qaajay

-ta: (magac, dhedig, keli) hannaan gaar ah oo leh muuqaal guud oo la garan karo u samayn. Qaabaynta ayaa muhiim ah intaan hawl la bilaabin. Dh: hannaanin.

qaabayn-ta: (magac, dhedig, keli) caano lis ah iyo kuwo baryay isku biirin oo isku fadhxid. Kolka caanuhu yaryihiin ayay qaabayntu jirtaa. Dh: jaabajaabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaaabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qaali ka dhigid. Dh: qaaliyayn.

(fal) dhalanrog oo siday ahayd si ka duwan ka dhig. Wax walba qaallay ha is odhan Dh: sarguuri; salguuri.

qaallay: (fal) qalalaase iyo buuq geli. Meesha qaal- lay si laguu ogaado Dh: qalalaasay.

-ta: (magac, dhedig, keli) deyn gelin oo wax qaan lagu leeyahay ka dhigid.

(Qaarayn-ta)

Qaar la dhicid; burareyn.

m.f.dh eeg qaaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) qaar ama bud la dhicid. Badraanigu qaaraynta wuu ku habboon yahay. Dh: budhayn; qaarays, budayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg gaarayn.

(Qaaxayn-ta)

Nabar qaaxada u dhaca gaarsiin.

m.f.dh eeg qaaxee.

-ta: (magac, dhedig, keli) nabar qaaxada u dhaca gaadhsiin. Carruurta qaaxaynta ka daa. Dh: oofayn, qaaxays.

qaaxayn -ta: (magac, dhedig, keli) god hoos u qodid oo gun ballaadhan u yeelid. Qaaxaynta boholuhu waa muhiin dhulka adag. Dh: qaaxays.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaaxayn.

m.dh.sh.r Hadal badan oo aan macne lahayn.

f. n. crackling, cracking ~ splitting sound

-da: (magac, dhedig, keli) jabaqda wax jilicsan oo qallalan oo lagu joogsado. Dh: qarjajac.

de: crackling, cracking ~ splitting sound

lx: qajajac

pd: (-da)

ps: n-f

key: qajajac

(fal) ciidan iyo wixii la mid ah, qalabki uu u baahnaa oo dhan u keen. Dawladdu ciidanka aad bay u qalabaysay. Dh: qalabee.

(fal) qaran engegan oo caleen ah kat dhig. Caleenta qaramay oo xoolaha u dhig. Dh: qaramee.

qaramay: (fal) hanti cidi gaar u leedahay wax dawladeed oo dadka ka dhexeeya ka dhig. Shirkadda qaramay Dh: qaramee.

qaramay -ga: (magac, lab, keli) xoog iyo qaro weyn oo qof haween ahi ay leedahay. Dh: kabaabul.

(fal) biyo fadhiya uskagay, biyo joogay xumee oo dhooqay. Dh: ajee.

(fal) arrin ama talo curi; arrin hindis oo taabbage-lintiisa qorshee. Talaan aabay lahaa, tusmaan gaadhsii lahaa, tilmaan abid baan lahaa. Dh: astay, aabee, qorshay, dheego.

aabay: (fal) wax u aabbayeel; tixgeli oo aabbee. Aabay waalidkaaga ajar baa ku jiree. Dh: aabee, aabbayeel.

(fal) dhibaato iyo xumaan dad kale qabadsii oo gaadhsii. Haddii ad xanuun qabto dadka kale ha aafayn. Dh: aafee, ibtilee.

vl. pron., neg. she / it [fem.] ... not; they ... not

(fal) (u ~) wax ama shay godobtiisa ama sababtiisa cid kale u raac ama u tiiri. Gef walba ciddii iska lahayd u aanay. Dh: aanee.

aanay: (magac'uyaal) tilmaamaya qofka saddexaad oo dhedig oo gala weedh diidmo ku jirto. Gabadhii waxaa loo dhisay wiil aanay rabin. Ciidda waxa la isku diyaariyaa inta aanay soo gali, ayna.

a: ayan

de: she / it [fem] ... not; they ... not = aan + ay

lx: aanay

pd: (aaney)

ps: neg + vpro

key: aanay

-da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah shimbiraha oo midabka dambaska leh. Aaray ayaa geedkaa fuushan. Dh: adar.

Aaway?

Xaggee buu (ama bay) jiraa (ama jirtaa?); Meeyey? Meeday? (ama away?).

e.we Erey weyddiimeed, oo sida falka, mararka qaarkood, isu rogroga (sida dh.: awday, w.: aawaye) oo micnihiisu yahay 'xaggee laga helaa?' 'mee?'. la-mid: aawaye, away, awday.

e.we Erey weyddiimeed, oo sida falka, mararka qaarkood, isu rogroga (sida dh.: awday, w.: aawaye) oo micnihiisu yahay: Xaggee laga helaa? Mee?. la-mid: aawaye, away, awday.

loc. question word, m. where is he / it [masc.]?

-da: (magac, dhedig, keli) sabab lagu badbaado ama loo ciirsado. Arrintii adkaatoo, aaway baan rabnaa. Dh: gargaar, kaalmo.

aaway: (weydiin) erey la adeegsado marka la isweydiinayo nafley ama walax meesha ay jirto. Weedha lagu bilaabo na, waxa ay ku dhamaatal calaamadda ?. Aaway horumarkaad tidhi, hadduun buu aawan yahay? Dh: mee, meeday, away.

de: where is he / it [masc]?

lx: aaway

pd: (aawey)

ps: qw-loc-m

syn: meeyey

key: aaway

(fal) qof oogadiisa faraha marmari oo ku duug: qof oogadiisa, farahaaga aad ugu mudmud, si jidhku u baraarugo. Fajay Aabbahaa muruq baa hayee. Dh: duug.

m.l 1. Midab caddaan ah oo ay farduhu yeeshaan. 2. Qof midabka jirkiisa iyo tintiisaba aad u casyihiin. la-mid: qaajay.

m. n. pale white (color of a horse); pale ~ whitish person

nickname-m pale white (color of a horse); pale-whitish person; which is considered by some as beautiful

magac loo bixiyo wiil qurux leh oo muuq dheer.

-ha: (magac, lab, keli) eeg qaajay.

qaaje -ha: (magac, lab, keli) midab caddaan ah oo ay farduhu yeeshaan.

qaaje -ha: (magac, lab, keli) qof midabka jirkiisa iyo tintiisuba aad u casyihiin. Dh: qaajay.

de: pale white (color of a horse); pale ~ whitish person (considered a beautiful color)

lx: qaaje

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: qaaje

m.dh la-mid: gaajo.

(Qabay-ga)

Haruub qabo laga tolay.

m.l Weelka qabada laga sameeyo.

m. n. vessel made of fiber

[GABAY] Euphorbia longispina 01

(fal) goedka qabada ku samee.

qabay-ga: (magac, lab, keli) hadhuub qabo laga tolo. Gorofka qabayga ah geela ku lisa.

cf: haruub

de: vessel made of fiber

lx: qabay

pd: (-ga)

ps: n2-m

key: qabay

(magac, dhedig, keli) hadhimo cun. Anoo bargadii wax cunay, qadayn kari maayo.

m.l (-cyo, m.dh) Qaniis.

(fal) weel qar u samee. Dabaqa qaray: Dh: qaree.

qaray -ga: (magac, lab, keli) dherer iyo ballaadh wada jira. Haweeney qaray ah ayuu guursaday adeerkay.

-ta: (magac, dhedig, keli) sangadh yar oo la maglo oo inta badan ta cagta ah. Qarjaf ayaan maglay markii uu soo dhacay tuugu. Dh: jaqaf.

qarja -ta: (magac, dhedig, keli) eeg kurtin.

(fal) xasarad iyo aflagaaddo u geyso. Qujay bal inuu xanaaqo. Dh: qujee, daandaanso.

(Rajay-ga)

Ilmo carruur ah oo lab oo hooyadi dhimatay.

rajay¹: m.l Wiil yar oo hooyadii dhimatay.

rajay²: m.dh Gabar yar oo hooyadeed dhimatay.

m.l Wiil yar oo hooyadii dhimatay.

m. n. motherless boy

-ga: (n) orphan (oorfan); especially a motherless child ~ ilma hoyadiis dhimatay

-ga: (magac, lab, keli) ilmo yar oo lab ah oo hooyadii dhimatay.

rajay-da: (magac, lab, keli) dabar yar oo hooyadeed dhimatay.

cf: rajo

de: motherless boy

lx: rajay

pd: (-ga)

ps: n7-m

key: rajay

(fal) qaadhaan qof u ururi; u soo dhawrtee; dadka u soo dhexmar: baaha u soo gur. Dh: baahee.

(fal) baar ka dhig; ka dhig wax sare oo fiican. Dh: baaree.

(fal) gaadhsii dad badan; ogaysii ummadda oo dhan. Dh: baafin.

(fal) cun jaad. Barjay oo ha bahaloobin. Dh: qayil, barjee.

(fal) cir, caad yeelo.

caaday: (fal) caad u yeel.

(fal) cunto, shaah iyo wixii la mid ah, caano ku dar. Carruurta garawga u caanay. Dh: caanee.

-da: (magac, dhedig, keli) magaca loo yaqaan goodirka kiisa dhedig ee yerista ah.

(fal) daali oo rafaadi. Dh: caatee.

caatay: (fal) mid aan hilib badan lahayn ka dhig. Dh: weydee. Li: naaxi.

(adv) tonight (to-nayt) ~ caawa

haaday! (ereydhawaaq) qof dhibaato weyni gaadhay oo inta uu is celin waayo ku dhawaaqa. Dh: hoogay, jabay.

(fal) cid kale, haar iyo calaamad nabar ah u yeel ama ku dhifo. Dh: calaamadee, haaree, qoon.

(ereydhawaaq) riyaha loogu yeedho oo la macne ah 'kaalay'.

(tilmaame) meel carradeedu xuntahay.

Kaalay!

Imaw; agtayda imaw.

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

f.a (kaalaya, w) Agtayda imow.

imperative v., sg. come!

(expression) come here!

(fal) halkan imo; imo meeshan aan joogo. Dh: imo. Li: teg.

de: come! Defective imperative form only

lx: kaalay

pd: (kaaley)

ps: v4b-imp-sg

see: imow

key: kaalay

-da: (magac, dhedig, keli) meel haadaan ah; jar aad u dheer, meel qaw ah. Laandaaqa geeluba, laantii jarka u dhaw, intuu laac isleeyahay, saw laalayda kama dhaco. Dh: jar, haadaan, garbo, qaw, waraar, gebi, laalley.

-da: (magac, dhedig, keli) dhallaanka, dumarka, duqayda, naafada iyo dhammaan dadka tabarta yar ee gacanqabadka u baahan ee in lagu xadgudbaa aanay bannaanayn. Waar maahayda meel aammin aha geeya. Dh: maahey, maahays, maxas.

(fal) si wanaagsan u maamul. Shaqada laguu dhiibo daacad u maaray.

maaray: (fal) daxalee oo wax midhidh yeeshay ka dhig. Billaawaha maaray.

-da: (magac, dhedig, kei) xigga marka laga shaqeeyo ama la xigo inta miiqyada la nadiifiyay ah ee xadhkaha laga sooho. Maasay aan wadhaf ka sameeyo ii keen. Dh: masay

(fal) heesta ugaadha ku hees. Haddaad hal'abuur tahay maayay Dh: hees, maayee.

naajax¹: m.l 1. Miro bislaaday. 2. Qof la oggolaysiiyay inuu fuliyo arrin laga lahaa. 3. Qof dhaqaalo ahaan ladan.

naajax²: f.mg1 (-xay, -xday; -jixi) 1. Midho ama arrin wax bislaaday noqosho. 2. Hanti badan yeelasho. 3. Arrin raalli ka noqosho.

naajax¹: m.l 1. Miro bislaaday. 2. Qof la oggolaysiiyay inuu fuliyo arrin laga lahaa. 3. Qof dhaqaalo ahaan ladan.

naajax²: f.mg1 (-xay, -xday; -jixi) 1. Midho ama arrin wax bislaaday noqosho. 2. Hanti badan yeelasho. 3. Arrin raalli ka noqosho. m.f.dh, naajixid.

(fal) midho ama arrin, wax bislaaday noqosho.

naajax: (fal) hanti badan yeelo.

naajax-a: (magac, lab, keli) midho bislaaday.

naajax-a: (magac, lab, keli) qof, fulinta hawl loo xilsaaray.

naajax-a: (magac, lab, keli) qof dhaqaalo ahaan ladnaansho.

qaaban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay; -bmi) 1. Wax qaab loo yeelay noqosho. 2. Wax fadhi badan ku curqay noqosho. la-mid: qaabi (1).

qaaban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax qaab loo yeelay ahaansho.

inch. v. be arranged ~ in order

(tilmaame) wax qaab loo yeelay noqosho.

qaaban: (tilmaame) wax fadhi badan ku curqay noqosho.

qaaban: (tilmaame) caano, kuwo beryey iyo lis cusub oo la isku daray ah; fadhax laba caano oo kala shin duwan. Caano qaaban, dhanaan bay qarka u saaran yihiin. Dh: isku dar.