qoondayn

m.l la-mid: qoondaysasho.

-ga: (magac, lab, keli) shey isa siin o lahaanshihiisa niyadda gelin. Dh: qorshaysi.

f.g3 (-stay, -satay) Wax qorsheysasho.

f.g3 (-stay, -satay) Wax

v.auto: plan something ahead of time for oneself

de: plan s.t. ahead of time for oneself

lx: qoondayso

pd: (qoondaystay)

ps: v3b=auto

key: qoondayso

vl. n. fixing, placing

(Oodayn-ta)

Ood saarid; ood ku celin.

m.f.dh eeg oodee.

-ta: (magac, dhedig, keli) oodsaarid ama ood ku meerin. Isaga ayaa loo xilsaaray oodaynta xerada. Dh: oodid.

(fal) si qoode ah u soco. Qooday oo hadhicdhicin.

(Boodayn-ta)

Bood dhar ku mayrid; aad u caddayn.

m.f.dh eeg boodee. la-mid: boorayn (2).

-ta: (magac, dhedig, keli) dhar maydhid oo aad u caddayn. Boodaynta dharkaa gaari lagu yaqaanaaye.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qoodayn.

(Qoodeyn-ta)

Si qoode ah u socosho.

m.f.dh eeg qodee. la-mid: qoode (4).

-ta: (magar, chedig, keli horqabatayn xagga hore ka marid oo joojin. Qoorayn ayaa wraabe lagu qabran

qoorayn-ta: (magar, dhedig kell mucaanaqayn oo salaan laabta la isa saaro salaamid. Cidda isgoorayntu and ayay u badan tahay

qoorayn-ta: (magar, dhedig, keli) qof addoon ah xorayn oo xuquuqdi uu lahaa u soo celin Qooraynta dadka ajar badan ayaa ku jira

(Roonayn-ta)

Wax roon ka dhigid.

m.f.dh eeg roonee.

-ka: (magac, lab, keli) eeg qaar.

v., [compound] fix, place

-ta: (magac, dhedig, keli) cid qaamaysan tudh ku dhihid. Nin deyn qabaa yoongayn buu ka baqaa.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Qof aan aqoon lahayn ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Qof aan aqoon lahayn ahaansho. m.f.dh, aqoondarnaan.

der. [adjective] ignorant, without knowledge, uncultivated

(adj) ignorant (ignorent); unaware or uninformed ~ aqoonla'aan, jaahilnimo

(tilmaame) mid aan cilmi iyo garasho lahayn.

de: ignorant, without knowledge, uncultivated

lx: aqoondaran

pd: (aqoondarnaa)

ps: adj-der

key: aqoondaran

-ta: (magac, dhedig, keli) marka sibidhka aqalka labeenta u danbaysa la marinayo. Dh: giingeyn.

v., pl., neg., present progressive: we do not know / recognize

a: oqoonayno

de: we do not know / recognize

lx: aqoonayno

pd: (aqooneyno)

ps: v4d-1pl-neg-prpg

key: aqoonayno

-ta: (magac, dhedig, keli) cid guul soo hoysay, foolad u samayn; farxad la wadaagid. Dh: fooladays.

v., pl., neg., present progressive: we do not know / recognize

de: we do not know / recognize

lx: oqoonayno

pd: (aqoonayno)

ps: v4d-1pl-neg-prpg

key: oqoonayno

-ta: (magac, dhedig, keli) wax tegey sida aad u maaraysay ama uu kuu dhaafay ka xumaasho oo ka welwelid; tiiraanyo samayn; is ciil kaambiyid. Kolka hore ayaa la is ilaaliyaa ama qoomammaynta ayaa la iska daayaa.

(Qooratayn-ta)

Qoorasho; bogdooxid.

m.dh la-mid: qoorasho.

-ta: (magac, dhedig, kell) horqabatayn xagga hore ka marid oo joojin. Qoratayn mooyee si kale laguma gaadhaayo. Dh: horqabatayn qoorasho; qooratays.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qotoma ahaan; meel dhaqdhaqaaq la'aan iska taagnaan. Dh: gignaan, tigtignaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) si boob ku jiro, hareeraha wax uga cunid ama uga jiidasho.

La ooday; xiran; niiban.

oodan¹: m.l 1. Qof ka dhashay qolo xoog iyo tiro badan. 2. Bawdka beerta. 3. Meel dhir badan leh oo mariddeedu dhibtahay. 4. la-mid: oodmid.

oodan²: m.dh Ciyaarta shaxda oo aan meel laga soo galo lahayn.

oodan³: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) 1. Wax xirmay noqosho (albaab, xero iyo wixi lamida). 2. Arrin, hadal iyo wixi lamida wax naan meel haysan noqosho.

oodan⁴: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) 1. Xero wax la ooday ahaansho. 2. Qof aan waxba la dhacsiin karin ahaansho.

oodan¹: m.l 1. Qof ka dhashay qolo xoog iyo tiro badan. 2. Bawdka beerta. 3. Meel dhir badan leh oo mariddeedu dhibtahay.

oodan²: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) 1. Wax xirmay noqosho (albaab, xero iyo wixi lamida). 2. Arrin, hadal iyo wixi lamida wax naan meel haysan noqosho. m.f.dh, oodmid.

oodan³: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) 1. Xero wax la ooday ahaansho. 2. Qof aan waxba la dhacsiin karin ahaansho. m.f.dh, oodnaan.

der. [adjective] shut ~ fenced in, enclosed with a brushwood fence

-oodnaa oodnayd: (adj) fenced (feensidh); enclosed with a fence

(tilmaame) xidhan oon meelna ka furnayn ah. Irriddu way oodan tahay.

oodan: (tilmaame) ood ku wareegsan. Ijaar oodan ayaa naga soo hor baxay.

oodan-ka: (magac, lab, keli) qof an waxba garanayn oo af iyo ilbaxnimo midna hayn.

oodan -ka: (magac, lab, keli) dad tiro iyo tayo ba buuxa oo hiil iyo hoo yeesha. Adhigaaga raacsaan lahaa agabla' weeyaan e, markay oon baxday i tidhi oodankaan ahay e. Dh: laandheere.

oodan -ka: (magac, lab, keli) dhul jiq ah oo meel laga galo iyo meel laga baxo midna lahayn. Sidaan u yaacaynay ayaan dhul oodan ah gallay.

oodan-ta: (magac, dhedig, keli) shax dhinac kasta ka soo xidhantay oo aan meel loo guuro lahayn. Shaxdii oodan ayey gashay.

de: shut ~ fenced in, enclosed with a brushwood fence

lx: oodan

nt: oodan (oodmay) [v1=inch]

pd: (oodnaa)

ps: adj-der

key: oodan

La qoday.

qodan¹: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) Dhul wax la qoday noqosho.

qodan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) 1. Dhul, meel iyo wixi lamida wax la qoday ahaansho. 2. Beer wax la falay ahaansho.

qodan¹: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) Dhul wax la qoday noqosho. m.f.dh, qodmid.

qodan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) 1. Dhul, meel iyo wixi lamida wax la qoday ahaansho. 2. Beer wax la falay ahaansho. m.f.dh, qodnaan.

der. [adjective] dug (up ~ out)

qodan [inchoative] v. be dug (over)

(tilmaame) beeran oo la falay ah. Beer godan ayaan iibsaday: Dh: falan.

qodan: (tilmaame) mid hoos loo dalooshay oo ciddi laga faqay. Dh: faqan, qufan.

m.f.dh eeg codee.

vl. n., [collective] phonetics

-ta: (n) 1. the act of making musical note; melody (meladi); tune (tuun) ~ laxan 2. the act or manner of pronouncing words or making phonetics

-ta: (magac, dhedig, keli) doorasho dhacaysa, codkaaga ka dhiibasho. Dh: coddhiibasho.

codayn -ta: (magac, dhedig, keli) luuq qurxoon samayn; codays.

de: phonetics

lx: codayn

pd: (-ta)

ps: vn1-f-col

key: codayn

(tilmaame) neef geela oo dhowaan dhashay oo yara adkaaday. Dh: qurbac, nirig, awr.

-ta: (magac, dhedig, keli) is meerin iyo isu soo ururid si wareeg ah loo soo joogsado meel. Dh: golayn.

godayn -ta: (magac, dhedig, keli) dhiisha god qiiq ka baxayo oo cugay lagu shiday ku gambiyid.

/mandhey/ mon;(n) isniin.

n., Isniin, -ti.

m.f.dh eeg oofee.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadhimo cunid.

m.f.dh eeg qofee.

(Qolayn-ta)

Wax shubma sida biyaha meel docaha ka awdan isugu geyn, ku uruurin.

m.f.dh eeg qolee.

1. Qool ku jira; la qoolay.

2. (u-qoolan) Eeddu saaran tahay; wax ka mas'uul ah.

qoolan¹: f.mg1 (-lmay, -lantay; -lmi) Xarig wax la qoolay noqosho.

qoolan²: f.mg4 (-lnaa, -lnayd) 1. Xarig wax la qoolay ahaansho. 2. U q.: qof, wax dhacay ama dhici doona dhibaatada ka timaada ka masuul ah ahaansho.

der. [adjective] haltered, wearing a halter

(tilmaame) mid gool ku xidhan. Dh: xidhan.

qoolan: (tilmaame) mid eed saaran tahay, mid ee- daysan. Dh: xidhan.

de: haltered, wearing a halter

lx: qoolan

pd: (qoolnaa ~ qoollaa)

ps: adj-der

key: qoolan

f.mg1 (-oonmay, -oomantay; - oonmi) Wax qooni gaartay noqosho (nafley).

(tilmaame) mid qoon ama nabar gaadhay qoombi -ga: (magac, lab, keli) xubinta uu malaygu ka neefsado.

-da: (magac, dhedig, keli) qayb ama wax cid u gaar ah.

Qooq hayo.

f.mg4 (-qnaa, -qnayd) 1. Xoolo lab wax qooq hayo ahaansho. 2. Dugaag ama halaq wax dad cun ah ahaansho. 3. Qof kibir badan ahaansho. 4. Gabar wax galmo u baahan ahaansho.

f.mg4 (-qnaa, -qnayd) 1. Xoolo lab wax qooq hayo ahaansho. 2. Dugaag ama halaq wax dad cun ah ahaansho. 3. Qof kibir badan ahaansho. 4. Gabar wax galmo u baahan ahaansho. m.f.dh, qooqnaan.

der. [adjective] in rut (of male camel); sexually aroused (man) {rude}; on a rampage, wild

qooqnaa / qooqnayd: (adj) estrus (es taras); be in rut; a period of mammalian sexual activity, especially for a male camel

(tilmaame) mid qooq hayo, mid guurdoon ah. Nin qooqan ayaa gabadh loo doonayaa.

qooqan: (tilmaame) aad u kibirsan. Dh: kibirsan.

de: in rut (of male camel); sexually aroused (man) {rude}; [fig.] on a rampage, wild

lx: qooqan

pd: (qooqnaa)

ps: adj-der

key: qooqan

(fal) horgabatee; xagga hore ka mar gooray: (fal) mucaanaqee oo salaan laabta la isa saaro salaan. Cidda saxbbada qoray

qooray: (fal) addoon xoree. Haddaad aragro naag la addoonsanayo libso oo qooray Dh: xoree.

Sida qaansada u godan.