocimum basilicum L. Labiatae.

S Ocimum canum Sims. Labiatae.

C Ocimum spicatum Defl. Labiatae.

N Ocimum tomentosum Oliv. Labiatae.

C Lantana viburnoides (Forsk) Vahl. Verbenaceae.

C Lippia carviodora Meikle. Verbenaceae.

S Lippia dauensis (Chiov) Chiov. Verbenaceae.

S Becium obovatum (E.Mey) N.E.Br. Labiatae.

May Endostemon ctenoneurus R. Harley. Labiatae.

May Endostemon tenuiflorus (Benth) Ashby. Labiatae.

C Leucas minimifolia Chiov. Labiatae.

C Sphaeranthus ukambensis Vatke & Hoofm. Compositae.

a: reexaan

de: herb sp., sweet-smelling

lx: riixaan

pd: (-ta)

ps: n2-f

key: riixaan

m.dh la-mid: rimmay².

pousser.

s.m. - keligiitashade.

-ka: (magac, lab, keli) eeg xidhitaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) arrin iyo talo si hagar ama dhagari ku jirto u qabad; hawl si aan qummanayn loo qabto.

bidixayn -ta: (magac, dhedig, keli) xagta bidix ka lissid.

-ka: (magac, lab, keli) bidixaynta ku lisid. Bidixays ku lis hasha.

f.g3 (-saday, -satay) Cid ciidan ka dhigasho.

f.g3 (-saday, -satay) Cid ciidan ka dhigasho. m.f.dh, ciidansasho.

v. seek help; rescue

-ciidansaday I ciidansatay: (v) ask for service (seervis); use someone's service

(fal) ciidan iyo askari ka dhigo.

ciidanso: (fal) cid wax kuu adeegta ka dhigo. Dh: taageerso, adeegso.

de: seek help; rescue

lx: ciidanso

pd: (ciidansaday)

ps: v3a=

key: ciidanso

m.dh 1. (fiisikis) Xadaynta gariirrada ay leedahay hir gudbani, si gariirku ugu dhaco sallax keliya. Tusaale ahaan, kaaha birlabdanabeed waa dhaqaaqa hir gudban. 2. (fiisikis) Yaraynta maayadda unugga Foolt, taas oo ka dhalata tuulmidda maxsuullada ka soo baxa falgalka kiimikaad.

m.dh 1. (fiisikis) Xadaynta gariirrada ay leedahay hir gudbani, si gariirku ugu dhaco sallax keliya. Tusaale ahaan, kaaha birlab-danabeed waa dhaqaaqa hir gudban. 2. (fiisikis) Yaraynta maayadda unugga Foolt, taas oo ka dhalata tuulmidda maxsuullada ka soo baxa falgalka kiimikaad.

(Diilalya-da)

Dhaxan daran; qarqaryo; gabayoox; gabaddano.

m.dh Dhaxan aad u badan.

f. n., [collective] cold (weather)

-da: (magac, dhedig, keli) qammuunyo dadka la soo derista.

de: cold (weather)

lx: diilalyo

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: diilalyo

(Diiqalya-da)

Socodka ama dareeridda biyaha yar; qolqolidda ama mulacyeynta daadka iyo biyaha yar.

m.dh Biyo aayar soconaaya. la-mid: diiqalyeyn.

f. n. trickle

-da: (magac, dhedig, keli) sida ay biyuhu sameeyaan kolka ay aayar u durduryaan.

de: trickle

lx: diiqalyo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: diiqalyo

(Firxasha-da)

Wax badan oo orda haya oo haddana kala firirsan; kala yaacid.

m.f.dh eeg firxo. la-mid: firxad.

-da: (magac, lab, keli) eeg firxad.

f.g3 (-saday, -satay) Neef irman cid ka ammaaneysasho.

m.dh la-mid: milxayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cusbo ku darid ama dush ka marin. Dh: cusbayn, milixays.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg milixayn. milixaysan: (tilmaame) milix lagu daray ah; milix leh. Dh: cusbaysan.

m.dh 1. (botani) Geed-nagaar caleemo yaryar oo cagaaran, leh miro gadguduudan oo afar-afar isugu dheggan lana cuno; miracas. 2. Miraha geedka murcanyada. la-mid: mircanyo.

m.dh 1. (botani) Geed-nagaar caleemo yaryar oo cagaaran, leh miro gadguduudan oo afar-afar isugu dheggan lana cuno; miracas. 2. Miraha geedka murcanyada. la-mid: mircanyo.

-da: (magac, dhedig, keli) geedmidhood yar oo jaadad badan oo laga gurto miro midabyo badan oo la cuno. Dh: mudhcanyo.

(Quraanya-da)

Bahal xasharaadka kamid ah, oo jaadad badan u kala baxa, oo beel beel u dega: maamulkoodu siyaalo badan buu kan dadka ugu eg yahay. Buulallada dhexdeeda hawsha laga qabto oo kale, meel laga qabtaa waa dhif; qaarkood yar (laboodka iyo boqoradaha yaryar) baalal bay lee yihiin; oogadoodu waxay u kala baxdaa madax iyo saab iyo qaar danbe, oo uurkii uga dhigan, iyo lix addin iyo labo gees; (ama quraanjo).

m.dh.u Cayayaan yaryar jaadad badan, beelbeel u degta oo aan baalal lahayn, lehna lix addin iyo labo gees. la-mid: quraanjo.

m.dh.u Cayayaan yaryar jaadad badan, beelbeel u degta oo aan baalal lahayn, lehna lix addin iyo labo gees. la-mid: quraanjo.

f. n., [collective] ants; ant {generic}

-quraanyada: (n) ants (aantis); ant (aant) ~ quraanjo, qudhaanyo

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qudhaanjo.

bw: qudhaanyo ~ quraanjo

cf: dhuurcaso

de: ants; ant {generic}

lx: quraanyo

pd: (/da)

ps: n0-f-col

key: quraanyo