qammaadid

(Qammaad-ka)

1. (dhul) dhib la gudbo, la gooyo.

2. Wax laga joogsado, laga maagto.

qammaad¹: m.l 1. Baajinta ama ka wareegidda wax sameyntooda. 2. Miyir doorsoomidda lala miyirdoorsoomo harraad, gaajo iyo daal badan. 3. Leexashada meelhalis ah laga leexdo. 4. la-mid: qammaadid.

qammaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Harraad, gaajo iyo daal badan la miyirdoorsoomid. 2. Ka q.: wax sameyntooda ama meel mariddeed ka wareegid.

m.l 1. Baajinta ama ka wareegidda wax sameyntooda. 2. Miyir doorsoomidda lala miyirdoorsoomo harraad, gaajo iyo daal badan. 3. Leexashada meelhalis ah laga leexdo.

m. n. hard earth (to cultivate); obstacle, difficulty

-ka: (magac, lab, keli) dhul maristiisu adag tahay oo dhib lagaga gudbo. Dh: qarfo.

qammaad -ka: (magac, lab, keli) ka maagid. Qammaadka iska daa oo dhaqaaq. Dh: waabasho.

de: hard earth (to cultivate); [fig.] obstacle, difficulty

lx: qammaad

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: qammaad

m.f.dh eeg ammaag². la-mid: amaagid.

(Ammaanid-da)

Hadal ammaan ah ku dhihid; faanin.

m.f.dh eeg ammaan³.

-da: (magac, dhedig, keli) wax fiican ka sheegid, wanaaggiisa ka warramid. Dh: faanin.

m.f.dh eeg qadaad².

(Qalaadid-da)

Ci qalaad ah ciyid.

m.f.dh eeg qąlaad².

-da: (magac, dhedig, keli) sawaxan iyo ci ku baryid. Qalaadiddii orgiga ayaan ka seexan weynay. Dh: qaylyid.

(Qamaamid-da)

Sida wax oomman, meel wax yaalliin, ugu yaacid, ugu firxasho.

m.f.dh eeg qamaan².

-da: (magac, dhedig, keli) baahi awgeed meel ugu wada yaacid. Lo'da adaa qamaamidda ugu wacan. Dh: qamaamis.

-da: (magac, dhedig, keli) indhaha iyo wejiga ka hanjabid. Haweenku qammacidda iskama daayaan. Dh: huruufid.

-da: (magac, dhedig, keli) geeddi dheer guurid. Socdaal qayaadid ah ayaan Yugaandha ku tegney. Dh: hayaamid, guurid, qayaadis.

(Jarmaadid-da)

Arooryo hore socosho; kallihid.

m.f.dh eeg jarmaad. la-mid: jarmaadis², jermaadid.

-da: (magac, dhedig, keli) milay aroor hore ah, socdaalid.

m.dh la-mid: dammiinid.

-da: (magac, dhedig, keli) lammaane noqosho.

m.f.dh eeg qalfaad². la-mid: qalfaad¹.

-da: (magac, dhedig, keli) looxaan waaweyn oo geedaha jirriddooda laga jaray wax ku dhisid sida doonyaha oo kale.

m.f.dh eeg qummaati².

m.f.dh eeg xammaag.

(Xammaalid-da)

Hawsha xammaalka qabasho; tunka wax culus ku qaadid.

m.f.dh eeg xammaal². la-mid: xamaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax culus tunka ama dhabarka ku qaadid. Dh: qaadid.

m.f.dh eeg gamaamad². la-mid: gamaamad¹, gamaamamud¹, gamaamudid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax la qarinaayey wax kale ku hilid.

(Khammaarid-da)

Khammaar cayaarid.

m.dh la-mid: khamaarid.

m.f.dh eeg qaadqaad.

-da: (magac, dhedig, keli) (ku ~) cid kale; af ama addin ku weerarid.

m.f.dh eeg qaarqaad².

-da: (magac, dhedig, keli) sakaraad qabid.

m.f.dh eeg qamaamud².

f.mg4 (-naa, -nayd) Harraad, gaajo iyo daal awgii wax la miyirdoorsoomay ahaansho.

der. [adjective] incapable of speaking because of shock ~ grief

(tilmaame) mid miyirdoorsan aan hadli karin ah.

de: incapable of speaking because of shock ~ grief

lx: qammaadsan

pd: (qammaadsanaa)

ps: adj-der

key: qammaadsan

m.dh.u la-mid: qammaamuur.

(Shahmaadid-da)

Shahmaad ku dhicid.

m.f.dh eeg shahmaad².

-da: (magac, dhedig, keli) la yaabid iyo wareer ku ridid. Dh: amakaagid, ashqaraarid.

(Qaadid-da)

1. Wax kor la geeyey sidid, meel ka wadid oo meel kale geyn.

2. (kor u qaadid) Meel hoose ka qaadid oo meel kore geyn; bilid.

3. (roob) Kicid.

4. (duullaan, col) xoolo dhicid.

5. (cudur) ku dhicid.

6. (hees kd.) Ku dhawaaqid; ka luuqin.

m.f.dh eeg qaad². la-mid: qaad¹ (4), qaadis.

-da: (n) the act of carrying (keering) or lifting

-da: (magac, dhedig, keli) wax dhulka yaal kor u hinjin. Qaadidda ad qodaxda dawga ka qaaddaa waa sadaqad. Dh: qaadis. Li: dhigid.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) in wax mug leh gudihiisu deeqi karo ku shubid. Weel gaadid yar wax laguma shubto. Dh: deeqid, qaadis.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) cudur ama bugtaan cid kale haysa la bukoosho. Tallaalku kala qaadidda cudurrada ayuu yareeyaa.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) duullaan meel ugu kacid oo dagaal u xamaanqaadasho. Dh: weerarid.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) ku luuqaynoo ku heesid. Qasaa'idka waa la kala qaadid ogyahay. Dh: heesid, qaadis.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) da'idda joojin Mayay qaadiddii milay ma leh. Dh: kacid, joogi. Li: da'id, hoorid.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) xil aqbalid oo masuul noqosho, xil dusha u ridasho. Xilka qaadiddiisa dad badan ayaan ku degdegin. Dh: xilqaadis.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) dhac xoolaad samayn oo boobid. Qaadidda geel aad lahayn waa dembi kuu yaal. Dh: dhicid, boobid.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) deeq iyo axsaan ku siin. Isku qaadidda jaadku way ka fududahay isa siinta lacagta. Dh: siin. Li: diidid.

qaadid -da: (magac, dhedig, keli) gabadh iyada oon reerkoodu ogayn guur u kaxaysasho. Qaadidda gabdhaha in reerkooda laga doono ayaa ka sharaf badan. Dh: la tagid.

(Qamadi-da, Qamadi-ga)

Badar sarreenka u eg.

m.l/dh Badar bariiska u eg lana eg laakiin ka midab duwan oo la cuno.

m.l/dh Badar bariiska u eg lana eg laakiin ka midab duwan oo la cuno.

m. n.-gen: wheat, grain ~ cereal crop

(Gamadi) N Triticum aestivum L. Gramineae.

-ga: (n) wheat (wiit); barley (baarli) ~sarreen

-ga: (magac, lab, keli) badar geedgaabka ka mid ah oo daqiiqda laga ridqo. Qamadigaiye sarreenku way isku egyihlin. Dh: qamaddi.

de: wheat, grain ~ cereal crop

lx: qamadi

pd: (-da ~ -ga)

ps: n-m/f-gen

key: qamadi

قمح

(Abaadid-da)

(ku abaadid) ku daa'imid, ku waarid, ku ahaansho.

m.f.dh eeg abaad². la-mid: abaad¹.

-da: (magac, dhedig, keli) duugowga iyo dabargo'a tilmaamaya baabi'idda wax jiray. Dh: goofid, gaboobid, raagid, duugoobid.

m.dh la-mid: ammaagid.

-da: (magac, dhedig, keli) geela goojintiisa. Amaaridda geelu waa calaamadda lagu garto in uu rimay.

amaarid -da: (magac, dhedig, keli) dareenka lulo iyo caajiska kaa xoog badan.

(Dammaad-ka)

Wareer culus oo madaxa qabta oo siga in wax lala arki waayo ama la dhaco.

dammaad¹: m.l Wareer culus oo qofku kala garan waayo meesha iyo waqtiga uu joogo.

dammaad²: f.mg1 (-day, -dday) Wareer culus oo meesha iyo waqtiga la joogo lala kala garan waayo la kulmid.

m.l Wareer culus oo qofku kala garan waayo meesha iyo waqtiga uu joogo.

m. n., [abstract] dizziness, light headedness

dammaad: [inchoative] v. become dizzy ~ light-headed

-ka: (n) dizziness (diisi-nes)

dammaad -ay / -day: (v) become dizzy; feel dizzy; become disoriented (dis-oori-yentidh); become confused (kon-fiyuusidh); become bewildered (biwil-dheridh) ~ dawakh

(fal) wareer iyo dayow. Dammaad baan qabaa ilaa beryahanba.

dammaad -ka: (magac, lab, keli) wareer culus oo madaxa qabta oo siga in wax lala arki waayo ama lala dhaco. Dh: dayow.

-ga: (magac, lab, keli) eeg qamadi.

qammaac¹: m.l Buuq; yulqan.

qammaac²: f.mg1 (-cay, -cday) Buuq ama yulqan badan sameyn (cid).

-a: (magac, lab, keli) buuq iyo yulqan.

(fal) ciyaarta qammaarka ciyaar. Qayrkaa la qammaar.

qammaar -ka: (magac, lab, keli) ciyaar sharcigu xaaraameeyay oo wax aan la hubin lagu tartamo lacag na lagu kala helo. Qammaar shaqo ha ka dhigan. Dh: khamaar, qamaar.

-ka: (magac, lab, keli) fadhi foolxun; si xun u fadhiyid. Odaygii sidi waxay balaayo ku dhacday ayuu qarmaad u fadhiyaa.

(Qawadid-da)

Wax laysa siiyey, yaraysasho, saluugid.

m.f.dh eeg qawad².

-da: (magac, dhedig, keli) iska weyneysiin oo ka faanid. Qawadidda bilaa macniga ah dadku way nacaan. Dh: qawadis.

(fal) rar oo meel dheer u hayaami. Dh: dalandooli, hayaami.

(Sammaad-ka)

Dammaad; khaafsan; maahsan.

sammaad¹: m.l Dammaad.

sammaad²: f.mg1 (-day, -dday) Qof wax miyir beelay noqosho.

m. n., [abstract] dizziness, giddiness

-ka: (magac, lab, keli) dareen la'aan. Dh: baraadli'i, dammaad, maahsan. Li: feejignaan. sammaadid -da: (magac, dhedig, keli) qof maahsan noqosho; dammaadid.

cf: dammaad, khaafsan, maahsan

de: dizziness, giddiness

initial: s

lx: sammaad

pd: (-ka)

ps: n0-m-abs

key: sammaad