qaldhex

-ha: (magac, lab, keli) qori dheer oo ganto leh oo kolka ay tigaaddu yaraato xoolaha calenta iyo dheemaalka geedaha waawayn loogaga soo daadiyo. Qaadhaha qaad oo maqasha dheemaalka u daadi.

qaldhac¹: m.l (-cyo, m.dh) Qori loo kala jeexay laba qalbac oo dabada looga xiro si uu saalada iyo neefta ugu cesho hal la doonayo in la oggolaysiiyo ilmo aysan dhalin. la-mid: qallac¹, qallax¹.

qaldhac²: f.g1 (-cay, -cday; -dhici) Qaldhac dabada uga xirid (hal). la-mid: qallac², qallax².

-a: (magac, lab, keli) labo loox ama qori oo hasha lagaga xidho sanka ama xubinta taranka si caano badan looga helo. Haldiidaysa qaldhac ayaa lagu nabaa. Dh: qallax.

m.l Orodka uu awr qooqani ordo mar uu dagaallamayo.

-ga: (magac, lab, keli) orodka uu awr qooqani ordo mar uu dagaallamayo.

f.g2 (-dheeyay, -dheysay) Qandho kicin. la-mid: qandhi.

v. produce a fever in someone; make someone ill

(fal) xummad iyo xanuun aan badnayn ku rid.

a: qandhi (qandhiyey) [v2a=tr]; rw: qandho

de: produce a fever in s.o.; make s.o. ill

lx: qandhee

pd: (qandheeyey)

ps: v2b=tr

key: qandhee

m.f.dh eeg qaldheb.

(n) compromise (kom-paromaays); mutual concession (kon-se-shin) ~ xal dhex-dhexaad

-ka: (magac, lab, keli) aqaltaagista iyo dhismaha guriga reer ku dhaqmo. Maanta waa aqaldhiskii Cali.

m.dh Farta u dhexeysa murugsatada iyo kayarada.

m.dh Farta u dhexeysa murugsatada iyo kayarada.

f. n. middle ~ third finger

-fardhexada: (n) middle finger

-da: (magac, dhedig, keli) shanta farood ee calaacasha ku yaalla tan ugu dheer ee lababa dhinac ka xigto. Dh: fardhexo.

de: middle ~ third finger

lx: fardhexo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: fardhexo

m.l la-mid: dhaji.

(fal) midab mari.

m.dh (-ro, m.l) Lafaha dhuuxa leh ee dhaadheer middood.

m.dh (-ro, m.l) Lafaha dhuuxa leh ee dhaadheer middood.

-ka: (magac, lab, keli) labada lafood on gacanta ku yaal, tan dheer.

m.dh la-mid: mandheer.

v., [compound] claim a debt

(fal) shey ama lacag kugu hallawday iska bixi. Qaandheb daynta lagugu leeyahay.

a: qaandhaw

de: claim a debt

lx: qaandheb

pd: (qaandhebay)

ps: v1=cmp

key: qaandheb

(fal) sibidh, niis, garri iyo biyo isku laaq oo qaldad wax lagu dhiso ka dhig.

(fal) sakaraad oo wax mawtulgargaro ku jra ahaw. Iska qaldhabo oo tawxiidka ha illoobin.

m.f.dh eeg qandhee. la-mid: qandhin.

-ta: (magac, dhedig, keli) xummad iyo xanuun aan badnayn ku ridid; qandho u keenid. Tallaalku qandhayn wuu leeyahay. Dh: xumadayn.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg saqbadh.

(Dhex-da)

Labo wax ama labo meelood kala barkooda; badho; bartan; baaxadsoore; kalabbar; Wadaage.

m.dh 1. Laba wax ama laba meelood kala barkood; bartan. 2. Inta u dhexeysa qaarka hore iyo qaarka dambe (nafley); sabar.

m.dh 1. Laba wax ama laba meelood kala barkood; bartan. 2. Inta u dhexeysa qaarka hore iyo qaarka dambe (nafley); sabar.

f. n., loc. middle, center, inner, the part in between; waist; through, among, inside

-da: (n) 1. center (sen-ter), also centre; middle (mi-dhal) ~ dhexe, bartanka, bartamaha 2. waist (weyst); Ex: naag dhex yar; a woman with slim waist. 3. (preposition) between (bat-wiin); usually with possessive pronoun ~ dhexdooda, dhexdiina, dhexdeena

-da: (magac, dhedig, keli) meel mug leh gudaheed.

m. n. butcher

-qalaha: (n) uneasiness (an-iisi-nes), especially uneasy with strangers ~qalo

de: butcher

lx: qale

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: qale

f. n. spine, backbone

-da:(n) lower part of the back ~ arax

-da: (magac, dhedig, keli) xubin lafdhabarta ka mid ah oo ka kooban riciro iyo hilib; sabraha dushooda ama halka kulmisa; inta u dhaxaysa feedha u hoosaysa iyo miskaha, badhyaha na ka sarraysa ama halka dhabarku ku dhamaado; ilmaha la xanbaarsanyahay halka uu ku fadhhiisto. Adhaxda ka jab baan, ku aarsadayoo, itaal ba ka quustay aabbaday. Dh: arax. Wa: adhxo.

a: arax {N}

de: spine, backbone

lx: adhax

pd: (-da Pl: adhxo (/ha))

ps: n3-f, n2-f

key: adhax

m.l (-dhayaal, m.l/dh) (juqraafi) Goobo la mala-awaalay oo taalla bartamaha labada cirif dhexdooda, waxaana sameeyay goobahaas sallax la dhex mariyay bartamaha goobahaasi isla markaas waa bartamaha dhulka, waa goobo weyn, wareeggeeduna waa kan ugu dheer ee dhulka; dhulbar.

m.l (-dhayaal, m.l/dh) (juqraafi) Goobo la mala-awaalay oo taalla bartamaha labada cirif dhexdooda, waxaana sameeyay goobahaas sallax la dhex mariyay bartamaha goobahaasi isla markaas waa bartamaha dhulka, waa goobo weyn, wareeggeeduna waa kan ugu dheer ee dhulka; dhulbar.

Equator

-ha: (magac, lab, keli) xarriiq aan muuqan oo maangadeedka oo cilmi ahaan lagu tusmaysto dhexidhka dhulka.

badhe -ha: (magac, lab, keli) kala qaybiyaha walax, meel ama dhul.

(fal) dhadh oo isku urur; wax qoyan oo harraad dartii la il daran noqo. Laanyahay baxaysaa dantaa u qaadh biyo kuuma helayee. Dh: dhadh.

qaadh-ka: (magac, lab keli) edeg maqal loo oodo. Qaaliga Albaasaan ka dhigi qaadhka weylaha e. Dh: edeg.

qaadh -ka: (magac, lab, keli) qandoodsi ama dhadhid caleenta iyo midhuhu yeeshaan kolka ay harraadaan ama geedka laga gooyo. Xawaash qaadh ah ayaa maanta noo yimid.

f.mg2 (-deeyay, -deysay) Qado cunid.

f.mg2 (-deeyay, -deysay) Qado cunid. m.f.dh, qadeyn.

v. lunch, have ~ eat lunch

-yey / qadeysay: (v) eat a lunch (laanj); have a lunch

(fal) hadhimo cun; duhur wax cun. Duhurka dabadii qadee. Dh: hadhimee.

de: lunch, have ~ eat lunch

lx: qadee

pd: (qadeeyey)

ps: v2b=intr

key: qadee

(fal) eeg qadee.

(Qalax-a)

Dhul dhagax ah, oo dul ah, oo oommane ah.

m.l 1. Q. ah: dhul dhagax badan oo oomane ah. 2. Nooc ka mid ah dhulmanta waaweyn oo laba qalbac leh.

m.l 1. Q. ah: dhul dhagax badan oo oomane ah. 2. Nooc ka mid ah dhulmanta waaweyn oo laba qalbac leh.

m. n. stony desert

(ereycodeed) lagu cabbiro jabka lafta. Lugtu waa galax oo way jaban tahay. Dh: balaw.

qalax-a: (magac, lab, keli) dhul dhagax ah oo commane ah. Meel galax ah ayuu baabuur nagula banjaray

qalax-da: (magac, dhedig, keli) qolfida ay rasaastu ka dhacdo. Meesha uu dagaal ka dhaco qalax ayaan laga waayayn. Dh: qolfi.

de: stony desert

lx: qalax

pd: (-a)

ps: n2a-m

key: qalax

f.g2 (-leeyay, -laysay) Bariis inta aan biyaha lagu darin dallac ku shiilid.

f.g2 (-leeyay, -laysay) Bariis inta aan biyaha lagu darin dallac ku shiilid. m.f.dh, qalayn. m.f.dh, qalayn.

v. make someone feel uneasy ~ lonely

qalee v. fry diced ~ chopped meat

(fal) raaxo ha dareemin.

qalee: (fal) hilib iyo khudaar isku shiil inta aad faxfaxa ku darin. Hilibka walaal innoo qalee.

qalee: (fal) buuq ka dhig oo meel ku cidhiidhi. Dixda qalee ha la isku arkee.

(Qalla-ha)

1. Wax waajib ahaa oo qof ka tegey, oo waa danbe la sameeyo, laga gar'alleeyo, la guto.

2. Guddoonka Rabbi.

m.l Waajib waqtigii la samayn lahaa la soo dhaafay oo waa dambe la guto, siiba salaadda iyo soonka.

m.l Waajib waqtigii la samayn lahaa la soo dhaafay oo waa dambe la guto, siiba salaadda iyo soonka.

m. n. delayed fulfilling of an obligation, catching-up

-qallaha: (n) prayers performed at a later time, after missed it's regular time

-ha: (magac, lab, keli) dib u samaynta cibaado xilligeedil dhaaftay. Subixiigalle ayaan ku tukaday: Li: adde, adaa.

qalle -ha: (magac, lab, keli) cibaadada la qallaynayo lafteeda.

qalle -ha: (magac, lab, keli) qaddar Eebbe oo inta badan dhimashada lagu gaar yeelo. Qallaha ilaahay rumee. Dh: qadde, qaddar.

de: delayed fulfilling of an obligation, catching-up

lx: qalle

pd: (/ha)

ps: n-m

key: qalle

Qalabka lagu qaydo masaafada jajab tobnaalaha ah.

Barleria proxima 01

-ha: (magac, lab, keli) qof kormeere sare ah oo hawlo dabagal ah ku jira, dabadeedna hawshaa xog ka soo gudbiya. Baadhe ayaa khasnadda dawlladda loo diray.

m.l (-xyo, m.dh) (baayoloji) Tafiirta ay waalidkood ugu yaraan hal astaan ku kala duwanyihiin.

m.l (-xyo, m.dh) (baay.) Tafiirta ay waalidkood ugu yaraan hal astaan ku kala duwanyihiin.

Dilute

(fal) hoor, sida caano ribnaantiisa kayaree oo biyo ku dar. Dh: barax, xariir, bera.

badhax: (tilmaame) wax aan saafi ahayn; wax kale lagu fadhxay. Dh: barax.

badhax-a: (magac, lab, keli) hoor ribnaantiisii laga yareeyay sida caano la biyeeyay. Wiilku wuu soo harraadaye, badhax siiya. Dh: barax, bera, xariir.

badhax -a: (magac, lab, keli) selelka ama bibbadka baraarka; garanwaaga dhankay ciddu ka jirto, siiba marka uu ababka yahay ee uu hurdada kaga hadho maqasha. Badhaxa ka ilaali naylaha yaryar. Dh: barax.

f.g2 (-dheeyay, -dhaysay) 1. Cadho ku daarasho. 2. Dhaliicayn.

f.g2 (-dheeyay, -dhaysay) 1. Cadho ku daarasho. 2. Dhaliicayn. m.f.dh, cadhayn.

v. have a skin disease; contaminate

(fal) ka xanaaji; ka caraysii; caree.

de: have a skin disease; [fig.] contaminate

lx: cadhee

pd: (cadheeyey)

ps: v2b=

key: cadhee

(fal) labo shey ama in ka badan isku dar isku qas; isku laaq. Isku fadhax kuusha cad iyo ta guduudan. Dh: laaq.

fadhax-a: (magac, lab, keli) isku walaaq ama isku darka labo shey ama in ka badan.

-ha: (magac, lab, keli) roob wata dhaxan iyo calaydh xoog badan oo wax eryada siiba xoolaha. Gawdhihii xalay buulkii ayuu nagu dumiyey.

-ha: (magac, lab, keli) qabow badan oo jidhku dareemo oo wax la huwado ama la dugsado.

gaydhe -ha: (magac, lab, keli) midhaha geedka maraaga; himbiliisha geedka maraaga.

(fal) arrin ama wax kale saamayn ku yeelo. Dh: hadhay.

hadhee: (fal) hadh u samee ama hoos u yeel. U hadhee magasha dhulku waa kulayle. Dh: hadhay, haree, haray.

f.g2 (-heeyay, -haysay) Mar kasta wax ama qof ka hadlid.

f.g2 (-heeyay, -haysay) Mar kasta wax ama qof ka hadlid. m.f.dh, halhayn.

-ha: (magac, lab, keli) shaqo joogto ah oo sii socod iyo soo socod ah, taasoo uu hayo gaadiid berri iyo kan badeed.

m.dh 1. Caws caleemo dhaadheer, dun adag oo laga sameeyo rarada. 2. Maqaar lo'aad qallalan oo la goglado.

-da: (magac, dhedig, keli) caws leh caleemo dhaadheer iyo dun adag oo laga sameeyo rarada.

kaldho -da: (magac, dhedig, keli) maqaar lo'aad oo qallalan oo la goglado.

(tilmaame) khaayisy oo xumaaday ah; qudhun ah. Harag madhax ah urtii looma adkaysto. Dh: qudhun.

madhax: (fal) qudhun oo wax sida raq mannaanakhday ah noqo. Raqyahay madhax.

madhax-a: (maga, lab, keli) kayd meel la dhigto, wax xilligii la isticmaali lahaa dib looga dhigo waxana inta badan lagu magacaabaa raqda ay dugaaggu dhigtaan si ay mar dambe u cunaan. Dh: kayd.

(Gabda) S,C Maerua oblongifolia (Forsk) A. Rich. Capparidaceae.

N Plicosepalus nummularifolius (Franch) Wiens & Polhill. Loranthaceae.