qalacyo

(Qaalalya-da)

(xoolo) Caloosha oo kacda ama dacaroota, oo sida wax laqanyaysan lala noqdo.

m.dh Caloosha oo kacda ama dacaroota oo sida wax laqanyaysan ay xooluhu la noqdaan, marka ay cunto ama biyo iska badshaan.

f. n. upset stomach (in sheep, goats ~ livestock)

-da: (magac,dhedig keli) xanuun caloosha ku dhaca oo kiciya sida dacarta. Gabadhaqaala ayaa haysa. Dh: dacar.

de: upset stomach (in sheep, goats ~ livestock)

lx: qaalalyo

pd: (/da)

ps: n-f

key: qaalalyo

m. n., [abstract] importance, value

(magac, lab, keli) eeg qaaye

de: importance, value

lx: qaayo

pd: (/ha)

ps: n0-m-abs

key: qaayo

أَهَمِّيَّة، قِيمَة

m.dh la-mid: qalcad.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qalcad.

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dhis yar oo waxaraha la geliyo. 2. Dhismo yar oo loogu gabbado dugaag la rabo in la dilo. la-mid: qalwo (2).

-da: (magac, dhedig, keli) dhis yar oo waxaraha la geliyo. Dh: qalwo.

qalawo -da: (magac, dhedig, keli) dhismo yar oo loogu gabbado dugaag la rabo in la dilo.

-ka: (magac, lab, keli) qoyaan la'aan. Dh: engeg, qallal.

m.f.dh eeg qalee. la-mid: qalays.

-ta: (magac, dhedig, keli) hab loo kariyo faxfaxa oo ah in hilibka biyo yar iyo khudrad la isku kariyo oo la isku shiilo inta aan biyaha maraqa lagu darin. Dherigu qalayn badan ayuu doonayaa. Dh: qalays.

m.l la-mid: qalayn.

m.dh la-mid: belaayo.

f. n. misfortune, disaster, trouble

-balaayada: (n) a grave misfortune; disaster (di zaastar) ~ belaayo. -Syn: calamity, catastrophe, cataclysm

-da: (magac, dhedig, keli) dhibaato weyn oo daran; wax aadamuhu ka cabsado oo dhan. Balaayo guul comman way diidday. Dh: belaayo, baas, dhib, halaag, basanbaas, hoog, hankaag. Li: barkhad, badhaadhe.

de: misfortune, disaster, trouble

lx: balaayo

pd: (/da)

ps: n6-f

see: belaayo

key: balaayo

f.g3 (-saday, -salay) Daymoo; dhugo; milicso; ilkuxad.

f.g3 (-saday, -salay) Daymoo; dhugo; milicso; ilkuxad. m.f.dh, balacsasho.

(fal) wax duubnaa, kala fidsasho.

balacso: (fal) ildayo, fiirso. Aarkuba wuxuu balacsadaa booddo ka horow e.

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax iyadoo aan la bisleynayn olol ku dubasho. 2. Iyadoo aan laga bogan wax eegid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qallaafo.

(fal) waadaal ka gudub oo nololsha la qabso Saaddex cishaad joogtaaye haddeed qalagoo.

(Qalanja-da)

Maroodi dheddig,

m.dh (-ooyin, ml.) 1. Maroodiga dheddig. 2. (riw.) Haweeney jisha qeybta ugu muhiimsan ee filin ama riwaayad. 3. Naag aad u qurux badan.

m.dh (-ooyin, ml.) 1. Maroodiga dheddig. 2. (riw.) Haweeney jisha qeybta ugu muhiimsan ee filin ama riwaayad. 3. Naag aad u qurux badan.

f. n. female ~ cow elephant; actress

nickname; name-f female ~ cow elephant; actress. Lit: beautiful and well-behaved

-qalanjada: (n) 1. female elephant. 2. actress (aak-tares) ~ atarijo. 3. beautiful women

magac loo baxsho gabadh la rajaynayo in ay noqoto mid deggan.

-da: (magac, dhedig, keli) maroodiga tiisa dhedig. Maroodi qalanjo iyo maqashii wata ayaa dixda ka cabbay.

cf: arbe, maroodi

de: female ~ cow elephant; [fig.] actress

lx: qalanjo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: qalanjo

m.f.dh eeg qalo².

f.mg3 (-stay, -satay) Hilib muddo yar qudrad, subag iyo wixi lamida ku shiilasho.

(Qallaca-da)

(geel) Qaniinyo fajaas ah; dhabaalo.

m.dh la-mid: qallac¹ (1).

f. n. camel bite

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qallac.

de: camel bite

lx: qallaco

pd: (/da)

ps: n6-f

key: qallaco

(Qayaaya-da)

Wax is leh ama isku jaan go'an wixii ku dheeri ah ama ka dhimman oo quruxdooda wax u dhimaya.

m.dh.kh 1. Q. ah: wax qabyo ah oo waxa ka dhimani ay iin u yeeleyso. 2. Faro, ilko iyo wixi lamida oo is dulsaaran.

m.dh.kh 1. Q. ah: wax qabyo ah oo waxa ka dhimani ay iin u yeeleyso. 2. Faro, ilko iyo wixi lamida oo is dulsaaran.

f. n. (adj.): bad match ~ fit; disharmonious, disproportionate

-da: (magac, dhedig, keli) wax is leh ama isku jaango'an wixii ku dheeri ah ama ka dhiman ee quruxdooda wax yeelleeya. Gabadhu way qurux badan tahaye barta wejiga ayaase qayaayo ku ah. Dh: iin, dhalliil.

qayaayo -da: (magac, dhedig, keli) dareen silloon oo dadka hela kolka uu matag hayo; waxa la dareemo kolka ay hunqaaco ku soo hayso. Dh: daalalyo, yalaalugo.

de: bad match ~ fit; [atr.] disharmonious, disproportionate

lx: qayaayo

pd: (/da)

ps: n-f

key: qayaayo

m.dh 1. Mas'uuliyadda aabbaha ka saaran mehrinta gabadhiisa. 2. Ardi w.: dhul fog; dhul shisheeye.

m.dh 1. Mas'uuliyadda aabbaha ka saaran mehrinta gabadhiisa. 2. Ardi w.: dhul fog; dhul shisheeye.

-da: (magac, dhedig, keli) xaq iyo masuuliyad diineed oo gabadh aabbo loogu noqdo marka la guurinayo. Gabadh aabbeheed joogo walaayo kale looma raadsho. Dh: weli.

f.g3 (-saday, -satay) Ku w.: cid wax aan la siinayn tusid.

(fal) «ku tus oo cid kali wax ay u baahan tahay u soo fiiq oo haddana kala noqo; walacsi samee. Dh: mihi.

pr. n., loc. Galkaayo [city in central Somalia.]

cf: caasimad

de: Galkaayo [city in central Somalia] Capital of the Mudug region

lx: Gaalkacyo

pd: (Gaalkacayo)

ps: n0-loc

key: Gaalkacyo

f.mg3 (-ooday, -ootay) Qaalalyo ku dhicid (xoolo). la-mid: qaalalyow.

(fal) aad u dibbir.

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) la-mid: qaalalyoo.

v. have a puffed up ~ upset stomach due to overeating

-ga: (magac, lab, keli) dibbiro ay cunto darteed calooshu la bokhokhdo.

de: have a puffed up ~ upset stomach due to overeating

lx: qaalalyow

pd: (qaalalyooday)

ps: v3a=intr

key: qaalalyow

(Galalio) May, NFD Euphorbia breviarticulata Pax. Euphorbiaceae.

May Euphorbia triaculeata Forsk. Euphorbiaceae.

May Euphorbia glochidiata Pax. Euphorbiaceae.

m.dh Biyo xareed, saafi ah.

m.dh Biyo xareed, saafi ah.

-da: (magac, dhedig, keli) biyo xareed ah oo ku jira meel balli ah ama jidhaan ah oo nadiifa. Calcalyada oo an dhicinoo, ufadu ciidda saxar qaaddo.

-da: (magac, dhedig, keli) cajilka ka soo daata neefka cantabada leh ee geeduhu daanka ugu hadhaan. Caltabyo ayuu igu saydhiyey neefku. Dh: canbuufo.

-da: (magac, dhedig, keli) dareen sillan oo lagu sigto ama leh matag oo ay keento cunto xumaatay ama dhadhan la kahdo oo la cunay. Dh: yaqyaqsi, yaqyaqsood, daalalyood, yalaalugo.

name-f shade; umbrella. Syn. Dallaayad

(Daltabya-da)

Dalkii laga tegey oo la tabo, oo la jeclaysto in lagu noqdo.

m.dh Qaban waayidda ay nafley qaban weydo dal ku cusub oo aaney horay u joogi jirin.

m.dh Qaban waayidda ay nafley qaban weydo dal ku cusub oo aaney horay u joogi jirin.

f. n. homesickness

-daltabyada: (n) homesickness (hoom-sik-nes) ~ dal u-xiisid; u-hiloobid

Nostalgia

Home-sick

-da: (magac, dhedig, keli) dalkii aad hore uga soo dhooftay oo dib loogu xiiso. Dh: daltabyood.

de: homesickness

lx: daltabyo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: daltabyo

m.dh la-mid: dhalaalo.

-ka: (magac, lab, keli) waxyaabo kala duwan; kala jaad.

f.mg3 (-yday, -ytay) Aryo isku jira oo xeroonaya ayadoo ayan cidi kala soocin, xeryahooda kala aadid.

-da: (magac, dhedig, keli) wadnabbaab; laballabo; laqanyo; liidaanyo.

m.f.dh eeg qaflo².

(Qalabayn-ta)

Qalab siin, u yeelid.

m.f.dh eeg qalabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalabka oo dhan diyaarin oo u dhammaystirid. Dawladda ayaa iska xilsaartay qalabaynta goobaha waxbarasho. Dh: qalabays.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qalabayn.

f.mg2 (-ooyay, -oysay) Nafley qalo ka bi'id.

(fal) eeg qalagoo.

-ta: (magac, dhedig, keli) wadaal ka bixid oo dadka iyo waaqica la qabsasho.

-ka: (magac, lab, keli) qof waadaalnimada dhaafa oo la qabsada bii'ada cusub. Durba Samaale qalagoys ayuu noqday. Dh: beledi.

qalagoys -ta: (magac, dhedig, keli) eeg qalagoyn

se tromper.

-da: (magac, dhedig, keli) qaniinyo an toos ahayn oo awrtu si janjeedh ah wax u qaniinaan. Qallaaco ayay awrtu ku dagaallantaa. Dh: fajaaso, qaniinyo.

(Qallaafa-ha)

Hogfo.

m.l.u Hogfo.

m. n. pigeon-toes, knock-knees; deformed legs ~ arms

-da: (magac, dhedig, keli) abuur eebbe oo ah labada suul ee faraha lugaha oo intay dheeraadaan iska soo horjeesta. Wiilku qallaafo ayuu leeyahay. Dh: hogof.

cf: hogfo

de: pigeon-toes, knock-knees; deformed legs ~ arms

lx: qallaafo

pd: (/ha)

ps: n6-m

key: qallaafo