raadcayn

-ta: (magac, dhedig, keli) afar ka dhigid. Dh: afrayn.

racayn¹: m.dh Kooxayn ama xulid tiro waxyaaleed iyada oo aan loo eegin orsa-naan.

racayn²: m.dh Hormo urur kasta ee uu urur walxood iyada oo aan la tixgelin horsanaanta sida loo kala xushay. Haddii 'r' walxood laga xushay urur 'n' kutirsane leh oo weliba walax kastana la xulan karo mar keliya. Tirada racaymaha kaladuwan waa: n!/[r!(n-r)!] loona qoro nCr ama C(n,r)[r!(n-r)!]Tusaale ahaan, haddi fasal ay ku jiraan 15 arday ay ka dhexeeyaan 5 buug oo keliya, marka buug kasta waa in ay saddex arday wadagaan, inta siyaalo ee loo ratibi karo waa: 15!/[3!(15-3)!] ama 455.

Permutation

-ta: (magac, dhedig, keli) caad yeelashada cirka.

-ta: (magac, dhedig, keli) maad iyo maaweelo lagu qoslo samayn. Boon Xirsi waa xiddigga maadaynta Soomaalida.

f.g1 (-gamay, -gantay; -gami) la-mid: raadqaad.

(Raamayn-ta)

Raamo u yeelid, u samayn.

m.f.dh eeg raamee.

-ta: (magac, dhedig, keli) timo ama wax la mid ah raamo dhaadheer u yeelid: raamo u samayn. Raamaynta timaha Rooble isagaa raba.

(Raaxayn-ta)

(u raaxayn) raaxo siin, u yeelid.

m.f.dh eeg raaxee. la-mid: raaxo (2).

-ta: (magac, dhedig, keli) (u ~) cid kale raaxo u suurtagelin.

(Raacdayn-ta)

1. Wax lala tegey ama la dhacay, raacdo ahaan uga dabategid.

2. Ceyrin; eryid; cagaajin.

m.f.dh eeg raacdee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax maqan doondoonid. Dh: raadcayn, doondoonid.

m.f.dh eeg raandee. la-mid: randays.

(Baadiyayn-ta)

Baadi ka dhigid; lumin; habaabin.

m.f.dh eeg baadiyee.

-ta: (magac, dhedig, keli) luminta xoolo qof ilaalinayay. Sahal waa nin baadiyayn badan. Dh: lumin, fakin, hallayn, dayacid.

baadiyayn -ta: (magac, dhedig, keli) qof reer magaal ahaa, baadiye ka dhigid; dhaqanka baadiyaha u yeelis. Dh: miyiyeyn.

baadiyayn -ta: (magac, dhedig, keli) cid kale qaldid oo khatalid. Dh: lumin.

baadiyayn -ta: (magac, dhedig, keli) jidka hagaagsan ee diintu tilmaantay ka leexin oo gaalnimo u horseedid. Li: hanuunin.

(Baandhayn-ta)

(turub) shaandhayn.

m.f.dh eeg baandhee. la-mid: baandhays (2), baandho.

-ta: (n) shuffle (shafal); reshuffle (riishafal) ~ baandhada turubka

-ta: (magac, dhedig, keli) isku hagaajin iyo isku habaynta turubka.

-ta: (magac, dhedig, keli) suuq bannaan ah wax ku iibin. Hooyaday bacadlayn bay shaqada ka soo billawday. Dh: wadhataysad.

-ta: (magac, dhedig, keli) joogtaynta wax aad samayn jirtay. Caadiyayn ayuu ku dhameeyay hawsha. Dh: joogtayn.

m.dh la-mid: dhaaclayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax ama meel ilaalin; wixii dhib u keenaya oo dhan ka waardiyayn.

-ha: (magac, lab, keli) wax muggiisu weyn yahay. Mooye qaadweyne ah ayaa hadhuudhka lagu shuqlaa

-da: (magac, dhedig, keli) erey baasaysi ah oo u dhigma nasiib xumo aan khayr iyo ijaabo lahayn. Ilaahow wax raadcaddo leh naga hay. Dh: ayaandarro, raafcaddo.

m.f.dh eeg raadgoo.

m.f.dh eeg racracee.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel daloosha ragcad ku dhejin.

(Rasaasayn-ta)

1. Rasaas ka dhigid.

2. Xabbado ama saanad ku ridid.

m.f.dh eeg rasaasee. la-mid: risaasayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) rasaas ku aa'id. Rasaasayn baa libaaxii lagu dilay. Dh: xabbadayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dacwad ku soo oogid oo maxkamadda taagid.

Correspond

name: Adam

vl. pron., neg. you ... not

(suffix): (v) if you not.... Ex. haddi aadan tagin...; if you don't

aadamaha aabbihii ugu horreeyey ee laga soo tafiirmay. Dh: Nebi Aadan, Aadam.

de: Adam

hm: 2

lx: Aadan

ps: name-m

key: Aadan_2

(Aabayn-ta)

1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.

2. (weel) xoolayn.

m.f.dh eeg aabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) aabbayeelid iyo tixgelin. Aabbaynta waalidku waa axsaan loo aayo.

aabayn-ta: (magac, dhedig, keli) samo iyo wanaag abaabulid oo wanaajin. Umuurtii aad leedahay ninkii, kuu aabaynaaya. Dh: habayn.

(Aadaan-ka)

Ereyo yar oo lagu dheeraysto oo dadka tukashada loogu yeero (ama addin).

aadaan¹: m.l 1. Ogeysiin cod dheer leh oo mu'addinku ugu yeero muslimiinta waqtiyada salaadda. 2. Ci' dheer oo neef riyo ahi uu sameeyo marka uu xanuunsado. la-mid: aadaamid, aaddan¹, eedaan¹.

aadaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay) 1. Cod dheer ugu yeerid muslimiinta waqtiyada salaadda. 2. Kor u qaylin neef riyo ah xanuun dartiis. la-mid: aaddan², eedaan².

aadaan¹: m.l 1. Ogeysiin cod dheer leh oo mu'addinku ugu yeero muslimiinta waqtiyada salaadda. 2. Ci' dheer oo neef riyo ahi uu sameeyo marka uu xanuunsado. la-mid: aadaamid, aaddan.

aadaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay) 1. Cod dheer ugu yeerid muslimiinta waqtiyada salaadda. 2. Kor u qaylin neef riyo ah xanuun dartiis. m.f.dh., aadaamid. la-mid: aaddan.

m. n. Muslim call to prayer

aadaan-ka: (n) the Muslim call to prayer, It is used to signify the time of prayer for the five obligatory prayers ~ addin.

(fal) salaadda dadka ugu yeedh. Bilaalow, salaadka Duhur innoo aadaan. Dh: addin, eedaan.

aadaan -ka: (magac, lab, keli) dhawaaq iyo baaq dadka loogu sheego in salaadda wakhtigeedii galay. Aadaanka waa laga daba aqriyaa mu'addinka. Dh: eedaan, addin.

aadaan -ka: (magac, lab, keli) ereyo la isla ogyahay oo kooban oo ay Diinta Islaamku goysay in dadka loogu sheego in salaadda wakhtigeedii galay.

a: addan

cf: addin

de: Muslim call to prayer

lx: aadaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

xv: Arabic

key: aadaan

Ku abbaaran; toosan; eg; beegan.

aaddan¹: m.l la-mid: aadaan¹.

aaddan²: f.mg1 (-damay, -dantay) la-mid: aadaan².

aaddan³: f.g/mg4 (-naa, -nayd) 1. (f.g) Is aa.: laba nafley wax da'da ama xoogga iska le'eg ahaansho. 2. (f.mg) Ku aa.: wax, wax kale ku beegan ahaansho. Tusaale: “Guriga Cali wuxuu ku aaddanyahay Baar Ubax”. 3. (f.mg) Ku aa.: wax, wax kale muuqaalkooda isku gudbay ahaansho. 4. (f.mg) Ku soo aa.: wax la filayo in uu meel yimaaddo ama ku dhaco waqti go'an ahaansho.

der. [adjective] equal to, fitting, suitable; opposite, across from

-aa: (adj) [with preposition ku] 1. aligned (alaynidh); Ex: dheda ku aaddan; aligned in the middle. 2. due (duu); expected or scheduled ~ la filayo. Ex: bishee bay ku aaddan tahay; which month it's due (expected)

(tilmaame) (ku ~) (isku ~) cid, qof ama wax kale ku beegan. Ciyaarta maanta labo kooxood oo ad'adag baa isku aaddan. Dh: beegan.

aaddan: (tilmaame) (ku soo ~) (ku sii ~) qof ama wax meel kale ku jeeda. Waxa idaacadda laga sheegay dabaylo Jabuuti ku soo aaddan. Dh: eeddan.

aaddan: (tilmaame) «ka soo qof ama wax meel kale ka soo eeddan.

cf: aad (-ay)

de: equal to, fitting, suitable; opposite, across from

lx: aaddan

ps: adj-der

key: aaddan

m.dh eeg aafee. la-mid: aafeyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, xanuun, xumaan ama dhibaato qabadsiin. Neefka cadhada leh gaar baa loo qoolaa si aanu xoolaha kale u aafayn. Dh: ibtilayn.

(Aanayn-ta)

Aano ku raadin ama darteed wax ku yeelid.

m.f.dh eeg aanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) «u ~» fal cid kale u tiirinta, si loo muujiyo in uu sababtiisa lahaa. Aanaynta gabay fidnadeed oo aanay lahayn Caasha, waa xadgudub loo gaystay xuquuqda qoraalka.

(Adkayn-ta)

Wax adag ka dhigid.

m.f.dh eeg adkee.

Rafforzamento

Reinforcement

-ta: (magac, dhedig, keli) dareere ama shey jilicsan wax adag ka dhigid; wax aan nuglayn ka dhigid.

vl. pron., neg. you ... not,

(v) you....not.. Ex: adigoo xaagaas leh, baadan shaqaysanayn; you are strong and you don't work

de: you ... not + [FOCUS] = baa + aad + aan

lx: baadan

pd: (baanad)

ps: focus + vpro + neg

xe: Although you are a Somali, dont you drink camel milk?

xv: Ma adigoo Soomaali ah, baadan caano geel cabbin?

key: baadan

-ta: (magac, dhedig, keli) bac gelin ama ku duuduubid. Intaanad alaabta bacayn lacagta iska bixi.

bacayn -ta: (magac, dhedig, keli) qof ama dad sas iyo cabsi ku ridid.

(fal) cir, caad yeelo.

caaday: (fal) caad u yeel.

-ta: (magac, dhedig, keli) cadcad u googoyn. Dh: cadays, yaryarayn, cadcadayn, jarjarid.

cadayn -ta: (magac, dhedig, keli) wax kasta oo dahsoon ama muuqda oo gartaada run ahaanteeda caddaynaya sida: waraaqaha markhaatiga dhaarta sawirrada iwm. Dh: xujo. Wa: caddaymo.

cadayn -ta: (magac, dhedig, keli) midabka caddaanka u yeelid.

(Dacayn-ta)

Biyo dac ah ku bi'in; biyo miir ah oo deggan qasid oo dac ka dhigid.

m.f.dh eeg dacee.

vl. n. state of overflowing, making water dirty

-ta: (magac, dhedig, keli) ceelka iyo darka inta u dhaxaysa biyo ku daadaadin. dacaynaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax dacayda ka xidhan ahaan. Awrka dacaynaanta ha ku deyne ka fur.

cf: dac, dacee

de: state of overflowing, making water dirty

lx: dacayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: dacayn

haaday! (ereydhawaaq) qof dhibaato weyni gaadhay oo inta uu is celin waayo ku dhawaaqa. Dh: hoogay, jabay.

-ta: (magac, dhedig, keli) jidka wanaagsan ku hanuunid. Hadayntu waa xagga Eebbe. Dh: hanuunid.

hadayn -ta: (magac, dhedig, keli) cid kale jidka ku toosin oo hanuunin. Dh: hanuunin.

(fal) hawl ama xil ku qayb oo fulintiisa ku toosnaw; kaalin ku aad oo ka masuul noqo. Dh: aaddan, beegan, toosan, xilsaaran, baydhsan, khusayn, qaabbilsan.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dhibaatayn. Dh: dhibid, shiddayn.

neg, vl. pron., neg. you ... not

de: you ... not = ma + aad + aan

lx: maadan

ps: neg + vpro + neg

xe: You would not have wanted it.

xv: Maadan rabi lahayn.

key: maadan

m.f.dh la-mid: macaaneyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax mac ka dhigid. Dadku macaynta cuntada way ku kala fiican yihiin. Dh: macaanayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) xad iyo daari u yeelid. Dh: xadayn, daariyayn.

(Nacayn-ta)

Si nac ku jiro, wax u yeelid; colaadin.

m.f.dh eeg nacee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xumaan ku fogayn.

(fal) wax la qaatay noqo; mid wax ut dhiman yihiin oo la qaatay noqo.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadhimo cunid.

(Raacin-ta)

Ka dabaggeyn; ku darid.

m.f.dh eeg raaci. la-mid: raacis, raacsiin.

* (Raadar-ka)

Aalad, duuliyeyaasha dayuuradaha iyo dhofiyeyaasha gaadiidka baddu ay wax ku arkaan, xilli kasta (gudcur ha ahaato ama roob ha da'ayo, ama ciiryaamo iyo dhedo ha jireen) wixii marinkooda ku sugan ama xaggooda u soo socda oo dhibaato keeni kara (ama raadaar).

m.l (-rro, m.dh) (fiisikis) Qalab dareema meesha iyo jihada socodka ee walxo meel fog maraya sida maraakiibta iyo dayaara-daha, waxana qiyaasta laga qaataa dhudaha birlabdanabeedka soo noqday, kaddib markii ay abbaareen walaxda socotay.