raqay — Macnaha & Turjumaada

1

(Raqay-ga)

2

Geed qurux badan oo aad u dheeraada oo ganacsiga qiime weyn ku leh; waxaa laga helaa alwaax wanaagsan iyo miro dhanaan oo waxyaalo badan laga sameeyo (dawo, sharbeed, renji, ...) ~ timir hindi; xamar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed dheer, caleemo yaryar, oo dhalo miro quullaha u eg oo dhanaan; xamar. 2. Miraha geedka raqayga.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed dheer, caleemo yaryar, oo dhalo miro quullaha u eg oo dhanaan; xamar. 2. Miraha geedka raqayga.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] tamarind (tree, fruit)

waa la naqliyay ✓

(Ragai) All.Som. Tamarindus indica L. Caesalpinaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed qurux badan oo kor u baxa oo midho dhanaan leh. Dh: xamar, timirhindi.

waa la naqliyay ✓

1

de: tamarind (tree, fruit)

2

lx: raqay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-col

5

key: raqay

waa la naqliyay ✓

شَجَرَةَ التَّمْرِ الهِنْدِيِّ

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) orod sida saqlaha ah orod. Dh: raqlee.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-yo, m.l) 1. Xiniin. 2. Dad wada dhalasho ka dhaxayso laan ka farcantay; jilib.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-yo, m.l) 1. Xiniin. 2. Dad wada dhalasho ka dhaxayso laan ka farcantay; jilib.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] leaders of a sub-clan

2

raay [feminine] n. testicle

waa la naqliyay ✓

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

waa la naqliyay ✓

m.l Dibi dhufaan ah oo shilis.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, dhedig) jaad ka mid ah haadda waaweyn ee hilibcunka ah. Dh: baqalye.

waa la naqliyay ✓

1

(Daqay-da)

2

Hilib muruq ah oo ku yaal dhabarka dhinacyadiisa oo u dhexeeya miskaha iyo feeraha.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-yo, m.dh) Muruq ku yaal laf dhabarta labadeeda dhinac.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-yo, m.dh) Muruq ku yaal laf dhabarta labadeeda dhinac.

waa la naqliyay ✓

f. n. muscle of the back

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hilib muruq ah oo ku yaalla dhabarka dhinacyadiisa una dhexeeya miskaha iyo feedhaha. Dh: sarar.

waa la naqliyay ✓

1

de: muscle of the back

2

lx: daqay

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

key: daqay

waa la naqliyay ✓

1

(Rajay-ga)

2

Ilmo carruur ah oo lab oo hooyadi dhimatay.

waa la naqliyay ✓

1

rajay¹: m.l Wiil yar oo hooyadii dhimatay.

2

rajay²: m.dh Gabar yar oo hooyadeed dhimatay.

waa la naqliyay ✓

m.l Wiil yar oo hooyadii dhimatay.

waa la naqliyay ✓

m. n. motherless boy

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) orphan (oorfan); especially a motherless child ~ ilma hoyadiis dhimatay

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) ilmo yar oo lab ah oo hooyadii dhimatay.

2

rajay-da: (magac, lab, keli) dabar yar oo hooyadeed dhimatay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: rajo

2

de: motherless boy

3

lx: rajay

4

pd: (-ga)

5

ps: n7-m

6

key: rajay

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qday, -qadday; -qdi) Badar iyo wixi lamida cajiin ka dhigid. la-mid: radaq.

waa la naqliyay ✓

v. grind

waa la naqliyay ✓

-(fal) badar iyo wixii la mid ah, cajiin ka dhig.

waa la naqliyay ✓

1

a: ridiq

2

de: grind

3

lx: raqad

4

pd: (raqday)

5

ps: v1=tr

6

key: raqad

waa la naqliyay ✓

1

(Raqas-ka)

2

1. Wax qoyan oo aan nadiif ahayn.

3

2. Dhoobo-ceelaad; dac.

4

3. Danbas.

5

4. Wax laysku bururshey, laysku burburiyey, la ridqay.

waa la naqliyay ✓

m.l Wasakhda hoore meel ku jira hoos uga degta.

waa la naqliyay ✓

m.l Wasakhda hoore meel ku jira hoos uga degta.

waa la naqliyay ✓

m. n. dirt, mess

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ciid boodh ah oo jilicsan. Raqas miidhan weeyaan meeshani ee naga kici. Dh: ruufad.

2

raqas-ka: (magac, lab, keli) qashinka ka hadha wax la gubay. Dh: danbas.

3

raqas-ka: (magac, lab, keli) wax qoyan oo wasakh leh. Marada ragaska ka laabo.

4

raqas -ka: (magac, lab, keli) wax laysku burburiyey oo isku ridgan

5

raqas-ka: (magac, lab, keli) dhooboceelaad; dac

waa la naqliyay ✓

1

de: dirt, mess

2

lx: raqas

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: raqas

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) awr la rarto, awr laylyan. Baarqab iyo raray ayaa geela la socda. Dh: karinle.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Xamar-ka) (fardo) midab guduud ah ama guduudmadow.

2

2. (Xamar-ta) Raqay.

waa la naqliyay ✓

1

xamar¹: m.l.kh X. ah: midab guduudan.

2

xamar²: m.dh Raqay.

waa la naqliyay ✓

1

xamar¹: m.l.kh X. ah: midab guduudan.

2

xamar²: m.dh Raqay.

waa la naqliyay ✓

/taamarind/ (n) raqay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhex socodka biyo ama meel dhooqo leh, ama si qaabdaran wax la raqayo. Bashaqlaynta libaaxaan hurdaydii kaga booday.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xiddigaha qaar ka mid ah oo la kala yidhaahdo nuguushi guduud iyo nuguushi cad waa xiddigaha shanaad iyo lixaad ee xiddigaha raqayaha. Nuguushidu waxay u dhexeeyaan cadaad iyo afaggaal, waana xiddigo gu'. Dh: agaalli.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) timaha tidic yaryar oo madaxa ku dhejisan u samee. Qofba timo xamar. Dh: tidic.

2

xamar: (tilmaame) cas oo midabkiisu yahay xamar waxana yeesha dibida, fardaha iyo awrta.

3

xamar -ka: (magac, lab, keli) calaamad gabdhaha aan weli la guursan u gaar ah oo timaha inta la tidco dubka madaxa lagu nabo oo si xarraga leh la isku barbar dhigo.

4

xamar -ka: (magac, lab, keli) midab aad u cas oo fardaha iyo dibida lagu arko. Xamar weeye oo midab fardood kala xariir roone. Dh: guduud.

5

xamar -ta: (magac, dhedig, keli) geed weynaada oo caleen yaryar oo doog ah bixiya oo midhihiisu dhanaan yihiin oo sharaab iyo wax yaale kale laga sameeyo. Dh: raqay.

waa la naqliyay ✓

1

de: lap up, sip ~ suck liquid like an animal, drink

2

hm: 1

3

lx: raq

4

pd: (raqay)

5

ps: v1=tr

6

key: raq_1

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) orod iyo qaylo wada socda ordid.

waa la naqliyay ✓

(fal) gogoldhig ama hordhac samee. Si habboon u araray maqaalka. Dh: araree.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: banqi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geel irmaan caano badani ku jiro. Banqaygii haddii loogu galo beesha weyn jilayey.

waa la naqliyay ✓

m.l.u la-mid: baqalye.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah haadda waaweyn ee hilibcunka ah. Dh: baqalye, baqay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baqaye.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg naqee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) kala soocid oo inta wanaagsan gaar u dhigid. Dh: miidhid.

waa la naqliyay ✓

1

racayn¹: m.dh Kooxayn ama xulid tiro waxyaaleed iyada oo aan loo eegin orsa-naan.

2

racayn²: m.dh Hormo urur kasta ee uu urur walxood iyada oo aan la tixgelin horsanaanta sida loo kala xushay. Haddii 'r' walxood laga xushay urur 'n' kutirsane leh oo weliba walax kastana la xulan karo mar keliya. Tirada racaymaha kaladuwan waa: n!/[r!(n-r)!] loona qoro nCr ama C(n,r)[r!(n-r)!]Tusaale ahaan, haddi fasal ay ku jiraan 15 arday ay ka dhexeeyaan 5 buug oo keliya, marka buug kasta waa in ay saddex arday wadagaan, inta siyaalo ee loo ratibi karo waa: 15!/[3!(15-3)!] ama 455.

waa la naqliyay ✓

Permutation

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: raqdan.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) budaysan oo shiidan ah. Diqiiqdu waa qamadi radqan. Dh: ridqan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof ama neef duq ah oo itaal yar.

waa la naqliyay ✓

1

(Rajayn-ta)

2

(ilmo) rajo ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg rajee.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg rąjee. la-mid: rejeyn.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax wanaagsan filasho; wax soo socda heliddiisa niyadda ku hayn. Rajaynta wanaagsan lagama caajiso. Dh: filitaan. Li: quus.

2

rajayn-ta: (magac, dhedig, keli) ilmo rajo ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

(Rakayn-ta)

2

Rako ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

La raqdey ama la ridqay.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Badar wax la raqday ahaansho. la-mid: radqan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] ground, ground up

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax budaysan oo shiidan. Daqiiqdu waa gamadi raqdan. Dh: ridgan.

waa la naqliyay ✓

1

a: ridqan; rw: raqad

2

de: ground, ground up

3

lx: raqdan

4

pd: (raqdanaa)

5

ps: adj-der

6

key: raqdan

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) neef muur ah raro saarid.

waa la naqliyay ✓

Dignathia gracilis 10, Enneapogon cenchroides 20, E. schimperanus 30, Leptothrium senegalense 01, Eragrostis ciliaris 10, Leptothrium senegalense 50, Panicum coloratum 10, P. maximum 10, Sporobolus somalensis 10, Sti pagrostis hirtigluma 10, Tetrachaete elionuroides 20, Tet rapogon tenellus 10

waa la naqliyay ✓

1

(Rarmai) C Panicum coloratum L. Gramineae.

2

C Sporobolus somalensis Chiov. Gramineae.

3

C Stipagrostis hirtigluma (Trin & Rupr) De Winter. Gramineae.

4

C Digitaria pennata (Hochst) T. Cooke. Gramineae.

5

C Dignathia gracilis Stapf. Gramineae.

6

C Enneapogon cenchroides (Roem. & Schult.) C.E.Hubb. Gramineae.

7

C Enneapogon schimperanus (A. Rich.) Renv. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

(Rasayn-ta)

2

Raso ka dhigid; is kor saarsaarid; taallayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg rasee. la-mid: rasays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) si habaysan isku dul dhigdhigid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: rasayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg rasayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dareere weel lagu qiyaasayo aad u buuxin illaa uu hareeraha ka daadanayo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) neef, gawrac oo sadaqo u niyood.

2

sadqay: (fal) u qal neefka balaayo xijaab: Alle dartii u qal; duco u niyoo. Reerka u sadqay. Dh: sadqee.

waa la naqliyay ✓

(fal) orod gaabis ah ku ordid. Hasha nirigta u qaad ha daba saqlaysee. Dh: raqlay

waa la naqliyay ✓

(fal) shaqo qabo; xooji; shaqee.

waa la naqliyay ✓

(Takai) N Avicennia marina (Forsk) Vierh. Verbenaceae.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel la joogo ama lagu jiro, sida guri iyo wixii la mid ah, bannay oo ka bax.

waa la naqliyay ✓

f. n. mother

waa la naqliyay ✓

-ey / day: (v) [with preposition u] benefit (bene fit)-, derive advantage from something at later time

waa la naqliyay ✓

(fal) wax horay loo tabcay mar danbe waxtarkiisa ku manaafacso. Erey aad hore u tidhi iyo inan aad hore u dhashay ba waa loo aayaa. Dh: ay.

waa la naqliyay ✓

1

(Qay-ga)

2

Biyo dhoobo leh, oo yar; dac.

waa la naqliyay ✓

1

qay¹: m.l Biyo yar oo wasakh leh oo wadaanta ama darka ka daata oo ceelka agagaarkiisa jiifa.

2

qay²: f.g1 (-yay, -yday; -yi) 1. Weel, wax yar oo hoore ah daadin. 2. Uunsi shidid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): leftover ~ contaminated liquid

2

qay v. throw away ~ out (liquid), pour out

3

qay v. burn incense

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo meel ka dhur. Dadka reer miyigu biyaha way gayaan si maaxda ay u dhaansadaan. Dh: dhur.

2

qay: (fal) cid si xawli ah oo aan loo kala eegid wax ugu qaybi. Dadka raashinka ku qay.

3

qay: (fal) uunsi ku shid. Aqalka uunsi ku qay. Dh: shid.

waa la naqliyay ✓

1

(Raq-da)

2

Meel wax lagu qashay ama bahal wax ku cunay.

waa la naqliyay ✓

1

raq¹: m.dh Neef xoolaad oo dhintay ama la qalay.

2

raq²: f.g1 (-qay, -qday) 1. Hoore afka ku cabbid iyada oo aan la adegsanayn gacmaha (qof). 2. Xoolo biyo waran cabbid.

waa la naqliyay ✓

m.dh Neef xoolaad oo dhintay ama la qalay.

waa la naqliyay ✓

1

v. lap up, sip ~ suck liquid like an animal, drink

2

raq: [feminine] n. place where an animal was slaughtered ~ killed

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. a place where animals are butchered, killed or slaughtered; slaughterhouse. 2. remainder (ri-meyn-der); remnant of the butchered, killed or slaughtered animals

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cun oo afka kaga dhereg. Hilibka raq.

2

raq: (tilmaame) noole liita con waxtar lahayn. Nin waxtar leh ha moodine waa raq. Dh: waxmatare.

3

raq -da: (magac, dhedig, keli) neef xoolaad oo dhintay ama la qalay. Raqiba waa ku ragged. Dh: bakhti.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-yay, -ysay) 1. Cid dagaal ama tartan ku guulaysasho. 2. Ka r.: cid xaalad liidata oo ay ku jirtay ka soo wanaag-sanaan.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-yay, -ysay) 1. Cid dagaal ama tartan ku guulaysasho. 2. Ka r.: cid xaalad liidata oo ay ku jirtay ka soo wanaagsanaan. m.f.dh, rayn.

waa la naqliyay ✓