quraanruug

(Qaanuun-ka)

Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ahi ku dhaqanto ama dadyow badani ku wada dhaqmo; xeer; (ama qaynuun).

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. la-mid: qaynuun, qeynuun.

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. m.dh, qawaaniin. la-mid: qaynuun, qeynuun.

Rule

m. n. rule, law, ordinance, regulation; procedure; constitution

-ka: (n) law (loo); regulation (rege-leey-shen)-, rule (ruul): bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shen) ~ qaynuun, sharci, xeer, dastuur

-ka: (magac, lab, keli) qodobbo sharci ah oo lagu heshiiyo si loo nidaamiyo maaraynta xidhiidhka bulshada dhexdeeda ama bulshada iyo dawladda u dhexeeya. Caliyoow qaanuunka ilaali oo ha ku xad gudbin. Dh: xeer, qaynuun.

a: qaynuun ~ qeynuun

bw: Arabic

de: rule, law, ordinance, regulation; procedure; [ext.] constitution

lx: qaanuun

pd: (-ka Pl: qawaaniin (ta))

ps: n2-m, n8-m

key: qaanuun

(Baraarug-ga)

1. Hurdo ka kac; soojeed; digtoonaan.

(Baraarug-ta)

2. Dugaagad bir ama maar ah; jinjimmo.

baraarug¹: m.l 1. Dareen iyo feejignaan dheeraad ah oo arrin loo yeesho. 2. Si aan caadi ahayn oo dhaqsi leh oo hurdo looga koco. la-mid: baraarugid.

baraarug²: m.dh (-go, m.l) Dugaagad bir ama maar ah oo carruurta gacanta ama lugta loogu xiro si ayan hurdada uga soo sasin.

baraarug³: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Qof iskiis hurdo uga kicid. 2. Si aan caadi ahayn oo dhaqsi leh hurdo ugu kicid. 3. Dareen iyo feejignaan dheeraad ah arrin u yeelasho.

baraarug¹: m.l 1. Dareen iyo feejignaan dheeraad ah oo arrin loo yeesho. 2. Si aan caadi ahayn oo dhaqsi leh oo hurdo looga koco.

baraarug²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Qof iskiis hurdo uga kicid. 2. Si aan caadi ahayn oo dhaqsi leh hurdo ugu kicid. 3. Dareen iyo feejignaan dheeraad ah arrin u yeelasho. m.f.dh, baraarugid.

v. awaken with a start; realize suddenly; be alert

baraarug: vl. n. startled awakening, sudden realization, alertness

baraarug: n. bracelet of iron ~ copper (for children)

-ay / tay: (v) 1. awaken (a weeyk); wake up. Ex: habeenbarkii baan soo baraarugay; I was awakened the middle of the night. 2. become alert

(fal) ruux dareenkiisu soo jeeda oo og waxa hareerihiisa ka dhacaya iyo waxa soo socda og noqo. Dadkan soo baraarugay, badowyahow dib haw celin. Dh: digtoonow, feejignow.

baraarug: (fal) hurdo ka kac, ka toos adiga oo aan ka dhergin. Cidii libaaxaan ku soo baraarugay.

baraarug -ga: (magac, lab, keli) hurdo ka toosid.

baraarug-ga: (magac, lab, keli) ogaanshaha waxa hareerahaaga ka dhacaya iyo waxa soo socda. Baraarug uma laha waxa jira. Dh: digtooni, feejigo.

baraarug-ta: (magac, dhedig, keli) duub wareegsan oo maar ama ka sameysan oo ubadka looga xidho cadanyada iyo isha; jijin ka mid ah waxyaabaha ay dumarku qurux ahaan ugu xidhaan gacmaha.

-ta: (magac, dhedig, keli) ugaadh u gaar ah geeska afrika oo u eg deerada kase waaweyn oo aad u qurux badan.

-ka: (magac, lab, keli) niyadjab ku dhaca qof xilligii qaan inuu iska bixiyo loo qabtay ay gaadhay isaga oon waxba hayn. Qaanbuus ha is badine qaanta iska bixi. Dh: niyad jab. Li: farxad.

m.dh.u la-mid: quraanyo.

- quraanjada: (n) ant (aant); ants (aantis) ~ quraanyo, qudhaanyo

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qudhaanjo.

نملة

(Quraanya-da)

Bahal xasharaadka kamid ah, oo jaadad badan u kala baxa, oo beel beel u dega: maamulkoodu siyaalo badan buu kan dadka ugu eg yahay. Buulallada dhexdeeda hawsha laga qabto oo kale, meel laga qabtaa waa dhif; qaarkood yar (laboodka iyo boqoradaha yaryar) baalal bay lee yihiin; oogadoodu waxay u kala baxdaa madax iyo saab iyo qaar danbe, oo uurkii uga dhigan, iyo lix addin iyo labo gees; (ama quraanjo).

m.dh.u Cayayaan yaryar jaadad badan, beelbeel u degta oo aan baalal lahayn, lehna lix addin iyo labo gees. la-mid: quraanjo.

m.dh.u Cayayaan yaryar jaadad badan, beelbeel u degta oo aan baalal lahayn, lehna lix addin iyo labo gees. la-mid: quraanjo.

f. n., [collective] ants; ant {generic}

-quraanyada: (n) ants (aantis); ant (aant) ~ quraanjo, qudhaanyo

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qudhaanjo.

bw: qudhaanyo ~ quraanjo

cf: dhuurcaso

de: ants; ant {generic}

lx: quraanyo

pd: (/da)

ps: n0-f-col

key: quraanyo

m.dh Qalabka lagu adeegto inta birta ah.

m.dh Qalabka lagu adeegto inta birta ah.

(Quraarad-da)

Dhalo; qarsho.

quraarad¹: m.dh (-do, m.l) Dhalo; qarsho.

quraarad²: m.dh (kiimika) Walax adag oo ilays-gudbiye ah lagana sameeyo isku kuleylinta kaalsiyam ogsaydh (laym), soodiyam kaarbooneyt iyo ciidda (silikoon IV ogsaydh). Quraaradu waa walax wiriqlaawe ah oo aan atamyadeedu ku habeysnayn raso.

quraarad¹: m.dh (-do, m.l) Dhalo; qarsho.

quraarad²: m.dh (kiim.) Walax adag oo ilays-gudbiye ah lagana sameeyo isku kuleylinta kaalsiyam ogsaydh (laym), soodiyam kaarbooneyt iyo ciidda (silikoon IV ogsaydh). Quraaradu waa walax wiriqlaawe ah oo aan atamyadeedu ku habeysnayn raso.

Glass

f. n. bottle; glass

-da: (n) glass (galaas); bottle (batel) ~ galaas, dhalo. Ex: quraarad baa i sartay; I was cut by a glass

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qaruurad.

bw: qaruurad

de: bottle; glass

lx: quraarad

pd: (-da)

ps: n1-f

syn: dhalo, qarsho

key: quraarad

-a: (magac, lab, keli) dhagax aad u yaryar oo finiinkana ka yaryar. Dh: quruurax.

* (Taanbuug-ga)

Teendho; khaymad.

m. n. tent

-ga: (n)tent (tent) ~ teendho

-ga: (magac, lab, keli) khaymad; teendho.

bw: taambuug {N}

de: tent

initial: t

lx: taanbuug

pd: (-ga)

ps: n2a-m

syn: teendho

key: taanbuug

m.l Hal hebed ah oo qof kasta iska maali karo; hayaaye. la-mid: tukenuug.

(Xaraarug-ga)

Qof naf xuni ku jirto; nafkadhawr; sakaraad.

xaraarug¹: m.l Qof naf xumi ku jirto; nafkadhowr; sakaraad.

xaraarug²: f.mg1 (-gay, -gtay) Nafley sakaraadid.

m.l Qof naf xumi ku jirto; nafkadhowr; sakaraad.

m. n. dying person

xaraarug v. be near death, be in critical condition

(fal) sakaraad nogo. Kelidaa xaraarug oo dadka ha dhibin.

xaraarug-ga: (magac, lab, keli) sakaraad naf ka eeg ah. Odayga xaraarug ma hayo xanuunse wuu qabaa. Dh: sankaraad, sakaraad.

-ta: (magac, dhedig, keli) koox kabacad ah, oo dhallinyro ah, sidii barbaarta na u dhisan oo bardoodanka iyo cayaaraha hiddaha ku bahoobay.

bugaanbug-ta: (magac, dhedig, keli) noole aan israaci karin oo la isu keenay. Meesha dad iyo xoolo toona ma joogaane waa bugaanbug. Dh: ururis.

(Buraanbur-ka)

Cayaar hees iyo reeme lagu tumo oo haweenka.

m. n. poem (Somali poetry sung only by women)

buraanbur v. recite poetry, sing a poem

-ka: (n) [Pl. buraanburo-da] poetry (powetari); composed and sing by women

-ka: (magac, lab, keli) ciyaar aad u da weyn oo u gaar ah haweenka oo leh gabayo iyo geeraarro la iskuna caayo, ammaano, faansho ama la isku guubaabiyo. Qalabka loo qaato ama lagu tumo, waxaa ka mid ah durbaan labada dhinac la iska taago la kala yidhaahdo Jabuu iyo Dallad.

(Garannuug-ta)

Ugaarta jaad kamid ah oo sur aad u dheer leh (ama gerennuug).

m.dh Jaad ugaarta waaweyn ka mid ah oo geeso iyo sur dheer leh. la-mid: gerennuug, gerinnuug.

m.dh Jaad ugaarta waaweyn ka mid ah oo geeso iyo sur dheer leh. la-mid: gerennuug.

f. n., [collective] Waller's gazelle

-ta: (n) gazelle (gazaal) ~ deero

a: gerennuug

cf: liig

de: Waller's gazelle

lx: garannuug

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: garannuug

-ka: (magac, lab, keli) alaabada yaryar ee la isku hagaajiyo.

(Kuraankur-ta)

Laf wareegsan oo lowga korkiisa ku taal.

m.dh (-ro, m.l) 1. Laf wareegsan oo lowga korkiisa ku taal. 2. la-mid: karaankur.

m.dh (-ro, m.l) 1. Laf wareegsan oo lowga korkiisa ku taal. 2. la-mid: karaankur.

f. n. patella, knee bone, kneecap

-ta: (n) kneecap (nii-kaap); patella (pateela); kneepad (niipaadh)

-ta: (magac, dhedig, keli) lafta yar ee ka soo taagan cagta inteeda hore, siiba labada dhinac. Kuraankurta ayuu ka jabay.

de: patella, knee bone, kneecap

lx: kuraankur

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: kuraankur

(Qaranfuul-ka)

Qorfe.

m. n., [collective] cloves

-ka: (magac, lab, keli) qolof udgoon oo xawaashka cuntada lagu macaaneeyo ka mid ah. Shaaha waxan ku daray hayl iyo qaranfuul. Dh: qorfe, qoronfol, qolonfol.

cf: qorfe

de: cloves

lx: qaranfuul

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: qaranfuul

Coran.

m.dh la-mid: quraar.

m.l Yaraan; guridambays; sug.

(fal) gawrac oo qulaanqulshaha goo. Neefka si fiican u qulaanquli. Dh: gawrac.

(Quraanqaad-ka)

Xus Quraan la akhriyo.

m.l (dii.) Xus loo sameeyo qof dhintay iyadoo Quraan loo akhrinayo.

m. n., [compound] ceremonial reading of the Koran

-ka: (magac, lab, keli) xus qur'aan la akhriyo.

de: ceremonial reading of the Koran

lx: quraanqaad

pd: (-ka)

ps: n2a-m-cmp

key: quraanqaad

Quraansaar¹: m.l Akhrinta lagu akhriyo qof buka Quraan.

Quraansaar²: f.g1 (-ray, -rtay) Qof buka Quraan ku akhriyid.

quraansaar¹: m.l Akhrinta lagu akhriyo qof buka Quraan.

quraansaar²: f.g1 (-ray, -rtay) Qof buka Quraan ku akhriyid. m.f.dh, quraansaarid.

-ka: (magac, lab, keli) qaab dadka xanuunsan gaar ahaan kuwa sixirka iyo isha ka cabanaya Qur'aan loogu aqriyo oo loogu duceeyo.

-ga (magac, lab, keli) wax aad u tiro badan oo aan cidina garanayn. Yuug yamaanyuug baa dhulkii qabsaday. Dh: yamaayuug.

-ka (n) uranium (yuu-reey-niyam); Symbol U

cf: gabay

de: poem (Somali poetry sung only by women)

hm: 1

lx: buraanbur

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: buraanbur_1

de: recite poetry, sing a poem

hm: 2

lx: buraanbur

pd: (buraanburay)

ps: v1=

key: buraanbur_2

(Buraanburid-da)

Heesta buraanburka tirin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qulaamin.

qulaanqulin-ta: (magac, dhedig, keli) gawricid oo qulaanqushaha goyn. Dh: gawricid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid aad u liidata, qulaamin.

qulaanqulis-ta: (magac, dhedig, keli) qulaanqusha goyn; gawricis

(Qulaanqulya-ha)

Muruq iyo carjaw isku dhafan oo hunguriga cad madaxiisa kore ku yaal; waa xubinta codka, gudihiisana waxaa ku yaal xargaha codka; waa meesha curtu ka soo taagan tahay; (ama qulaanqulshe).

m.l Muruq iyo carjaw isku dhafan oo hunguri cadka korkiisa ku yaal. la-mid: qulaanqulshe.

m.l Muruq iyo carjaw isku dhafan oo hunguri cadka korkiisa ku yaal. la-mid: qulaanqulshe.

m. n. larynx

-ha: (magac, lab, keli) eeg qulaanquishe.

de: larynx

lx: qulaanqulye

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: qulaanqulye

fourmi.

m.dh la-mid: turunturrayn.