qayacato

-da: (magac, dhedig, keli) dhul ama meel adag oo aanay biyuhu hoos ugu degine korka ay ka dhaafaan; caacato ayaan qotay. Dh: didib.

-da: (magac, dhedig, keli) khiyaamo iyo qatalid cid an fialanayn lagula kaco.

(Qayaaya-da)

Wax is leh ama isku jaan go'an wixii ku dheeri ah ama ka dhimman oo quruxdooda wax u dhimaya.

m.dh.kh 1. Q. ah: wax qabyo ah oo waxa ka dhimani ay iin u yeeleyso. 2. Faro, ilko iyo wixi lamida oo is dulsaaran.

m.dh.kh 1. Q. ah: wax qabyo ah oo waxa ka dhimani ay iin u yeeleyso. 2. Faro, ilko iyo wixi lamida oo is dulsaaran.

f. n. (adj.): bad match ~ fit; disharmonious, disproportionate

-da: (magac, dhedig, keli) wax is leh ama isku jaango'an wixii ku dheeri ah ama ka dhiman ee quruxdooda wax yeelleeya. Gabadhu way qurux badan tahaye barta wejiga ayaase qayaayo ku ah. Dh: iin, dhalliil.

qayaayo -da: (magac, dhedig, keli) dareen silloon oo dadka hela kolka uu matag hayo; waxa la dareemo kolka ay hunqaaco ku soo hayso. Dh: daalalyo, yalaalugo.

de: bad match ~ fit; [atr.] disharmonious, disproportionate

lx: qayaayo

pd: (/da)

ps: n-f

key: qayaayo

m.dh.u Dad reer guuraa ah oo miyiga ku nool oo xoolo dhaqda.

m.dh.u Dad reer guuraa ah oo miyiga ku nool oo xoolo dhaqda.

-da: (magac, dhedig, keli) dad xoolo dhaqda oo manaafacaadkooda ku nool. Dad raacato ay ayaa hawdka dega.

m.dh.u Dad meheraddooda tahay ganacsi.

m.dh.u Dad meheraddooda tahay ganacsi.

f. n., [collective] trader, merchant, businessman

-ganacsatada: (n) people engaged in business: merchants (mar-jantis); traders (treey dheris); business person

-da: (magac, dhedig, keli) dad shaqadoodu tahay rogrogashada alaabta. Dh: baayacmushtar.

de: trader, merchant, businessman

lx: ganacsato

pd: (/da)

ps: n6-f, n0-f-col

key: ganacsato

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Cudur cunaha ku dhaca oo halis ah. 2. Cudur faraha lugaha jeexjeexa

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Cudur cunaha ku dhaca oo halis ah. 2. Cudur faraha lugaha jeexjeexa.

-da: (magac, dhedig, keli) geedgaab dacarta la qolo ah oo aan la cunin; waa geed aad u qadhaadh.

gawracato -da: (magac, dhedig, keli) fin daran oo dadka hunguriga ka soo baxa oo loo dhinto.

f. n. stork, heron

v., sg., relative form -inch: that you be / that she / it [fem.] become ...

ahaato v., sg., opt. form: may you / she be; let her be ...

(v) that she be or become... Ex: waa inay gabadh fiican ahaato; she should be a good girl

m.dh.w 1. Duulal la rumaysanyahay in ay dadka ku ridaan cudur lagu daaweeyo ciyaaro, xoolo la qalo iyo udug. 2. eeg ayaan².

m.dh.w 1. Duulal la rumaysanyahay in ay dadka ku ridaan cudur lagu daaweeyo ciyaaro, xoolo la qalo iyo udug. 2. eeg ayaan².

(Qabata-da)

Qalab qaabab badan loo yeelo oo sida manqaska ka samaysan labo birood oo isweydaaranaya laakiin aan wax jarine, waxyaalaha qabashadoodu dhib badan tahay lagu qabto.

m.dh.kh Qalab sida manqaska laba birood oo isweydaar ah ama hal bir oo la isku soo laabay ka samaysan oo waxyaalaha aadka u kulul lagu qabto.

m.dh.kh Qalab sida manqaska laba birood oo isweydaar ah ama hal bir oo la isku soo laabay ka samaysan oo waxyaalaha aadka u kulul lagu qabto.

f. n. pliers; pincers, tongs

(Gabato) S Ziziphus mucronata Willd. Rhamnaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qab.

qabato -da: (magac, dhedig, keli) qalab kala waawayn oo loo adeegsado isku dhejinta laba walxood iyo wax ka badan. Qabato ku qabo yaanay labada loox is dhaafine. Dh: mesebed.

qabato -ta: (magac, dhedig, keli) qalab yar oo warqadaha lagu qabto oo biin yar ku dhejisa. Waraaqaha qabato ku dheji. Dh: qardhab, agraafees.

Qalab-gacmeed labo lugood iyo labo qal oo iskuruug xardhan leh ee loogu isticmaalo wax qabatinka guud, jaridda masaamiirta iyo siligga qarada yar, xajinta, furidda iyo xiridda shayga dhabbannada leh sida qodobbada iyo qabbirrada furidda iyo xiridda sahlan, murxinta birnugaylka duuban, laabidda dacallada birnugaylka iwm.

de: pliers; pincers, tongs

lx: qabato

pd: (/da)

ps: n6-f

key: qabato

m.l (-tyo, m.dh) (juqraafi) Sida Iiraan looga yaqaan, waa marin biyood dhulka ka hooseeya oo biyaha waraabka ka soo qaada buuraha roobku ku badanyahay geeyana dhulalka qallalan ee ka hooseeya. Marinka qanaatka waxaa laga arki karaa hawada, maxaa yeelay waxaa jira daloollo wareegsan oo in isu jir-jira oo u eg karaytarro yar-yar. Qanaatka waxay isleeyihiin foggaaraha woqooyiga Afrika.

m.l (-tyo, m.dh) (juqraafi) Sida Iiraan looga yaqaan, waa marin biyood dhulka ka hooseeya oo biyaha waraabka ka soo qaada buuraha roobku ku badanyahay geeyana dhulalka qallalan ee ka hooseeya. Marinka qanaatka waxaa laga arki karaa hawada, maxaa yeelay waxaa jira daloollo wareegsan oo in isu jir-jira oo u eg karaytarro yar-yar. Qanaatka waxay isleeyihiin foggaaraha woqooyiga Afrika.

Ganat

nickname-m brave, clever

magac loo bixiyo wiil dhashay iyada oo geeddi iyo hayaan lagu jiro.

(fal) meel ka guur oo geeddi dheer gal. Xaggaa iyo guban u qayaad. Dh: hayaan, guur.

qayaad -ka: (magac, lab, keli) hayaan meel inta laga guuro meel dheer loo guuro oo habeenno la sii dhaxo. Dh: dalandool, hayaan.

name-f life

(Bataata-da)

Geed la beero oo leh xididdo dhulka ku faalala oo midkiiba bixiyo burqo badan oo taxan oo la cuno; (ama baradho)

m.dh Geed qudaarta la beerto ka mid ah oo leh bari macaan oo la cuno marka la karsho. la-mid: baradho.

m.dh Geed qudaarta la beerto ka mid ah oo leh bari macaan oo la cuno marka la karsho. la-mid: baradho, bataati.

f. n. potato

(Batato) S, N Ipomoea batatas (L) Lam. Convolvulaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) geed la beero oo leh xididdo dhulka ku faalala oo uu kiiba bixiyo buruq ama badhi weyn oo la cuno. Bataatada saw inuu buuran garan maayo. Dh: baradho.

de: potato

lx: bataato

pd: (/da)

ps: n6-f-enum

syn: baradho {Eng / It}

key: bataato

-da: (magac, dhedig, keli) timo jilicsan oo kala jeedjeeda. Dh: bidhiidh, yixi. Li: yoofil.

m. n., pl. sports; games; dances

-cayaaraha: (v) sport (ispoort); games (geeymis) ~ ciyaaro

de: sports; games; dances

lx: cayaaro

pd: (/ha)

ps: n1-m-pl

key: cayaaro

Aan sidii la rabey wax u ilaaliya oo dhawra lahayn; aan dan loo gelin ee laysku laday; la dayacay.

f.mg1 (-cnaa, -cnayd) Wax la dayacay ahaansho. la-mid: dayacsan.

f.mg1 (-cnaa, -cnayd) Wax la dayacay ahaansho. la-mid: dayacsan.

der. [adjective] neglected, abandoned, unprotected

(tilmaame) wax ku sugan xaalad daran oo dayacan. Reer dayacan dacawana way boobtaa. Dh: daayacan, daranyaysan, baylahsan. Li: dayactiran, daryeelan.

de: neglected, abandoned, unprotected

lx: dayacan

pd: (dayacnaa)

ps: adj-der

key: dayacan

(Faghiete) C,S Paederia pospischilii K.Schum. Rubiaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) dhibco iyo baro uu yeesho neef uu aqal ku darrooshimeeyay.

hayaayo -da: (magac, dhedig, keli) siigo cas oo cirka isku shareerta oo indhaha u daran. Dh: siigo.

m.dh Waxyaabo macmacaan oo laysku daray oo inta la qaboojiyo markay fariistaan la muudmuudsado ama la leefleefo.

m.dh Waxyaabo macmacaan oo laysku daray oo inta la qaboojiyo markay fariistaan la muudmuudsado ama la leefleefo.

-da: (magac, dhedig, keli) macmacaan la isku daray oo la qaboojiyey oo la cuno.

(Laabata-da)

1. Kalaggoysyada xubnaha.

2. Meel laab ah.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Meesha xubnaha waaweyni iska galaan oo laallaabata. 2. la-mid: laabad.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Meesha xubnaha waaweyni iska galaan oo laallaabata. 2. la-mid: laabad.

f. n. joint (of body); angle, corner

-da: (magac, dhedig, keli) weecad goolad ah. Laabatada buurta ayuu gaadhigu ka booday.

laabato -da: (magac, dhedig, keli) xagal ama meel addin ka laabmo. Laabatada ayaa i xanuunaysa. Dh: xagal.

de: joint (of body); angle, corner

lx: laabato

pd: (/da)

ps: n6-f

key: laabato

La layacay; aan la ilaalin ee layska sii daayey; dayacan.

layacan¹: f.mg1 (-cmay, -cantay) la-mid: laayacan¹.

layacan²: f.mg4 (-cnaa, -cnayd) la-mid: laayacan².

der. [adjective] neglected

(tilmaame) wax ku sugan baylah iyo daryeel la'aan. Dh: dayacan, baylahsan, daranyaysan. Li: dhawran, daryeelan, xafidan, ilaashan.

de: neglected

lx: layacan

ps: adj-der

key: layacan

(tilmaame) aad u jilicsan oon tabar lahayn oo si xun u kala jeejeeda. Nin timo mayaayo ah leh ayaa gaadhiga waday. Dh: bayaayo.

mayaayo-da: (magac, dhedig, keli) dhareer ka soo daata afka. Cibaadada badi inta aad duq mayaayo leh noqon. Dh: cantar, cantaf.

mayaayo -da: (magac, dhedig, keli) dhul gabiib ama xaraar cas leh. Meel mayaayo ah ayaan soo maray oon timaha ka dhoobaystay.

mayaayo -da: (magac, dhedig, keli) roob aad u weyn oo cabsi leh. Ee mayaayada soo madow: ninkii meelloow ka roor. Dh: quulaamo, daruuro.

-naafatada: (n) diesel (dii-zal) fuel ~ naafto, nafto. Ex: matoor naafato ah; a diesel engine

-da: (magac, dhedig, keli) nooc shidaalka mooteerrada ka mid ah oo tayadiisu hoosayso Gaadhiga naafato ku shub. Dh: gaaswaal.

(Qaacida-da)

1. Hab; hannaan; xeer.

2. Jago; saldhig.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Saldhig xoog leh oo militari. 2. Xeer kooban oo maaddo cilmi ahi ay leedahay.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Saldhig xoog leh oo militari. 2. Xeer kooban oo maaddo cilmi ahi ay leedahay.

f. n. theory, formula, system, basis; military base

-qaacidada: (n) formula (foor 'mula); method (meth 'ad); rule (ruul)

-da: (magac, dhedig, keli) aasaaska u horreeya ee uu shay leeyahay. Dh: qaaciido, sal, udubdhexaad.

qaacido -da: (magac, dhedig, keli) erey carabi assalkiisu yahay oo macnihiisu yahay qeexid ama koobid laga qiyaas qaato. Dh: qaaciido. Wa: qawaacid.

qaacido -da: (magac, dhedig, keli) xero ciidan saldhig u ah. Dh: qaaciido. Wa: qawaacid.

bw: Arabic

cf: saldhig

de: theory, formula, system, basis; [ext.] military base

lx: qaacido

pd: (/da)

ps: n6-f

key: qaacido

m.dh (-ooyin, m.l) Xubinta geedsaarku leeyihiin oo ay geedaha kale ku qabsadaan.

m.dh (-ooyin, m.l) Xubinta geedsaarku leeyihiin oo ay geedaha kale ku qabsadaan.

-da: (magac, dhedig. keli) xubintal geedsaarku leeyihiin oo ay geedaha kale ku qabsadaan.

f.g3 (-aashay, -aalatay) Cid xoog ku kaxeeysasho si dan laga lahaa loogu fushado.

f.g3 (-aashay, -aalatay) Cid xoog ku kaxeeysasho si dan laga lahaa loogu fushado. m.f.dh, qafaalasho.

v. capture, seize someone on one's own ~ for oneself

(fal) cid afduub u kaxayso.

de: capture, seize s.o. on one's own ~ for oneself

lx: qafaalo

pd: (qafaashay)

ps: v3b=tr

key: qafaalo

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qallaafo.

Gulucda ku taal goodeysta labadeeda af ee hantiya dhuun-biyoodda laga shaqaynayo.