Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Qodax-da)

2

Mid kamid ah xubnaha yaryar oo fiiqfiiqan oo wax muda oo geedaha qaarkood ka baxa oo wax toosan iyo wax qoolaabanba leh.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dxo, m.l) Caaradda yar oo fiiqan, waxna mudda oo geedaha qaarkood bixiyaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dxo, m.l) Caaradda yar oo fiiqan, waxna mudda oo geedaha qaarkood bixiyaan.

waa la naqliyay ✓

f. n. thorn; spike

waa la naqliyay ✓

Barleria acanthoides 01, Indigofera spinosa 01

waa la naqliyay ✓

1

(Godah)) C Indigofera spinosa Forsk. Papilionaceae.

2

C Barleria acanthoides Vahl. Acanthaceae.

3

C Barleria proxima Linau. Acanthaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (n) thorn (thoon); spine (ispaayn); prickle (pir-ikal)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) tifaf irbado fiifiigan ah oo geedaha badhkood ay bixiyaan sida: gobika, galoolka, qudhaca, sarmaanta, waadhida iyo wixii la mid ah. Qodax galool ayaa i mudday: Dh: odax.

waa la naqliyay ✓

1

de: thorn; spike

2

lx: qodax

3

pd: (-da Pl: qodxo (/ha))

4

ps: n3-f

5

key: qodax

waa la naqliyay ✓

شوکه

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) tif fiiqan oo wax turqa oo ka baxa xubnaha geedaha badhkood sida: qudhaca iyo galool. Dh: qodax.

waa la naqliyay ✓

La qoday.

waa la naqliyay ✓

1

qodan¹: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) Dhul wax la qoday noqosho.

2

qodan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) 1. Dhul, meel iyo wixi lamida wax la qoday ahaansho. 2. Beer wax la falay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

qodan¹: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) Dhul wax la qoday noqosho. m.f.dh, qodmid.

2

qodan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) 1. Dhul, meel iyo wixi lamida wax la qoday ahaansho. 2. Beer wax la falay ahaansho. m.f.dh, qodnaan.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] dug (up ~ out)

2

qodan [inchoative] v. be dug (over)

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) beeran oo la falay ah. Beer godan ayaan iibsaday: Dh: falan.

2

qodan: (tilmaame) mid hoos loo dalooshay oo ciddi laga faqay. Dh: faqan, qufan.

waa la naqliyay ✓

Barleria proxima 01

waa la naqliyay ✓

1

(Adaar-biciid-ka)

2

Nagaar aan qodax lahayn oo ka baxa balliyada iyo togagga; wuxuu lee yahay, miro kuwa bunka u eg, dhirta dawadana waa ka mid.

waa la naqliyay ✓

1

(Aqab-ka)

2

Geedaha waaweyn oo qodaxda iyo abqada leh jaad ka mid ah; qurac.

waa la naqliyay ✓

1

* (Biin-ka)

2

Qodax bir ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Bisiq-a)

2

Geed geedaha waaweyn ka mid ah: qodax ma leh, kooraha fardaha, fandhaallada, koorta geela, kd., baana laga qoraa.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Booc-a) Hunguri; cune.

2

2. (Booc-da) Geed aan qodax lahayn oo caleemo balballaaran iyo miro waaweyn oo afuufan leh; wuxuu lee yahay liil jilicsan oo qurux badan oo xargo iyo dhar iyo waxyaalo kale laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Caraacar-ka)

2

Qodaxda yaryar oo cadcad oo yamaarugga iyo tiinka iyo dhirta u eg, ka baxda; (ama caraancar).

waa la naqliyay ✓

1

(Cobo-sha)

2

Geed caleemo balballaaran oo aan qodax lahayn; wuxuu kamid yahay dhirta qayacatadu ka baxdo.

waa la naqliyay ✓

1

(Deeqla-ha)

2

Geed aan qodax lahayn oo dhacaankiisu dhiigga u eg yahay.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Dhamas-ka) Geed geedaha waaweyn oo lafta adag kamid ah; alwaaxdiisa doonyo, kd., baa laga sameeyaa; wuxuu kamid yahay dhirta waddooyinka magaalooyinka lagu qurxiyo oo aan qodaxda lahayn oo hooska badan oo weligood cagaarka ah.

2

2. (Dhamas-ta) Usha dhamaska; ul madax weyn; bur.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhirindhirin-ta)

2

1. Qodax ama waxyaalo kale, si aayar ah oo farsamo badan, oogada uga soo bixin.

3

2. (ku soo dhirindhirin) si miyir iyo farsamo badan qof wax uga soo saarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaadadda-da)

2

Qodax-badeed.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaar-ka)

2

a) Waxa uu ka dhashay ama uu la magacwadaago, ka baxsan; aan u ekayn; duwane. b) Dhinac, gooni. c) (naxwe; magac guud iyo magac gaar) magac guud = nin, magaalo, bad; magac gaar: Liibaan, Xamar, Afrika. d) Hurguun ka yimaada nabar aan dhiig ka iman, siiba kan qodaxdu muddo.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Galool-ka) Geed qodax leh oo sarmaanta u eg; wuxuu lee yahay laamo toostoosan oo qalab badan laga jaro (udbo, dhigo, hangoollo, ulo, ...) mayrax laga sameeyo kebdo, xargo; asal wax lagu aslo sida shaahana loo cabbo.

2

2. (Galoo-sha) Mindhicirka qaarki.

waa la naqliyay ✓

1

(Ganboor-ka)

2

Geed qodax dheerdheer leh oo geelu hadduu daaqo ku dhinto; aad buu u kharaar yahay, oo neefka u dhinta hilibkiisa lama dhedhemin karo.

waa la naqliyay ✓

1

(Garas-ka)

2

Geed-abaareed weyn oo aan qodax lahayn; wuxuu lee yahay hoos wanaagsan iyo miro la cuno iyo qoryo wanaagsan oo alaab laga samaysto.

waa la naqliyay ✓

1

(Googgaala-ha)

2

Hadal gaaban oo sida maahmaahda xaraf ku dhisan oo laysku xiro; habkiisu waa sidaan: — Qofka wax xiraya: googgaa; — Qofka la xirayo: cadale (ama wax kale); — Qofka wax xiraya: col ku diley ciidan mood; — Qofka la xirayo: waa qodaxda.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hayn-ka) Geed-abaareed aan qodax lahayn; dalluug.

2

2. (Hayn-ta) Qof agti joogid ama oollaan; gacan ku dhigid; qabasho; qabid.

waa la naqliyay ✓

1

(Higla-da)

2

Geed dhirta waaweyn kamid ah oo aan qodax lahayn oo weligi cagaar ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Jaleela-da)

2

Geed yar oo aan qodax lahayn oo caleentiisa laysku dacarfaalo.

waa la naqliyay ✓

1

(Jiic-a)

2

Geed-abaareed aad u dheeraada oo aan qodax lahayn oo xooluhu daaqaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Qodaal-ka, Qodaa-sha)

2

Hawsha ku saabsan wax qodidda; qodis; qoditaan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Hawl ku saabsan wax qodidda iyo falidda siiba beeraha. 2. Q. ah: dhul ku habboon beerashada. 3. Daloolinta la dalooliyo dhul.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Hawl ku saabsan wax qodidda iyo falidda siiba beeraha. 2. Q. ah: dhul ku habboon beerashada. 3. Daloolinta la dalooliyo dhul.

waa la naqliyay ✓

vl. n. digging

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) excavation (ekes-ka-veey-shin); the act of digging ~ qodid. 2. farming (faar-ming)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) beer falid: dhul beerid. Dh: godis, beerid, falid.

2

qodaal-ka: (magac, lab, keli) dadka beereleyda ah Dh: beereley: godato.

waa la naqliyay ✓

1

de: digging

2

lx: qodaal

3

pd: (-ka ~ -sha)

4

ps: vn2-m/f

5

key: qodaal

waa la naqliyay ✓

1

(Goddar) N Kleinia squarrosa Cuf. Compositae.

2

N Kleinia triantha Chiov. Compositae.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Dad beeraley ah oo ku nool tabcashada beeraha.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Dad beeraley ah oo ku nool tabcashada beeraha.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] farmers, peasants

waa la naqliyay ✓

-qodatada: (n) small farmer

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magacwadareed) dadka wax beerta: beeraley

2

qodato-da: (magacwadareed) xayawaanka inta godadka faqata ee u hoyata. Qaradidu waxay ka mid tahay godarada

waa la naqliyay ✓

1

de: farmers, peasants

2

lx: qodato

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-col

5

key: qodato

waa la naqliyay ✓

1

1. Inta qodob layskula garaacay ama meel kale lagula garaacay la adkeeyey, la niibay; musmaaran; qataaran.

2

2. Tolan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-na. -nayd) 1. Wax la qodbay ahaansho. 2. Gabar bikro ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-na. -nayd) 1. Wax la qodbay ahaansho. 2. Gabar bikro ahaansho. m.f.dh, qodbanaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] sewn (together ~ up), sutured, joined

waa la naqliyay ✓

cousu.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) sidii horay loogu xidhay oon la furin ah. Joonyad qodban oo sonkor ah iga iibi. Dh: xidhan, moolgaraysan.

waa la naqliyay ✓

1

de: sewn (together ~ up), sutured, joined rw: qodob

2

lx: qodban

3

pd: (qodbanaa)

4

ps: adj-der

5

key: qodban

waa la naqliyay ✓

(fal) si qoode ah u soco. Qooday oo hadhicdhicin.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) eyda lagu yidhaahdo marka la eryayo. Dh: wid.

waa la naqliyay ✓

1

(Qorrax-da)

2

Qorraxdu waa kubbad weyn oo shidmaysa oo gaas iyo olol ah; waxay dhulkeenna ka weyn tahay malyuun jeer, kulkeeduna, meeleheeda qaarkood, waxaa lagu wadaa inuu gaari karo 20 malynun oo darajo (dhulkeenna meesha u kululi waa 60° darajo!). Qorraxdu waa xiddig weyn oo aad inooku dhow haddii xiddigaha kale loo eego; waxay inoo jirtaa 150 malyuun oo kiilomitir ku dhowaad, waa ay isku wareegtaa, 25kii maalmood iyo 9kii saacba kol. Sagaal meere oo dhulkeennu kamid yahay baa weheliya oo ku dulmeera; ~ cadceed; libdho; gabbal; qundhac; dhalco.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meeraha dhulka ku wareego oo uu ka helo kulka iyo ifkaba; cadceed; gabbal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meeraha dhulka ku wareego oo uu ka helo kulka iyo ifkaba; cadceed; gabbal.

waa la naqliyay ✓

Sun

waa la naqliyay ✓

f. n. sun

waa la naqliyay ✓

name-m sun; daylight; sun-rays. Syn: Cadceed, Gabbal

waa la naqliyay ✓

-da: (n) sun (san) ~ cadceed

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil dharaar dhasha ama quruxdiisa la moodo cadceed oo kale.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cadceedda dhulka iftiimisa oo ah xiddig weyn oo aad u kulul dhulkana u jirta 150 milyan oo km. Dh: cadceed, orrax; libdho.

waa la naqliyay ✓

Maytenus obbiadensis 10

waa la naqliyay ✓

m. n. old man [respectful.]

waa la naqliyay ✓

1

bw: oday

2

de: old man [respectful]

3

lx: oda

4

nt: Root is not used alone

5

pd: (odaga)

6

ps: n2-m

7

key: oda

waa la naqliyay ✓

1

(Qax-a)

2

Degdeg cabsi leh oo meel looga guuro, looga cararo.

waa la naqliyay ✓

1

qax¹: m.l Guuriitaan meel si degdeg ah looga cararo cabsi awgeed.

2

qax²: f.mg1 (-xay, -xday; qaxi/qixi) Cabsi awgeed meel si degdeg ah uga guurid.

waa la naqliyay ✓

1

qax¹: m.l Guuriitaan meel si degdeg ah looga cararo cabsi awgeed.

2

qax²: f.mg1 (-xay, -xday; qaxi/qixi) Cabsi awgeed meel si degdeg ah uga guurid. m.f.dh, qixid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] flight, escape, evacuation

2

qax v. evacuate (an area), run away, flee, emigrate

waa la naqliyay ✓

-ay/day/een/nay: (v) flee (filii); run away from danger; run for one's life; take to flight

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel dhibaato ka jirto baqo ama cabsi uga guur. Meesha daad baa qarqiyee ka qax.

2

qax-a: (magac, lab, keli) geeddi la guuro cabsi iyo mushkilad jirta darteed. Qax rafaad badan ayay Soomaalidu gaxday. Dh: qaxootiyid.

waa la naqliyay ✓

1

(Qod-ka)

2

Laan qallashay jabkeed; cad qori ah.

waa la naqliyay ✓

1

qod¹: m.l Wax iswato qayb ka mid ah.

2

qod²: m.l (-dad, m.l) Qori weyn oo qalalan.

3

qod³: m.dh 1. Dhinac; gees. 2. Qayb; in.

4

qod⁴: f.g1 (-day, -dday) 1. Meel duleelin. 2. Beer ka shaqeyn.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-day, -dday) 1. Meel duleelin. 2. Beer ka sha+D501qeyn. m.f.dh, qodid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. stick, log, piece of wood

2

qod v. dig (out ~ up), excavate; plow, work on a field

waa la naqliyay ✓

-ay/day: (v) dig (dhig); excavate (ekis-kaveeyt); hollow out ~ faag

waa la naqliyay ✓

1

(fal) beer jeexjeex oo beer. Roobkii wuu da'aye beerta god. Dh: fal.

2

qod: (fal) meel dalooli oo ciidda ka gur. Dh: faq.

3

qod -ka: (magac, lab, keli) laan qallashay jabkeed. Qod yar oo engegan ayaa dabku ka bilaabmay: Dh: falladh.

4

qod-ka: (magac, lab, keli) laamaha waaweyn ee geedka mid ka mid ah. Qodka fuul oo ku fadhiiso Dh: laan.

5

qod-ka: (magac, lab, keli) fad weyn oo daruur ah. Qodkii baa darrooray. Dh: rayo, fad.

waa la naqliyay ✓

1

(Qox-da)

2

Geed qararka ka baxa oo dhirta laysku daweeyo kamid ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nooc dhirta la isku daaweeyo ka mid ah oo qararka ka baxa.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] medicinal plant species

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed qararka ka baxa oo dhirta la isku daweeyo ka mid ah, dherer iyo dhumucba wuu yeeshaa, waxana laga goostaa ulo aad loo jecel yahay.

waa la naqliyay ✓

1

de: medicinal plant sp.

2

lx: qox

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f-col

5

key: qox

waa la naqliyay ✓

/kowks/ (v) sasabid (qal-qaalin).

waa la naqliyay ✓

s.f. - dabo, sayn, dib.

waa la naqliyay ✓

/howkis/ (n) been (been-been). e.g. There was not a bomb in the camp at all; it was just a hoax.

waa la naqliyay ✓

s.f. - hab, hannaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Oday-ga)

2

Nin da' weyn; nin waayeel ah; duq; Islaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yaal, m.l/dh) 1. Nin da' weyn; duq; waayeel. 2. Nin waxgarad ah ama xil qaadi kara, mas'uul; xilkas.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yaal, m.l/dh) 1. Nin da' weyn; duq; waayeel. 2. Nin waxgarad ah ama xil qaadi kara, mas'uul; xilkas.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] old man, elder; head; wise man

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) 1. old man; elder (el-dher); chief (jiif) odey, odaga, madaxa. 2. Husband (haas-bandh); father (faather) duq-a. Ex: odaygii reerka; the father of the family. 3. mister (mis-ter); used to attract attention of a man

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) nin da' weyn. Oday weyni wedkii wuu gartaa

2

oday-ga: (magac, lab, keli) nin wax garad ah; garaad fiican leh. Dh: xilkas.

waa la naqliyay ✓

1

bw: oda, odey; Opp: habar

2

de: old man, elder; head; wise man

3

lx: oday

4

pd: (-ga)

5

ps: n7-m, n2-m, n5-m

6

syn: duq, islaan

7

key: oday

waa la naqliyay ✓