qabyaaladayn

m.dh Nidaam siyaasadeed oo ku salaysan dhaqanka qabiilka; kala qaybinta ummad loo kala qaybiyo qoloqolo.

m.dh Nidaam siyaasadeed oo ku salaysan dhaqanka qabiilka; kala qaybinta ummad loo kala qaybiyo qoloqolo.

f. n., [abstract] tribalism

-da: (n) tribalism (tareey-ba-liizim)

-da: (magac, dhedig, keli) is qoloqolayn ay dadku qabiil iskugu fanaan ama ku xafiiltamaan. Dugsi ma leh qabyaaladi, waxay dumiso mooyaane.

cf: qabiil

de: tribalism

lx: qabyaalad

pd: (-da)

ps: n1-f-abs

key: qabyaalad

-ta: (magac, dhedig, keli) cid la diririd oo u hanjabid afka uun ah. Dh: hanjabid, diririd, guhaadin.

hayaanadayn -ta: (magac, dhedig, keli) qof u soo baahday wax aad leedahay, si xun ula dhaqmid. Dh: hayaanadays.

f.g2 (-deeyay, -deysay) Nidaam qabyaaladeed qof kula dhaqmid; qof qabyaalad darteed uga eexasho.

f.g2 (-deeyay, -deysay) Nidaam qabyaaladeed qof kula dhaqmid; qof qabyaalad darteed uga eexasho. m.f.dh, qabyaaladayn.

(fal) nidaamqabyaaladeed qof kula dhaqmid; qof qabyaalad darteed uga eexasho.

m.f.dh eeg qaraaxadee.

-ta: (magac, dhedig, keli) dacaayadayn oo hadal dheeldheel ah cid kale ku dhihid. Qaraaxadaynta ka jooji wiilka. Dh: dacaayadayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) sabbaaxad ku samayn, ku dhufad.

(Abaalhayn-ta)

Samaan laysu falay, mahad iyo xusuus wanaagsan u hayn.

m.f.dh eeg abaalhay.

vl. n., [compound] gratitude for a favor, indebtedness

-ta: (magac, dhedig, keli) xasuus iyo wanaag oo loo hayo cid horay samafal u geysatay. Abaalhayntu waa dhaqan wanaagsan.

de: gratitude for a favor, indebtedness

lx: abaalhayn

pd: (-ta)

ps: vn2-f-cmp

key: abaalhayn

-ta: (magac, dhedig, keli) qaarad qaarad u qaybin. Nimankii badmareennada ahaa ayaa qaaradaynta soo saaray. Dh: qaaradays.

-ta: (magac, dhedig, keli) codka 'qabac' samayn oo ku celcelin.

-ta: (magac, dhadig, keli) cid sabaale ku wadid, sasab ku qancin. Sabaalayn buu qoys ku dhaqmaa. Dh: sasabaad.

-ta: (magac, dhedig, keli) suuq geyn.

(Tabaalayn-ta)

Tabo u helid; farsamayn.

m.f.dh eeg tabaalee. la-mid: tabaalayo, tabaalays.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dhibaataynta; silcinta waxyeello iyo kadeed la gaadhsiiyo, noole. Dh: tabaalays, dhibaataynta.

(fal) hanjabaad iyo guulguul tus; qof kale u cagajuglay.

hayaanaday: (fal) wax aad leedahay, qofka u soo baahda, si xun ula dhaqan.

-ta: (n) hesitation (hezeteeyshin); doubt (dhaawf); wavering (weey-varing); skepticism- shaki-ga, laballaboow -ga

-ta: (magac, dhedig, keli) alaab iyo wax la mid ah qabqabta hayn oo iska dabadhicid. Gaadhiga faaruqnimada ayaa qabqablaynta ugu wacan.

qabqablayn -ta: (magac, dhedig, keli) qabqable iska dhigid oo jiidhjiidh iyo arbush wadid. Qabqablayn wax laguma helee qun yar soco.

m.f.dh eeg qasacadee.

Canning

-ta: (magac, dhedig, keli) moolgarayn oo qasacado ku cabbayn. Qasacadaynta wershado ayaa sameeya.

-ta: (magac, dhedig, keli) sabarad ku garaacid.

m.dh la-mid: calaamadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) summad u yeelid. Dh: astayn; calaamadays.

-ta: (n) disruption (dis-rapshiny disturbance (dis-teer-bansi) ~ rabshayn

-ta: (magac, dhedig, keli) arrin ama hawl, wiiqid; carqalad ku samayn. Dh: carqaladays.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, wax ka sheegid. Dacaayadaynta dadka waaweyn ka daaya. Dh: dicaayadeyn. Li: ammaanid.

-ta: (magac, dhedig, keli) samaynta baadhis cilmiyaysan.

-ta: (magac, dhedig, keli) faynuus ama shawlad, dubaalad gelin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hayaanadayn.

(Jalaalaqayn-ta)

Dagaallamid; weerarid; dhicid.

m.f.dh eeg jalaalaqee.

-ta: (magac, dhedig, keli) weerar iyo dagaal qaadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) laba labo u qaadidda wax aad tiriynayso. Tusbaxa labalabaynta ka daa oo halhal u tiri. Dh: labalabays.

laballabayn -ta: (magac, dhedig, keli) walbahaar qofka gala sida uu go'aan u qaadanayo oo uu is yidhaa 'ma yeeshaa mise waad iska dhaaftaa'.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale nacladid.

(fal) sabbaaxad ku leged, ku dhufo. Ninku wuu sabbaaxadeeyey si kale ii ma legdeene.

(Siyaasadayn-ta)

Si siyaaso ah, cid la gelid, wax kaga qabasho; xeeladayn.

m.f.dh eeg siyaasadee. la-mid: siyaasadays.

-ta: (magac, dhedig, keli) si siyaaso ah, cid ula dhaqmid, wax kaga qabasho, xeeladayn. Dh: xeeladayn.

(Xanaakadayn-ta)

Hadal xanaakad ah, ku dhihid.

m.f.dh eeg xanaakadee. la-mid: xanaakad.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal dacaayad ah ku dhihid. Dh: dacaayadayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax yaryarayn si la isugu fillaysiiyo.

-ka: (magac, lab, keli) sabbaaxadayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) hab xareedayn ah oo la sameeyo iyada oo la isticmaalayo dhuun fidsan oo ku qotonta dhalada xareedaynta. Habkani wuxu suurogelinayaa in hoorarka loo kala sooco qaybo heerka bididdoodu kala duwantahay laguna ururiyo herkullo kala geddisan.

-ta: (magac, dhedig, keli) talo ku meelgaadh ah oo mushkilo taagan lagu xalliyo.

aba'abayn-ta: (magac, dhedig, keli) hadaaqa ilmaha yar lagu aamusiiyo. Maandhow aba'abayn baan ku wadi ubadka reer Xooshe. Dh: abaabo.

m.dh la-mid: ikhyaarayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax samayntiisa laga maagayo oo dadka hortii la falo si inta kale ay ugu dhiirrato. Dh: balaalaxayn, biimayn. balaambal -ka: (magac, lab, keli) carcaraaf iyo saxaariir dhib badan. Dh: balanbal, balambal.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bardad.

m.dh la-mid: baylihin.

(tilmaame) wax dayacan ahaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof qof kale garbis xoog leh ku jiidha. Markuu i garbiyey ayaan daafadayntiisii la dhacay.

m.f.dh eeg dabaylee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xagga dabaysha u kaxayn. Xoolaha dabaylaynta ka daa.

m.l la-mid: dabaalasho.

-da: (magac, dhedig, keli) qof dhedig oo nacas ah. Dh: doqon, nacas.

dabbaalad-ka: (magac, lab, keli) biyo, dhex sabbayn oo jibaaxid.

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoon badan u leh dabaynta ama korontada. Dabyaqaan nalka ha sameeyee innoogu yeedha.

(Faaradayn-ta)

Faarad marin, ku sinsimid; raandayn.

m.f.dh eeg faaradee.

-ta: (magac, dhedig, keli) loox, faarad marin.

faaradayn -ta: (magac, dhedig, keli) looxaan, faarad kaga shaqayn oo ku hagaajin. Dh: raandayn.

(Gabaldaie) All. Som. Helianthus annus L. Compositae.

S Helianthus laetiflorus ? Compositae.

N Crotalaria saltiana Andr. Papilionaceae.

N Indigofera coerulea Roxb. Papilionaceae.

N Indigofera articulata Gouan. Papilionaceae.

N Indigofera argentea Burm. Papilionaceae.

N Tragia brevipes Pax. Euphorbiaceae.

m.l la-mid: gabbaldaye.

-ga: (magac, lab, keli) qorraxdu dhanka ay jirto eegid.

m.f.dh la-mid: galladid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, guulayn oo mahad iyo wanaag gaadhsiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) socdaal dheer oo xidhiidhsan marid; socod aan kala go' lahayn samayn. Laba habeen oo habaqlayn ah ayaan ku soo gaadhnay magaalada.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel godan, kaabad u samayn; buundo u samayn oo dhisid.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof muruq qabtay, shey kulul saarsaarid. Dh: diirdiirin, solid.

-ta: (magac, dhedig, keli) magaalo ka dhigid. Dh: magaalays.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolaha intal hayinka ah ee gaanka horkacda. Mayalwaynta iyo aarankiyo goolka murugaystay. Dh: horwayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qiimaha uu joogo biirin oo mid ka sarreeya ku iibin; sicirkii hore mid ka badan ku gadid; qaali ka dhigid. Qaaliyayntu waxay ku xidhan tahay hadba qiimaha suuqu sida uu yahay: Dh: qaaligarayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg qabbaanasho.

m.f.dh eeg qabsan. la-mid: qabsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid la qabtay ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) gadaado ku shubid.

-ta: (magac, dhedig, keli) codka 'qalam' samayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) sibidh, niis, garri iyo biyo isku laaqid oo isku cajiinid.

m.f.dh eeg qanyar. la-mid: qanyaraansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dacaayadayn oo hadal dheeldheel ah cid kale ku dhihid Qarxadaynta ka jooji wiilka. Dh: qaraaxadayn, dacaayadayn.

(Qayaxnaan-ta)

Wax qayaxan ahaan.

m.f.dh eeg qayaxan². la-mid: qayaxnaansho.

f. n., [abstract] state of being shelled ~ husked

-ta: (magac, dhedig, keli) wax diirka laga qaaday oo cad ahaan; wax qayaxan ahaan. Waxwalba qayaxnaanta kuma wanaagsanee fiirso, Dh: caddaysnaan. Li: asturnaan, dahsoonaan.

de: state of being shelled ~ husked

lx: qayaxnaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: qayaxnaan

-ta: (magac, dhedig, keli) shil ama dhibaato kale oo dhacday warkeeda dad aan ka warhayn gaarsiin. Dh: qaylageys.