qadi — Macnaha & Turjumaada

1

qadi¹: m.l la-mid: qadow (1).

2

qadi²: f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid wax u diidid. 2. Cunto siin waayid. Tusaale: “Naagtii baa carruurta iga qadisay.”

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid wax u diidid. 2. Cunto siin waayid. Tusaale: Naagtii baa carruurta iga qadisay. m.f.dh, qadin.

waa la naqliyay ✓

v. fail to give someone what he/she expects ~ what is due; withhold a customary gift

waa la naqliyay ✓

1

(Kadi) May, S Emelianthe panganensis (Engl.) Danser. Loranthaceae.

2

C Erianthemum aethiopicum Wiens & Polhill. Loranthaceae.

3

S Englerina ramulosa (Sprague) Loranthaceae.

4

S, May Plicosepalus curviflorus (Oliv.) van Tiegh. Loranthaceae.

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) give nothing; send someone away empty-handed

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid cunno la'aan ku barii. Li: dbergi.

2

qadi: (fal) wax inuu helo ay ahayd ha siin oo u diid. Li: sii.

waa la naqliyay ✓

1

cf: hungee

2

de: fail to give s.o. what he/she expects ~ what is due; withhold a customary gift

3

lx: qadi

4

pd: (qadiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: qadi

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m judge

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg qaaddi.

waa la naqliyay ✓

1

(Qadid-da)

2

1. Wax laysa siina hayey ama la wada qaadanayey, wax ka waayid.

3

2. Qof qatan noqosho.

4

3. Seegid; waayid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qad². la-mid: qatooyo (3).

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax la'aan ku joogid: cunta la'aan baryid. Dh: qadis. Li: dhergid.

2

qadid-da: (magac, dhedig, keli) wax in la helo ahaa seegid. Dh: qadis.

waa la naqliyay ✓

(fal) horraysii. Taladaada soo qadim. Dh: qaddim, qadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Qadin-ta)

2

Wax siin la'aan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qadi. la-mid: qadis.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cid xiraad la'aan ku bariin. Dh: gadis. Li: dhergin.

2

qadin -ta: (magac, dhedig, keli) wax inuu helo ay ahayd u diidid. Qadinta ninka aan shaqaysanayn waa heshiis aan isla ogayn. Li: siin.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: qadin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale qadin.

2

qadis-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Qandi-ga)

2

Kolay yar.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo/qandi, m.dh) Kolay yar oo wax lagu gurto.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo/qandi, m.dh) Kolay yar oo wax lagu gurto.

waa la naqliyay ✓

m. n. small bag, man's purse

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) kolay yar. Wadaad qiil uu wax ku bannaysto iyo qandi uu wax ku ritaba ma waayo. Dh: kiish.

waa la naqliyay ✓

1

cf: kiish, kolay

2

de: small bag, man's purse

3

lx: qandi

4

pd: (-ga Pl: qandi (da))

5

ps: n2a-m, n5-m

6

key: qandi

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) wax la kala amaahdo hadhowna la isu soo celiyo cayntiisii oo aan gelin lacag ama wax kale. Dh: amaah, dayn, deyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Qasdi-ga)

2

Qasad.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: qasad¹.

waa la naqliyay ✓

m. n. intention, aim

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) aim (eeym); intent (iin-tent); purpose (par-pas); intention (in-teen-shen); goal (gool) ~ see also [eeg] qasad

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qasad iyo ujeeddo ka yeelo; damac.

2

qasdi-ga: (magac, lab, keli) eeg qasad.

waa la naqliyay ✓

1

a: qasad

2

bw: Arabic

3

de: intention, aim

4

lx: qasdi

5

pd: (-ga)

6

ps: n2a-m

7

key: qasdi

waa la naqliyay ✓

Erey isku xira labo hadal ama labo tixood, isla kolkaasna kala xiriirfura oo sheega inaan la isku hela hayne, tii la helaa ay tan kale meesha ka saarayso (aniga ama adiga; wax i sii ama i qadi).

waa la naqliyay ✓

1

(Car-ka)

2

1. Qadiidka ku hara weelka caanaha (dhiil, kd.) marka la culo.

3

2. Car! Haddaad ku dhacdid! Wir!

waa la naqliyay ✓

1

(Dayrin-ta)

2

1. Nicidda aabbuhu ilmaha naco oo cidda ka eryo oo inuu dhaxlo u diido.

3

2. Wax badan yaraan ku sheegid, dhabcaalnimo iyo inaan wax laga bixin darteed; ka yamxeerin; (u dayrin) wax siin la'aan; qadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Hungeyn-ta)

2

Hungo ka dhigid, badid; quusin; qadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Hungoobid-da)

2

Qof ama meel wax loo doontay, wixii ka waayid; ku luggo'id; qadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Qadiid-ka)

2

1. Culayga weelka.

3

2. Madowga culaygu weelka u yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

(Qadiim-ka)

2

Waa hore ahaa; fil weyn; raagey; duug (ama qadiin).

waa la naqliyay ✓

1

(Qatin-ka)

2

Inta wax laga qado ama laga qadi karo; labo waqti oo wax la cuno ama la cabbo, muddada u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-gay, -gtay) 1. Rabsho, dagaal iyo wixi lamida abuurid. 2. Wax kor u qadiid, taagid.

waa la naqliyay ✓

1

car¹: m.l 1. Qadiidka ku hara weel la culay. 2. Dhadhanka ay yeeshaan caano, biyo iyo wixi lamida oo lagu shubay weel la culay. 3. Cudur candhada geela ku dhaca oo dildilaaciya. 4. (e.d) C.!: haddaad ku dhacdid!; Wir!

2

car²: f.mg1 (-ray, -rtay) Car noqosho. la-mid: cartan².

waa la naqliyay ✓

m.l Wax qadiin ah; wax qiimo leh; wax caan.

waa la naqliyay ✓

1

dibjir¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Qof sabool ah oo aan hoy uu u hoydo lahayn. 2. Kuray geela ilaaliya.

2

dibjir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Habeen dhan qadid.

waa la naqliyay ✓

1

duug¹: m.l Wax muddo badan lagu dhaqmayey.

2

duug²: m.l (taar.) (qadiim) Waxay tilmaamaysa waayadii hore, xilliyadii Masaaridii hore, Giriiga, iyo Roomaanka.

3

duug³: m.dh 1. Xoolaha la qalo marka qof dhinto; axan; qoriqaad. 2. la-mid: duugid.

4

duug⁴: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Wax xabaalid. 2. Qof muruqyadu xanuunayaan u daliigid. 3. Harag iyo wixi lamida jilcin. 4. Geellisid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax hore u qadimasho.

waa la naqliyay ✓

m.l Qadidda xooluhu maalin kaliya biyo ka qadaan.

waa la naqliyay ✓

1

oodjiid¹: m.l 1. Dhigidda maroodi dhigo ood weyn jidka raxantu marto si uu ugu xujeeyo arbaha raxanta wada. 2. Xuja adag oo cid la hor dhigo. 3. Calaamad geediga loo sameeyo si uusan u habaabin ood yar dhulka loogu jiido.

2

oodjiid²: f.mg1 (-day, -dday) 1. U o.: si uu u ogaado tabarta arbaha, jidka raxantu ku aroorto ood weyn dhigid (maroodi). 2. U o.: cid geeddi ah si aysan u habaabin calaamad u sameyn. 3. U o.: cid xuja adag hor dhigid. 4. U o.: cid wax dooneysa qadin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg qadiidi.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Weel wax la qadiidiyey ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Adi-ga)

2

(adiga, aad; ku, kuu...) qofka lala hadla hayo ama wax loo qora hayo magacuyaalkiis

waa la naqliyay ✓

mu.eb la-mid: adiga.

waa la naqliyay ✓

pron., sg. you, thou

waa la naqliyay ✓

(pronoun) you ~ adiga. Ex: adi buu kula hadlayaa; he is talking to you

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac'uyaal) magacuyaalka qofka lala hadlayo ama wax loo qorayo. Adiga ayaa jooga aqalka, markii uu tuuggu soo dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

cf: adiga

2

de: you, thou

3

lx: adi

4

pd: (ad)

5

ps: pro-red-2sg

6

xe: You and Khadar come!

7

xv: Adiyo Khadar kaaleya!

8

key: adi

waa la naqliyay ✓

1

qad¹: m.l Labaq., saddexq. iyo wixi lamida: xoolo aan biyo cabbin laba maalmood, saddex maalmood iyo wixi lamida.

2

qad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Wax la qaybsanayey wax ka waayid. 2. Cuntocunid la'aan.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Wax la qaybsanayey wax ka waayid. 2. Cuntocunid la'aan. m.f.dh, qadid.

waa la naqliyay ✓

m. n. domestical animal ~ person that has not eaten ~ drunk water

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (n) miss a meal, especially a supper meal; be without food or drink

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cunto la'aan bari; waxba ha cunin. Martida caawa u qad.

2

qad: (fal) nasiib ha u yeelan oo seeg. Baashaal bunka ka qad.

waa la naqliyay ✓

1

de: domestical animal ~ person that has not eaten ~ drunk water Compounded with numbers

2

lx: qad

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m-expr

5

xe: person who has not eaten for three days

6

xv: saddexqad

7

key: qad

waa la naqliyay ✓

f.g2 la-mid: aaddi.

waa la naqliyay ✓

1

(Badi-da)

2

Tiro aan yarayn ahaan; badnaan.

waa la naqliyay ✓

1

badi¹: m.dh 1. Wax tirsama intooda badan. 2. (fk) Alaaba, sida qaliibka ah, inta badan, badanaa, guud ahaan.

2

badi²: f.g/mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. (f.g) Wax in go'an ahaa, in kale oo la nooc ah ku darid. 2. (f.mg) Ka b.: cid tartan kaga adkaan. 3. Ka b.: wax, cid uga aqoon badnaan; ka rayn. 4. Ka b.: wax intii loo baahnaa in ka badan ku darid. Tusaale: “Shaahii sonkor buu ka badiyey”.

waa la naqliyay ✓

1

badi¹: m.dh 1. Wax tirsama intooda badan. 2. (fk) Alaaba, sida qaliibka ah, inta badan, badanaa, guud ahaan.

2

badi²: f.g/mg1/2 (-iyay, -iday/-isay; -iyi) 1. (f.g) Wax in go'an ahaa, in kale oo la nooc ah ku darid. 2. (f.mg) Ka b.: cid tartan kaga adkaan. 3. Ka b.: wax, cid uga aqoon badnaan; ka rayn. 4. Ka b.: wax intii loo baahnaa in ka badan ku darid. Tusaale: Shaahii sonkor buu ka badiyey. m.f.dh, badiyid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): majority, most of, multitude, mass

2

badi v. increase, cause to be many, make more

3

badi v. win, beat (another team)

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) increase (inkiriis) ~ siyaadi

2

badi: -yey say: (n) achieve a victory; win (win). Ex: yaa xalay badiyey? who won last night?

3

badi -da: (n) majority (ma jooriti)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax tirsan ama cabbiran wax ku sii dar; intii hore ka sii biiri; kordhi oo beexaami. Innoo soo badi waraaqaha itixaanka. Dh: tarmi, biiri, beekhaami, beexaami. Li: yaree, dhin.

2

badi: (fal) ku guulayso tartan iyo wixii la mid ahee lagu baratamayo. Laga badiyaa ba'ay. Dh: guulayso.

3

badi -da: (magac, dhedig, keli) tiro ama mug aan yarayn ahaan.

4

badi -da: (magac, dhedig, keli) jiritaanka wax aan tiro ahaan la hubin laakiin u muuqda wax badan ama aan yarayn.

waa la naqliyay ✓

v. pervert; mis-interpret

waa la naqliyay ✓

1

de: pervert; mis-interpret

2

lx: gadi

3

pd: (gadiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: gadi

waa la naqliyay ✓

1

(Hadi-ga)

2

Geed-quwaaxa geed kamid ah, oo xabag wanaagsan oo udgoon oo la ganacsado dhala.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed quwaax xabag udgoon oo laga ganacsado leh.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed quwaax xabag udgoon oo laga ganacsado leh.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] incense-bearing tree species; balsam

waa la naqliyay ✓

1

(Hithi) May, Og Commiphora erlangeriana Engl. Burseraceae.

2

S Commiphora subsessiliflora Vollesen. Burseraceae.

3

S Commiphora erythraea (Ehrenb) Engl. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

1

name-m insence-bearing tree sp., balsam

2

name-m leader, guide

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) resin (rezen); balsam (bal sam)-, used principally in inks, adhesives or pharmaceuticals

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil loogu magacdaray bukhuur ama geed udgoon badan leh sida cuudka, miskiti iyo fooxa.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) geed quwaaxa mid ka mid ah oo ka baxaa dhulka Soomaalida oo xabag udgoon laga gurto lagana ganacsado. Caanahaagiyo, ciidan gabadh wayn, waa caleen hadi, waa caleen hadi...

2

hadi-ga: (magac, lab, keli) hadh wanaagsan oo lagu nasto. Dh: hadhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: incense-bearing tree sp.; balsam

2

lx: hadi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-col

5

key: hadi

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Si kedo ah u dhicid. la-mid: kedi².

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Si kedo ah u dhicid. m.f.dh, kadin. la-mid: kedi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geed ka mid ah dhirta waaweyn oo dheeraada oo ka baxa bananka, docxyada iyo togagga oo weelasha laga qorto. Dh: kidi.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Madi-da, Madi-ga) Neef xoolo ah oo aad u caano badan; aan baaqimo ahayn.

2

2. (Madi-ga) Nin aan lahayn walaallo rag ah.

waa la naqliyay ✓

1

madi¹: m.l (-iyo, m.dh) Nin aan lahayn walaalo rag ah.

2

madi²: m.dh (-iyo, m.l) 1. Gabar aan lahayn walaalo. 2. Neef xoolo ah oo caano badan leh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Nin aan lahayn walaalo rag ah.

waa la naqliyay ✓

Unique

waa la naqliyay ✓

1

m. n. sole ~ only son, man without brothers but may have sisters

2

madi [feminine] n. only daughter ~ female child

3

madi [feminine] n./m: animal giving plenty of milk

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) only son; one who has no brothers

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) neef xoolo ah oo caano badan. Madi cararta maqasheeda koris minan san baa dhaanta. Dh: ayro. Li: gabno.

2

madi-ga: (magac, lab, keli) wiil aan wiilal la dhalan Aabahay madi buu ahaa oo adeerro ma lihi.

3

madi-ga: (magac, lab, keli) geed dhirtii uu la bahda ahaa aan ku dhex oollin oo kelidii meel ka baxa. Geed madi ah ayuu hadhsaday.

waa la naqliyay ✓

1

(Nadi-ga)

2

Jeedal; shaabuug; karbaash.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo/nadi, m.dh) Jeedal yar oo faraska lagu dhufto si uu u dheereeyo; karbaash.

waa la naqliyay ✓

m. n. whip

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) suun adag oo dabola qabto leh oo gammaanka lagu eryedo. Dh: jeedal, shaabuug, karbaash.

waa la naqliyay ✓

1

cf: jeedal, karbaash, shaabuug

2

de: whip

3

lx: nadi

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: nadi

waa la naqliyay ✓

1

(Qada-da)

2

Cunnada weyn oo harkii la cuno; harimo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Cunnada harki la cuno.

waa la naqliyay ✓

1

m.dh (-ooyin, m.l) Cunnada harki la cuno. qafaal¹: m.l 1. Si xoog ah oo cid loo kaxeeyo si dano laga lahaa loogu fushado. 2. Meel dhir lahayd oo la baneeyo si beer looga dhigto.

2

qafaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) 1. Cid xoog ku kaxayn si dan laga lahaa loogu fusho. 2. Meel dhir ka bannayn si beer looga dhigo. m.f.dh, qafaalid.

waa la naqliyay ✓

f. n. lunch, noon meal

waa la naqliyay ✓

-qadada: (n) lunch (laanj); midday meal

waa la naqliyay ✓