rah — Macnaha & Turjumaada

1

(Rah-a)

2

Bahal yar oo birriga korkiisa iyo biyaha gudohoodaba ku nool; wuxuu lee yahay afar addin, labo lugood oo aad u xoog badan iyo labo jeeni oo gaaggaaban, iyo oogo qoyan oo jilicsan. Markuu rah dhab ah noqdo oo lullumannimada dhaafo, dabo ma leh. Itaalki waa booddo dheer yahay; rake.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Berribiyood aan lahayn dabo, leh laba lugood oo ka dhaadheer kuwa hore, boodboodka ku socda, marka uu biyo ku dhex jirana sameeya dhawaaq badan, xubno cad oo adagna qawlallada ku yeesha. la-mid: rake.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (cilmiga naflayda) Berribiyood aan lahayn dabo, leh laba lugood oo ka dhaadheer kuwa hore, boodboodka ku socda, marka uu biyo ku dhex jirana sameeya dhawaaq badan, xubno cad oo adagna qawlallada ku yeesha. la-mid: rake.

waa la naqliyay ✓

m. n. frog, toad

waa la naqliyay ✓

-a: (n) frog (faroog)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) noole yar oo berribiyood ah oo leh afar addin iyo ubuc jilicsan oo aad u qabaw oo jillaalkii dhoobada isku qariya xareeddana soo baxa oo ci' dheer leh. Rah hadduu biyo waayo dhoobaduu ku raftaa. Dh: rake.

waa la naqliyay ✓

1

de: frog, toad

2

lx: rah

3

pd: (-a Pl: rahah (a))

4

ps: n4-m, n2a-m

5

key: rah

waa la naqliyay ✓

ضفدع

waa la naqliyay ✓

1

(Culaacu-sha)

2

Bahal yar oo dhiigga nuuga: dixirigaa lagu tirshaa, waxayna leedahay oogo jilicsan oo xubno leh; biyahay ku dhex nooshahay (biyaha balliyada); waxay ku dhegdhegtaa oo dhiigga ka nuugtaa kalluunka iyo diinbiyoodka iyo raha iyo dadka laftiisa; waayadii hore, meeshii toobin loo rabo baa la saari jirey oo ay dhiigga ka nuugi jirtey.

waa la naqliyay ✓

1

(Curaar-ta)

2

Wax loo haysto in lagu helo wax kaa maqan; rahan; rahaamad.

waa la naqliyay ✓

1

(Lulluma-da)

2

Xasharaad (kaneeco, rah, ...) yar oo ugaxnimada ka baxay; miraxareedaad (ama lullume).

waa la naqliyay ✓

1

(Rahaamad-da)

2

1. Wax laga sii hayo qof deyn qaatay; curaar; rahan.

3

2. Wax wax loo haysto.

waa la naqliyay ✓

1

(Rahan-ta)

2

Curaar; rahaamad.

waa la naqliyay ✓

1

1. Curaar loo haysto; rahan ah.

2

2. Aan weli dhicin; laalan; laaban.

waa la naqliyay ✓

1

(Rahmanaan-ta)

2

Wax rahman ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Raka-ha)

2

1. Rah.

3

2. Bahal walada u eg oo weligi dabadu kor u taagan tahay; dabarriyeedle.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-yo, m.dh) Dir ka mid ah lafdhabarleyda sida raha. Berribiyoodka waxa lagu tiriyaa inay yihiin xayawaankii ugu horreeyey ee lafdhabarleyda ahaa ee dhulka ku noolaa, qaar badan oo astaamahooda ka mid ahina waxay muujinayaan inay qabatimeen nolosha berriga.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Hanti laga sii hayo cid wax amaahatay; rahan. 2. Cid xoog lagu haysto, si haystayaashu wax gaar ah ugu helaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Nooc kalluunka ka mid ah. 2. Dabada raha.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-rhay, -rahday; -rhi) Wax niyadda ka nicid.

waa la naqliyay ✓

1

lullume¹: m.l 1. Kalluun aad u yaryar oo biyaha macaan ku nool. 2. Cayayaan yaryar oo biyaha macaan ka dhasha; miraxareedeed. la-mid: lullumo.

2

lullume²: m.l (cilmiga naflayda) Heerka caydiga ee raha. Wuxuu leeyahay dabo dheer iyo waafyo. Lulumadu heerka caydiga oo dhan waxay ku nooshahay biyaha. Lugaha dambe ayaa ka hor kora lugaha hore, aakhirkana dabada ayaa ka go'da inta aanu noqon rah qaangaadh ah.

waa la naqliyay ✓

1

rahaamad¹: m.dh (-do, m.l) Hanti laga sii hayo cid wax amaahatay. la-mid: rahan².

2

rahaamad²: m.dh (-do, m.l) (dhaq.) Lacag, dahab, guri ama dhul rahan ahaan loo dhigo marka bangi ama cid kale laga qaadanayo dayn. Haddii deynqaatuhu bixin waayo lacagta uu qaatay amaah-bixiyaha waxaa, si sharci ahaan lagu wareejinayaa rahaamadda.

3

rahaamad³: f.g1 (-day, -dday) Cid wax amaahatay damaanad dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-dnaa,-dnayd) Shay wax rahmad loo haysto ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg rahaamado.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg rahaamad³.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg rahaamadan. la-mid: rahaamadnaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh la-mid: rahaamad-naan.

waa la naqliyay ✓

1

(Arah-da)

2

Socdaal meel loo aado in laga soo gurto miro iyo waxyaalo kaloo la cuno ama wax lagu samaysto.

waa la naqliyay ✓

1

arah¹: m.l 1. A. ah: tiro dad ah oo u safray in ay soo gurtaan miro, xabag, caws iyo wixi lamida. 2. la-mid: arahid. la-mid: arahid.

2

arah²: f.mg1 (-rhay, -rahday; -rhi) Dad in ay soo gurtaan qaraab miro, xabag, caws iyo wixi lamida u safrid; arahdoon. la-mid: arahdoon².

waa la naqliyay ✓

1

f. n. harvest of wild products (fruit, timber)

2

arah v. gather wild products

waa la naqliyay ✓

-da: (n) the trip or process of gathering, especially wild crops

waa la naqliyay ✓

1

(fal) socdaal gal oo qadhaab soo ururso.

2

arah-da: (magac, dhedig, keli) socodka lagu raadiyo qadhaabka. Dh: qadhaabsi, qadhaabasho.

3

arah: (tilmaame) koox dumar ah oo caws doonta. Waxan la kulannay dumar arah ah oo oomman.

waa la naqliyay ✓

1

(Rash-ka)

2

1. Xabbad ka samaysan xaashi adag oo duuban oo baaruud qarxata keliyihi ka buuxdo.

3

2. Buntukha xabbadaha jaadkaas ah laga rido.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xabbad baaruud kala firirta leh oo lagu laayo shimbiraha iyo wixi lamida. 2. Qa-raaxad ka kooban xaashi adag oo ay baaruudi ku jirto oo inta badan iidaha iyo xafladaha la rido. 3. R. ah: bunduqa lagu rido xabbadaha rashta.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xabbad baaruud kala firirta leh oo lagu laayo shimbiraha iyo wixi lamida. 2. Qaraaxad ka kooban xaashi adag oo ay baaruudi ku jirto oo inta badan iidaha iyo xafladaha la rido. 3. R. ah: bunduqa lagu rido xabbadaha rashta.

waa la naqliyay ✓

m. n. bullet cartridge; practice gun; fire cracker

waa la naqliyay ✓

1

(n) (m) a skin eruption.

2

fin

waa la naqliyay ✓

/raash/ (adj) 1. dag-dagsiinyo (ka fiirsi la'aan, wax loo qabto) 2. firiiric (nabaro yar-yar oo jirka ka soo yaaca).

waa la naqliyay ✓

-da: (n) firecracker (faayer-karaak-er); squib (iskuwip)

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xabbad ka samaysan xaashi adag ama caag oo duuban oo baaruud qarxda laga buuxiyo. Dh: damaashaad.

waa la naqliyay ✓

1

de: bullet cartridge; practice gun; [ext.] fire cracker

2

lx: rash

3

pd: (-ka Pl: rashash (ka))

4

ps: n4-m

5

key: rash

waa la naqliyay ✓

1

ah¹: f.g4 (yahay, tahay; ahaa, ahayd) Wax xalaad ku sugnaansho.

2

ah²: e.d la-mid: aah.

waa la naqliyay ✓

f.g4 (yahay, tahay; ahaa, ahayd) Wax xalaad ku sugnaansho. Tusaale: Cali waa nin macallin ah. m.f.dh ahan.

waa la naqliyay ✓

v., subject case, present habitual: being, which ~ that is / are

waa la naqliyay ✓

/aa/ (inter) (informal) haah ama waayahay oo kale ayaa loo isticmaalaa. e.g. Ah, yes, I remember.

waa la naqliyay ✓

1

(v) 1. that is... Ex: nin carab ah; an Arab man, 2. made of; operating as.. Ex: sar dhagax ah; a house made ofstone. Darbi shub ah; a concrete wall

2

ah (interjection) oh, used to express strong emotion

waa la naqliyay ✓

1

ah! eray la yidhaahdo marka la is ciilkaambiyo, gocasho aawadeed. Ah! Way i seegtay saaka in aan Hodan arko. Dh: aheey ah! way!

2

ah: (tilmaame) sidaas ku sugan, sidaas noqday. Khadra waa gabadh gaari ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: being, which ~ that is / are Used as final element to bind noun phrases

2

lx: ah

3

ps: v5a-subj-prhb

4

xe: four cigarettes

5

xv: afar sigaar ah

6

key: ah

waa la naqliyay ✓

e.d Cod yar oo qof xanuun hayo ka soo baxa. la-mid: ah².

waa la naqliyay ✓

1

(dhawaaq) erey la yidhaa marka wax horay u dhacay laga uurkutaalloonayo. Aah! kolkaan yaraa maan wax barto. Dh: aheey! aaheey! aaheey! ah.

2

aah: (dhawaaq) erey la yidhaa marka xanuun dartii loo taahayo. Waxa arkay nin sakaraad dartii 'aah' da haya.

waa la naqliyay ✓

1

(Bah-da)

2

1. In hooyo wada dhashay; tol; qolo.

3

2. Gob; (sida: bah iyo beel.

4

3. (°) Xiddigo dayaxu maro oo u dhexeeya xoor iyo faruuryo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ho, m.l) 1. Naago nin qabo middood iyo carruurteeda. 2. Isku b. ah: carruur hooyo keli ahi wada dhashay.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ho, m.l) Xiddigo dayaxu maro oo u dhexeeya xoor iyo faruuryo. la-mid: baho.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ho, m.l) 1. Naago nin qabo middood iyo carruurteeda. 2. Isku b. ah: carruur hooyo keli ahi wada dhashay.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. children born of the same mother; mother and child

2

bah: [feminine] n. noble, aristocrat, high caste person

3

bah: pr. n., loc. star constellation Pleiades

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. family; children of same mother and father. 2. a group having similar properties

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dad hooyo wada dhashay oo kala aabbo noqon kara.

2

bah -da: (magac, dhedig, keli) dad isku qoys hoose ah; dad isku abtirsiimo ah. Allahayow badbaadada, ha ku xidhin bah iyo reer, biyadhiijin qolo qolo. Dh: tol, qoys, beel.

3

bah -da: (magac, dhedig, keli) dad dano gaar ahi is raaciyeen. Waxa habboon in ay isla shaqeeyaan bahda waxbarashada, bahda qalinleyda iyo bahda warbaahintu.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-hay, -hday) 1. (f.g) Wax awdid. 2. (f.mg) Dhalasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax, muuqaalkiisa qari. Ceebta oo la daho anshaxa ayey qayb ka tahay. Dh: qari, duug, aas, xabaal.

waa la naqliyay ✓

(v) gush (gaash) ~ fah ku yiri

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado wax daboolnaa oo mar qudha afka kala qaaday oo uu naqas ama wax kale ka soo baxay.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tusmeeya shanqadha laga maglo nafta baxaysa.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hah!) Erey la yiraahdo kolka wax la kahdo: caku! hohey!

2

2. (Hah-da) Dhacaan kulul oo afka guba oo geedaha qaarkood mayraxdoodu leedahay; moobah.

waa la naqliyay ✓

1

hah¹: m.dh Dhadhan ama ur kulul oo dhirta qaarkeed yeeshaan.

2

hah²: e.d Eray lagu dhawaaqo marka wax la kahdo ama xanuun la dareemo.

waa la naqliyay ✓

1

inter. oh dear!; Exclamation of dismay

2

hah [feminine] n., [abstract] (adj.): hot ~ pungent taste; spicy, hot

waa la naqliyay ✓

1

hah! (eraydhawaaq) la yidhaahdo kolka wax la kahdo. Dh: cagku! hoh! hohey! hoheey!

2

hah-da: (magac, keli) dheecaan kulul oo afka guba oo geedaha qaarkood maydhaxdooda iyo walxuhu leeyihiin. Xanjada iyo nacnac duriguba hah bay leeyihiin. Dh: moobah.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qof aan sir lahayn oo warku si fudud uga baxo. Nah war lama geliyo.

2

nah-da: (magac, dhedig, keli) soo jiidashada uu shay kugu soo jiito macaan ama muunad quruxeed. Cuntada dhadhankeedu nah ma leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: R [letter of the Somali alphabet] Voiced alveolar roll or trill; can be double

2

lx: ra'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

key: ra'

waa la naqliyay ✓

1

(Rab-ta)

2

Meel kooban; kob.

waa la naqliyay ✓

1

rab¹: m.l Qarka meesha ugu sarreysa oo aan la fuuli karin.

2

rab²: m.dh Meel; kob.

3

rab³: f.g1 (-bay, -btay) Wax niyadda ka jeclaysasho.

waa la naqliyay ✓

1

rab¹: m.dh Meel; kob.

2

rab²: f.g1 (-bay, -btay) Wax niyadda ka jeclaysasho. m.f.dh, rabid.

waa la naqliyay ✓

1

v.aux: want, desire; be about to

2

rab [feminine] n. narrow place; place

waa la naqliyay ✓

-ay / tay / een / nay: (v) want (waant); wish for (wiish foor); need (niidh); desire (di-zaayer). Ex: maxaad rabtaa? what do you want?

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabaqda bootinta. Bood oo rab dheh.

2

rab: (fal) niyadda wax ka doon, qalbiga ka jeclaw. Wanaagga rab xumaantana diid. Dh: doon.

waa la naqliyay ✓

m.l Kooxo nafley ah oo si nidaam leh isu dabajooga middood.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Badar wax la qooyay oo jilcay noqosho. 2. Maro muddo biyo ku dhex jirid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Badar wax la qooyay oo jilcay noqosho. 2. Maro muddo biyo ku dhex jirid. m.f.dh, radid.

waa la naqliyay ✓

v. get soaked (of something like grain, cereal)

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) become soft by soaking up moisture, fade (feeydh)

waa la naqliyay ✓

(fal) aad u qoy oo in badan biyo ku dhexjir.

waa la naqliyay ✓

1

de: get soaked (of s.t. like grain, cereal)

2

lx: rad

3

pd: (raday)

4

ps: v1=intr

5

key: rad

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) waddo ciid ah oon daamur lahayn. Waddo raf ah ayaan soo marnay Dh: gorfe, qarfe.

2

raf-ka: (magac, lab, keli) khaanaadaha mafrashka middood.

waa la naqliyay ✓

1

(Rag-ga)

2

Dadka intiisa lab oo waaweyn; niman.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Koox dad ah oo lab. 2. R. ah: qof karti iyo awood dheeraad ah leh.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Koox dad ah oo lab. 2. R. ah: qof karti iyo awood dheeraad ah leh.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] men, mankind (males only), male people

waa la naqliyay ✓

/raag/ (n) 1. calal (istiraasho). (v) 2. foorjayn.

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [plural of nin] men (meen) ~ niman-ka

waa la naqliyay ✓

-ga: (magacwadareed) magac guud oo koobsada dadka inta lab. Wuxuu rag u kaco, Rabbina aqbalo, miyuu raagaa. Dh: niman. Li: dumar.

waa la naqliyay ✓

1

cf: nin

2

de: men, mankind (males only), male people

3

lx: rag

4

pd: (-ga)

5

ps: n0-m-col

6

key: rag

waa la naqliyay ✓

n., calal, -ki, harqad, -di, suuf,-ki.

waa la naqliyay ✓

/raam/ (n) 1. wan (wanka sumalka ah ee idaha loo hayo) (v) 2. ku dhicid (xoog u hardiyid).

waa la naqliyay ✓

1

(I) Montone;

2

(S) ALEN (S. c. m.; Alén); WAN (S. g.: Uàn)

waa la naqliyay ✓

n., wan, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Ran-ka)

2

Waraaqaha turubka intooda midabka leh.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Warqadaha turubka inta sawirka leh iyo yeekaha.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] face card (in playing cards)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) picture card; [queen, king, jack; raani, baashi, qulaan]; for a pack of playing cards ~ turub

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) waraaqaha turubka intooda midabka leh ee tobanlaha ka sarreeya.

waa la naqliyay ✓

1

cf: baashi, qulaan, raani, turub

2

de: face card (in playing cards) (e.g., king, queen, jack)

3

lx: ran

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m-col

6

key: ran

waa la naqliyay ✓