qayladdir

-ka: (magac, lab, keli) magac magacyada Eebbe ka mid ah. Ilaahii Qaaddir ahaa ha u qaboojiyo iilka!

-ka: (magac, lab, keli) eeg qareen.

qayladdoon¹: m.l.kh Q. ah: cid meel dhiillo ka dhacday meel kale uga doona gargaar.

qayladdoon²: f.mg1 (-nay, -ntay) Meel dhiillo ka dhacday meel kale gargaar uga doonid.

-ka: (magac, lab, keli) cid meel chille ka dhacday meel kale uga doona gargaar

m.l Q. ah: qof ama ka badan oo diyaar u ah dhiillo laga filayo wax ka qabashadeeda.

-ka: (magac, lab, keli) qof ama ka badan oo diyaar u ah dhiillo laga filayo wax ka gabashadeeda.

(Qaaddi-ga)

Qaalli; garsoore.

m.l la-mid: qaalli.

m. n. judge

-ga: (n) judge (jaaf); justice (jas-tis); magistrate (maajis-tareeyf) ~ xaakim, qaalli

-ga: (magac, lab, keli) qof garsoore maxkamadeed ah oo dacwooyin dad u dhexeeya maareeya oo khilaafyada kala furdaamiya. Qaaddiga maxkamadda sare ayaa dacwaddii loo wareejey. Dh: qaalli, garyaqaan, xaakin.

qaaddi-ga: (magac, lab, keli) qof maxkamad fadhiya si ciddii is guursanaysa uu iskugu meheriyo dacwadaha qoyska na u maareeyo. Dh: qaalli, qaadi.

a: qaalli

bw: Arabic

de: judge

lx: qaaddi

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: qaaddi

قاض

m.l Orgi waalay ah.

-ka: (magac, lab, keli) orgi waalay ah.

m.l/dh (-riin, m.dh) Bil soon nin aan soonayn.

-ka: (magac, lab, keli) qofka aan soomanayn oo bisha soon dharaarteeda wax cuna. Faaddir lama noqdo haddaad cudurdaar haysan. Dh: soonlaawe.

(fal) rar oo meel dheer u hayaami. Dh: dalandooli, hayaami.

-ga: (magac, lab, keli) qof dariiqada qaaddiriyada haysta.

m.dh Caajis, daal iyo hurdo la'aan ka yimaada cunidda qaadka.

m.dh Caajis, daal iyo hurdo la'aan ka yimaada cunidda qaadka.

f. n., [compound] insomnia and fatigue caused by chewing khat

-qaaddirada: (n) hangover (hang-over); especially the hangover following the heavy use of Khat

-da: (magac, dhedig, keli) lulo ka dhalata habeen ama in ka badan oo isku xigta oon la seexan. Nimay qaadiro hayso saan qallalani waa u furaash.

de: insomnia and fatigue caused by chewing khat

lx: qaaddiro

pd: (/da)

ps: n-f-cmp

key: qaaddiro

(Qalaadid-da)

Ci qalaad ah ciyid.

m.f.dh eeg qąlaad².

-da: (magac, dhedig, keli) sawaxan iyo ci ku baryid. Qalaadiddii orgiga ayaan ka seexan weynay. Dh: qaylyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) sida orgida u ciyid. Qalaadinta iska daa orgi ma tihide. Dh: ciyid.

-da: (magac, dhedig, keli) xuurto ku qabasho. Ilmaha qalladidda ka daa oo nakhaska ha ku dhejin. Dh: xuurtayn.

-da: (magac, dhedig, keli) geeddi dheer guurid. Socdaal qayaadid ah ayaan Yugaandha ku tegney. Dh: hayaamid, guurid, qayaadis.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qayaadid.

-ka: (magac, lab, keli) daranyada ka dhabid.

qaylaroor¹: m.l la-mid: qaylaggeys.

qaylaroor²: f.mg1 (-ray, -rtay) la-mid: qaylaggee.

(Gabaaddiir-ta)

Aan waxba ool; cidla'; gabaahiir.

m.dh.kh 1. Meel dhibaato saameysay oo aan dad iyo duunyo ku noolayn. 2. Dhibaato weyn. la-mid: gabaahiir, gaabahiiro.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel aan waxba oollin oo cidla' ah. Dh: gabaahiir.

(Qayladhaan-ta)

1. Qaylo kolkay yeerto, qalabka la boobo oo dagaal laysu diyaarsho; Waawarey! Qaatoy!

2. Qaylo kasta ama dhawaaq kasta oo ka diga dareen ama shil ama cabsi ama dhib kale.

m.dh Dhawaaq kaalmo dalab ah oo cid loo jeediyo ama loogu digo. la-mid: cilladhaan, qayladhaamo.

m.dh Dhawaaq kaalmo dalab ah oo cid loo jeediyo ama loogu digo. la-mid: cilladhaan, qayladhaamo.

m. n., [compound] call to arms; alarm, alert; scream, shout

-ta: (n) warning sound war cry; battle cry; danger signal; SOS [save our ship]

-ta: (magac, dhedig, keli) codsi ama farriin qurmad raadin ah. Marka dab meel ka ka gurmadka degdegga ah ayaa qayladhaan loo diraa. Dh: gurmad.

de: call to arms; alarm, alert; scream, shout

lx: qayladhaan

pd: (-ta)

ps: n2-m-cmp

key: qayladhaan

(Qeydaddaar-ka)

Qofka qeydada bartay ama dhab u yaqaan; garyaqaan.

m.l (-rro, m.dh) Qof qaynuunka aqoon u leh.

m. n., [compound] wise-man, local magistrate, just judge, jurist

cf: qeydo

de: wise-man, local magistrate, just judge, jurist

lx: qeydaddaar

pd: (-ka)

ps: n-m-cmp

key: qeydaddaar

(Qayladhaamin-ta)

Qayladhaan ku dhufasho.

m.f.dh eeg qayladhaami. la-mid: cilladhaamin, cilladhaamis, qayladhaamis.

m.l la-mid: qayladhaamin.

m.f.dh eeg aaddi. la-mid: aadin, aadsiin.

Mapping

-ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) qof amat wax, mid kale oo u dhigma ku toosin.

aaddin -ta: (magac, dhedig, keli) (isku ~) wax kala daadsan isku habayn.

-ta: (n) cramp (karaapf, muscular pain ~ eyddin, oof

-ga: (magac, lab, keli) qof ama neef magaalo joog ah. Riyahani waa baladi.

(Bayddi-da)

Hanti iyo barwaaqo badan; dhereg iyo ladnaan.

m.dh Barwaaqo badan.

m.dh Barwaaqo badan.

f. n., [abstract] wealth, prosperity

de: wealth, prosperity

lx: bayddi

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

syn: barwaaqo, bashbash, hanti

key: bayddi

m.l (-iyo, m.dh) 1. Nooc mallayga yaryar ka mid ah oo koox-koox isu raaca. 2. Ilmo. 3. Wax yaryar oo aan qayme lahayn. (baayoloji) Nudo geed oo ka kooban unugyo si firfircoon u qaybsamaya oo soo saara unugyo; unugyadaas oo u meesiyooba nudaha cusub ee geedka.

-ga: (magac, lab, keli) kalluun yaryar oo kooxkoox isu raacraaca.

m.l (-riin, m.dh) la-mid: faaddir.

-ka: (magac, lab, keli) qof aan soon xidhan ama afuray; qof aan soon u xidhnayn.

m.l (-rro, m.dh) la-mid: kaadar.

/laadhar/ (n) jaranjaro. sallaan.

Jaranjaro

n., sallaan, -ki.

-ka: (magac, lab, keli) wax aan adkayn: fudayad.

maaddi¹: m.l.kh M. ah: qof lacagta, xoolaha aad u jecel oo dantiisa wax kasta ka hormariya.

maaddi²: m.l.kh (fiisikis) M. ah: tibix la cabbiri karo ama qiimaheeda xisaabeed la soo saari karo.

maaddi¹: m.l.kh M. ah: qof lacagta, xoolaha aad u jecel oo dantiisa wax kasta ka hormariya.

maaddi²: m.l.kh (fiisikis) M. ah: tibix la cabbiri karo ama qiimaheeda xisaabeed la soo saari karo.

m. n. materialist

-ah: (adj) 1. objective (ob jek tiv) 2. —maaddi -ga: (n) material object; materialism (matiiriyaalisim); materiality (matiir-yaalati) ~ maaddiyad, wax la taaban karo

-ga: (magac, lab, keli) qof hammigiisa ugu wayni yahay danaysad oo marwalba ku xisaabtama waxa dheef la taaban karayo ee uu helayo oon beni'aadannnimo iyo naxariis aan cid wax ugu tarin. Macallinku inuu maaddi noqdo ma aha.

bw: Arabic

de: materialist

lx: maaddi

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: maaddi

(Mayddi-ga)

Xabag udgoon oo yagcartu dhasho.

mayddi¹: m.l/dh (botani) Geed-quwaax dhererkiisu meel dhexaad yahay, qodax lahayn, caleen yaryar iyo laamo jilicsan leh,oo ka baxa buuraha dhaadheer iyo dhadhaabah korkooda, oo dhale xabag udgoon oo la shito.

mayddi²: m.dh Nooc ka mid ah faleenka oo ah geedka ugu heer sarreeya.

mayddi¹: m.l/dh (botani) Geed-quwaax dhererkiisu meel dhexaad yahay, qodax lahayn, caleen yaryar iyo laamo jilicsan leh,oo ka baxa buuraha dhaadheer iyo dhadhaabah korkooda, oo dhale xabag udgoon oo la shito.

mayddi²: m.dh Nooc ka mid ah faleenka oo ah geedka ugu heer sarreeya.

m. n. incense-bearing tree species

-ga: (n) frankincense (faraangkensees); incense (in seens)~ luubaan, beeyo, cuud, foox

de: incense-bearing tree sp.

lx: mayddi

nt: mayddi (da) 'incense of this tree'

pd: (-ga)

ps: n-m

key: mayddi

(Naadir-ka)

Aan had iyo goor la heli karin ama aan meel walba laga heli karin; dhib lagu helo ama lagu arko; lagu diimo; dhif ah.

naadir¹: m.l.kh Aan had iyo goor la heli karin (wax); dhif ah.

naadir²: m.l (juqr) Bar ku dhisan aragtida aan sababaysnayn ee laga helo samada gudaheeda, taas oo lid ku ah fuqa.

naadir¹: m.l.kh Aan had iyo goor la heli karin (wax); dhif ah.

naadir²: m.l (juqr) Bar ku dhisan aragtida aan sababaysnayn ee laga helo samada gudaheeda, taas oo lid ku ah fuqa.

m. n. rare item

name-m rare, precious

-ah: (adj) rare (reer); seldom (seel'dham); uncommon (an kam 'an); extraordinary ~ dhif, marmar, dhif ah

(tilmaame) heliddiisu yartahay oon marwalba la helin ah.

naadir-ka: (magac, lab, keli) kolkol uun la helo oon marwalba la helin. Xayawaan naadirka ah waa la xanaaneeyaa oo waa la tarmiyaa. Dh: teelteel.

bw: Arabic

cf: dhif

de: rare item

lx: naadir

pd: \pd(-ka)

ps: n2-m

key: naadir