qayrabaxa

-a: (magac, lab, keli) dad inay dagaallamaan isu soo raacay.

qeyrabax -a: (magac, lab, keli) kala guurka shinnida yar yar iyo tii hore.

(fal) dad saar oo dagaal u bixi adoon midna ka tegayn. Dhallinyarada dagaalka u qarabixi.

qayrabixi: (fal) kala rar oo shinnida yar yar iyo ta hore kala kexee. Kolkay badato shinnida kala qayrabixi.

-ta: (magac, dhedig, keli) dad saarid oo dagaal u kaxayn. Nin geesiga ahi qayrabixinta dadka wuu yaqaan.

qayrabixin-ta: (magac, dhedig, keli) kala kaxayn oo shinnida yar yar maamul iyo amiir gaar ah u samayn oo dhan u saarid. Qayrabixintu waa hab shinnidu ku camalfasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhan u bixid.

m.l Orgi yar oo markaa billaabay riyo kudidda.

-ka: (magac, lab, keli) eeg qaydhab.

Displacement

-ay -tay: (v) displace / (dis plays); move or shift from the usual place or position

(fal) baradaadii, ka farabax.

barabax-a: (magac, lab, keli) ka tegista baradii aad degganayd oo dhibaato kaa soo saartay. Dh: qax, barakac. Li: degganaan.

-a: (magac, lab, keli) cid aan maaro loo hayn oo xeerka iyo sharciga ka baxsan.

farabax-a: (magac, lab, keli) xoolabeelid. Farabax baa ku dhacay dadkii lo'da lahaa. Dh: caydhaw kacid. Li: cayniqabad.

(ereycodeed) lagu tusmeeyo shangadha wad soo dumay oo iska daba dhacaya. Qalwadi baa duntoo qababax tidhi.

(Qayraan-ka)

Dhar harag laga sameeyey; dhuu.

qayraan¹: m.l (-ammo/-nno, m.dh) Dhar harag la jilciyey ka samaysan oo waayihii hore la qaadan jirey.

qayraan²: m.dh Riddo si xoog leh meel loogu tuuro.

Common N. clothing made of skin ~ leather

magac loo bixiyo sac aad loo jecel yahay.

-ka: (magac, lab, keli) maro harag idaad ka samaysn; dhar harag laga sameeyey Qayraan ayaa la xidhan jiray Dh: dhuu.

de: clothing made of skin ~ leather (used by nomads)

lx: qayraan

pd: (-ka)

ps: n2(c)-m

syn: dhuu

key: qayraan

m.dh 1. Qalab bir, caag iyo wixi lamida ka samaysan oo inta ogsijiin, gaas iyo wixi lamida lagu shubo sigaarka lagu shito, walaacad. 2. Weynaanta cod. 3. Xajmiga iyo weynaanta qof leeyahay.

m.dh 1. Qalab bir, caag iyo wixi lamida ka samaysan oo inta ogsijiin, gaas iyo wixi lamida lagu shubo sigaarka lagu shito, walaacad. 2. Weynaanta cod. 3. Xajmiga iyo weynaanta qof leeyahay.

f. n. melodious ~ mellifluous voice

-da: (magac, dhedig, keli) qalab bir, caag iyo wixii la mid ah ka samaysan oo inta ogsijiin. gaas iyo wax la mid ah lagu shubo oo sigaarka lagu shito. Dh: wallaacad, birikee, qarraacad.

qaraaxad-da: (magac, dhedig, keli) codweynaan.

qaraaxad -da: (magac, dhedig, keli) xajmiga iyo weynaanta qof leeyahay.

qaraaxad -da: (magac, dhedig, keli) hadal dheeldheel ah oo cid dhib tirsanaysa dhegta loogu rido. Dh: dhegahadal, dheeldheel.

de: melodious ~ mellifluous voice

lx: qaraaxad

pd: (-da)

ps: n-f

key: qaraaxad

m.dh Barashada la sii barto cashar qur'aan oo aan weli la gaarin.

m.dh Barashada la sii barto cashar qur'aan oo aan weli la gaarin.

f.g2 (-iyay, -isay) Riddo si xoog leh meel ugu shalwin.

(Qeyrabbax-a)

1. Kalagguurka shinnida.

2. Dad dagaal u soo wada baxa.

m.l 1. Dad dagaal in ay u baxaan diyaar u ah. 2. Shinnida marka ay guureyso.

m. n., [compound] swarm of bees; war party

de: swarm of bees; [ext.] war party

lx: qeyrabbax

pd: (-a)

ps: n-m-cmp

key: qeyrabbax

(fal) dad saar oo dagaal u bixi adoon midna ka tegayn.

qeyrabixi: (fal) kala rar oo shinnida yar yariyo hore kala kexee.

m.l la-mid: qarabbaxsasho.

m.l Qaruhu marka uusan biseyl gaarin dubayana ka tago; lafaweyne. la-mid: baybayle.

-ka: (magac, lab, keli) xaggiisa u cararid oo dagaal ula tegid. Dh: farabaxsi, farabaxsasho.

f.mg4 (-xnaa, -xnayd) la-mid: masaamaxan.

(tilmaame) saamaxan oo dembi uu galay laga dhaafay ah. Waad masaabaxan tahay Dh: cafisan, saamaxan, musaamaxan.

(Qaarxabaal-ka)

Geed sida qaraha u faalala oo korna ku yeesha miro waaweyn oo kuwa bocorta le'le'eg hoosna buruq aad iyo aad u weyn oo la qoto oo geela iyo xoolaha kaleba loo jarjaro oo laga waraabsho.

qaarxabaal¹: m.l 1. (botani) Geed sida qaraha u faalala oo kor ku yeesha miro waaweyn kuwa bocorta la eg, hoosna ku leh buruq weyn oo inta la jarjaro xoolaha lagu oon baxsho. 2. (daawo) Xabaalidda qof lafo xanuun qaba qaarka dambe carro kulul loogu duugo si loogu daweeyo.

qaarxabaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) Qof lafo xanuun qaba qaarka dambe carro kukul loogu duugo si loogu daweeyo, xabaalid.

m.l 1. (botani) Geed sida qaraha u faalala oo kor ku yeesha miro waaweyn kuwa bocorta la eg, hoosna ku leh buruq weyn oo inta la jarjaro xoolaha lagu oon baxsho. 2. (daaw.) Xabaalidda qof lafo xanuun qaba qaarka dambe carro kulul loogu duugo si loogu daweeyo.

m. n., [collective] plant species

(fal) qof xanuun qaba sida lafagaraaca qaybta hoose ee jidhka aas.

qaarxabaal -ka: (magac, lab, keli) geed sida xabxabka ama qaraha u baxa oo xagga sare ku yeesha midho waaweyn oo kuwa bocorta le'eg hoostana buruq weyn ku yeesha.

de: plant sp.

lx: qaarxabaal

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: qaarxabaal

m.l la-mid: qarabbaxsasho.

f.g3 (-saday, -satay) Cashar qur'aan oo aan weli la gaarin sii barasho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax la qayraamiyey ahaansho.

m.dh Qayrab ahaansho.

m.l la-mid: qanjirbarar.

(Aarbax-a)

Eedbax.

aarbax¹: m.l la-mid: aarbixid.

aarbax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) 1. Ka aa.: qof eed loo haystay iska daaficid. 2. Ka aa.: qof ka aargudasho.

aarbax: v., [compound] take revenge

aarbax: vl. n. vengeance; vindication

(fal) eed iyo arrin laguu haystay ka garbax. Ka aarbaxa eedda, kolkuu arrin joogo. Dh: eedbax.

aarbax -a: (magac, lab, keli) arrin hore la iskugu haystay ka garrankiisa. Mar haddii talo laguu qabsado, aarbax uun baa kuu bannaan.

(Arbaca-da)

Maalinta afraad oo toddobaadka; maalinta Talaadada iyo Khamiista u dhexaysa.

f. n. Wednesday (fifth day of the Somali week)

-da: (n) Wednesday (wenizdheey)

bw: Arabic

cf: maalin

de: Wednesday (fifth day of the Somali week)

lx: Arbaca

pd: (-da)

ps: n0-f-time, n6-f

key: Arbaca

-ga: (magac, lab, keli) xilliga reerihii duurka jiray ama xerta ahaa, la soo kor dejiyo beertii oo la goostay, si xoolaha balka loo siiyo, iyaga oo xerooyinkooda ku jira. Dh: baldaaq.

barbax¹: m.l 1. Xilli kulul oo biyo iyo baadba ciriiri yihiin. 2. Wax looga baxo dhibaatada xilli kulul sida baad, raashin, biyo. 3. la-mid: barbixid.

barbax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) 1. Ku b.: xilli kulul oo biyo iyo baadba ciriiri yihiin meel ku sugnaan. 2. Ka b.: dhibaato xilli kulul ka samatabixid (nafley).

barbax¹: m.l 1. Xilli kulul oo biyo iyo baadba ciriiri yihiin. 2. Wax looga baxo dhibaatada xilli kulul sida baad, raashin, biyo. 3. la-mid: barbixid.

barbax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) 1. Ku b.: xilli kulul oo biyo iyo baadba ciriiri yihiin meel ku sugnaan. 2. Ka b.: dhibaato xilli kulul ka samatabixid (nafley). m.f.dh, barbixid.

v., [compound] subsist during hard times; hibernate

-a: (magac, lab, keli) eeg barakac.

de: subsist during hard times; hibernate

lx: barbax

pd: (barbaxay / barbaxday)

ps: v1=cmp

key: barbax

daabax¹: m.l 1. D. ah: neef xoolo ah oo qalliin ku habboon. 2. D. ah: hilib aan tamooti ahayn. 3. la-mid: daabaxid. la-mid: dabaax¹, dabax¹, dibaax, dubaax.

daabax²: f.g1 (-xay, -xday) Neef xoolo ah gawricid. la-mid: dabaax², dabax².

-a: (magac, lab, keli) xoolo qalliin loogu talagalay oo huteellada lagu shaaruqo. Daabax baan qali lahaa haddaan muuni horaba tooso. Dh: ammaami.

name-f moon. Syn: Dayax

-ay I tay: (v) [with preposition ka] accept mediation (miidiyey-shin); intervention (inter-viin); or arbitration (aarbi-tareey-sheri) ~ ka garbax

(fal) «ka ~ si fiican gartaada u sheego; si fiican u dacwi. Iga garbax oo gardarrada iga dhaaf.

garbax -a: (magac, lab, keli) gar la isku haysto ka bixid; dacwad ka hadhis.

(Mayrax-da)

Dhirta daboolkeeda kore oo u dhexeeya qolofta kore iyo geedka laftiisa adag; mullaax.

m.dh (-xo, m.l) Isku jirka jillawda iyo mullaaxda. la-mid: maydhax¹.

m.dh (-xo, m.l) Isku jirka jillawda iyo mullaaxda. la-mid: maydhax.

f. n. tree-bark fiber used for making rope

-da: (n) the inner membrane of tree bark

-da: (magac, dhedig, keli) jillaw jilicsan oo u dhaxaysa diirka iyo lafta laamaha geedaha oo inta la calaliyo ama la tumo xadhko iyo dufka kebdaha laga sameeyo. Hablihii mayrax bay soo diiranayaan.

cf: liil

de: tree-bark fiber used for making rope

lx: mayrax

pd: (-da)

ps: n1-f

key: mayrax

qaaban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay; -bmi) 1. Wax qaab loo yeelay noqosho. 2. Wax fadhi badan ku curqay noqosho. la-mid: qaabi (1).

qaaban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax qaab loo yeelay ahaansho.

inch. v. be arranged ~ in order

(tilmaame) wax qaab loo yeelay noqosho.

qaaban: (tilmaame) wax fadhi badan ku curqay noqosho.

qaaban: (tilmaame) caano, kuwo beryey iyo lis cusub oo la isku daray ah; fadhax laba caano oo kala shin duwan. Caano qaaban, dhanaan bay qarka u saaran yihiin. Dh: isku dar.

de: be arranged ~ in order

lx: qaaban

pd: (qaabmay)

ps: v1=inch

key: qaaban

(fal) caanaha qaab ka dhig. Qaabay caanaha martaa joogtee.

qaabay: (fal) hannaan iyo hab lagu garto u yeel. Hawshu horta sida ay kuugu muuqato u qaabay annana waan kula saxaynaa. Dh: nidaami, habee, suuree, qaabee.

qaraab¹: m.l.u 1. Miro, xabag iyo wixi lamida oo duurka ka baxa oo la cuno. 2. Hunguri, lacag iyo wixi lamida aan la shaqeysan oo meelo laga soo shaxaado.

qaraab²: f.mg1 (-bay, -btay) Soo q.: 1. Miro, xabag iyo wixi lamida duur ka doonid. 2. hunguri, lacag iyo wixi lamida la shaqaysan meelo ka shaxaadid.

qaraab¹: m.l.u 1. Miro, xabag iyo wixi lamida, oo duurka ka baxa oo la cuno. 2. Hunguri, lacag iyo wixi lamida aan la shaqeysan oo meelo laga soo shaxaado.

qaraab²: f.mg1 (-bay, -btay) Soo q.: 1. Miro, xabag iyo wixi lamida duur ka doonid. 2. hunguri, lacag iyo wixi lamida la shaqaysan meelo ka shaxaadid. m.f.dh, qaraabid.

n. crop left behind (after harvest), fruit (left on the ground)

qaraab v. forage, go looking for something, search

qaraab v. malfunction; be spoiled

-ka: (magac, lab, keli) eeg qadhaab.

-ka: (magac, lab, keli) eeg qaaqaayir.

(Qaraar-ka)

Guddoon; go'aan.

qaraar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Dhadhan aan macaanayn. 2. Go'aan. 3. Maseyrka laga maseyro cid waxay haysato. la-mid: xaraar.

qaraar²: m.l (-rro, m.dh) (taar.) Go'aan rasmi ah, ee ka soo baxa boqor, boqorad ama madax kale.

qaraar³: f.mg1 (-ray, -rtay) Cid wax ay haysato ka masayrid.

qaraar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Dhadhan aan macaanayn. 2. Go'aan. 3. Maseyrka laga maseyro cid waxay haysato. la-mid: xaraar.

qaraar²: m.l (-rro, m.dh) (taar.) Go'aan rasmi ah, ee ka soo baxa boqor, boqorad ama madax kale. m.f.dh, qaraarid.

qaraar³: f.mg1 (-ray, -rtay) Cid wax ay haysato ka masayrid. m.f.dh, qaraarid.

[adjective] bitter (taste)

qaraar m. n. decision, resolution

-ka: (n) bitter (bit'ar); unpleasant taste; sour (saa-war) taste ~ qadhaadh, kharaar

qaraar -ka: (n) 1. resolution (reza-lu-shin); decision (di-zi-shin). 2. decree (dik-rii); order (oor-dher) ~ qadhaadh; go'aan

-ka: (magac, lab, keli) go'aan cidi goosato. Arrintaa qaraar baa laga soo saaray Dh: guddoon, go'aan.

qaraar -ka: (magac, lab, keli) diidmo iyo niyad jab.

قَرَارٍ مُرٌ

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qadhabi.

m.l la-mid: qarbed.

-ka: (magac, lab, keli) harag adhiga laga saaro oo inta si dhululubo loo saaro weel biyaha lagu shubto laga dhigo. Qarbad biyo ah soo dhaami. Dh: qarbid. Wa: qarid, qarbiddo, qarbid.

qarbad -ka: (magac, lab, keli) caag yar oo nus litir illaa laba litir qaada oo dhiigga lagu dhuro oo lagu kaydiyo. Gabadhii umushay qarbad dhiig ah ayaa lagu shubay. Dh: qarbid.

magac loo bixiyo wiil oohin badnaa kolkii uu dhashay.

nickname-m brave, clever

magac loo bixiyo wiil dhashay iyada oo geeddi iyo hayaan lagu jiro.

(fal) meel ka guur oo geeddi dheer gal. Xaggaa iyo guban u qayaad. Dh: hayaan, guur.

qayaad -ka: (magac, lab, keli) hayaan meel inta laga guuro meel dheer loo guuro oo habeenno la sii dhaxo. Dh: dalandool, hayaan.

(ereydhawaaq) eyda lagu yidhaahdo marka la eryayo. Dh: wid.

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Nafley nafbixid.

f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Nafley nafbixid. m.f.dh, qurbixid.