qeexan — Macnaha & Turjumaada

Si wanaagsan u cad ama u muuqda; aan madmadow ku jirin.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax la qeexay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax la qeexay ahaansho. m.f.dh, qeexnaan.

waa la naqliyay ✓

Defined

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] clear, precise, thorough, analyzed, well-defined

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) si wanaagsan u macnaysanoo u muujisan. Tusaale qeexan ayuu macallinku na siiyay. Dh: cad, fasiran.

waa la naqliyay ✓

1

de: clear, precise, thorough, analyzed, well-defined

2

lx: qeexan

3

pd: (qeexnaa)

4

ps: adj-der

5

key: qeexan

waa la naqliyay ✓

Jeexniin ku yaal; la jeexay; dillaacsan; dhanbalan.

waa la naqliyay ✓

1

jeexan¹: f.mg1 (-xmay, -xantay; -xmi) Wax dillaacay noqosho.

2

jeexan²: f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax dillaacay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

jeexan¹: f.mg1 (-xmay, -xantay; -xmi) Wax dillaacay noqosho. m.f.dh, jeexmid.

2

jeexan²: f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax dillaacay ahaansho. m.f.dh, jeexnaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] torn, split, cut

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax dillaacsan.

waa la naqliyay ✓

1

de: torn, split, cut

2

lx: jeexan

3

pd: (jeexnaa)

4

ps: adj-der

5

syn: dillaacsan, dhanbalan

6

key: jeexan

waa la naqliyay ✓

Lantana viburnoides 10, Leucas sp = Gillett et al 22217, 22488 40, Lippia carviodora 10, Ocimum basilicum 10, 0. prob. spicatum 01

waa la naqliyay ✓

1

(Bayaan-ka)

2

Muuqaal si wanaagsan u muuqda ama u cad ama u qeexan.

waa la naqliyay ✓

1

(Hamham-ta)

2

Codad ama shanqar hugun oo kale ah oo aan si qeexan loo maqla hayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Qeexid-da)

2

Wax qeexan ka dhigid; caddayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Qeexnaansha-ha)

2

Wax qeexan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

(war, hadal, sheeko, ...) runteedii qeexan tahay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-amo, m.dh) (xisaab) Urur qaanuunno ah oo hagaag u qeexan, loona adeegsado furfirista mas'alad iyada oo la qaadayo tallaabooyin tiradoodu koobantahay.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. B. ah: muuqaal si wanaagsan u muuqda ama u qeexan. 2. War qeexan oo aan macnihiisa shaki ku jirin; qaraar; baaq.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. F. ah: qof hadalka si fiican u jeedin yaqaan. 2. Hadal bayaan ah oo si qeexan loo yiri.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) (tegno.) Aalad ku shaqeysa elektroonik si gaar ahna u qabata xogta lagu kaydiyo, marka loo baahdana si qeexan uga jawaabta.

waa la naqliyay ✓

1

tifaftir¹: m.l la-mid: tifaftirid.

2

tifaftir²: f.g1 (-ray, -rtay) War iyo wixi lamida si bayaan ah oo qeexan u sheegid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Cid ku digasho. 2. Arrin si qeexan uga hadlid.

waa la naqliyay ✓

1

wargur¹: m.l Hab raacatada Soomaaliyeed ku dhaqanto kolka ay garramayso ama wada xaajoonaysa. Qof codkar ah ayaa hadba qofka hadlaya warkiisa qabta oo kor u qaada oo dadka wada maqalsiiya, isagoo qeexan oo quruxsan u sheegaya. la-mid: wargurid.

2

wargur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Cid hadlaysa si loo maqashiiyo ama loo ogeysiiyo in lala socdo warkiisa wuxuu yiraahdaba ka daba dhihid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-amo, m.dh) (xisaab) Urur qaanuunno ah oo hagaag u qeexan, loona adeegsado furfirista mas'alad iyada oo la qaadayo tallaabooyin tiradoodu koobantahay.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. B. ah: muuqaal si wanaagsan u muuqda ama u qeexan. 2. War qeexan oo aan macnihiisa shaki ku jirin; qaraar; baaq.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. F. ah: qof hadalka si fiican u jeedin yaqaan. 2. Hadal bayaan ah oo si qeexan loo yiri.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) (tegno.) Aalad ku shaqeysa elektroonik si gaar ahna u qabata xogta lagu kaydiyo, marka loo baahdana si qeexan uga jawaabta.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ray, -rtay) War iyo wixi lamida si bayaan ah oo qeexan u sheegid. m.f.dh, tifaftirid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Cid ku digasho. 2. Arrin si qeexan uga hadlid. m.f.dh, tiiqtiiqsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Qeexnaan-ta)

2

Wax qeexan ahaan; caddaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qeexan. la-mid: qeexnaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] clearness, thoroughness, state of being well-defined

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qeexan ahaan. Qaacidada cilmiga ah qeexnaanta ayaa lagu fahmaa. Dh: caddaan.

waa la naqliyay ✓

1

a: qeexnaansho (/ha) [vn6-m-st]

2

de: clearness, thoroughness, state of being well-defined

3

lx: qeexnaan

4

pd: (-ta)

5

ps: n1-f-abs

6

key: qeexnaan

waa la naqliyay ✓

1

beexaan¹: m.l 1. Dhammaad; idlaad. 2. Kibir.

2

beexaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. Wax dhammaansho. 2. Qof kibrid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax yaryarayn oo beexaamin.

2

beexaan -ka: (magac, lab, keli) yaryarayn oo horay u dhammaansho la'aan. Dh: beekhaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Harag ari oo loogu talaggalay in jil laga jeexo.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) harag adhi oo loogu talaggalay in jil laga jeexo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) socod meel dheer gaadhid. Dh: dheerayn, siibasho.

waa la naqliyay ✓

La leexshey; weecsan,

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dhinac u weecsan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax dhinac u weecsan ahaansho. m.f.dh, leexsanaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] turned towards oneself; diverted; inclined, leaning

waa la naqliyay ✓

-aa: (adj) curved (keervid), turned (teenidh)-, diverted (di-veertidh)-, deviatory ~ weecsan

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax dhinac u baydhsan; wax jidkiisii ka weecsan ama la leexshey. Tuulo dariiqa ka leexsan ayaan marti ugu hoyday. Dh: baydhsan.

waa la naqliyay ✓

1

de: turned towards oneself; diverted; inclined, leaning {C & S}

2

lx: leexsan

3

pd: (leexsanaa)

4

ps: adj-der

5

key: leexsan

waa la naqliyay ✓

1

(Reexaan-ta)

2

Nagaar la beero oo udgoon; (ama riixaan).

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: riixaan.

waa la naqliyay ✓

f. n. aromatic herb species

waa la naqliyay ✓

Lippia carviodora 10

waa la naqliyay ✓

1

(Rihan) All. Som. Ocimum basilicum L. Labiatae.

2

S Ocimum canum Sims. Labiatae.

3

C Ocimum spicatum Defl. Labiatae.

4

N Ocimum tomentosum Oliv. Labiatae.

5

C Lantana viburnoides (Forsk) Vahl. Verbenaceae.

6

C Lippia carviodora Meikle. Verbenaceae.

7

S Lippia dauensis (Chiov) Chiov. Verbenaceae.

8

S Becium obovatum (E.Mey) N.E.Br. Labiatae.

9

May Endostemon ctenoneurus R. Harley. Labiatae.

10

May Endostemon tenuiflorus (Benth) Ashby. Labiatae.

11

C Leucas minimifolia Chiov. Labiatae.

12

C Sphaeranthus ukambensis Vatke & Hoofm. Compositae.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) aromatic plant

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) nagaadh la beero oo udgoon. Reexaan udgoon iyo ramaas baad u eegtahay.

waa la naqliyay ✓

1

a: riixaan

2

de: aromatic herb sp.

3

lx: reexaan

4

pd: (-ta)

5

ps: n2-f

6

key: reexaan

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Dab iyo wixi lamida wax damay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] extinguished, spent, turned off (of fire ~ light)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof seexday ah; mid gam'ay.

waa la naqliyay ✓

1

de: extinguished, spent, turned off (of fire ~ light)

2

initial: s

3

lx: seexsan

4

pd: (seexsanaa)

5

ps: adj-der

6

key: seexsan

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-xay, -xday) Wax si wanaagsan u sharxid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-xay, -xday) Wax si wanaagsan u sharxid. m.f.dh, qeexid.

waa la naqliyay ✓

v. analyze, explain, make clear, define; do throughly

waa la naqliyay ✓

-ay I day: (v) define (dhi-faayn); describe (dis-karaayb); explain (ekis-paleyn); clarify (ka-laara-faay); formulate (foormu-leeyt)

waa la naqliyay ✓

(fal) macnee oo aad u caddee; si wanaagsan oo cad u muuji. Ardayda masalada si fiican ugu qeex. Dh: tafsiiri.

waa la naqliyay ✓

1

de: analyze, explain, make clear, define; do throughly

2

lx: qeex

3

pd: (qeexay)

4

ps: v1=

5

key: qeex

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) garsoorka ku gadoobfalid; xaqa ula kac uga baydhid.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax cid na dhib u ah cid kale na xannaanayn u ah samee. Ma idahaynu eexaynaa oo bannaanka ayaan degnaa mise riyahaynu eexaynaa oo buurta ayay nu u guurnaa. Dh: xannaani, eexi, naasnuuji, xig, gacanbidixeedi.

waa la naqliyay ✓

1

(Eexin-ta)

2

Samafal gaar ah (qof u) falid; u turid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg eexi. la-mid: eexis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) tudhaal gaar ah qof ama cid u samayn. Dh: tudhid.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaxan-ka)

2

Dhuxul shidan ama shidmaysa oo aan olol lahayn, oo la kulaalo.

waa la naqliyay ✓

1

qaxan¹: m.l 1. Q. ah: dhuxul shidan oo aan dambas dusha ka fuulin. 2. la-mid: qaxmid.

2

qaxan²: f.mg1 (-xmay, -xantay; -xmi) Dhuxul, wax shidmay noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xmay, -xantay; -xmi) Dhuxul, wax shidmay noqosho. m.f.dh, qaxmid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] glowing charcoal

2

qaxan [inchoative] v. be ignited, be glowing (charcoal); get burned

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) mid la qaxiyay oo dalandool ku jira.

2

qaxan -ka: (magac, lab, keli) dhuxul shidan oon olol lahayn oo la kulaalo. Qaxanka foox ku rid. Dh: dhamac.

waa la naqliyay ✓

La beegay; la miisay.

waa la naqliyay ✓

1

beegan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) 1. Wax la beegay noqosho. 2. Ku b.: wax, wax kale ku toosan noqosho.

2

beegan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax la beegay ahaansho. 2. Wax la buuxshay ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax kale lagu aaddiyey ahaansho. 4. Ku b.: waqti, waqti ku aadan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

beegan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) 1. Wax la beegay noqosho. 2. Ku b.: wax, wax kale ku toosan noqosho. m.f.dh, beegmid.

2

beegan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) 1. Wax la beegay ahaansho. 2. Wax la buuxshay ahaansho. 3. Ku b.: wax, wax kale lagu aaddiyey ahaansho. 4. Ku b.: waqti, waqti ku aadan ahaansho. m.f.dh, beegnaan.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] measured; deserving

2

beegan [inchoative] v. coincide, be expected, fall (on a certain day); be due

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) ahaanshaha wax miisan oo cabbiran. Dh: qiyaasan.

2

beegan: (tilmaame) meel lala eegtay oo shiishka aan lala gefin.

waa la naqliyay ✓

La beeray, la falay oo wax lagu abuuray; tallaalan.

waa la naqliyay ✓

1

beeran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Miro geedo iyo wixi lamida wax baxay noqosho. 2. Ku b.: qof, dareen gaar ah ku abuurmid.

2

beeran²: f.mg4 (-rnaa, rnayd) Miro, geedo iyo wixi lamida wax dhul lagu beeray ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

beeran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) 1. Miro geedo iyo wixi lamida wax baxay noqosho. 2. Ku b.: qof, dareen gaar ah ku abuurmid. m.f.dh, beermid.

2

beeran²: f.mg4 (-rnaa, rnayd) Miro, geedo iyo wixi lamida wax dhul lagu beeray ahaansho. m.f.dh, beernaan.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] farmed, planted, cultivated

2

beeran [inchoative] v. get planted

3

beeran [inchoative] v. be conceived (of a child)

waa la naqliyay ✓

-beernaa / beernayd: (adj) farmed (faarmidh); planted, cultivated

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax beeran ama meel beer ku taal. Dhulka beeran baal ka mara.

2

beeran: (tilmaame) ku samaysan, ku abuuran.

waa la naqliyay ✓

vl. pron., neg. she / they ... not

waa la naqliyay ✓

1

a: baaney

2

de: she / they ... not + [FOCUS] = baa + ay + aan

3

lx: beeyan

4

ps: focus + vpro + neg

5

key: beeyan

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) la-mid: caydan.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) baahi weyn wax u qaba; caydan.

waa la naqliyay ✓

1

(Deexad-ka)

2

Deexasho

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: deexasho.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. talkativeness

2

deexad [feminine] n. valley

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhul xeebeed bannaan oo badda u dhow. Dh: deex.

waa la naqliyay ✓

m.dh eeg eexee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax cid xannaanaynteed ah, cid kalena lurkeed ku jiro yeelid; kan kula mudan ahmiyad siin. Eexaynta ubadkaa sidkaha loo ajalayaaye. Dh: xannaanin, naasnuujin, gacanbidixeedin, eexin.

waa la naqliyay ✓

La feeray.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax la feeray ahaansho.

waa la naqliyay ✓