qararri

m.dh la-mid: gardarro.

m.dh la-mid: gardarro.

-ka: (magac, lab, keli) qayladhaan inta maro la wadhfiyo qaylo iyo orod la israaciyo. Dh: go'rid, qayladhaan, maraxoor.

m.f.dh eeg qaraar².

-da: (magac, dhedig, keli) iska soo taagid, xamili waayid. Shaqo badan iyo mishaar yarayaa qaraaridda keenay: Dh: diidid. Li: oggolaan.

(Qarqarsi-ga)

1. Rati fadhiya oo jeenyihiisa iyo surkiisa xarig layskula qabto, si uusan u kicin inta la rarayo.

2. Hawaan; xoog; dirqi; khasab; sandulle.

qarqarsi¹: m.l Qaab loo xiro awrka iyadoo jeenigiisa iyo luquntiisa la iskula xiraayo xarig si uusan u kicin inta la raraayo. la-mid: qarqarsiinyo.

qarqarsi²: f.g1 (-iyay, -iday; -iyi) 1. Awr la rarayo jeenigiisa iyo luquntiisa xarig iskula xirid si uusan u kicin inta la rarayo. 2. Ku q.: cid wax ku khasbid. la-mid: qarqarsii.

f.g1 (-iyay, -iday; -iyi) 1. Awr la rarayo jeenigiisa iyo luquntiisa xarig iskula xirid si uusan u kicin inta la rarayo. 2. Ku q.: cid wax ku khasbid. m.f.dh, qarqarsiyid. la-mid: qarqarsii.

m. n. rope for tying forelegs of camel to its neck, when seated for loading; force, compulsion

qarqarsi v. tie neck and front legs of camel together

(fal) awr fadhiya qarqarsi u xidh. Awrku waa layliye horta qarqarsi.

qarqarsi: (fal) cid wax ay diidayso ku qasab. Minka buka jalka ku qarqarsi. Dh: ku dirqi.

qarqarsi -ga: (magac, lab, keli) hab awrta loo xidho si aanay u kicin oo addimada iyo qoorta la iskugu xidho.

qarqarsi -ga: (magac, lab, keli) qasbid cid wax ay diidayso lagu qasbo. Hadduu diiday qarqarsiga ka daa. Dh: qasab, khasab.

f.g2 (-iyay, -iday, -isay) Xoolo cabbay oo la rabo in la rakaadiyo caws geyn.

f.g2 (-iyay, -iday, -isay) Xoolo cabbay oo la rabo in la rakaadiyo caws geyn. m.f.dh, ararin.

m.l (-ryo, m.dh) (cilmiga naflayda) Jeex jeex ku dhaca maqaarka gaar ahaan afka qarkiisa ama meelo kale oo dhaqaaq badan leh ee jirka. Jeex jeexyada ku yaal afka iyo sanka caruurta ku dhalata waraabowga waxay marka noqdaan qararyo.

m.l (-ryo, m.dh) (cilmiga naflayda) Jeex jeex ku dhaca maqaarka gaar ahaan afka qarkiisa ama meelo kale oo dhaqaaq badan leh ee jirka. Jeex jeexyada ku yaal afka iyo sanka caruurta ku dhalata waraabowga waxay marka noqdaan qararyo.

-ka: (magac, lab, keli) eeg qarradh.

(Qarri-da)

(dhul) duud dheerdheer ama waaweyn.

qarri¹: m.l (-iyo, m.dh) Buuro waaweyn xiriirsan oo meel siman yaal dhirna leh.

qarri²: m.dh 1. Dhul buuraley ah. 2. Dhul jiq ah oo aan la mari karin. 3. Qalqalli.

f. n., loc. rough mountain terrain; impenetrable territory

-da: (magac, dhedig, keli) buur weyn oo dhagaxaan iyo jiiro adag leh. Dh: buur, jiir.

qarri-da: (magac, dhedig, keli) hogol roobaad. Qarri meel ay ku hoortay oo, quiqulayso xareeddu.

de: rough mountain terrain; impenetrable territory

lx: qarri

pd: (-da)

ps: n-f-loc

key: qarri

m.dh Wadiiqo yar oo u dhexeysa laba dhisme, laba beerood, ama laba xero iyo wixi lamida.

m.dh Wadiiqo yar oo u dhexeysa laba dhisme, laba beerood, ama laba xero iyo wixi lamida.

(Baarri-ga)

Qof waalidkii dhalay jecel oo wuxuu u qaban karo u qabta; waalidka okobban oo u sama fala.

m.l (-iyo, m.dh) 1. Qof waalidkii iyo Eebbaha u dhegannugul. 2. Qof dabeecad wanaagsan.

m.l (-iyo, m.dh) 1. Qof waalidkii iyo Eebbaha u dhegannugul. 2. Qof dabeecad wanaagsan.

m. n., [collective], (adj.): person loyal to his/her parents; faithful, obedient

-ah: (n) obedient child, especially to his or her parents

baarri -ga: (n) obedient son, especially to his parents see [eeg] baarriyad

-da: (magac, dhedig, keli) ubbo calool weyn oo subagga lagu shubto. Dh: qunbe, tebbed.

baarri -ga: (magac, lab, keli) qofka yeela amarka labada waalid ee dhalay; qofka u dheganuglaada labadiisa waalid. Baarrigu janaduu galaa. Dh: muddeec, ducaqabe. Li: waalidinkaar, caaq.

cf: muddeec

de: person loyal to his/her parents; [atr.] faithful, obedient

lx: baarri

pd: (-ga)

ps: n2a-m, n7-m

key: baarri

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Barar u yeelid (meel jirka ka mid ah). 2. Caano dhay ah, kuwa fadhi ah ku darid.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Barar u yeelid (meel jirka ka mid ah). 2. Caano dhay ah, kuwa fadhi ah ku darid. m.f.dh, bararin.

(fal) wax bararsan ka dhig; xanuuni oo barar u yeel. Shawdh ku barari.

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: cararee.

f.g2 (-iyay, -isay) Neef xoola ah nafaqo uu ku dararo siin.

f.g2 (-iyay, -isay) Neef xoola ah nafaqo uu ku dararo siin. m.f.dh, dararin.

v. cause (an animal) to produce more milk

(fal) neef irmaan, caano badi.

de: cause (an animal) to produce more milk (by grazing it well)

lx: darari

pd: (darariyey)

ps: v2a=tr

key: darari

nickname; name-f good housewife, good woman

(fal) si caalwaa ah oo aan lagu faraxsanayn u tegid. Looga haarri hoorriga libaax soo hamaansadaye. Dh: teg, hulluuq.

m.l.kh Nooc jaadka ka mid ah oo Harar ka baxa.

m.l.kh Nooc jaadka ka mid ah oo Harar ka baxa.

(Jaarri-ga)

Muran, jactad.

jaarri¹: m.l Muran iyo canaad isku jira.

jaarri²: f.mg2 (-iyay, -isay) Muran iyo canaad isku jira muujin.

m. n. argument, quarrel, dispute

jaarri v. argue, dispute

-da: (magac, dhedig, keli) magaca ciyaarta shaxda lagu kala badin waayo.

jaarri-ga: (magac, lab, keli) muran oo jikaartan: murmid ama yooyoortan. Dh: muran, jikaartan.

(Laarri-ga)

Wax dhiba; laayaan.

m.l (-iyo, m.dh) Qof dhib badan.

m. n. aggressive, rebellious ~ fearless person

-ga: (magac, lab, keli) qof wax dhiba. Dh: laayaan.

cf: laayaan

de: aggressive, rebellious ~ fearless person (one who inflicts harm and does not care)

lx: laarri

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: laarri

(fal) xushmad iyo ixtiraam kula dhaqan. I qadari walaal, kaa quusan maayee, adiguna wax ila qabo. Dh: tixgeli. Li: quudhso.

(Qaraar-ka)

Guddoon; go'aan.

qaraar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Dhadhan aan macaanayn. 2. Go'aan. 3. Maseyrka laga maseyro cid waxay haysato. la-mid: xaraar.

qaraar²: m.l (-rro, m.dh) (taar.) Go'aan rasmi ah, ee ka soo baxa boqor, boqorad ama madax kale.

qaraar³: f.mg1 (-ray, -rtay) Cid wax ay haysato ka masayrid.

qaraar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Dhadhan aan macaanayn. 2. Go'aan. 3. Maseyrka laga maseyro cid waxay haysato. la-mid: xaraar.

qaraar²: m.l (-rro, m.dh) (taar.) Go'aan rasmi ah, ee ka soo baxa boqor, boqorad ama madax kale. m.f.dh, qaraarid.

qaraar³: f.mg1 (-ray, -rtay) Cid wax ay haysato ka masayrid. m.f.dh, qaraarid.

[adjective] bitter (taste)

qaraar m. n. decision, resolution

-ka: (n) bitter (bit'ar); unpleasant taste; sour (saa-war) taste ~ qadhaadh, kharaar

qaraar -ka: (n) 1. resolution (reza-lu-shin); decision (di-zi-shin). 2. decree (dik-rii); order (oor-dher) ~ qadhaadh; go'aan

-ka: (magac, lab, keli) go'aan cidi goosato. Arrintaa qaraar baa laga soo saaray Dh: guddoon, go'aan.

qaraar -ka: (magac, lab, keli) diidmo iyo niyad jab.

قَرَارٍ مُرٌ

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qadhabi.

f.mg2 (-iyay, -isay) Socod aayar ah oo lugaha la kala fogeeyo cudur dartii socosho.

v. walk with a heavy step ~ awkward stride

(fal) waadhwaadhso oo taraha kala fogee; sida wiil la guday u soco. Aayar u waarri boogtu yaanay kaa damgane.

de: walk with a heavy step ~ awkward stride (as a pregnant woman or cripple)

initial: w

lx: waarri

nt: waarrin (ta)

pd: (waarriyey)

ps: v2a=intr

key: waarri

f.g2 (-iyay, -isay) Cid baraare siin (Eebbe).

(Barari) S Cissus aphylla Chiov. Vitaceae.

S Cissus quinquagularis Chiov. Vitaceae.

-ga: (magac, lab, keli) qaadka soo baxaaya ee cusub, ee curdanka ah. Baraari weeye qaadku. Dh: fiil. Li: gahayr, garraad.

m.l la-mid: cararsasho.

f.mg2 (-iyay, -isay) Qof suuxay ahaansho. Tusaale: “Far garaarisa baa laga waayay”.

f.mg2 (-iyay, -isay) Qof suuxay ahaansho. Tusaale: Far garaarisa baa laga waayay. m.f.dh, garaarin.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax badin. 2. Xowli kordhin.

(fal) baabuur iyo wax la mid ah, xawli ku kaxee. Karaari gaadhiga oo kadarta ka saar. Dh: taraari.

(Marari) N Clerodendrum mycricoides (Hochst) Vatke. Verbenaceae.

m.f.dh eeg qaarri. la-mid: qaarris.

m.l la-mid: qaarrin.

m.l la-mid: qaaraami.

m. n. love song ~ poem with unique rhythm

-ga: (n) Somali classical music, especially Fiftieth or Sixties songs ~ qaaraami

-da: (magac, dhedig, keli) heeso fadhiga lagu kala rogto oo inta badan jacayl ku sal leh oo bilawgii qarnigii labaataan caan ka ahaa geyiga Soomaalida oo ereyadeeda ay ka mid yihiin: «sidii dhugdhugley, dhul dheer maribaa; dhawaaqayga loo dhegeystaa». Hees qaraami ah noo qaad. Dh: belwo.

qaraami -da: (magac, dhedig, keli) heesihii hore ee bilawga fanka cusub. Heesihii qaraamiga inna xasuusi caawa.

a: qaaraami

bw: Arabic

de: love song ~ poem with unique rhythm (has become a popular art form)

lx: qaraami

pd: (-ga)

ps: n2a-m, n7-m

key: qaraami

(Karare) N Croton Giilletti Hutch & Bruce Euphorbiaceae.

N, C Sterculia rhynchocarpa K.Schum. Sterculiaceae.

NFD, S Sterculia africana (Lour) Fiori Sterculiaceae.

NFD, S Sterculia rhynchocarpa K.Schum. Sterculiaceas.

(Qarandi-da)

1. Bahal Afrika ku nool; wuxuu lee yahay oogo qallafsan, dhabar sida qaansada u xoodan, lugo gaaggaaban oo xoogag badan, dhego kuwa dameeraha u eg, dabo sal weyn oo af dhuuban iyo gafuur dheer; waxay cuntaa aboorka iyo quraanyada iyo wixii la mid ah; xabaalaquf; saddexsuulley.

2. Injirta lo'da.

m.dh (-iyo, m.l) Bahal duurjoog ah oo leh af dhuuban iyo gafuur dheer, dhego dhaadheer oo kuwa dameeraha u eg, lugo gaaggaaban oo xoogag badan, dhabar sida qaansada u xoodan iyo dabo sal weyn leh oo cuna aboorka, quraanyada iyo wixi lamida; xabaalaquf; saddexsuulley.

m.dh (-iyo, m.l) Bahal duurjoog ah oo leh af dhuuban iyo gafuur dheer, dhego dhaadheer oo kuwa dameeraha u eg, lugo gaaggaaban oo xoogag badan, dhabar sida qaansada u xoodan iyo dabo sal weyn leh oo cuna aboorka, quraanyada iyo wixi lamida; xabaalaquf; saddexsuulley.

f. n. anteater, aardvark

-da: (n) aardvark (aad-vaak) ~ xaabalaquf

-da: (magac, dhedig, keli) xayawaan duur joogta ka mid ah oo dhulka godad ka qodda oo leh oogo qallafsan lugo gaagaaban co xoog badan dhego kuwa dameeraha u eg dabo sal weyn dhabar sida qaansada u xoodan af dhuuban iyo gafuur dheer waxay cuntaa aboorka qudhaanjada iyo wixii la mid ah. Ragga qurux la qaayibay badh baad qarandi mooddaaye. Dh: xabaalaquf, kobdarro, saddexsuulley.

qarandi -da: (magac, dhedig, keli) injirta lo'da gasha. Weyshii qarandi ayay yeelatay. Dh: injir.

de: anteater, aardvark

lx: qarandi

pd: (-da)

ps: n1-f

key: qarandi

-da: (magac, dhedig, keli) geed quwaax ka mid ah jirridaweynta oo maydhax leh waxna lagu midabeeyo maydhaxdiisa.