raq — Macnaha & Turjumaada

1

(Raq-da)

2

Meel wax lagu qashay ama bahal wax ku cunay.

waa la naqliyay ✓

1

raq¹: m.dh Neef xoolaad oo dhintay ama la qalay.

2

raq²: f.g1 (-qay, -qday) 1. Hoore afka ku cabbid iyada oo aan la adegsanayn gacmaha (qof). 2. Xoolo biyo waran cabbid.

waa la naqliyay ✓

m.dh Neef xoolaad oo dhintay ama la qalay.

waa la naqliyay ✓

1

v. lap up, sip ~ suck liquid like an animal, drink

2

raq: [feminine] n. place where an animal was slaughtered ~ killed

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. a place where animals are butchered, killed or slaughtered; slaughterhouse. 2. remainder (ri-meyn-der); remnant of the butchered, killed or slaughtered animals

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cun oo afka kaga dhereg. Hilibka raq.

2

raq: (tilmaame) noole liita con waxtar lahayn. Nin waxtar leh ha moodine waa raq. Dh: waxmatare.

3

raq -da: (magac, dhedig, keli) neef xoolaad oo dhintay ama la qalay. Raqiba waa ku ragged. Dh: bakhti.

waa la naqliyay ✓

1

(Afaggaal-ka, Afaggaa-sha)

2

Toddobada xiddigood oo raqaha, tan ugu danbaysa; waxay u dhexaysaa nuguushi-cad tyo naafcadde.

waa la naqliyay ✓

1

(Calow-ga)

2

Dhoobo iyo ciid iyo wixii la mid ah oo biyuhu sitaan; raqas.

waa la naqliyay ✓

1

(Faraaci-da)

2

Xiddigaha raqaha la yiraahdo oo dayuxu maro, tan ugu horraysa oo la yiraahdo godinta, saddexda xiddigood oo ay ka kooban tahay, middood; labada kale waxaa la kala yiraahdaa foocaar iyo fildarro).

waa la naqliyay ✓

1

(Godin-ta)

2

1. Qalab geedaha lagu jaro ama lagu qoro: waxay leedahay daab la qabto oo dheer iyo gar bir af leh ku dhex jira; godimmo.

3

2. (xiddigo) xiddigaha raqaha tan ugu horraysa; waxay ka kooban tahay saddex xiddigood (faraaci, foocaar iyo fiidarro); (ama gudin).

waa la naqliyay ✓

1

1. Wax is haystey oo dhexda ka kala jabay; kala duulay; lafi ka jabtay.

2

2. (weeso, kd.) burtey; gadantay.

3

3. (geddis) aan qaali ahayn; qiime yar leh; lacag yar joogta; raqiis.

waa la naqliyay ✓

1

(Jabid-da)

2

1. Wax mid ah oo adag, wax xoog leh oo ku dhacay darti u kala haadid, u kala duulid; burburid.

3

2. (ganacsi) qiime sare, hoos aadid; raqiis noqosho.

4

3. (col; dagaal kd.) guuldarro ku dhicid; laga adkaan; baqasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Jebin-ta)

2

1. Wax is haysta xoog u kala duulin; labo cad ka dhigid.

3

2. (ganacsi) qiime hoos u dhigid; raqiisin.

4

3. (weeso, kd.) gadid; burin.

5

4. (guddoon, qiil, kd.) burin.

6

5. (cayaar) dhibcihii ama intii lagu adkaana hayey, intaan la gaarin, laga reebid.

waa la naqliyay ✓

1

(Listan-ta)

2

Xiddigaha raqaha oo dayuxu maro, tooda labaad oo u dhexaysa godinta iyo lixaha.

waa la naqliyay ✓

1

(Lixa-ha)

2

Xiddigo cuntub ah oo raqaha ku jira oo u dhexeeya listanta iyo cadaadka; urur; (ama laxo).

waa la naqliyay ✓

1

1. (Naafa-da) a) Xubin, wax gaarey darteed, hawshay qaban jirtey gabta. b) Qof heeran; naafo ah; jaban; curyaan.

2

2. (Naafa-ha) toddobada xiddigood oo naafcadduhu ugu horreeyo, dirirkuna ugu danbeeyo; waxay u dhexeeyaan toddobada raqaha iyo toddobada daalallida; waa xiddigo xagaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Nuguushi-da)

2

Xiddigaha nuguushiyaha la yiraahdo (nuguushi guduud iyo nuguushi cad) oo raqaha ku jira, middood; Waxay u dhexeeyaan cadaad iyo afaggaal; agaalli (agaalli guduud iyo agaalli cad).

waa la naqliyay ✓

1

(Rakhiis-ka)

2

Raqiis.

waa la naqliyay ✓

1

(Raqas-ka)

2

1. Wax qoyan oo aan nadiif ahayn.

3

2. Dhoobo-ceelaad; dac.

4

3. Danbas.

5

4. Wax laysku bururshey, laysku burburiyey, la ridqay.

waa la naqliyay ✓

1

(Raqay-ga)

2

Geed qurux badan oo aad u dheeraada oo ganacsiga qiime weyn ku leh; waxaa laga helaa alwaax wanaagsan iyo miro dhanaan oo waxyaalo badan laga sameeyo (dawo, sharbeed, renji, ...) ~ timir hindi; xamar.

waa la naqliyay ✓

La raqdey ama la ridqay.

waa la naqliyay ✓

1

(Raqdid-da)

2

Badar iyo wax la mid ah budo qoyan ka dhigid; shiidid; riiqid.

waa la naqliyay ✓

1

(Raqid-da)

2

Biyo afka ku cabbid (sida xoolaha).

waa la naqliyay ✓

1

(Raqiis-ka)

2

(ganacsi) aan qaali ahayn; jaban; (ama rakhiis).

waa la naqliyay ✓

1

(Raqiisid-da)

2

Raqiis noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

(Raqiisin-ta)

2

Raqiis ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

(Raqa-ha)

2

(xiddigo) xiddigaha dayaxu maro toddobada ugu horraysa; waa kuwo gu waxayna ka kooban yihiin: godin, listan, lixo, cadaad, agaalli guduud, agaalli cad, afaggaal.

waa la naqliyay ✓

m.l Urur xiddigo ah gu'ga soo baxa ka kooban toddoba lana kala yiraahdo: godin, listan, lixo, cadaad, aqaalli-guduud, aqaalli cad iyo afaggaal.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) xiddigo dayaxu maro toddobada ugu horaysa waa kuwo gu' waxayna ka kooban yihiin godin, listan, lixo, cadaad, agaalli guduud, agaalli cad, iyo afaggaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Aq-da)

2

Dhadhamo iyo dhuuni la'aan; dhanqasho; janqasho; anqasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh A. ah: qof biyo iyo cunto la'aan darteed u liita. la-mid: caq.

waa la naqliyay ✓

m.dh A. ah: qof biyo iyo cunto la'aan darteed u liita. la-mid: caq.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] hunger, starvation

waa la naqliyay ✓

-da: (n) extreme lack of water and food; starvation (staarveeyshen) ~ caq

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tusmeeya diidmada dhadhanka dhuuniga. Aq! Cuntadu maanta waa milix uun.

waa la naqliyay ✓

1

a: caq

2

cf: gaajo

3

de: hunger, starvation

4

lx: aq

5

pd: (-da)

6

ps: n0-f-abs

7

key: aq

waa la naqliyay ✓

1

(Baq-a)

2

1. Caanaha iyo wixii la mid ah oo xumaada kala-go'iddooda.

3

2. Khamiir; qaab; salsal.

waa la naqliyay ✓

1

baq¹: m.l 1. Caano xumaaday oo aan la dhammi karin. 2. la-mid: biqid.

2

baq²: f.mg1 (-qay, -qday; -biqi) 1. Wax xumaaday oo aan la dhami karin noqosho (caano). 2. Baqdin dareemid. 3. Ka b.: sharci, qawaaniin iyo wixi lamida wax khilaafsan faliddiisa ka digtoonaan si looga baxsado ciqaabta ay jebintiisu leedahay.

waa la naqliyay ✓

1

baq¹: m.l Caano xumaaday oo aan la dhammi karin.

2

baq²: f.mg1 (-qay, -qday; -biqi) 1. Wax xumaaday oo aan la dhami karin noqosho (caano). 2. Baqdin dareemid. 3. Ka b.: sharci, qawaaniin iyo wixi lamida wax khilaafsan faliddiisa ka digtoonaan si looga baxsado ciqaabta ay jebintiisu leedahay. m.f.dh, biqid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. curdling ~ spoiling of milk; fermentation

2

baq: vl. n. fear

3

baq: v. become impure (water); be curdled, get spoiled (milk)

waa la naqliyay ✓

1

-ay -day: (v) become bad or spoiled, especially milk; Ex: caano bagay; spoiled milk

2

baq: -ay/day: (v) become afraid (af- reeydh) or fear (fi-yer); be frightened (faraay-tenidh); panic (paanik); scare (iskeer)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caano fadhiistay oo xumaaday, noqo. Caano bagay haddaad aragto waa bi'isa naagood.

2

baq: (fal) (ka ~) ka sii fulayoo oo ka cabsoo. Eebbe ka baq.

3

baq: (ereycodeed) lagu tusmeeyo sanqadha wax meel qoyan galay ama ka soo baxay.

4

baq -a: (magac, lab, keli) caano fadhiistay, xumaansho oo kala googo'itaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: aq.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] hunger, starvation

waa la naqliyay ✓

-da: (n) extreme lack of water and food; have an empty stomach; starvation (istaar-veyshiri)-, starving to death ~ aqda, gaajo iyo oon

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baahi weyn oo biyo loo qabo. Caq ayuu Timir u dhintay. Dh: aq, oon, harraad.

waa la naqliyay ✓

1

a: aq

2

de: hunger, starvation

3

lx: caq

4

pd: (-da)

5

ps: n0-f-abs

6

key: caq

waa la naqliyay ✓

1

(Faq-a)

2

Hadal hoos laysugu sheego ama laysugu qarsado.

waa la naqliyay ✓

1

faq¹: m.l Hadal hoos la isugu sheegid.

2

faq²: f.mg1 (-qay, -qday; fiqi) Hadal hoos isugu sheegid; shawrid.

waa la naqliyay ✓

1

faq¹: m.l Hadal hoos la isugu sheegid.

2

faq²: f.mg1 (-qay, -qday; fiqi) Hadal hoos isugu sheegid; shawrid. m.f.dh, faqid.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) whisper (wispar)-, soft speak

2

faq -ay / day: (v) speak quietly and privately

waa la naqliyay ✓

1

(fal) fadh oo god iyo wax la mid ah qod; ciidda god ka soo quf. Dh: qod. Li: aas.

2

faq-a: (magac, lab, keli) (la ~) la xanshaashaq: hoos ula hadal.

3

faq-a: (magac, lab, keli) hadal labo qof iyo in ka badani si gaar ah ugu wada hadasho si qarsoodi ah oo ay wax isku weydiiyaan. Dh: sir.

waa la naqliyay ✓

m.dh Harraad iyo gaajo badan.

waa la naqliyay ✓

(fal) wixii uu mutaystay u xukun. Dh: xaq, haqsii, mag.

waa la naqliyay ✓

1

jaq¹: m.l la-mid: jal¹ (1).

2

jaq²: f.g1 (-qay, -qday) Wax nuugid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) Wax nuugid. m.f.dh, jaqid.

waa la naqliyay ✓

v. suck

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) suck (sak) ~ nuug

waa la naqliyay ✓

(fal) afka shay dareere ah oo meel ku jira ku nuug. Dh: nuug, muudso.

waa la naqliyay ✓

1

de: suck

2

lx: jaq

3

pd: (jaqay)

4

ps: v1=tr

5

key: jaq

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) la-mid: liq.

waa la naqliyay ✓

1

v. swallow

2

laq v. sink, drown

waa la naqliyay ✓

-ay/day: (v) swallow (iswaalow) ~ liq, dhunji

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax liq; hunguriga wax mari.

2

laq-a: (magac, lab, keli) curdin yar oo soo koraya. Dh: laqan.

waa la naqliyay ✓

1

(Naq-a)

2

Caleenta iyo cawska cusub oo roobku soo saaro; doog; tigaad.

waa la naqliyay ✓

1

naq¹: m.l 1. Caleenta iyo cawska ay soo saaraan biyo ama roob; doog; tigaad. 2. Hadal dood iyo dacwad isugu jira.

2

naq²: f.g/mg1 (-qay, -qday) 1. (f.g) Wax meeshii uu ka yimid ku celin. 2. (f.g) Gar qaadid. 3. (f.g) Cid dood iyo dacwo u jeedin. 4. (f.mg) U n.: u meerin, u akhrin. 5. (f.mg) Ku n.: ku celi.

waa la naqliyay ✓

1

naq¹: m.l 1. Caleenta iyo cawska ay soo saaraan biyo ama roob; doog; tigaad. 2. Hadal dood iyo dacwad isugu jira.

2

naq²: f.g/mg1 (-qay, -qday) 1. (f.g) Wax meeshii uu ka yimid ku celin. 2. (f.g) Gar qaadid. 3. (f.g) Cid dood iyo dacwo u jeedin. 4. (f.mg) U n.: u meerin, u akhrin. 5. (f.mg) Ku n.: ku celi. m.f.dh, naqid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] fresh growth (of grass, etc.) after a rain

2

naq v. arbitrate, deal with a legal case

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) green vegetation; greenery (giriineri) ~ nabaad, doog, laac

2

naq -ay I day: (v) return (riteen); revert (riveert); give back ~ celi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) garran oo gar falanqaynteed u joog Garta naq Ilaahayna kaga baq.

2

naq: (fal) wax la yidhi dib u dheh oo kaga daba celi.

3

naq-a: (magac, lab, keli) roob mar da'a oo doog iyo xareed reeba, Xoolaha gee meel naq leh.

4

naq-a: (magac, lab, keli) eed loo jeediyo nin abaal loo galay oo abaaldarro lagala kulmay. Dh: canaan.

5

naq-a: (magac, lab, keli) eray lagu joojiyo gaadhi dameerka. Naq dheh dameerku wuu cararayaaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: R [letter of the Somali alphabet] Voiced alveolar roll or trill; can be double

2

lx: ra'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: ra'

waa la naqliyay ✓

1

(Rab-ta)

2

Meel kooban; kob.

waa la naqliyay ✓

1

rab¹: m.l Qarka meesha ugu sarreysa oo aan la fuuli karin.

2

rab²: m.dh Meel; kob.

3

rab³: f.g1 (-bay, -btay) Wax niyadda ka jeclaysasho.

waa la naqliyay ✓

1

rab¹: m.dh Meel; kob.

2

rab²: f.g1 (-bay, -btay) Wax niyadda ka jeclaysasho. m.f.dh, rabid.

waa la naqliyay ✓

1

v.aux: want, desire; be about to

2

rab [feminine] n. narrow place; place

waa la naqliyay ✓

-ay / tay / een / nay: (v) want (waant); wish for (wiish foor); need (niidh); desire (di-zaayer). Ex: maxaad rabtaa? what do you want?

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabaqda bootinta. Bood oo rab dheh.

2

rab: (fal) niyadda wax ka doon, qalbiga ka jeclaw. Wanaagga rab xumaantana diid. Dh: doon.

waa la naqliyay ✓

m.l Kooxo nafley ah oo si nidaam leh isu dabajooga middood.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Badar wax la qooyay oo jilcay noqosho. 2. Maro muddo biyo ku dhex jirid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Badar wax la qooyay oo jilcay noqosho. 2. Maro muddo biyo ku dhex jirid. m.f.dh, radid.

waa la naqliyay ✓

v. get soaked (of something like grain, cereal)

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) become soft by soaking up moisture, fade (feeydh)

waa la naqliyay ✓

(fal) aad u qoy oo in badan biyo ku dhexjir.

waa la naqliyay ✓

1

de: get soaked (of s.t. like grain, cereal)

2

lx: rad

3

pd: (raday)

4

ps: v1=intr

5

key: rad

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) waddo ciid ah oon daamur lahayn. Waddo raf ah ayaan soo marnay Dh: gorfe, qarfe.

2

raf-ka: (magac, lab, keli) khaanaadaha mafrashka middood.

waa la naqliyay ✓

1

(Rag-ga)

2

Dadka intiisa lab oo waaweyn; niman.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Koox dad ah oo lab. 2. R. ah: qof karti iyo awood dheeraad ah leh.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Koox dad ah oo lab. 2. R. ah: qof karti iyo awood dheeraad ah leh.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] men, mankind (males only), male people

waa la naqliyay ✓

/raag/ (n) 1. calal (istiraasho). (v) 2. foorjayn.

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [plural of nin] men (meen) ~ niman-ka

waa la naqliyay ✓

-ga: (magacwadareed) magac guud oo koobsada dadka inta lab. Wuxuu rag u kaco, Rabbina aqbalo, miyuu raagaa. Dh: niman. Li: dumar.

waa la naqliyay ✓

1

cf: nin

2

de: men, mankind (males only), male people

3

lx: rag

4

pd: (-ga)

5

ps: n0-m-col

6

key: rag

waa la naqliyay ✓

n., calal, -ki, harqad, -di, suuf,-ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Rah-a)

2

Bahal yar oo birriga korkiisa iyo biyaha gudohoodaba ku nool; wuxuu lee yahay afar addin, labo lugood oo aad u xoog badan iyo labo jeeni oo gaaggaaban, iyo oogo qoyan oo jilicsan. Markuu rah dhab ah noqdo oo lullumannimada dhaafo, dabo ma leh. Itaalki waa booddo dheer yahay; rake.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Berribiyood aan lahayn dabo, leh laba lugood oo ka dhaadheer kuwa hore, boodboodka ku socda, marka uu biyo ku dhex jirana sameeya dhawaaq badan, xubno cad oo adagna qawlallada ku yeesha. la-mid: rake.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Berribiyood aan lahayn dabo, leh laba lugood oo ka dhaadheer kuwa hore, boodboodka ku socda, marka uu biyo ku dhex jirana sameeya dhawaaq badan, xubno cad oo adagna qawlallada ku yeesha. la-mid: rake.

waa la naqliyay ✓

m. n. frog, toad

waa la naqliyay ✓

-a: (n) frog (faroog)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) noole yar oo berribiyood ah oo leh afar addin iyo ubuc jilicsan oo aad u qabaw oo jillaalkii dhoobada isku qariya xareeddana soo baxa oo ci' dheer leh. Rah hadduu biyo waayo dhoobaduu ku raftaa. Dh: rake.

waa la naqliyay ✓