oodkacan

(Oodkac-a)

Hilib aad loo yaryareeyo oo subag lagu shiilo oo kayd gala; muqmad.

oodkac¹: m.l Hilib yaryar oo shiilan oo keyd gala; muqmad.

oodkac²: f.g1 (-cay, -cday; -kici) Hilib muqmad ka dhigid.

m.l Hilib yaryar oo shiilan oo keyd gala; muqmad.

m. n., [collective] small pieces of meat preserved in ghee; jerky

oodkac v. chop up meat to make jerky

-a: (n) small cut and fried meat, prepared as delicacy for special occasion ~ muqmad

(fal) hilib muqmad ah samee. Oodkac hilibkan ha saafine.

oodkac -a: (magac, lab, keli) hilib inta la jarjaro la engejiyo dabaddeed subag lagu dubo oo xeedhola qurxiyay lagu qaado oo cid la sharfinayo hadiyad looga dhigo. Dh: murmure, muqmad, luqmad.

f.g3 (-cay, -cday) Hilib oodkac ka dhigasho.

m.f.dh eeg oodan4. la-mid: oodnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel dhinac walba ka soo xidhan ahaan.

bw: collob ~ locob {C & S}

de: small pieces of meat preserved in ghee; jerky

hm: 1

lx: oodkac

pd: (-a)

ps: n2a-m-col

syn: muqmad

key: oodkac_1

de: chop up meat to make jerky

hm: 2

lx: oodkac

pd: (oodkacay)

ps: v1=tr

key: oodkac_2

m.f.dh eeg oodkaco.

-ka: (magac, lab, keli) xoolo xeraysan si deyn. Oodkaqaadka aroortii ayaa u fiican xoolaha Dh: foofin, dareerin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg ordaa.

name-m fallen

La ooday; xiran; niiban.

oodan¹: m.l 1. Qof ka dhashay qolo xoog iyo tiro badan. 2. Bawdka beerta. 3. Meel dhir badan leh oo mariddeedu dhibtahay. 4. la-mid: oodmid.

oodan²: m.dh Ciyaarta shaxda oo aan meel laga soo galo lahayn.

oodan³: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) 1. Wax xirmay noqosho (albaab, xero iyo wixi lamida). 2. Arrin, hadal iyo wixi lamida wax naan meel haysan noqosho.

oodan⁴: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) 1. Xero wax la ooday ahaansho. 2. Qof aan waxba la dhacsiin karin ahaansho.

oodan¹: m.l 1. Qof ka dhashay qolo xoog iyo tiro badan. 2. Bawdka beerta. 3. Meel dhir badan leh oo mariddeedu dhibtahay.

oodan²: f.mg1 (-dmay, -dantay; -dmi) 1. Wax xirmay noqosho (albaab, xero iyo wixi lamida). 2. Arrin, hadal iyo wixi lamida wax naan meel haysan noqosho. m.f.dh, oodmid.

oodan³: f.mg4 (-dnaa, -dnayd) 1. Xero wax la ooday ahaansho. 2. Qof aan waxba la dhacsiin karin ahaansho. m.f.dh, oodnaan.

der. [adjective] shut ~ fenced in, enclosed with a brushwood fence

-oodnaa oodnayd: (adj) fenced (feensidh); enclosed with a fence

(tilmaame) xidhan oon meelna ka furnayn ah. Irriddu way oodan tahay.

oodan: (tilmaame) ood ku wareegsan. Ijaar oodan ayaa naga soo hor baxay.

oodan-ka: (magac, lab, keli) qof an waxba garanayn oo af iyo ilbaxnimo midna hayn.

oodan -ka: (magac, lab, keli) dad tiro iyo tayo ba buuxa oo hiil iyo hoo yeesha. Adhigaaga raacsaan lahaa agabla' weeyaan e, markay oon baxday i tidhi oodankaan ahay e. Dh: laandheere.

oodan -ka: (magac, lab, keli) dhul jiq ah oo meel laga galo iyo meel laga baxo midna lahayn. Sidaan u yaacaynay ayaan dhul oodan ah gallay.

oodan-ta: (magac, dhedig, keli) shax dhinac kasta ka soo xidhantay oo aan meel loo guuro lahayn. Shaxdii oodan ayey gashay.

de: shut ~ fenced in, enclosed with a brushwood fence

lx: oodan

nt: oodan (oodmay) [v1=inch]

pd: (oodnaa)

ps: adj-der

key: oodan

(Adkaan-ta)

Jileecdarro; qallafsanaan; kakanaan.

m.f.dh eeg adag. la-mid: adayg, adkaansho.

m.f.dh eeg adkow. la-mid: adayg.

Hardness

f. n., [abstract] hardness, toughness

adkaan-ta: (n) hardness (haadhnes); toughness (taf nes); stiffness (istif nes) the quality or condition of being hard ~ qalleyf-noqosho, adkaansho

adkaan: adkaaday/ adkaatay: (v) 1. win (win); finish first in a competition ~ guulaysi. Ex: Ciyaartii xalayyaa adkaaday; who win last night's game. 2. toughen (ta-fenf make or become hard. Ex: Arrintii way adkaatay; the situation became tough

-ta: (magac, dhedig, keli) qallafsanaanta wax aan si dhib yar loo kala jebin karin ama loo leexin karin; wax aan jileec ahayn. Adkaanta dhagaxa oo kale ayay Wabar muruqyadiisu leeyihiin. Dh: qallafsanaan, kakanaan.

adkaan -ta: (magac, dhedig, keli) badinta tartan ama dagaal la galay. Kala adkaanta dawladuhu waa arrin shuruudo badan ku xidhan, sida hubka ay haystaan iyo tirade ciidanka.

de: hardness, toughness

lx: adkaan

pd: (-ta)

ps: n2-f-abs

key: adkaan

m.l (c.af) Cod dheer oo ku dul dhaca hal shaqal oo ka mid ah ereyga; codkacu rugo kala duwan ayuu ereyada uga dhacaa, taasna waxay keentaa in lagu kala saaro ereyo micnahooda, siiba kuwa qoraalkoodu isku midka yahay, sida “ìnan” (oo wiil ah) iyo “inàn” (oo gabar ah).

m.l (c.af) Cod dheer oo ku dul dhaca hal shaqal oo ka mid ah ereyga; codkacu rugo kala duwan ayuu ereyada uga dhacaa, taasna waxay keentaa in lagu kala saaro ereyo micnahooda, siiba kuwa qoraalkoodu isku midka yahay, sida 'ìnan' (oo wiil ah) iyo 'inàn' (oo gabar ah).

1. La dhacay; xoolihii laga qaaday.

2. (Dhacan-ta) Ood weyn oo xeryaha afka laga saaro; oodafo; jiitin; oodrogo; buuxsin.

dhacan¹: m.dh (-cmo, m.l) Ood weyn oo xeryaha afka laga saaro; oodafo; jiitin; oodrogo; buuxsin.

dhacan²: f.mg1 (-cmay, -cantay; -cmi) La dhacay; xoolihii laga qaaday.

dhacan³: f.mg4 (-cnaa, -cnayd) Qof la dhacay ahaansho.

f.mg4 (-cnaa, -cnayd) Qof la dhacay ahaansho. m.f.dh, dhacnaan.

der. [adjective] robbed, looted

dhacan [feminine] n. corral closure, gate; cut tree used as a shelter

-dhacnaa / dhacnay: (adj) robbed (robbidh)

(tilmaame) qof wixiisii la qaatay oo xoog lagu boobay.

dhacan-ta: (magac, dhedig, keli) oodda lagu guro kadinka ama lagu oodo. Dhacani dhaxan ma celiso.

(Oodayn-ta)

Ood saarid; ood ku celin.

m.f.dh eeg oodee.

-ta: (magac, dhedig, keli) oodsaarid ama ood ku meerin. Isaga ayaa loo xilsaaray oodaynta xerada. Dh: oodid.

m.l/dh (-aamo, m.l) Koor weyn oo geela loo xiro. la-mid: buudaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) koorta geela loo xidho midda ugu weyn. Boodaanta geela xidhanee, badhtamaha hilada daaqaaya.

(Godnaan-ta)

Qaab godan lahaan.

m.f.dh eeg godan. la-mid: godnaansho.

f. n., [abstract] state of being bent

-ta: (magac, dhedig, keli) meel hoos u diisnaan.

godnaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax taagnaa, hoos u soo qalloocsanaan. Dh: qoolaabnaan.

a: godnaansho (/ha) [vn6-m]

de: state of being bent

lx: godnaan

pd: (-ta)

ps: n-f-abs

key: godnaan

conj., vl. pron. when I ...

de: when I ...

lx: kolkaan

ps: conj + vpro

xe: When I returned late in the morning I did not find anybody there.

xv: Kolkaan barqadii soo noqday cidna meeshii uguma iman.

key: kolkaan

oodqaad¹: m.l la-mid: geedqaad¹

oodqaad²: f.g1 (-day, -dday) la-mid: geedqaad².

(Oognaan-ta)

Aad u shidnaan; wax oogan ahaan.

m.f.dh eeg oogan². la-mid: oognaansho.

f. n., [abstract] state of blazing; burning brightly

-ta: (magac, dhedig, keli) aad u abaabulnaan; dardar joogsi lahayn yeelasho.

oognaan -ta: (magac, dhedig, keli) aad u shidnaan.

de: state of blazing; burning brightly

lx: oognaan

pd: (-ta)

ps: n2-f-abs

key: oognaan

(Oollaan-ta)

Wax meel yaal ahaan; meel dhignaan; degganaan.

m.dh la-mid: aallid.

v.-inf: to be situated (there)

oollaan vl. n., [abstract] location; state of being in a place

-ta: (magac, dhedig, keli) meel degenaan, ku noolaan, ku negaan.

oollaan -ta: (magac, dhedig, keli) meel oollid.

(Qodnaan-ta)

Wax la qoday ama qodan ahaan.

m.f.dh eeg qodan². la-mid: qodnaansho.

f. n., [abstract] state of being dug (over)

-ta: (magac, dhedig, keli) wax horay loo qoday ahaan.

de: state of being dug (over)

lx: qodnaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: qodnaan

(n) Sudan; Khartoum is the capital and the largest city ~ Suudaan

La gowracay; la bireeyey.

f.mg4 (-cnaa, -cnayd) Wax la gowracay ahaansho.

f.mg4 (-cnaa, -cnayd) Wax la gowracay ahaansho. m.f.dh, gowracnaan.

der. [adjective] slaughtered by cutting the throat

-aa: (n) slaughtered (islooteridh)-, butchered (bujaridh)

(tilmaame) neef la bireeyay; la qalay.

de: slaughtered by cutting the throat

lx: gowracan

pd: (gowracnaa)

ps: adj-der

key: gowracan

(Oodafayn-ta)

Afka ood (= oodafo) ka saarid.

m.f.dh eeg oodafee.

-ta: (magac, dhedig, keli) irrid furan jiitin ku oodid. Dh: oodafays.

-ka: (magac, lab, keli) ood afka ka saarid, oo ku awdid.

ooditaan -ka: (magac, lab, keli) ijaar ama deyr ood ku wareejin.

ooditaan -ka: (magac, lab, keli) xidhitaanka albaab furan. Dh: xidhitaan, awditaan.

m.f.dh eeg oodkac².

f.mg4 (-cnaa, -cnayd) 1. Wax la gooyay ahaansho. 2. Ka q.: wax la' ahaansho; qof saad lagala gooyay ahaansho.

der. [adjective] cut (off), isolated

(tilmaame) erey ay carruurtu yidhaahaan markay qaddac ciyaarayaan siiba marka dhagax uu ku ciyaarayo uu dhagax kale ku dhifto. Dhagaxaasi waa qaddacan.

qaddacan: (tilmaame) wax cad oo aanu mugdi ku jirin. Arrintaasu waa qaddacan.

qaddacan: (fal) (ku ~) meel aanad degganayn ku lacagbeel. Lamadegaan ku gaddacan waa masiibo.

qaddacan-ka: (magac, lab, keli) go'doon muur iyo. maalba la waayo. Saddex cishab ayuu awoowo cidlo qaddacan ku yahay. Dh: go'doon.

de: cut (off), isolated

lx: qaddacan

pd: (qaddacnaa)

ps: adj-der

key: qaddacan

(Xoodnaan-ta)

Wax xoodan ahaan.

xoodnaan¹: m.f.dh eeg xoodan². la-mid: xoodnaansho, xoodsanaan, xoodsanaansho.

xoodnaan²: m.dh 1. Dhakhsaha isbeddelka ee jihada xood halka bar gaar ahaneed ee xoodkaasi. 2. Rogaalka gacanka goobada, taas oo, si aad ah ugu ekaaneyso xood halka bar la isa siiyey.

xoodnaan³: m.dh (xisaab) Summad k. Dhaqsaha isbeddelka ee tiirada taabtaha ee xood, marka loo eego fogaanta ku dhereran xoodka.

m.dh (xisaab) Summad k. Dhaqsaha isbeddelka ee tiirada taabtaha ee xood, marka loo eego fogaanta ku dhereran xoodka.

Curvature

f. n., [abstract] state of being stroked ~ petted

-ta: (n) curvature (keer-vi-juur); concave (kon-keeyv)

-ta: (magac, dhedig, keli) wax soo godan oo xoodan ahaan. Dhigta xoodnaanta waa loogu tala galay. Dh: godnaan.

de: state of being stroked ~ petted

initial: x

lx: xoodnaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: xoodnaan

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax awood yar ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax awood yar ahaansho. m.f.dh, awooddarnaan. m.dh, awooddarro.

der. [adjective] weak, incapable