Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

m.dh (kiimika) Habka atam, ayoon, ama molikiyuul ku lumiyo elektaroonno. Habkani waxa uu u dhici karaa si kiimikaad iyada oo la adeegsanaayo falgal uu ku jiro ogsidheeye, ama si danabeed iyada oo ogsidhayntu ka dhacayso qotinka togan. Tusaale ahaan, 2Na + Cl --> 2Na + 2Cl halkaas oo koloriin ay tahay ogsidheeye, naatriyamna la ogsidheeyay. Wejiga ogsidhaynta ee atam waxa lagu tilmaansadaa tirada elektaroonnada lumay; taas oo ah tirada ogsidhaynta. Tirada ogsidhaynta ee ayoon tabani way tabantahay. la-mid: ogsidheeye.

waa la naqliyay ✓

m.dh (kiim.) Habka atam, ayoon, ama molikiyuul ku lumiyo elektaroonno. Habkani waxa uu u dhici karaa si kiimikaad iyada oo la adeegsanaayo falgal uu ku jiro ogsidheeye, ama si danabeed iyada oo ogsidhayntu ka dhacayso qotinka togan. Tusaale ahaan, 2Na + Cl --> 2Na + 2Cl halkaas oo koloriin ay tahay ogsidheeye, naatriyamna la ogsidheeyay. Wejiga ogsidhaynta ee atam waxa lagu tilmaansadaa tirada elektaroonnada lumay; taas oo ah tirada ogsidhaynta. Tirada ogsidhaynta ee ayoon tabani way tabantahay. la-mid: ogsidheeye.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) gubashada dhex marta walax iyo ogsijiin.

waa la naqliyay ✓

m.l (kiimika) Curiyayaasha ururka 1aad ee tusaha kalgalka curiyayaasha. Waxay dhammaantood ku leeyihiin hal elektaroon heertamarkooda ugu sarreeya. Waxay sameeyaan ayoonno togan oo xaaladdooda ogsidhayntu tahay I. Ogsaydhadoodu waxay ku milmaan biyaha si ay u sameeyaan alkaaliyo. Biraha alkali waa litiyam (li), soodiyam (Na), botaasiyam (K), rubiidiyam (Rb), susiyam (Cs) iyo faransiyam (Fr).

waa la naqliyay ✓

m.l (kiimika) Curiyayaasha ururka 2aad ee tusaha kalgalka curiyayaasha. Inkasta oo aanay aad ugu milmin biyaha haddana waxay la sameeyaan iyo beysyo. Waxay dhamaantood ku leeyihiin laba elektaroon heertamarta ugu sarreysa. Waxay sameeyaan ayoonno togan oo xaaladdooda ogsidhayntu tahay II. Biraha ururkani waa: biriliyam (Be), magniisiyam (Mg), kaalsiyam (Ca), istorontiyam (Sr), baariyam (Ba) iyo radiyam (Ra).

waa la naqliyay ✓

m.dh (kiimika) Sonkor badankeeda laga helo dhirta iyo xaywaanka. G.tu waa il ay tamar badan ka helaan noolayaashu. Sonkorta xilliga neefsashada waxa ku dhaca ogsidhayn taas oo soo saarta kaarboon laba ogsaydh leh, biyo iyo tamar. Dhirtu waxay ku heshaa g.ta habka footoosintasiska, waxaanay u keydsantaa istaarj ahaan, xayawaankana waxay uga timaadaa dheefshiidka ku dhaca dhaysakaraydhyada iyo boolosakraydhyada, waxaanay u keydsantaa staarj xayawaan ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (jooloji) Lakab walxo ah oo hoos yaal carro rumeedka, ama carrada kore, walxa dhintayna way kaga yaryihiin kan ku xiga waxaana laga yaabaa in muxtawiyaadkiisa macdaneed kala duwan yahay, wuuna ka yare dahsoonyahay wakiillada ogsidhaynta iyo haydaraynta. Wuu ka bacrimin yaryahay carrada kore. Laakiin waxa hoos u gala xididdada dhirta iyo deegaanta.

waa la naqliyay ✓

m.l (kiimika) Neef sun ah, olosha, midablaawe ah oo samaysanta marka kaarboonka lagu gubo meel ogsijiintu ku yar tahay (gubasho dhiman). Warshad ahaan, waxa lagu diyaariyaa ogsidhaynta kaarboon ama neefta dabiiciga ah, ama falgalka lagu magacaabo biyo-neefeed. Waa neef ah yareeye laxaad badan laguna isticmaalo cilmi-bireedka.

waa la naqliyay ✓

1

tilmaame¹: m.l (-mayaal, m.l/dh) Tusmabixiye, horkace, wade.

2

tilmaame²: m.l (-mayaal, m.l/dh) (kiimika) Iskudhis si geddisme ah u beddela midabka, kaas oo ku xiran, PH-ka milanka uu ku milanyahay. Mitimsyada ogsidhayn yareyntu waxay u baahan yihiin tilmaa-mayaal gaar ah.

3

tilmaame³: m.l (-mayaal, m.l/dh) (naxwe) Wuxuu tilmaamaa qof ama shay rugtiisa.

waa la naqliyay ✓

m.l eeg ogsidhayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (kiim.) Curiyayaasha ururka 1aad ee tusaha kalgalka curiyayaasha. Waxay dhammaantood ku leeyihiin hal elektaroon heertamarkooda ugu sarreeya. Waxay sameeyaan ayoonno togan oo xaaladdooda ogsidhayntu tahay I. Ogsaydhadoodu waxay ku milmaan biyaha si ay u sameeyaan alkaaliyo. Biraha alkali waa litiyam (li), soodiyam (Na), botaasiyam (K), rubiidiyam (Rb), susiyam (Cs) iyo faransiyam (Fr).

waa la naqliyay ✓

m.l (kiim.) Curiyayaasha ururka 2aad ee tusaha kalgalka curiyayaasha. Inkasta oo aanay aad ugu milmin biyaha haddana waxay la sameeyaan iyo beysyo. Waxay dhamaantood ku leeyihiin laba elektaroon heertamarta ugu sarreysa. Waxay sameeyaan ayoonno togan oo xaaladdooda ogsidhayntu tahay II. Biraha ururkani waa: biriliyam (Be), magniisiyam (Mg), kaalsiyam (Ca), istorontiyam (Sr), baariyam (Ba) iyo radiyam (Ra).

waa la naqliyay ✓

m.dh (kiim.) Sonkor badankeeda laga helo dhirta iyo xaywaanka. G.tu waa il ay tamar badan ka helaan noolayaashu. Sonkorta xilliga neefsashada waxa ku dhaca ogsidhayn taas oo soo saarta kaarboon laba ogsaydh leh, biyo iyo tamar. Dhirtu waxay ku heshaa g.ta habka footoosintasiska, waxaanay u keydsantaa istaarj ahaan, xayawaankana waxay uga timaadaa dheefshiidka ku dhaca dhaysakaraydhyada iyo boolosakraydhyada, waxaanay u keydsantaa staarj xayawaan ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (jool.) Lakab walxo ah oo hoos yaal carro rumeedka, ama carrada kore, walxa dhintayna way kaga yaryihiin kan ku xiga waxaana laga yaabaa in muxtawiyaadkiisa macdaneed kala duwanyahay, wuuna ka yare dahsoonyahay wakiillada ogsidhaynta iyo haydaraynta. Wuu ka bacrimin yaryahay carrada kore. Laakiin waxa hoos u gala xididdada dhirta iyo deegaanta.

waa la naqliyay ✓

m.l (kiim.) Neef sun ah, olosha, midablaawe ah oo samaysanta marka kaarboonka lagu gubo meel ogsijiintu ku yar tahay (gubasho dhiman). Warshad ahaan, waxa lagu diyaariyaa ogsidhaynta kaarboon ama neefta dabiiciga ah, ama falgalka lagu magacaabo biyo-neefeed. Waa neef ah yareeye laxaad badan laguna isticmaalo cilmi-bireedka.

waa la naqliyay ✓

1

tilmaame¹: m.l (-mayaal, m.l/dh) Tusmabixiye, horkace, wade.

2

tilmaame²: m.l (-mayaal, m.l/dh) (kiim.) Iskudhis si geddisme ah u beddela midabka, kaas oo ku xiran, PH-ka milanka uu ku milanyahay. Mitimsyada ogsidhayn yareyntu waxay u baahan yihiin tilmaamayaal gaar ah.

3

tilmaame³: m.l (-mayaal, m.l/dh) (naxwe) Wuxuu tilmaamaa qof ama shay rugtiisa.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) neef Isun ah, olosha, midablaawe ah oo samaysanta marka kaarboonka lagu gubo meel ogsijiintu ku yar tahay (gubasho dhiman). Warshad ahaan, waxa lagu diyaariyaa ogsidhaynta kaarboon ama neefta dabiiciga ah, ama falgalka lagu magacaabo biyo-neefeed. Waa neef ah yareeye laxaad badan laguna isticmaalo cilmi-bireedka.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) la-mid: ogsidhayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) baxsasho oo orod dartii siigo isku qarin. Dh: siigayn, cararid, firayn.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) maanso allifid heesta midheheeda tirin. Dh: mudhayn, curin.

2

midhayn-ta: (magac, dhedig, keli) midho bixin miro soo saarid. Arabikhidii way is xambaaratay oo midhaynti waxba ugama hadhin. Dh: dhalid, mudhayn, dhalid midhays.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wasakh ku saydhin; uskagayn; wasakhayn; sarayn; sadhays.

2

sadhayn -ta: (magac, dhedig, keli) masabidid qof waxaanu qabin oo aad dusha kasaartid. Dh: qabadsiin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) sidde u samayn. Dh: siddays.

waa la naqliyay ✓

Coupling

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) noole sida xoolaha dhinaca caloolsha isu rogid. Dhereg iyo bogcaddayn bay ku jirtaa lo'dii. Dh: jirjircaddayn.

waa la naqliyay ✓

Binding

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meyti ama cid geeriyootay, sadaqo u bixin oo ajarkeega u hibayn; qof dhintay fidde u samayn. Dh: fidays.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) erey habaar ahaan loogu yiraahdo qof. Dh: dhimo, firan.

2

fidhan: (tilmaame) timo ama wax la mid ah oo shanlaysan ama feedhan. Wuxu lahaa timo si fiican u fidhan. Dh: feedhan, firan.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) is meerin iyo isu soo ururid si wareeg ah loo soo joogsado meel. Dh: golayn.

2

godayn -ta: (magac, dhedig, keli) dhiisha god qiiq ka baxayo oo cugay lagu shiday ku gambiyid.

waa la naqliyay ✓

1

(Idlayn-ta)

2

Dhammays tirid; wada dhammayn; wax ka reebid la'aan; marin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg idlee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhammaynta wax tirsanaa ama tuulnaa.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) labo dhinac oo is khilaafsan ama is haya, fara iska qaadid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) fal la waafajiyo sharciga oo la banneeyo samayntiisa.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) meel awdan oo dhir leh. Dh: xas.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: jahayn.

waa la naqliyay ✓

vl. n. direction, directing, sending to ~ towards

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) jidka xaqa ah u tilmaamid.

waa la naqliyay ✓

1

a: jiheyn

2

de: direction, directing, sending to ~ towards

3

lx: jihayn

4

pd: (-ta)

5

ps: vn-f

6

key: jihayn

waa la naqliyay ✓

1

(Midayn-ta)

2

Mid ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

vl. n. unification

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) unity (yuniti); unification (yunifikeeyshin); uniting (yunaayting) integration (in 'ti-gareeyshin) ~ mideyn, midoobid

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kala firidhsanaa isu keenid oo mid ka dhigid. Dh: midays. Li: firdhin.

waa la naqliyay ✓

1

a: mideyn

2

de: unification

3

lx: midayn

4

pd: (-ta)

5

ps: vn-f

6

key: midayn

waa la naqliyay ✓

1

(fal) curi ereyo maanso ah oo qaafiyad iyo habdhac ba leh. Hees ayaan rabnaa inaan samayno ee noo midhay adigu. Dh: mudhee, midhee, miray, miree.

2

midhay: (fal) midho bixi. Geedyahaw midhay: Dh: mudhee midhee, miray, miree.

3

midhay-ga: (magac, lab, keli) geed midho dhala oo si fiican u mudheeya. Dh: mudhay.

waa la naqliyay ✓

1

(Oodayn-ta)

2

Ood saarid; ood ku celin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg oodee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) oodsaarid ama ood ku meerin. Isaga ayaa loo xilsaaray oodaynta xerada. Dh: oodid.

waa la naqliyay ✓

(fal) wasakh ku saydhi; xajiin u yeel. Warshadda qiiqeedaa sadheeyay hawadii. Dh: sadhee, saray.

waa la naqliyay ✓

1

(sida + tan)

2

sida tan (ama sidan).

waa la naqliyay ✓

fk. la-mid: si.

waa la naqliyay ✓

1

n. phr. or [adverb] thus, like this

2

sidaan n. phr., deictic: thus, like this, this way

3

sidaan [conjunction], vl. pron. how I ...; in order that I ...

waa la naqliyay ✓

(adv) this way; like this; in this way sidan. Ex: sidaan miyaad rabtaa? do you like it this way?

waa la naqliyay ✓

(falkaabee) sidatan; sidan.

waa la naqliyay ✓

1

de: thus, like this See alphabetic entry

2

initial: s

3

lx: sidaan

4

ps: np / adv

5

key: sidaan

waa la naqliyay ✓

(fal) sidde u samay.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (sidkanaa, sidkanayd) Wax la sidkay ahaansho (hal geel).

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] acting as foster mother (of camel)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) hal nirigteeda mooyee mid kale la wadaagto. Hal qudha oo lab nirgood ku sidkan ayaan haystaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: acting as foster mother (of camel) rw: sidig

2

initial: s

3

lx: sidkan

4

pd: (sidkanaa)

5

ps: adj-der

6

key: sidkan

waa la naqliyay ✓

1

(Sifayn-ta)

2

1. Wax sifaysan ka dhigid; nadiifin.

3

2. Sifo wax lee yihiin sheegid; tilmaamid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg sifee. la-mid: safayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. purification (piy-uuri-fi-keey-shin); cleaning (kilin-ing); refinement (ri-faayn-mant) purifying (piyuurafaaying) 2. characterising, describing

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) sifo wax leeyihiin sheegid; tilmaamid.

2

sifayn -ta: (magac, dhedig, keli) uskaga ka nadiifin. Dh: cadayn. Li: uskagayn.

waa la naqliyay ✓

v. hold on to, keep temporarily

waa la naqliyay ✓

-ey / say: (v) hold for, put aside for, keep for, reserve for

waa la naqliyay ✓

1

de: hold on to, keep temporarily

2

initial: s

3

lx: siihay

4

pd: (siihayey)

5

ps: v2a=tr

6

key: siihay

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] shut, closed up; dressed, wearing clothes

2

xidhan [inchoative] v. get shut, be locked ~ closed; get tied up; jailed

waa la naqliyay ✓

1

-xidhnaa / xidhnayd: (adj) 1. closed (kalowsidh); shut (shat) ~ xiran. Ex: dukaanku ma xidhan yahay? Is the store closed? 2. arrested (a-res-tidh); detained (di-teeynidh); imprisoned (im-piri-zenidh) ~ xabbisan

2

xidhan -xidhnaa / xidhnay: (adj) dressed; wearing. Ex: nin surweel xidhan; a man wearing trousers ~ labisan

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) xadhig ku guntan. Joonyad afka ka xidhan oo bariis ah ayaan siiyay. Dh: xiran, guntan. Li: furan.

2

xidhan: (tilmaame) jeel ku jira ah; xabsi la geeyey ah. Dh: xabbisan, xiran. Li: furan.

3

xidhan: (tilmaame) qof wax laga doonayo ah. Dh: xiran.

4

xidhan: (tilmaame) aan socon oo la joojiyay ah. Baanbaddu way xidhan tahay. Dh: joojisan, xiran.

5

xidhan: (tilmaame) qufulan oo aan bannaanayn. Albaabku wuu xidhan yahay. Dh: qufulan.

6

xidhan: (tilmaame) dhar ku lebbisan. Dh: lebbisan.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidhaan-ta)

2

Muuqaal yar oo meel fog laga arko; iftiin ama dhalaal yar oo meel ka bilig yiraahda; birbir.

waa la naqliyay ✓

1

bidhaan¹: m.l (-aamo, m.l) 1. Muqaal meel fog laga arko. 2. Tiro aad u yar oo ari ah oo gaar u daaqa. 3. la-mid: bidhaamid.

2

bidhaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay) 1. Wax meel fog ka muuqasho. 2. Iftiin ama dhalaal yar meel ka birbirid.

waa la naqliyay ✓

1

bidhaan¹: m.l (-aamo, m.l) 1. Muqaal meel fog laga arko. 2. Tiro aad u yar oo ari ah oo gaar u daaqa.

2

bidhaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay) 1. Wax meel fog ka muuqasho. 2. Iftiin ama dhalaal yar meel ka birbirid. m.f.dh, bidhaamid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. blinking light; appearance, object seen in the distance

2

bidhaan v. blink (of a light), twinkle; appear in the distance

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) something that appears from a distance; distance sight. Ex: bidhaantiisii baan waayey; I lost sight of him

2

bidhaan: - bidhaamay / bidhaantay: (v) to emit [light] in slight, periodic gleams; twinkle (tuwing-kel) ~ iftiimay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bildhaan muuqata yeelo, ha lagu arko. Geel baa goshaa ka bidhaamaya. Dh: iftiin.

2

bidhaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax meel kaaga muuqanaya oo ay ishu qabanayso. Dhabantaa bidhaan geel baa ka muuqata. Dh: bildhaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ul gaaban oo madax buuran leh la dhicid, ku garaacid.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadhayn-ta)

2

Cadho ku ridid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg cadhee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cadho ku ridid.

waa la naqliyay ✓

1

(Cashayn-ta)

2

Casho cunid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg cashee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) milayga fiidka, soor cunid. Dh: xeraadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Cidlayn-ta)

2

Cidla' ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg cidlee.

waa la naqliyay ✓

1

Abbandono

2

Abandonment

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel cidi joogin ka dhigid; meel aan wehel lahayn ka dhigid. Dh: cidlays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) carro ku rogid ama ku daadin; ciid ku darid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg fiddee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qof dhintay sadaqo u bixin. Dh: axmid,

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: fidnayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale fidmo ku abuurid ama dhaqan xumo beerid. Dh: saraayayn, fidnayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Fidnayn-ta)

2

Cid fidmo ku abuurid ama dhex dhigid ama ku ridid; qulquladayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg fidnee. la-mid: fidmayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) jidka toosan ka leexin. Dh: fidmayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg garhay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) (ka ~) cid gar kaga joogid oo garta ka lahaansho. Garhayn lama sheegto haddaanay guddi kuu qirin.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xaamxaamo oo cartan dagaal muuji.

2

gaydhan -ka: (magac, lab, keli) xaamxaamashada iyo cartanka uu werwerku weheliyo. Gidhligaanka iyo reyfalkaa gaydhan dirireed leh. Dh: geydhan.

3

gaydhan -ka: (magac, lab, keli) kulayl nafta gala marka wax lakala boobaayo. Dh: gadhasho, gasangas, xamaasad.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel iftiin u soo tabayo, hagoogid oo hadh u yeelid. Dh: hadhays, harayn, dadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Irdhayn-ta)

2

Fiigtaal ka dhigid; cabsi lala fiigo gelin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg irdhee.

waa la naqliyay ✓