qadhmuunayn

m. n. bad smell, stench

-ka: (n) stink (istink); stench (isteenj); fetor (feey-tar); bad smell or foul odour also [odor] ~ qurun, qurmuun

(tilmaame) wax aan udgoonayn oo sanku naco. Meel qadhmuun lama agfadhiyo. Dh: qarmuun.

qadhmuun -ka: (magac, lab, keli) ur naftu karahdo oo sanku naco sida: dhuusada iyo wixii la mid ah. Digsigu qadhmuunka ayuu ka helaa shinniduna udgoon. Li: udgoon.

a: qurmuun ~ qurmoon

cf: ur {N}

de: bad smell, stench

lx: qadhmuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: qadhmuun

m.f.dh eeg gamuunnee.

-ta: (magac, dhedig, keli) leeb gamuuman ka dhigid.

-ha: (magac, lab, keli) cayayaan ur silloon leh. Dh: noolaa'ure.

-da: (magac, dhedig, keli) si xun u urid. Caday la'aantu af qadhmuuni ayay keentaa.

(fal) wax ur qadhmuun leh ka dhig.

m.dh la-mid: qurmuunaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) qadhmuun lahaan; ur aan la jeclaysan lahaan.

(tilmaame) aan weli hammuuntiran; aan weli quraacan; hamuuntii qaba; kamiintii qaba oo gaajaysan.

hamuunan: (tilmaame) baahi iyo xiiso weyn wax u qaba.

(Qamuunya-da)

Bushinta hoose oo ciil iyo caro darteed lala qaniino.

m.dh Ciil iyo caro badan oo bushinta hoose lala qaniino.

m.dh Ciil iyo caro badan oo bushinta hoose lala qaniino.

f. n. biting one's lip (from anger)

-qamuunyada: (n) the act of biting one's lip for the sake of rage or anger

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qammuunyo.

de: biting one's lip (from anger)

lx: qamuunyo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: qamuunyo

-ka: (magac, lab, keli) eeg qadhmuun.

m.f.dh eeg ammuuree.

-ta: (magac, dhedig, keli) xaalal iyo arrimo sida baabka ah ku ridid.

-da: (magac, dhedig, keli) ciil badan oo dartii faruuryaha la qaniino. Dh: ciil.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qadhmuunaan.

(Qurmuunaan-ta)

Wax qurmuun ka soo urayo ama qurun leh, ahaan.

m.f.dh eeg qurmuun². la-mid: qarmuunaansho; qarmuunaan, qurmoonaan, qurmoonaan

f. n., [abstract] stinkingness, stench

de: stinkingness, stench

lx: qurmuunaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: qurmuunaan

m.dh Hab falgal biyood oo dhex mara iistar iyo haydarogsaydh.

m.dh Hab falgal biyood oo dhex mara iistar iyo haydarogsaydh.

-ta: (magac, dhedig, keli) saabuun ku maydhid. Dh: saabuunays.

saabuunayn -ta: (magac, dhedig, keli) Hab falgal biyood oo dhex mara iistar iyo haydarogsaydh. saabuunays -ka: (magac, lab, keli) saabuunayn. saabuunayti -da: (magac, dhedig, keli) noocyada miinada mid ka mid ah oo saabuunta adagee dharka u eg. Saabuunti bay ahayd wixii saaka baabuurka ku qarxay.

(Candhuufayn-ta)

Candhuufo marin, ku tirid. ku tufid; calyeyn.

m.f.dh eeg candhuufee.

-ta: (magac, dhedig, keli) candhuufo marin, ku tirid; candhuuf ku tufid. Dh: calyeyn.

m.f.dh eeg qamaamudan. la-mid: qamaamudnaansho.

m.f.dh eeg qandheysan. la-mid: qandheysnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) bugtaan yar qabid. Qayndhaysnaan waadh looma galo. Dh: tacabsanaan.

(Adduunya-da)

Adduun; duni; maal; xoolo; hanti.

m.dh la-mid: adduun.

World

f. n., pl. world, universe; wealth

-adduunyada: (n) 1. world (wooldh); earth (eerth); universe (yuni veersi) ~ 2. [Plural of adduun] livestock ~ see also [eeg] adduun

-da: (magac, dhedig, keli) dhulka iyo waxa dul yaalla ee uumiye lagu abuuray. Adduunyo waa hadhka labadiisa gellin. Dh: duni, adduun.

adduunyo-da: (magac, dhedig, keli) hantida gaarla loo leeyahay. Adduunyo ninkaanan dhaqan, agtaada miyuu yimaad! Dh: maal, xoolo, hanti.

bw: Arabic

cf: duunyo

de: world, universe; wealth

lx: adduunyo

pd: (/da)

ps: n2-f-pl

key: adduunyo

(fal) xaalal iyo arrimo sida baabka ah ku rid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax badhan ahaan. Badhnaan buu igu siiyey xisaabta. Dh: barnaan, inqanaan.

baduugan¹: f.mg1 (-gmay, -gantay; -gmi) Wax la baduuqay noqosho. la-mid: baduuqan¹.

baduugan²: f.mg4 (-gnaa, -gnayd) Wax ka baduuqay ahaansho. la-mid: baduuqan².

der. [adjective] broken, shattered; broken in small pieces, crushed

-baduugnaa/baduugnayd: (adj) smashed (is maa shidh); crashed (karaashidh)

(tilmaame) wax jajaban ahaan; wax baaba'san ahaan. Guri baduugan buu gabadha ku hooyey. Dh: burbursan, jajaban.

de: broken, shattered; broken in small pieces, crushed

lx: baduugan

nt: baduugan (baddugmay) [v1=inch]

pd: (baduugnaa)

ps: adj-der

key: baduugan

baduuqan¹: f.mg1 (-qmay, -qantay; -qmi) la-mid: baduugan¹.

baduuqan²: f.mg4 (-qnaa, -qnayd) la-mid: baduugan².

Earthening

m.f.dh eeg dhuran². la-mid: dhurnaansho.

m.dh Miro bisil oo engegan.

-ta: (magac, dhedig, keli) la ordid dhagartiyo qaadhaammadii lala dhuxlaynaayay. Dh: gucleyn. Wa: dhuxdhuxlayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax fagan ahaan.

der. [adjective] red, brown, reddish-brown

-gaduudnaa / gaduudnayd: (adj) reddish in color; red (reedh) ~ casaan, guduudan. Ex: baabuur gaduudan: a red car

a: guduudan

de: red, brown, reddish-brown

lx: gaduudan

pd: (gaduudnaa)

ps: adj-der

key: gaduudan

(tilmaame) mid si aan weecweecad lahayn oo sigib tiran u go'an.

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: gamuuxan.

(tilmaame) wax la gamuuray; wax aan af fiiqan lahayn. Dh: gamuuxan.

Aan af fiiqan lahayn; la gamuuxay; gamuuran.

f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax aan af fiiqan lahayn ahaansho. la-mid: gamuuran, gumuuxan, guxuuman.

f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Wax aan af fiiqan lahayn ahaansho. m.f.dh, gamuuxnaan. la-mid: gamuuran, gumuuxan.

der. [adjective] blunt

(tilmaame) wax la gamuuray oo si siman loo jaray. Dh: gamuuran.

a: guxuuman

de: blunt

lx: gamuuxan

pd: (gamuuxnaa)

ps: adj-der

key: gamuuxan

-ta: (magac, dhedig, keli) wax baaqi soo noqday oo wax kale ka soo hadhay ahaan. Dh: harnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadimays, dibindaabyeyn; luggoyn.

Aan weli hammuntiran; aan weli quraacan; hamuuntii qaba; kamiin qaba; gaajaysan.

f.mg4 (-mnaa, -mnayd) Qof hammuun qaba ahaansho.

der. [adjective] hungry (from fasting)

cf: gaajaysan

de: hungry (from fasting)

lx: hamuuman

pd: (hamuumnaa)

ps: adj-der

key: hamuuman

kaduudan¹: f.mg1 (-dmay, -dantay) Wax la kaduuday noqosho.

kaduudan²: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax la kaduuday ahaansho. la-mid: kuduudan.

der. [adjective] crouched (over); crumpled (up)

(tilmaame) mid si kaduud ah u fadhiya: si foolxun fadhiya.

de: crouched (over); crumpled (up)

lx: kaduudan

pd: (kaduudnaa)

ps: adj-der

key: kaduudan

-ta: (magac, dhedig, keli) wax ladhan oo la dheereeyey ama la xoojiyay ahaan. Dh: larnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax madhan oo faaruq ah ahaan. Dh: marnaan, madhni. Li: buuxnaan, buuxni.

(tilmaame) dabar go'an oo halaagan. Ummad aqoon lahayni waa ummad maduuran. Dh: cidhibla', tirtiran.

maduuran-ka: (magac, lab, keli) idlaasho dad iyo duunyaba ah. Maduuran ayaa ku dhacay beeshii. Dh: tirtiran.

pr. n., [feminine] Maymoona

name-f blessed, happy, lucky, fortunate

bw: Arabic

de: Maymoona

lx: Maymuuna

ps: name-f

key: Maymuuna

m.dh la-mid: namuun.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg namuun.

m.f.dh eeg qamuuri. la-mid: qamuuris.

-ta: (n) nationalisation (na-shi-naa-lizeey-shin), also nationalization

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qaranku leeyahay oo dadku wadaago ama ka dhexeeya ka dhigid. Dh: qaramays.

(tilmaame) taagan oon dhanna u dhaqaaqayn. Qofbaa gidaarka aqalka qayuuran. Dh: tigtigan, likaysan, quturan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax uduufo ah ka dhigid; wax an faa'iido lehayn ka dhigid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax wadhan ahaan; warnaan.

(tilmaame) xoodan oo sida qaansada u soo godan. Deegaantu way xaduuran tahay.

-ta: (magac, dhedig, keli) xidhmooyin badan oo dhandhan iskugu xidhan ka dhigid. Dh: seerayn, xirmayn, xirmays.