oogo — Macnaha & Turjumaada

1

(Ooga-da)

2

1. Wadajirka xubnaha nafleyda (madax, gacno, lugo, ...); jir; kor.

3

2. Dhul korreeya.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Jirka sare ee nafleyda. 2. Dhulka meeshiisa aan cadduun iyo dooxo ahayn. 3. Wax dushood sare. Tusaale: “Buurta oogadeeda”.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Jirka sare ee nafleyda. 2. Dhulka meeshiisa aan cadduun iyo dooxo ahayn. 3. Wax dushood sare. Tusaale: Buurta oogadeeda.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. body; external ~ outer surface of something

2

oogo [feminine] n., loc. highlands, upland area of northeast Somalia

waa la naqliyay ✓

-oogada: (n) 1. surface (seer-fas). 2. body (baadhi). 3. highland (haay-laandh)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) dhul sare oo taag ah. Haddii oogo daaq laga waayo guban ayaa loo dhaadhacaa. Dh: dul, kor.

2

oogo -da: (magac, dhedig, keli) jidhka korkiisa sare. Ninna oogadii biyo kama hagrado.

3

oogo-da: (magac, dhedig, keli) afarta jiho mid ka mid ah; koonfur. Afarta jiho waa bari iyo galbeed dacal iyo oogo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-gtay, -gatay) Meel roob badan ku di'id.

waa la naqliyay ✓

1

v. fall abundantly (of rain)

2

doogo v. reopen, become painful (of an old wound)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhul, doog yeelo oo tigaad cusub bixi.

2

doogo: (fal) nabar, goco oo hoosta ka soo bukoo.

3

doogo -da: (magac, dhedig, keli) midab cagaar ah oo sida doogga u eg. Shaati doogo ah iyo surwaaal bunni ah isku qaado. Dh: akhtar, cagaar.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dab shido oo olol dheer bixi. Golaha oogso oo xasiidda ku dubo.

2

oogso: (fal) halacso oo dagaal iyo balaayo u xamaan qaado.

waa la naqliyay ✓

1

(Tooga-da)

2

Arrinta iyo danta qof lee yahay oo inuu gaaro doona hayo; muraad; qasad; hadaf; (ama tooggo).

waa la naqliyay ✓

1

toogo¹: m.dh Muraad, qasad, hadaf, tooggo. 2. Kol; mar. la-mid: tooggo.

2

toogo²: f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Nafley rasaas ku ridid. 2. Wax liishaamid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Nafley rasaas ku ridid. 2. Wax liishaamid. m.f.dh, toogasho.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Togo

waa la naqliyay ✓

1

f. n. goal, aim, objective

2

toogo v. shoot, execute by shooting

waa la naqliyay ✓

-toogtay I toogatay: (v) shoot (shuut); fire a weapon ~ xabbadee

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin, dan iyo wixii la mid ah, sidaad ku gaadhi lahayd, ku dedaal, waxba ha kala hadhin.

2

toogo: (fal) yool, xabbad iyo wixii la mid ah, ku rid. ku gan. Toogo ayey ku fureen.

3

toogo-da: (magac, dhedig, keli) arrinta iyo danta qof leeyahay oo inuu gaadho doonaya. Dh: qasad, hadaf, muraad, dan, toogo.

4

toogo-da: (magac, dhedig, keli) xabbada lagu rido meel, ee yoolku qabsado.

5

toogo-da: (magac, dhedig, keli) mucuto baahiyeed. Dh: golmooni. Li: kaaftoomid.

waa la naqliyay ✓

1

(Culaacu-sha)

2

Bahal yar oo dhiigga nuuga: dixirigaa lagu tirshaa, waxayna leedahay oogo jilicsan oo xubno leh; biyahay ku dhex nooshahay (biyaha balliyada); waxay ku dhegdhegtaa oo dhiigga ka nuugtaa kalluunka iyo diinbiyoodka iyo raha iyo dadka laftiisa; waayadii hore, meeshii toobin loo rabo baa la saari jirey oo ay dhiigga ka nuugi jirtey.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhumuc-da)

2

Aan dhuubnayn ee oogo lucuuman leh; aan xalleefsanayn ama miiqnayn ee buuran; baaxad; qiro.

waa la naqliyay ✓

1

(Diirdiir-ta)

2

1. Jaad ugaarta kamid ah oo diillimo leh.

3

2. Balanbaallis, nirgadhoob, iyo cayayaan kaloo badan oo duula oo aan weli dillaacin; waxay u eg tahay dixiri, badanaa dhogor leh iyo oogo dhawr iyo toban xubnood leh; Sida cayayaanka kale, lix lugood oo run ah oo laboba iska soo horjeeddo, bay lee dahay; (ama diir).

waa la naqliyay ✓

1

(Farammaggoogga-da)

2

Bahal jaadad badan ah oo badda ku jira: wuxuu lee yahay oogo jilicsan oo la moodo buufin yar oo la afuufay iyo siddeed lugood ama gacmood oo dhuudhuuban oo sidii raamo uga lusha oo mid waliba guda'ujeeddada ku leedahay goobo yaryar oo dherer ugu taxan oo wax ku dhegdhega oo nuuga; (ama farammuggo).

waa la naqliyay ✓

1

(Farow-ga)

2

1. Gammaanka jaad kamid ah oo Afrika keliya laga helo; wuxuu lee yahay oogo cad oo daliigo madmadow oo dheerdheeri ku wada dhilan yihiin.

3

2. Xoolaha aad u naaxa oo dhinacyada laallaab iyo daliigo ku yeesha.

4

3. Xararka rarada, kd., lagu dhigo jaad kamid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaamurid-da)

2

Cayil ama jimicsi ama wax kale, jir buuran oo adag la yeelasho; oogo adag yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Garfaad-ka)

2

Libaaxa badda jaad kamid ah oo leh oogo xalleef ah oo la moodo shinbir duulaya oo baalasha fidshey, iyo dabo xarig yaryar oo dheer u eg. suummiir.

waa la naqliyay ✓

1

(Go-sha)

2

1. Dharka dumarka qaarki, sida marsiinada, inta laabta iyo naasaha iyo caloosha qarisa, gacanta midig hoosteedana ka furan; nabas.

3

2. (oogo) dhexda iyo lugtu kobtay isaga soo dhowaadaan; dhinac.

4

3. Dhul ku yaal webi dhinacyadiis.

5

4. Dhul qaniin leh.

6

5. Buuraha dhinacyadooda aan soo baxsanayn ee xagga gudaha isugu riixan.

7

6. Dhul dib u ceshan oo baddu soo gudaggasho; khoori; gacan: guho. 7. (Gol lahaan) ulajeeddo; u wadasho: dan; muraad.

waa la naqliyay ✓

1

(Isfanji-ga)

2

1. Nafley yar oo badda ku nool, oo leh oogo jilicsan oo daldaloosha.

3

2. Oogada bahalkaas oo inta la nadiifiyo waxyaalo badan lagu qabsado.

waa la naqliyay ✓

1

(Jajab-ka)

2

1. Burbur; googgo.

3

2. (lacag) cadadi.

4

3. (oogo) muruqyo xanuun.

5

4. (xisaab) tiro dhan oo qaybo is le'eg loo qaybshey, qayb ama qaybo kamid ah.

6

5. Cayayaan yar oo duuban oo girgirro yaryar leh oo aan madax iyo manjo midna lahayn: korka waxaa kaga rogan xaad cas oo wixii taabta ku jajabta oo haddaan la soo wada saarin lala bukoodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Jaynafid-da)

2

Oogo aan dhaaddanayn yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Jeer-ka) Goor; waa; waqti; ammin.

2

2. (Jeer-ta) Nafley naaso leh oo daaqda; waxay leedahay harag qiro weyn oo adag, oogo aan dhogor lahayn iyo addimo waaweyn; waxay weligeed ku nooshahay, gudaha iyo agagaarrada webiyada Afrika.

waa la naqliyay ✓

1

(Jir-ka)

2

1. Wax jira oo meel maran buuxiya oo qaab la yaqaan leh (jir shubma, jir adag, jir gaas ah, jir xubno leh, jir aan xubno lahayn...).

3

2. Xubnaha nafleydu ka kooban tahay wadajirkood; oogo; kor.

4

3. Roob badan.

waa la naqliyay ✓

° Nafley (caanaley) kamid ah kuwa uurka ku leh kolay ay dhashooda yaryar ku qaataan, oo ku nool Austraalya iyo Tasmaanya. Waxay leedahay: madax yar, oogo qaarka danbe u weyn oo u xoog badan, jeenyo gaaggaaban oo tabar yar, lugo waaweyn oo booddada loo sameeyey iyo dabo dheer oo xoog badan. Waxay boodi kartaa sagaal mitir oo dherer ah, iyo saddex kor ah; (ama kanguur).

waa la naqliyay ✓

1

(Kor-ka)

2

1. Docda cirka xigta; (wax) sare; dul.

3

2. Oogo; jir.

waa la naqliyay ✓

1

(Macdan-ka)

2

1. Wax kasta oo aan oogo iyo jir lahayn oo dhulka gudihiisa ku jira; wax kasta oo aan dadka iyo nafleyda kale midna ahayn; waxaa kamid ah dahabka, lacagta (qalin), maarta, dheemmanta, birta iyo rasaasta.

3

2. Macdan gaar ah oo sida lacagta u cad oo fudud oo jilicsan oo waxyaalo badan laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Meyd-ka)

2

1. Qof dhintay oo naftii ka baxday.

3

2. Oogo dad oo aan nafi ku jirin.

4

3. Qof tabar yar.

waa la naqliyay ✓

1

(Qan-ka)

2

(oogo) jin; jurmi; laf.

waa la naqliyay ✓

1

(Qarandi-da)

2

1. Bahal Afrika ku nool; wuxuu lee yahay oogo qallafsan, dhabar sida qaansada u xoodan, lugo gaaggaaban oo xoogag badan, dhego kuwa dameeraha u eg, dabo sal weyn oo af dhuuban iyo gafuur dheer; waxay cuntaa aboorka iyo quraanyada iyo wixii la mid ah; xabaalaquf; saddexsuulley.

3

2. Injirta lo'da.

waa la naqliyay ✓

1

(Quba-da)

2

Bahal dhiig qabow oo lafdhabar leh oo halaqa iyo qallajisaha iyo yaxaaska la bah ah; waa jaadad badan, waxayna ku nooshahay badaha kulkulul, teeda birriga ku noolna waxaa la yiraahdaa diin; waxay leedahay gafuur aan ilko lahayn iyo oogo gaashaan adag oo gees ahi ku rogan yahay oo afarta addin iyo madaxa iyo dabadu dibadda uga soo bixi karaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Oog-ga)

2

Kaaha waabberi, intaan qorraxdu soo bixin.

waa la naqliyay ✓

1

oog¹: m.l Iftiinka ugu horreeya ee tilmaama waaberiga.

2

oog²: m.dh (-go, m.l) 1. Subaxnimo. 2. Dab weyn oo sida badan loo shido in la isaga digo colaad. 3. Calaamad cad oo ay lo'da qaarkeed wejiga ku yeelato.

3

oog³: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Dab weyn shidid. 2. Dacwo, rabsho iyo wixi lamida abaabulid. 3. Salaad waajibaadkeeda si wanaagsan u fulin.

waa la naqliyay ✓

1

oog¹: m.l Iftiinka ugu horreeya ee tilmaama waaberiga.

2

oog²: m.dh 1. Subaxnimo. 2. Dab weyn oo sida badan loo shido in la isaga digo colaad. 3. Calaamad cad oo ay lo'da qaarkeed wejiga ku yeelato.

3

oog³: f.g1 (-gay, -gtay) 1. Dab weyn shidid. 2. Dacwo, rabsho iyo wixi lamida abaabulid. 3. Salaad waajibaadkeeda si wanaagsan u fulin. m.f.dh, oogid.

waa la naqliyay ✓

1

v. kindle, light a fire

2

oog v. drive, urge on

3

oog m. n. morning twilight, early dawn

4

oog [feminine] n. high flame

waa la naqliyay ✓

1

-a / ta: (n) dawn (dhoon); cock crow (kook'karow); morning twilight.

2

ku oog -ay / tay: (v) 1. prosecute (porosikiyuut). 2. inform (infoorm)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dabka beleli oo aad u shid illaa uu olol dheer yeelanayo.

2

oog: (fal) si wanaagsan oo niyadsami ah u samee. Oog salaadda iyo sakada.

3

oog: (fal) dacwad fur oo si xawli ah u wad. Ninkii hantida kaa dhacay dacwad ku soo oog.

4

oog -ga: (magac, lab, keli) saxarro qorraxeed danabeysan oo marka ay gibilka sare ka soo galaan burburiya atamyada iyo xaynatamyada.

5

oog -ta: (magac, dhedig, keli) iftiin baalal midabeysan leh oo diillimihiisa ama daliigyihiisa qurxoon la arko cadceedda dhaca iyo cadceed baxa. Sida oogta waaberi araggaagaan ku ildoogsadaa.

6

oog -ta: (magac, dhedig, keli) dab aad u shidan oo olol dheer bixiya. Sida oog la shiday baan, indheer kaa arkaayoo... Dh: olol.

7

oog -ta: (magac, dhedig, keli) kaaha waaberi ee cadceedda ka soo horreeya. Oogtii waabberi ayuu baxay xusseen.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1.(f.g) Cunto, cabid iyo wixi lamida ka dhergid. 2. Ka b.: arrin, hawl iyo wixi lamida ka baaraandegid; ka salgaarid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1.(f.g) Cunto, cabid iyo wixi lamida ka dhergid. 2. Ka b.: arrin, hawl iyo wixi lamida ka baaraandegid; ka salgaarid. m.f.dh, bogasho.

waa la naqliyay ✓

v. finish with; reach a point of satisfaction with

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax si fiican uga dhereg; in kugu filan ka hel sida cunto, dawaasho, hadal iyo waxii la mid ah. Hadalkii oo aana ka bogan buu igu badhgooyey.

2

bogo: (fal) «ka » aad ugu fiirso, ka baaraandeg, eegmada ka buuxso. Midibka biyo dahab sidoodii, ishaan daymada ka bogonoo, jeelaalada woow dawiyo nabadeey.

waa la naqliyay ✓

1

de: finish with; reach a point of satisfaction with

2

lx: bogo

3

pd: (bogtay)

4

ps: v3b=

5

key: bogo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) Hilib iyo wixi lamida qarsoodi wax uga goosasho.

waa la naqliyay ✓

v. cut up and eat something in small bits; do work poorly, not be systematic

waa la naqliyay ✓

(fal) feeno oo gooso; hilib hadba wax yar meel ka gooso.

waa la naqliyay ✓

1

de: cut up and eat s.t. in small bits; [fig.] do work poorly, not be systematic (e.g., when a bone only has a little bit of meat left)

2

lx: gogo

3

pd: (gogtay)

4

ps: v3b=

5

key: gogo

waa la naqliyay ✓

1

(Hoga-da)

2

Xilli kulul; kaliil.

waa la naqliyay ✓

1

hogo¹: m.dh (-ooyin, m.l) Roobka ugu horreeya ee xilliga guga ama dayrta kulaylka ka dhasha.

2

hogo²: f.g3 (-gtay, -gatay) Nafley meel is tubid.

waa la naqliyay ✓

1

v. halt, stand still

2

hogo [feminine] n. hot season

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xoolo iyo wixii la mid ah, muddo door ah, meel istub ama taagnaw.

2

hogo-da: (magac, dhedig, keli) xilli kulul oo kaliil ah. waxa lagu jiraa hogo kaliileed. Dh: kaliil.

waa la naqliyay ✓

/logo/ (n) calaamadda ama habka loo qoro magaca shirkadda (calaamadda u goonida ah shirkadda).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ootay, -oodatay) Xero iyo wixi lamida ood ku wareegsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ootay, -oodatay) Xero iyo wixi lamida ood ku wareegsasho. m.f.dh, oodasho.

waa la naqliyay ✓

v. close ~ fence off for oneself

waa la naqliyay ✓

oodaha: (n) [plural of ood] 1. brushwoods (buraash-wuudis). 2. —oodo -ootay / oodatay / ooteen: (v) fence (feens); with a wooden enclosure

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xero iyo wixii la mid ah, ood ku meerso.

2

oodo: (fal) meel furan xidho. Aqalka siigada ka oodo. Dh: xiro.

waa la naqliyay ✓

1

de: close ~ fence off for oneself

2

lx: oodo

3

pd: (ootay / oodatay)

4

ps: v3b=tr

5

key: oodo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ftay, -fatay) Wax rimid u baahan noqosho (sac).

waa la naqliyay ✓

(fal) dhedig rimaya oo lab u baahan ahaw.

waa la naqliyay ✓

1

a: xubno-aqoon

2

de: anatomy

3

lx: ooga

4

pd: (-ta)

5

ps: n0-f-cmp

6

key: ooga

waa la naqliyay ✓

(eraydhawaaq) loogu yeedho geela kolka la soo ururinayo. Dh: hooba, ohoy.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) saabuun budo ah oo wax lagu maydho.

waa la naqliyay ✓

1

(Oora-da)

2

Cudur dhegaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Cudur dhegaha xoolaha dushooda sare ku dhaca oo qolfo iyo finan u yeela.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daaw.) Cudur dhegaha xoolaha dushooda sare ku dhaca oo qolfo iyo finan u yeela.

waa la naqliyay ✓

f. n. secretion from otitis (disease of the ear); smegma

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cudur dhegaha ku dhaca oo maqalka wax yeela.

2

ooro -da: (magac, dhedig, keli) usgag ku dhasha ilkaha fuula kolka la cadan waayo. Ooroda iska caday. Dh: huuro.

waa la naqliyay ✓

1

de: secretion from otitis (disease of the ear); smegma

2

lx: ooro

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: ooro

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Wax dhiniciisa sarreeya hoos marsasho. 2. Qof la legday oo laga sarreeyo qofkii legday geddisasho. 3. Ka r.: alaab gaadiid saaran ka degsasho. 4. Ku r.: wax, wax qarin karo ku gambisasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Wax dhiniciisa sarreeya hoos marsasho. 2. Qof la legday oo laga sarreeyo qofkii legday geddisasho. 3. Ka r.: alaab gaadiid saaran ka degsasho. 4. Ku r.: wax, wax qarin karo ku gambisasho. m.f.dh, rogasho.

waa la naqliyay ✓

v. turn something ~ someone around for oneself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax meel yaal dhanka kale u geddiso. Dh: qallibo, gembiyo.

2

rogo: (fal) dejiso oo wax gaadiid saaran ama meel ku jiro faaruqiso. Raashinka ka rogo baabuurka.

3

rogo: (fal) wax af ku qoran tarjumo oo af ad garanayso ku qoro. Dh: turjumo.

4

rogo: (fal) beer inta aad shinniyayn qodo oo carrageddi ku samayso.

5

rogo: (fal) dib u cesho oo halkaad ka keentay gee.

waa la naqliyay ✓

1

de: turn s.t. ~ s.o. around for oneself

2

lx: rogo

3

pd: (rogtay)

4

ps: v3b=tr

5

key: rogo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) 1. Xoolo iyo wixi lamida oo meel tuban wax ka doorasho. 2. Xarig iyo wixi lamida jiidasho.

waa la naqliyay ✓

v. choose ~ select for oneself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dooro, sooco. Togo taad doonayso. Dh: xulo.

2

togo: (fal) wax iska hubi. Dabinkii in sakaaro gashay soo togo. Dh: dhugo.

waa la naqliyay ✓

1

de: choose ~ select for oneself

2

initial: t

3

lx: togo

4

pd: (togtay)

5

ps: v3b=tr

6

syn: dooro, naqayso, xulo

7

key: togo

waa la naqliyay ✓

1

boogow¹: m.l la-mid: boogoobid.

2

boogow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Boog yeelasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Boog yeelasho. m.f.dh, boogoobid.

waa la naqliyay ✓

(fal) boog noqo; meel bugta ahaw. Nabar a yahaw bogsan weydee boogow.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday;-oobi) Wax doog ka soo baxay noqosho (meel).

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday;-oobi) Wax doog ka soo baxay noqosho (meel). m.f.dh, doogoobid.

waa la naqliyay ✓

v. be covered with greenery; prosper, thrive

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhul naq helay, doog yeelo.

2

doogow -ga: (magac, lab, keli) doog yeelasho. Dhulku imika ayuu doogow bilaabayaa. doograac -a: (magac, lab, keli) cid kolba halka uu doog jiro uun daba socota oo u guurta. Nin xoolo wataa waa doograac.

waa la naqliyay ✓

1

de: be covered with greenery; prosper, thrive

2

lx: doogow

3

pd: (doogoobay)

4

ps: v1=intr

5

key: doogow

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Roob iyo barwaaqo helid. 2. Xoolo biyo la doonid. 3. Ka d.: nabar, dhibaato iyo wixi lamida ka bogsasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Roob iyo barwaaqo helid. 2. Xoolo biyo la doonid. 3. Ka d.: nabar, dhibaato iyo wixi lamida ka bogsasho. m.f.dh, doogsasho.

waa la naqliyay ✓

v. receive abundant rain

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg doogo.

waa la naqliyay ✓

1

de: receive abundant rain

2

lx: doogso

3

nt: doogsad (ka) [vn2-m], doogsasho (/da) [vn6-f]

4

pd: (doogsaday)

5

ps: v3a=

6

key: doogso

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax kasta oo isticmaalkiisu uu maanka dooriyo. Dh: daroogo, maandooriye.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel bannaan ama baylahsan oo col ama dugaag ka soo geli karo. Dh: daleed.

waa la naqliyay ✓

-yey say: (v) cut into small pieces; chop (jap). Ex: hilibka googoo; chop up the meat

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhir ama geedo iyo wax meel ku yaal ka tirtir oo ka bannee.

2

googoo: (fal) jarjar oo cadcad ka dhig ama kolba in ka jar. Googoo surwaalkan oo ii gaabi.

waa la naqliyay ✓