qarfo — Macnaha & Turjumaada

1

(Qarfa-da)

2

Qafro.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: qorfo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qarfe.

waa la naqliyay ✓

m.dh Baryo meelo kala duwan lagu tago iyadoo cunto la raadsanayo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baryootan kolba qof wax la weydiisto. Guhaad wuxu yidhaa: qarafo ku liibaana akhwaan. Dh: dhawrto, sadago.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: qiro¹.

waa la naqliyay ✓

solide.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baaxadda iyo dhumucda uu shay leeyahay. Shamiis qara yar iyo macawis qaro weyn ayuu isku sitaa wadaadku. Dh: balaadh, dhumuc.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaafa-da)

2

1. (dad) Inta talada maammulka haysa; madax; waayeello.

3

2. (xoolo, ...) Inta u waaweyn ama u wanaagsan oo ishu qabato.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Waayeelka taliya. 2. Xoolaha intooda waaweyn oo ay ishu qabato uguna waxtar badan. 3. Naag sharafta haween leedahay u dhan tahay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] (adj.): leaders, chiefs; respectable, important

waa la naqliyay ✓

name-unisex leader, chief; respectable, important

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig keli) magac guud oo dumarka loo adeegsado. Wixi qaafo adduunka, qurux Eebbe u siiyay: ka dhex doortay qureesho. Dh: dumar.

2

qaafo -da: (magac, dhedig, keli) dadka inta talada haysa ee madaxda ah. Dal qaafadiisu xun tahay hurumar ma gaadho. Dh: madax: waayeel. hormuud.

3

qaafo -da: (magac, dhedig, keli) xoolaha inta u waaweyn ee horweynta ah; inta u wanaagsan ee ishu qabato. Nin weyl ku bakhaylay illayn qaafo ma quudho. Dh: horweyn.

waa la naqliyay ✓

1

cf: gargeyr, jammaamuur, madax, maqaawiir, waayeel

2

de: leaders, chiefs; [atr.] respectable, important

3

lx: qaafo

4

pd: (/da)

5

ps: n-f-col

6

key: qaafo

waa la naqliyay ✓

1

(Qarda-da)

2

1. Wax maal ah oo qofka la siiyaa soo celiyo, waqti lagu heshiiyey oo laysla og yahay; amaah.

3

2. (dhul, beer) aan la falin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dhul keyn ah oo aan waddo lahayn. 2. Miro aan weli bislaan. 3. Wax amaah ahaan loo qaato.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dhul keyn ah oo aan waddo lahayn. 2. Miro aan weli bislaan. 3. Wax amaah ahaan loo qaato.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. loan

2

qardo [feminine] n. uncultivated place, fallow land

waa la naqliyay ✓

(Gardo) S Rhyncosia minima (L) DC. Papilionaceae.

waa la naqliyay ✓

-qardada: (n) food materials borrowed and returned as same materials, such as sugar, maize or flour

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhul ris ah oo aan weli la qodin. Lo'da qardada ku eeg oo caleenta ka ilaali. Li: gefo, masno.

2

qardo-da: (magac, dhedig, keli) amaah yar oo qof la silyo oo uu soo celiyo. Qardo ayaan walaalkay ka qaatay. Dh: casayn, amaah.

3

qardo -da: (magac, dhedig, keli) dhul qarfo ah oo aanay waddo marin. Qardada dhex jibaax waddo ma jirtee. Dh: qarfo, qarfe.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] cinnamon

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhul aan waddo iyo wadiigo la maro midna lahayn oo biyo iyo baad la'. Qarfe iyo marbuu seexan jiray qalangal hoosteede. Dh: qarfo, qarun.

waa la naqliyay ✓

1

a: qorfe

2

de: cinnamon

3

lx: qarfe

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m-col

6

key: qarfe

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) duurka ka qadhaabasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax meel aan laga arki karin dhigasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax meel aan laga arki karin dhigasho. m.f.dh, qarsasho.

waa la naqliyay ✓

v. hide ~ conceal something for oneself

waa la naqliyay ✓

-qarsaday / qarsatay: (v) keep hidden for oneself; hide away for oneself. Ex: lacagta sariirta hoosteeda ha ku qarsan; don't hide the money under the bed

waa la naqliyay ✓

(fal) khabbayso oo meel aan la arkayn dhigo. Sirtaada qarso. Dh: xasayso, sheelo.

waa la naqliyay ✓

1

de: hide ~ conceal s.t. for oneself

2

lx: qarso

3

pd: (qarsaday)

4

ps: v3a=tr

5

key: qarso

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xaday, -xatay) Wax qarax sameyn.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xaday, -xatay) Wax qarax sameyn. m.f.dh, qarxasho.

waa la naqliyay ✓

v. explode, burst

waa la naqliyay ✓

-qarxaday / qarxatay: (v) blow up (baloo-w ap); explode (i-kis-palowdh) ~ qarxax

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg qarax.

waa la naqliyay ✓

1

de: explode, burst

2

lx: qarxo

3

pd: (qarxaday)

4

ps: v3a=intr

5

key: qarxo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: qaryad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qaryad.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhul oommane ah oo aan cidna joogin. la-mid: qafro, qarfo.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhul oommane ah oo aan cidna joogin. la-mid: qafro, qarfo.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhul commane ah oo aan cidna joogin. Dh: qafro, garfo

waa la naqliyay ✓

1

(Xarfa-da)

2

1. Caws jilicsan oo dhego yaryar oo meelaha riska ah ka baxa; wuxuu yeeshaa sabuul miro yaryar leh (= eesow) oo la cuno.

3

2. Kax bannaan; dibir.

4

3. Kalluunka jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

xarfo¹: m.l 1. Caws jilicsan oo dhego yaryar oo meelaha riska ah ka baxa; wuxuu yeesha sabuul miro yaryar leh oo la cuno. 2. (-ooyin, m.l) Kax bannaan; dibir. 3. Kalluunka jaad ka mid ah.

2

xarfo²: f.mg3 (-faday, -fatay) Hoore dabayl ku qaboobid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] soft grass species

2

xarfo [feminine] n. fish species

3

xarfo v. be put out to cool (of milk ~ liquid)

waa la naqliyay ✓

1

(Harfo) N Digitaria ternata (A.Rich.) Stapf. Gramineae.

2

N Eragrostis cilianensis (All.) Lut. Gramineae.

3

S Eragrostis minor Host. Gramineae.

4

N Eragrostis barrelieri Daveau. Gramineae.

5

N Panicum atrosanguineum A. Rich. Gramineae.

6

N Setaria verticillata (L) Beauv. Gramineae.

7

N Sporobolus ioclados (Trin)Nees. Gramineae.

8

N Tetrapogon villosus Desf. Gramineae.

9

N Tragus berteronianus Schult. Gramineae.

10

N Tragus racemosus (L)All. Gramineae.

11

N Tripogon subtilissimus Chiov. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) laydhso oo meel neecaw leh ool oo qaboow.

2

xarfo -da: (magac, dhedig, keli) caws jilicsan oo habluhu haylaammada ka samaysan jireen.

3

xarfo -da: (magac, dhedig, keli) kalluunka jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Qafra-da)

2

Miyi kulul oo oommane ah; oomasoore; hannas: (ama qarfo).

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhul aan weli wax lagu beerin. Beerta sannad baan la qodin oo waxay noqotay gafe. Dh: gafo, qarfo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) roob da'a maalmaha guga u dambeeya. Qafro ayaa noo da'day todobaadkan.

2

qafro -da: (magac, dhedig, keli) meel kulul oo oommane ah. Qafro cidla' ah ayuu gabbal ugu dhacay raggii. Dh: hennas, oomasoore, qarfo, qarfe.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel garbo ah ama gebi. Qarfo iyo marbuu seexan jiray qalangal hoosteede.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhul maristiisu adag tahay oo dhib lagaga gudbo. Dh: qarfo.

2

qammaad -ka: (magac, lab, keli) ka maagid. Qammaadka iska daa oo dhaqaaq. Dh: waabasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: sweeper ~ homemade-broom made of brushwood (used to clean away the dung of livestock)

2

hm: 2

3

lx: qaraf

4

pd: (-ta Pl: qarfo (/ha))

5

ps: n3-f

6

syn: digaxaar

7

key: qaraf_2

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Wax lagu noolaado sida miro iyo wixi lamida duur ka raadsasho. 2. Socosho.

waa la naqliyay ✓

v. search for a living; beg, panhandle

waa la naqliyay ✓

(fal) shaxaad wax ku raadso.

waa la naqliyay ✓

1

de: search for a living; beg, panhandle

2

lx: qarafso

3

pd: (qarafsaday)

4

ps: v3a=

5

key: qarafso

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ftay, -fatay) Xoolo af ku maalid.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) bilaha Muslinka ee dayaxa, tan ugu dambaysa oo Xajka la guto.

2

Carafo: magac loo baxsho gabadh ku dhalatay Carafo ama maalinka la joogsado goobtaa ee Xajka.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhul aan la degganeyn oo oommane ah.

waa la naqliyay ✓

f. n., loc. deserted, inhospitable ~ desolate place

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhul aan waddo iyo wadiiqo la maro toona lahayn oo cidla ciirsila' ah. Dh: qarfo, qarfe.

waa la naqliyay ✓

1

de: deserted, inhospitable ~ desolate place

2

lx: kharfo

3

pd: (/da)

4

ps: n-f-loc

5

key: kharfo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qaadhaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Miro aan weli bislaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Miro aan weli bislaan.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. city in north east Somalia

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] unripe fruit

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) midho aan weli bislaan ah.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) 1. Miro aan weli bislaan cuniddooda ku jirrasho. 2. Socod, fardo-fuul iyo wixi lamida ku jiiro-go'id.

waa la naqliyay ✓

(fal) cunto ku sumow. Dh: balaloo.

waa la naqliyay ✓

1

(Qardow-ga)

2

Dhaawac yar iyo murmurux, salka lagu yeesho oo fuullaanku ku wacan yahay (waxaa aalaa qardooba dadka aan fardafuulka u baran ama ka raagey).

waa la naqliyay ✓

1

qardow¹: m.l.u Murmurux ama jiirago' salka iyo cajirrada ka gaara qof aan fardafuul ahayn ama ka raagay, in mudda ah markuu gammaan ama rakuub fuushanaado.

2

qardow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Qof gammaan ama rakuub in muddo ah saarnaa cajirrada ka murxid ama jiira-go'id.

waa la naqliyay ✓

1

v. have muscular pains because of excessive fatigue

2

qardow m. n. sore ~ scar from riding horseback

waa la naqliyay ✓

1

(fal) deymow; amaah ha lagugu yeesho.

2

qardow -ga: (magac, lab, keli) xoodh xoodh us jidhka diirku ka xoqxoqmo. Dh: xoodhxoodh, qardaw.

waa la naqliyay ✓

1

qarfad¹: m.dh.kh Q. ah: oogada nafleyda haraggeeda meel hawl ama cudur aawadii la adkaata oo jilif ama lakabyo fuulaan. la-mid: carfad.

2

qarfad²: f.g1 (-day, -dday) Harag nafley, hawl ama cudur aawadii jilif ama lakabyo fuulid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. (adj.): callus; callous, hardened (skin)

2

qarfad [inchoative] v. harden, grow ~ become callous (of skin)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof ama wax kale oo aad u ad'adag.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-fay, -ftay) Wax toosan qalloocin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-fay, -ftay) Wax toosan qalloocin. m.f.dh, qaroofid.

waa la naqliyay ✓

v. curl, make something bend ~ curve

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax toosnaa qallooci.

2

qaroof -ka: (magac, lab, keli) eeg qallooc.

waa la naqliyay ✓

1

de: curl, make s.t. bend ~ curve

2

lx: qaroof

3

pd: (qaroofay)

4

ps: v1=tr

5

key: qaroof

waa la naqliyay ✓

1

(Qaroon-ta)

2

Geed-quwaaxa mid kamid ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-oomo, m.l) Geed quwaax aan qodax lahayn, leh asal wanaagsan, xabag la calashado iyo qolof shaah laga dhigto.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-oomo, m.l) Geed quwaax aan qodax lahayn, leh asal wanaagsan, xabag la calashado iyo qolof shaah laga dhigto.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] incense-bearing plant species

waa la naqliyay ✓

Commiphora ?erosa 01, C. samharensis 02

waa la naqliyay ✓

1

(Garon) S, C Commiphora ancistrophora Chiov. Burseraceae.

2

C, N Commiphora gileadensis (L)C.Cr. Burseraceae.

3

S Commiphora velutina Chiov. Burseraceae.

4

S Commiphora truncata Engl. Burseraceae.

5

C Commiphora erosa Vollesen. Burseraceae.

6

C Commiphora samharensis Schweinf. Burseraceae.

7

May, S Commiphora chiovendana Gillett. Burseraceae.

8

C Commiphora kua (J.F.Royle) Vollesen. Burseraceae.

9

C Commiphora horrida Chiov. Burseraceae.

10

C Commiphora ciliata Vollesen. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) shrub tree; plant name

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) eeg qaroome.

2

qaroon -ta: (magac, dhedig, keli) eeg qadhoon.

waa la naqliyay ✓

1

de: incense-bearing plant sp.

2

lx: qaroon

3

pd: (-ta Pl: qaroomo (/ha))

4

ps: n1-f-col

5

key: qaroon

waa la naqliyay ✓

m.l Ul dhumuc leh, weyn oo lagu dagaallamo.

waa la naqliyay ✓

1

(Qarrog-ga)

2

Doobi weyn; haruubgaal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-gyo, m.dh) Haruub weyn oo ka samaysan qabo ama argeeg oo caanaha lagu shubo; bantol. la-mid: qarroog.

waa la naqliyay ✓

m. n. large milking vessel ~ fiber milk container

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) doobi weyn; hadhuubgaal wax lagu maalo. Qarrog caano geel ah ayuu martida siiyay. Dh: gorof, gaawe.

waa la naqliyay ✓

1

de: large milking vessel ~ fiber milk container

2

lx: qarrog

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

key: qarrog

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Weel quraarad ka samaysan oo wax lagu shubto; dhalo. 2. Maaddo adke ah, jebi og, aan midab lahayn, ilays mootiye ah oo ka sameysan ciid iyo soodhe la isku dhalaaliyey. la-mid: qarshad.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Weel quraarad ka samaysan oo wax lagu shubto; dhalo. 2. Maaddo adke ah, jebi og, aan midab lahayn, ilays mootiye ah oo ka sameysan ciid iyo soodhe la isku dhalaaliyey. la-mid: qarshad.

waa la naqliyay ✓