Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Qabay-ga)

2

Haruub qabo laga tolay.

waa la naqliyay ✓

m.l Weelka qabada laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. vessel made of fiber

waa la naqliyay ✓

[GABAY] Euphorbia longispina 01

waa la naqliyay ✓

1

(fal) goedka qabada ku samee.

2

qabay-ga: (magac, lab, keli) hadhuub qabo laga tolo. Gorofka qabayga ah geela ku lisa.

waa la naqliyay ✓

1

cf: haruub

2

de: vessel made of fiber

3

lx: qabay

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m

6

key: qabay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caanaha qaab ka dhig. Qaabay caanaha martaa joogtee.

2

qaabay: (fal) hannaan iyo hab lagu garto u yeel. Hawshu horta sida ay kuugu muuqato u qaabay annana waan kula saxaynaa. Dh: nidaami, habee, suuree, qaabee.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama talo curi; arrin hindis oo taabbage-lintiisa qorshee. Talaan aabay lahaa, tusmaan gaadhsii lahaa, tilmaan abid baan lahaa. Dh: astay, aabee, qorshay, dheego.

2

aabay: (fal) wax u aabbayeel; tixgeli oo aabbee. Aabay waalidkaaga ajar baa ku jiree. Dh: aabee, aabbayeel.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nooc khudradda la cuno ka mid ah oo dusha diir laga qaado ku leh boostana baruur huruud ah iyo iniinyo yaryar oo kawa filfisha u eg ku leh Dh: mafafaay, babbaay, cambefilfil.

waa la naqliyay ✓

(fal) beytari iyo wixii la mid ah, danab u yeel oo tamari. Dh: dabee, jaajgaree, danabay.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabay-ga)

2

Tixo la tirsho oo ka kooban ereyo iyo xuruuf qiyaasan oo tirsan oo xaraf ku dhisan; wuxuu lee yahay tixo is wada dherer le'eg iyo ereyo xulanti ah oo midba la gesho meel uu ku habboon yahay; qaarkood waxay lee yihiin dhawaaqyo iyo yeer isu eg'eg oo tixaha xubno looga dhigo oo lagu dhex googgooyo si ay u yeeshaan luuq iyo dhicitaan laysla hela hayo, muusikana ku dhafan tahay, oo dhabaqa iyo deelqaafka ka ilaaliya. Gabaygu, sida maansada xubneheeda kale (geeraar, jiifto, kd.), wuxuu ka hadlaa wax kastoo qofka laabtiisa ku soo dhaca, wuxuuna lee yahay saamays daran oo kan hadalka kale ka xoog weyn; waa laga luuqiyaa.

waa la naqliyay ✓

1

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

2

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin.

waa la naqliyay ✓

1

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

2

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin. m.f.dh, gabyid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. poem form (long classical Somali epic poetry)

2

gabay v. recite a poem, chant poetry

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) poetic composition; poem (pooem); poetry (powyetari) ~ maanso, gabey, shicir

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal taxan oo macno miisaan fiican leh dheh; gabay tiri oo samee. Xaaladda la joogo ka gabay.

2

gabay -ga: (magac, lab, keli) qayb suugaanta ka mid ah oo leh qaafiyad iyo miisaan u gaar ah. Waxa uu gabaygu leeyahay macno iyo duluc uu ku qotomo.

waa la naqliyay ✓

مَنظُومَة، قَصِيدَة، قصيد

waa la naqliyay ✓

1

(Habay-ga)

2

Weel cusub oo la tolay (gocoy), kolka biyo ama wax kale oo la mid ah lagu shubo, sii deynta uu sii daayo, oo dhibcuhu aayar aayar, daldaloollada tolmada uga soo baxbaxaan.

waa la naqliyay ✓

1

habay¹: m.l 1. H. ah: weel cusub oo la tolay, markaa la agloolay oo hoorihii lagu shubo sii daaya. 2. la-mid: habyid. la-mid: habayo.

2

habay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Weel dareere lagu shubay sii dayn.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Weel dareere lagu shubay sii dayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. leak; condition of new woven vessel that leaks slightly; special utensil for feeding a baby

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hannaani oo qurxi; nidaami oo hagaaji.

2

habay-ga: (magac, lab, keli) weel dhawaan la tolay oo cusayb ahaan wixii lagu shubo u sii daaya ama ay uga tiftifqaan. Habaygii biyaha qubay, miyuu dhibic hanbeeyaa. Dh: gocay, habayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: leak; condition of new woven vessel that leaks slightly; special utensil for feeding a baby

2

lx: habay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: habay

waa la naqliyay ✓

1

(Kabay-ga)

2

Waxa jaba, waxa la saaro oo lagu kabo; kab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) 1. Kabjad. 2. Qalab nafley jabtay lagu kabo.

waa la naqliyay ✓

m. n. support for something being mended, splint

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, kab la dhac.

2

kabay-ga: (magac, lab, keli) wax jabay waxa la saaro oo lagu kabo ama lagu kabayeeyo, ama suun kabeed inta lagu kabayeeyo. Dh: kab, kabaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: support for s.t. being mended, splint

2

lx: kabay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: kabay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) tiro markii hore mid ahayd, labo ka dhig.

2

labay: (fal) tallan oo go'aan ka shaki.

3

labay: (fal) ilmo labaad dhal.

4

labay: (fal) labood dhal; dhedig mid aan ahayn dhal.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado sanqadha jabka gaar ahaan lafaha. Tagoogta dheer ayuu qabac ka yidhi. Dh: balaw.

waa la naqliyay ✓

1

(Qabad-ka)

2

Qabasho.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Orgi yar oo bilaabay kudidda riyaha. 2. la-mid: qabasho.

waa la naqliyay ✓

vl. n. catching

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) action (ak-shen) Ex: wax qabad baan u baahannahay; we need action

waa la naqliyay ✓

1

erey magacyada badhkood xagga dambe ka raaca oo macna cusub u sameeya.

2

qabad -ka: (magac, lab, keli) harag aan waafi ahayn. Harag qabad ah ayuu martidii ku seexiyay. Dh: kashrad.

3

qabad -ka: (magac, lab, keli) wax yar oo la saluugayo gaar ahaan xoolaha. Orgi qabad ah ayuu diigo u bixiyay.

4

qabad -ka: (magac, lab, keli) xanuun kolkol soo kaca oo qofka qabta. Qabad ayuu madaxa ku leeyahay oo kulaylaha ku soo kaca. Dh: nabar.

5

qabad -ka: (magac, lab, keli) orgi yar oo bilaabay kudidda riyaha.

waa la naqliyay ✓

1

de: catching

2

lx: qabad

3

pd: (-ka)

4

ps: vn2a-m

5

see: qabasho

6

key: qabad

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhibaato qarsoon.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dareen jidhka dhiba oo dhaxanta ama barafku keenaan. Laydh gabaw allahayoow luxudka ugu gee. Li: kulayl.

waa la naqliyay ✓

1

(Qabax-a)

2

Jaadadka dhigaha aqalka (khaymadda) lagu dhiso jaad kamid ah oo waaweyn.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhigaha waaweyn ee aqalka miyiga.

waa la naqliyay ✓

m. n. large portable hut

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) jaadadka dhigaha aqalka lagu dhiso jaad ka mid ah oo waaweyn. Qabaxa aqalka saara oo ku adkeeya. Dh: dhigo.

2

qabax -da: (magac, dhedig, keli) eeg qab.

waa la naqliyay ✓

1

cf: khaymad

2

de: large portable hut

3

lx: qabax

4

pd: (-a)

5

ps: n2a-m

6

key: qabax

waa la naqliyay ✓

(magac, dhedig, keli) hadhimo cun. Anoo bargadii wax cunay, qadayn kari maayo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weel qar u samee. Dabaqa qaray: Dh: qaree.

2

qaray -ga: (magac, lab, keli) dherer iyo ballaadh wada jira. Haweeney qaray ah ayuu guursaday adeerkay.

waa la naqliyay ✓

(fal) (u ~) cid u maydh jidhka. Dhulku waa kulayle carruurta u qubay: Dh: qubee, maydh.

waa la naqliyay ✓

(fal) farsamee; qaabay; hab farsamo u maaree. Dh: tabee, farsamee, leexleexi.

waa la naqliyay ✓

ąamminbax: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Ka ąa.: qof, cid aamminkii uu ku qabay lumin.

waa la naqliyay ✓

1

ciilbeel¹: m.l la-mid: ciilbeelid.

2

ciilbeel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) Ka c.: cid ciil loo qabay ka aarsasho.

waa la naqliyay ✓

1

gog¹: m.l (-gag, m.l) Dheegga geela saantiisa.

2

gog²: f.g/mg1 (-gay, -gtay) 1. Wax is haysta, wax ka jarid. 2. Ka g.: Qaan horay loo qabay xoog cid uga godid.

waa la naqliyay ✓

1

ilxaax¹: m.l 1. Lumidda rabitaanka wax loo qabay marka ay indhuhu ka bataan araggooda. 2. Baryo aad u badan.

2

ilxaax²: f.mg1 (-xay, -xday) 1. Wax indhaha ka batay rabiddii loo qabay lumid. 2. Wax si aad ah u baryid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Ka x.: wax rabiddooda dhumin; xiiso wax loo qabay lumin.

waa la naqliyay ✓

ąamminbax: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Ka ąa.: qof, cid aamminkii uu ku qabay lumin. m.f.dh., ąamminbixid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-eelay, -eeshay) Ka c.: cid ciil loo qabay ka aarsasho. m.f.dh, ciilbeelid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday) 1. Wax indhaha ka batay rabiddii loo qabay lumid. 2. Wax si aad ah u baryid. m.f.dh, ilxaaxid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-cay, -cday; -dhici) Ka x.: wax rabiddooda dhumin; xiiso wax loo qabay lumin. m.f.dh, xiisadhicid.

waa la naqliyay ✓

/tern awt/ (v) (adv) 1. damin (siiba nal bakhtiin) 2. isu-soo bixid (sida dad kulan isugu-soo baxa) 3. ay caddaato (ay noqoto, sida arin run loo qabay oo been noqota) 4. soo-saarid (sida wax-soo saaridda warshadda) 5. Labbisasho.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) ego (u-gow); conceit (kon-siit)', pride (paraaydh.)

2

qab -ay / -tay: (v) 1. owe (oow). Ex: laba doolar buu iga qabaa; He owes me two dollars 2. be married. Ex: laba naagood buu qabay; he was married to two wives. 3. have. Ex: laba gaari buu qabaa; he has two cars. 4. have an idea; think (thiink) Ex: maxaad ka qabtaa? what do you think?

3

qab -ta: (n) 1. anarchy (an 'ar-ki); a sudden and expected eruption of violence Ex: qabtii baa Xamar iigu dhacday; I was in Hamer [Mogadishu] at the time of the anarchy. 2. a sudden loud blow or bump; bang (baang) ~ qac

4

qab -aa / tay: (v) had (haad)-, affected (a-fak-tid)-, infected or attacked, as by disease. Ex: hargab buu qabaa; he has a cold

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) godob raagtay iyo utun hore. Abaso horuu qabay ninka dacwoonayay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'xoolo' wax yar ama kooban, meelo kala duwan ka soo ururso; dhulka xaabxaab.

2

anaanuf: (fal) neef xanuun qabay, dhulka yara daaq oo wax yara qaadqaado.

3

anaanuf -ka: (magac, lab, keli) 'xoolo' wax yar ama kooban, meelo kala duwan ka soo ururso; dhulka xaabxaab.

4

anaanuf -ka: (magac, lab, keli) kolka neefka bukaa dhulka yara daaqayo xanuun helay ka dib oo aanu wax weyn qaadan karin.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) baahi wax ama qof loo qabay oo laga kaaftoomo. Dh: haqab-beelid.

waa la naqliyay ✓

1

baw!: (ereycodeed) loo adeegsado tilmaamidda wax lala yaabo. Baw! War baladu ma beri bay ka timid.

2

baw!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo wax xoog uga soo baxaya il sida biyo ama dhiig, cadaadis awgii. Bawda biyaha halkan hayaa baahi loo qabaye.

3

baw!: (tilmaame) sheegaya in ay meeshu tahay meel biyo badan. Ceelku baw, oo barqinba waad uli, ee buqashada daa. Dh: bad, birqod.

4

baw!: (ereycodeed) tusmeeya wax xawli u baxay, xoog u orday. baw dheh oo in daqsi loogu qoorjari ku soo noqo. Dh: taw!, kay!

5

baw!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo sanqadhdha jabitaanka. Maxaa jabay oo baw yidhi? Dh: balaw!

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax ishu qabato oo loo bogo ka dhig. Dhalaalkeeda muraayadda eeg waan biifay. Dh: qurxi, cadday.

2

biif -ka: (magac, lab, keli) midab caddaan saafi ah, wax ishu qabaynayso oo qurxoon. Halkay bededi laabtaydu aan, biifka ka caddeeyey.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xumaan iyo cuqdad raagtay u hayn. Biili buu u qabay ninkuu dilay taniyo berigiiye. Dh: utun, eel.

2

biili: (fal) bil sii, quud sii. Biili ciyaalka oo daryeel. Dh: masruuf, quudi, nafaqee.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) tuug in badan gaajo qabay. Bilcataabihii iga xadaan uga baqaayaaye.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hadal aan kala joogsi lahayn dhurmid. Booyaamid hadal lagama dhergiyo muran baahi loo qabaye. Dh: daldalmid.

2

booyaamid -da: (magac, dhedig, keli) ku dhawaaqid cod ujeeddo leh. Booyaamid horey uma aqoon waase lay baraye. Dh: booyaamis.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cad xumaada oo laga dhexsaaro boogaha. Buruq maleh boogti basar loo dhaye e'. Dh: cardhid, cajir, maal.

2

buruq -da: (magac, dhedig, keli) cidhibta dugaagga inta danbe ee buuran. Buruqda eyga iyo dawacada lama kala garto. Dh: cidhib.

3

buruq -da: (magac, dhedig, keli) badhida dhirta qaarkeed ee dhulka ku jirta, intii la qoto ama la rujiyo, la dhilo oo la cuno. Badhi Mandoo macaanaa qabayarana qodaxdiisu kululaa. Dh: bari, badhi.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) hannaan gaar ah oo leh muuqaal guud oo la garan karo u samayn. Qaabaynta ayaa muhiim ah intaan hawl la bilaabin. Dh: hannaanin.

2

qaabayn-ta: (magac, dhedig, keli) caano lis ah iyo kuwo baryay isku biirin oo isku fadhxid. Kolka caanuhu yaryihiin ayay qaabayntu jirtaa. Dh: jaabajaabayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaaabayn.

waa la naqliyay ✓

Euphorbia erlangeri 01, Monadenium stellatum 01

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) jidh maydhasho. Saabuun ayaa qabaysiga loogu talagalay.

waa la naqliyay ✓

1) faire, 2) prendre, 3) croire.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) mid isla weyn.

waa la naqliyay ✓

(fal) ciidan iyo wixii la mid ah, qalabki uu u baahnaa oo dhan u keen. Dawladdu ciidanka aad bay u qalabaysay. Dh: qalabee.

waa la naqliyay ✓

1

(Aabayn-ta)

2

1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.

3

2. (weel) xoolayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg aabee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) aabbayeelid iyo tixgelin. Aabbaynta waalidku waa axsaan loo aayo.

2

aabayn-ta: (magac, dhedig, keli) samo iyo wanaag abaabulid oo wanaajin. Umuurtii aad leedahay ninkii, kuu aabaynaaya. Dh: habayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg aabayn.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geedmidhood aad u dheeraada oo dusha sarena ku yeesha caleemo balballaadhan iyo midho waaweyn oo dhexda iniinyo badan ku leh. Dh: manfafaay, canbefilfil.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg babaay.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bambo qaraxda ku tuur.

2

bambay: (fal) ceel, bam biyo kaga soo saar.

3

bambay: (fal) walax hawo ka buuxi adiga oo bam adeegsanaya.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. C. ah: haan qab ama argeeg ka samaysan oo loo diyariyay in caanaha lagu shubto. 2. Biyo, weel caanood lagu shubay oo yeeshay dhadhan la kahdo; cabo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) haan weyn oo argeegta iyo wixii la mid ah laga sameeyo oo caanaha lagu shubto.

2

cabayo -da: (magac, dhedig, keli) biyo lagu shubtay weel caano leh oo dhadhankoogii doorsoomay oo naftu kahato. Dh: cabo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hub iyo wixii la mid ah, rasaasta dhuunta gee oo riddo u diyaari.

2

cabbay: (fal) wax mug leh, buuxi oo wax ku gur.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabay-sha)

2

Layr ama neecaw xoog leh oo dhabanaysa; xanfar.

waa la naqliyay ✓

1

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

2

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

waa la naqliyay ✓

1

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

2

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

waa la naqliyay ✓

Wind

waa la naqliyay ✓

1

f. n. wind; weather

2

dabayl [feminine] n. paralysis, palsy

waa la naqliyay ✓

1

-dabaysha: (n) wind (windh); blast (balaasti)-, gust (gasti) ~ xanfar Ex: maalin dabayl badan; a windy day

2

dabayl -dabaysha (n) polio (pooli-yow); poliomyelitis (pooliyow-maaya-laaytas); infantile paralysis ~ cudurka dabaysha

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) laydh xoog leh oo siigo iyo carro wadata. Dabayl xooggan ayuu roobkii xalay watay. Dh: xanfar.

2

dabayl -sha: (magac, dhedig, keli) xanuunka ku dhaca dareemayaasha carruurta oo curyaan ka dhiga ama kala dhantaala laxaadkooga. Dabaysha ka tallaal carruurta. Dh: sinyaro.

waa la naqliyay ✓

هَوَاء، هَبُوب، نسيم، ريح

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) bir la geliyey dhamac ama bayteriga oo dab iyo tamar loo yeelo iyadoo la adeegsanayo koronto.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dab u yeelis. Dabays badan weli umaad yeelin birtan.

waa la naqliyay ✓

(fal) si colaadi ku jirto u la dagaallan oo ha u tudhin. Dh: dabree.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabaya-ha)

2

Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey, geddisleyda iyo wixii wax genacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan; suuq; carwo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey ay ganacsatadu wax ku kala iibsadaan; carwo.

waa la naqliyay ✓

m. n. public area where poets recite their poems; market

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) meel hadba dadka isugu yimaadaan oo lagu heshiiyey; waa meel geddisleyda iyo wixii wax ganacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan. Dh: suuq, carwo, bacadle, sariibad.

waa la naqliyay ✓

1

de: public area where poets recite their poems; market

2

lx: gabaye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: gabaye

waa la naqliyay ✓