ogsaydh — Macnaha & Turjumaada

m. n., (mass n.): oxide

waa la naqliyay ✓

1

de: oxide {Eng}

2

lx: ogsaydh

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-mass

5

key: ogsaydh

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhyo, m.dh) (kiimika) Iskudhiska sameysma marka biyo laga saaro mid kale. Ogsaydho bir-ma-ahayaal ah oo badan ayaa ah asiidho anhaydaraydh ah: tusaale ahaan CO waa anhaydaraydhka H CO ; SO waa anhaydaraydhka H SO.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo ..., m.dh) (kiimika) Iskudhisyada la falgala biyaha soona saara asiidh. Tusaale ahaan, karboon laba ogsaydh waxa uu lafalgalaa biyaha waxaana samaysma kaarboonig asiidh: CO2(g) + H2O(aq) = H2CO3(aq).

waa la naqliyay ✓

m.l (kiimika) Curiyayaasha ururka 1aad ee tusaha kalgalka curiyayaasha. Waxay dhammaantood ku leeyihiin hal elektaroon heertamarkooda ugu sarreeya. Waxay sameeyaan ayoonno togan oo xaaladdooda ogsidhayntu tahay I. Ogsaydhadoodu waxay ku milmaan biyaha si ay u sameeyaan alkaaliyo. Biraha alkali waa litiyam (li), soodiyam (Na), botaasiyam (K), rubiidiyam (Rb), susiyam (Cs) iyo faransiyam (Fr).

waa la naqliyay ✓

1

biyoculus¹: m.dh (-syo. m.dh) Ceelasha la shubo meesha isha xigta.

2

biyoculus²: m.dh (kiimika) Diyuteeriyam ogsaydh: biyaha atamyadu haydarojiin ee ku jiray, 1H, ay beddeleen isku godka ka culus ee diyuuteeriyam, 2H, summaddiisuna tahay D. Waa hoor midab laawe ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin ..., m.l) (kiimika) Iskudhis u dhexeeya caadiga ah iyo haydarogsaydhka ama ogsaydhka.

waa la naqliyay ✓

m.l (jooloji) Dhadhaabo cas oo dhagax burburku uu soo saaro. Si weyn waxaa looga helaa gobollada kulaaleyda hursan, dh. c.ka waxaa ku jira ogsaydhyada bir iyo aluminiyam oo la biyo saaray.

waa la naqliyay ✓

m.l (baayoloji) Dariiqadda kiimikeed ee ay dhirta cagaarani ku samaystaan iskudhisyo orgaanikeed iyaga oo ka samaysanaya kaarboon laba ogsaydh, biyo iyo ilays.

waa la naqliyay ✓

m.dh (kiimika) Sonkor badankeeda laga helo dhirta iyo xaywaanka. G.tu waa il ay tamar badan ka helaan noolayaashu. Sonkorta xilliga neefsashada waxa ku dhaca ogsidhayn taas oo soo saarta kaarboon laba ogsaydh leh, biyo iyo tamar. Dhirtu waxay ku heshaa g.ta habka footoosintasiska, waxaanay u keydsantaa istaarj ahaan, xayawaankana waxay uga timaadaa dheefshiidka ku dhaca dhaysakaraydhyada iyo boolosakraydhyada, waxaanay u keydsantaa staarj xayawaan ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (kiimika) Summad: sb. Bir wiriqle ah midabkeeduna yahay caddaan qalin ah kana tirsan ururka V ee tusaha kalgalka curiyeyaasha. Waxa loo helaa curiye ahaan, ogsaydh ahaan ama salfaydh ahaan (istibnayt, Sb2S3). Culays-atam: 121.75; tiro-atam: 51.

waa la naqliyay ✓

m.dh (kiimika) Bir firfircoon oo jilicsan, heerkul hoosana ku dhalaasha. Waa curiyaha saddexaad ee ururka 2aad ee tusaha kalgalka curiyayaasha. Waxay ku badantahay jeesada ama dhagaxa didibka iyada oo ah CaCO3, jibsimka iyada oo ah CaSO4 2H2O, jibsim ooman iyada oo ah CaSO4, faloorasbaar iyada oo ah CaF2 iyo abatayt iyada oo ah CaF2 Ca3 (PO4). Marka kaalsiyam lagu gubo meel hawo leh, waxa samaysma kaalsiyam ogsaydh (CaO) oo ah adke yooneed oo cad, waxase ka habboon in ogsaydhka laga diyaariyo kaarbooneytyada kaalsiyam kaas oo u kala baxa ilaa 800° C. Ogsaydhka iyo birta nafteeduba waxay sameeyaan haydarog-saydh (Ca(OH)2) marka ay la falgalaan biyaha.

waa la naqliyay ✓

m.l (kiimika) Neef aan ololin, midablaawe ah; urna aan lahayn oo samaysanta marka kaarboonka lagu gubo meel ogsijiintu ku badantahay. Neef-qaadashaduna way soo saartaa neeftaasi. Kaarboon laba-ogsaydhka ku jira atmosfeerku waa 0.03 % mug ahaan, dhirtuna waxay u rogtaa kaarboo-haydareytyo marka footoosintasisku dhacayo.

waa la naqliyay ✓

m.l (kiimika) Laan ka mid ah kiimistariga oo la xiriita curiyayaasha (marka laga reebo kaarboon) iyo weliba diyaarintooda, astaamahooda iyo falgallada isku dhisyadooda iskudhisy fudud oo kaarboon ah oo kooban oo ay ka mid yihiin ogsaydhadu ayaa lagu bartaa kiimistariga orgaanig-ma-ahe.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) (kiimika) Walaxda leh astaamaha asiidha iyo kuwa beyskaba. Ereygan waxa sida caadiga ah loo adeegsadaa ogsaydhada iyo haydarogsaydhada biraha sameeya ayoonnoo togan iyo ayoonnoo kakan oo taban labadaba.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) (kiimika) Summad Mn. Curiye ka tirsan curiyayaasha kala guurka ee tusaha kalgalka, una jira dabiici ahaan ogsaydh ahaan sida bayroolusayt (MnO). Waxaana loo adeegsadaa sameynta birdhafyada istiilka iyadoo laysku darayo bayroolusayt iyo xadiid laguna gubayo marraaq-danabeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh (baayoloji) Tallaabooyinka ka dhaca heerka mugdiga ee footoosintasiska, kaas oo uu yaraado karboonka laba ogsaydhku iyada oo la isticmaalayo haydroojiin la soo saaray heerkii ilayska; lagana sameeyey kaarboohaydaytyo, isla markaana la isticmaalayo tamarta ATP oo iyana samaysantay xilligii ilayska.

waa la naqliyay ✓

m.dh (baayoloji) Silsilad ama dhacdooyin meerto ah, taas oo ah wareegidda kaarboonka ee degaanka iyo noolayaasha. Dhirtu waxay ka qaadataa kaarboon laba ogsaydh gibilka, waxaanay u beddeshaa kaarboonaydraytyo, borotiino iyo dux. Qaar ka mid ah kaarboonka laba ogsaydh waxay dib ugu noqdaan gibilka dhirta waxa cuna daaq cunayaasha, kuwaas oo iyagana ay sii cunaan hilib cunayaashu. Marka ay daaq cunayaasha iyo hilib cunayaashu dhintaan waxaa quuta bakhti-ku-noollada iyo kala-bixiyayaasha, sidaa darteed kaarboonku wuxuu ku noqdaa ciidda ama wuxuu gelaa gibilka, isaga oo ah maxsuulka neefsashada bakteeriyada iyo fangiga.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-nno, m.dh) 1. (kiimika) Curiyaha ugu horreeya ururka V ee tusaha kalgalka curiyayaasha; curiye elektaroon jiidasho badan,una jira isagoo molikiyuullo laba atamle ah (N )oo neef ah. Naytarojiinta hawada ku jirtaa waa 78 % mug ahaan. Naytarojiin waxa ay samaysaa ogsaydho ay ka mid yihiin laba-naytarojiin hal-ogsaydh. Naytaras ogsaydh (N O) oo ah ogsaydh dhexdhexaad ah; iyo natarojiin laba-ogsaydh (NO) oo soo saarta iskujir ka kooban naytaras asiidh iyo naytarik asiidh marka biyo lagu daro. 2. (kiimika) Neefta ugu badan gibilka, oo mug ahaan buuxisa 78% ee hawada engegan; neeftani kiimika ahaan ma firfircoona, waxay tartaa inay misho ogsajiinta.

waa la naqliyay ✓

1

neefsasho¹: m.f.dh eeg neefo. la-mid: neefsad, neefsi.

2

neefsasho²: m.dh Dariiqadda dheefsasho ee xayawaanka iyo dhirta taas oo walax orgaanik ah la burburinayo lagana dhigayo walxo sahlan isla markaana tamar la soo saarayo, iyada oo lala kaashanayo molikiyuullo gaar ah oo tamarta qaada oo loo isticmaalo dariiqooyin dheefsasho oo kale. Dhirta iyo xayawaanka badankooda neefsashadu waxay u baahantahay ogsajiin, iyo kaarboon laba ogsaydh oo ah dhammaadka maxsuulka.

waa la naqliyay ✓

m.dh (baayoloji) Nooc ka mid ah neefsashada, oo cuntadu (gaar ahaan kaarboohydraytyada) ay dhammaantood u ogsidhoobaan kaarboon laba ogsaydh iyo biyo, iyaga oo siidaynaya tamar kiimikeed, kuna sii daynaya dariiqad u baahan ogsajiin.

waa la naqliyay ✓

1

quraarad¹: m.dh (-do, m.l) Dhalo; qarsho.

2

quraarad²: m.dh (kiimika) Walax adag oo ilays-gudbiye ah lagana sameeyo isku kuleylinta kaalsiyam ogsaydh (laym), soodiyam kaarbooneyt iyo ciidda (silikoon IV ogsaydh). Quraaradu waa walax wiriqlaawe ah oo aan atamyadeedu ku habeysnayn raso.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil oohin iyo cabaad badnaa kolkii uu yaraa.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, dhedig, keli) dhaxan qabow oo roobka ku dhaafay soo celiyo. Dh: geydh.

2

gaydh -a: (magac, lab, keli) dareen cadho iyo ciil aan wax laga qaban karin ku dheehan yahay oo lala calaacalo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) 'biyo, iyo wixii la mid ah, si baahsan u daadi; xoog u qub; sayr.

2

saydh: (fal) 'awr, iyo wixii la mid ah, micida ama afka la gaadh; sayr.

3

saydh: (fal) qodax laan ku taal, iyo wixii la mid ah .xoog u soo fako oo wax kale ku dhac.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): acid

waa la naqliyay ✓

1

de: acid

2

lx: asaydh

3

pd: (-dha)

4

ps: n1-f-mass

5

see: aasidh {Eng}

6

key: asaydh

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (baayoloji) Kollaydhada markii ugu horreysey waxa uu u qeexay Thomas Graham sannadkii 1861, walxo ahaan, sida istaarj ama jellatiin, kuwaas oo aan ka gudbi karin xuub.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (baay.) Kollaydhada markii ugu horreysey waxa uu u qeexay Thomas Graham sannadkii 1861, walxo ahaan, sida istaarj ama jellatiin, kuwaas oo aan ka gudbi karin xuub.

waa la naqliyay ✓

m. n. beard; chin

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) beard on a man's chin; beard (biirdh) ~ gar

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) fuqa hoose intiisa hore u soo taagan. Dh: gar.

2

gadh -ka: (magac, lab, keli) timaha ka baxa fuqa hoose ee ragga iyo orgida ama riyaha qaarkood. Gadhba gadh baa la tusaa!

waa la naqliyay ✓

1

a: gar {N}

2

de: beard; chin

3

lx: gadh

4

pd: (-ka Pl: gadhadh (ka))

5

ps: n4-m

6

key: gadh

waa la naqliyay ✓

v. turn, move, change direction

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) move aside or turn direction ~ bayr

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhinac ama gees u leexo. Hablayahow dhanqankii ka baydhee, maad is badhqabataan. Dh: weeco, bayr.

2

baydh -ka: (magac, lab, keli) weel aan weynayn oo wax lagu qiyaaso waxna lagu cabbiro. Laba baydh oo burcad ah haddaad shiisho hal baydh oo miid ah ma noqdaan. Dh: afkulibidh, bayr, bidhiq.

waa la naqliyay ✓

1

a: bayr {N}

2

de: turn, move, change direction

3

lx: baydh

4

pd: (baydhay)

5

ps: v1=

6

key: baydh

waa la naqliyay ✓

m. n. poor person; the poor

waa la naqliyay ✓

1

-ah: (adj) poor (puur); impoverished (im-poovarishidh) ~ fakhri, cayr. —Syn: indigent, needy, impecunious, penniless, poverty-stricken, destitute

2

caydh -a: (n) the poor (da puur)

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magacwadareed) dad aan xoolo lahayn; dad sabool ah. Li: hodan.

2

caydh -ka: (magac, lab, keli) dabaysha iyo dhibcaha weerarka la moodo ee roobka horaantiisa soo dhaca. Dh: cayr.

3

caydh: (tilmaame) mid ama wadar aan hanti lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

a: cayr {N}

2

de: poor person; [pl] the poor

3

lx: caydh

4

pd: (-ka Pl: caydh (-a ~ -dha))

5

ps: n5-m

6

key: caydh

waa la naqliyay ✓

1

v. arrive, reach

2

gaadh v.aux: almost do, nearly do (X); just failed to do (X)

waa la naqliyay ✓

-ay I tay: (v) 1. reach (riij), achieve (a jiiv); arrive (ar raayv); attain (a teeyn); gain (geeyn) ~ gaar. 2. touch (taaj). Ex: gacantiisii baa i gaadhay; his hand has touched me. 3. (adv) almost but not quite: almost (ool moost); nearly (niyar li). Ex: waan gam'i gaadhay; I was almost asleep

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax tegay ka dabateg; wax kaa sarreeya taabso. Geelu geel fulay gaadhi maayee ha ka dabafulo.

2

gaadh -ka: (magac, lab, keli) qof meel ilaaliyaa, ruux goob ka dhawra wixii waxyeello u keenaya. Dh: ilaalo, waardiye.

3

gaadh-ka: (magac, lab) wixii waxyeello u keenaya oo dhan ka ilaalin. Guriga boqorka gaadh baa laga hayaa. Dh: dhawris.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, dhedig, keli) oohin, cadhaburbur iyo ciil ah oo uu qofku ciddii lahayd maahee, qof kale kula dhaco. Dh: gaydh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (fiisikis) Hummaagga oo yeesha iin-muuqaal, ayna sababtay, bikaaco ama muraayad xoodan. Haydh midabkeeda humaaggu waxa uu yeeshaa hariiryo midabaysan, taas oo ay ugu wacantahay hannaanka kala geddisan ee ay midabada kala geddisan u qalloocdaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dooyin, m.l) (fiisikis) Hummaagga oo yeesha iin-muuqaal, ayna sababtay, bikaaco ama muraayad xoodan. Haydh midabkeeda humaaggu waxa uu yeeshaa hariiryo midabaysan, taas oo ay ugu wacantahay hannaanka kala geddisan ee ay midabada kala geddisan u qalloocdaan.

waa la naqliyay ✓

Aberation

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) neef geel ah oo ishin ah marka ilmihiisu ka dhinto ama laga qalo oo maqaar iyo salaaxid lagu maalo. Igadh kaama gaaggixin, ajo kaama dhoobayn... Dh: igar.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): air; breeze, fresh air

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) electrical light ~ layr

2

laydh -a: (n) air (eer) ~ layr -ta; hawo -da

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, dhedig, keli) hawo qabow oon boodh iyo dhib midna lahayn. Hooyaday laydh qabaw Allahayoow luxudka ugu gee. Dh: layr, hawo, neecaw. Li: hanfi.

2

laydh -ka: (magac, lab, keli) iftiin wax lagu arko oo koranto iyo wixii la mid ah ku shaqeeya. Dh: layr, nal, faynuus. Li: mugdi.

3

laydh -ka: (magac, lab, keli) xiisadda iyo tamarta birlabdanabawga. Dh: kooraan, koronto.

waa la naqliyay ✓

1

a: layr

2

de: air; breeze, fresh air

3

lx: laydh

4

pd: (-dha)

5

ps: n0-f-mass

6

key: laydh

waa la naqliyay ✓

-ay: (v) wash (woosh) dhaq, mayr

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo ku dhaq oo uskagga ka nadiifi. Dharkaaga maydh. Dh: dhaq, mayr. Li: uskagee.

2

maydh-ka: (magac, lab, keli) xaal uu bixiyo qofka ku xadgudba gabadh ama ruux xil ku leh. Dh: xaal, mayr, xumayn.

waa la naqliyay ✓

nickname-unisex discoverer; to find out; get to know; become aware or realize; look after; take care of; knowledgeable; aware. Lit: he/she who takes care of or looks after another

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): suet, kidney-fat

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) solid or semisolid fat (faat); saturated fat; cholesterol (ko-les-teraal) ~ xayr

2

xaydha khaansiirka; lard (laardh)

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, dhedig, keli) baruur caddaan ah oo dux badan oo suumanka biraha iyo wixii la mid ah la mariyo. Dh: baruur, jifi, xayr. Li: jiidh.

2

xaydh -a: (magac, dhedig, keli) baruur nafleyda meelo gaar ah ka baxda.

waa la naqliyay ✓

1

de: suet, kidney-fat

2

initial: x

3

lx: xaydh

4

pd: (-dha)

5

ps: n1-f-mass

6

see: xayr {N}

7

key: xaydh

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bogsasho.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xanuun ku haya ka ladnaansho. Bogsad berriba maaha. Dh: ladnaad.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) qabow badan oo jidhku dareemo oo wax la huwado ama la dugsado.

2

gaydhe -ha: (magac, lab, keli) midhaha geedka maraaga; himbiliisha geedka maraaga.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) isku kicid oo buuqid oo iswada taagid. Dh: oogsasho.

waa la naqliyay ✓

m.l (-tyo, m.dh) (baayoloji) Unug taran laga helo ugxansidaha xilliga oojiniisiska. Waxay ka timaadaa korriinka oogooniyamka.

waa la naqliyay ✓

m.l (-tyo, m.dh) (baay.) Unug taran laga helo ugxansidaha xilliga oojiniisiska. Waxay ka timaadaa korriinka oogooniyamka.

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg saydh.

waa la naqliyay ✓

(Saydo) S Sporobolus helvolus (Trin) Th. Dur & Schinz. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u la-mid: ugaar.

waa la naqliyay ✓

f. n. game animal

waa la naqliyay ✓

-a: (n) wild animal; game (geeym); usually hunted for food or sport ~ ugaar

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil orodbadni iyo foojignaan laga dareemay yaraantiisii.

waa la naqliyay ✓

-a: (magacwadareed) nafley duurjoog ah oo aan dugaag, haad iyo bahalo kale midna ahayn. oo daaqda, hilibkeeda na la cuno oo ay ka mid yihiin biciidka, dabataagta, cawsha, deerada, sagaarada iyo wixii la mid ah. Dh: ugaar.

waa la naqliyay ✓

1

a: ugaar {N}

2

de: game animal

3

initial: u

4

lx: ugaadh

5

pd: (-dha)

6

ps: n5-f, n2a-f

7

key: ugaadh

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) weelka guriga ee wax lagu cuno ama lagu rito cuntada oo ka samysan macdan, dhoobo ama qaruurad. Bilaydh bariis ah ii gur. Dh: bileydh, bilayr; sixni, saxni.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) naqa roobku soo saaro.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, dhedig, keli) summad geela ama fardaha lagu dhigo oo dhegta badhtankeeda laga jeexo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed u eg maanyada oo uu geelu daaqo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhyo, m.dh) (kiimika) Iskudhis uu ku jiro halojiin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhyo, m.dh) (kiim.) Iskudhis uu ku jiro halojiin.

waa la naqliyay ✓

off-side

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Lakabka sare ee adag ee isha lafdhabarleyda. Isha xaggeeda hore, ilxaydhu waxay isu beddeshaa koorniya.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dhyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Lakabka sare ee adag ee isha lafdhabarleyda. Isha xaggeeda hore, ilxaydhu waxay isu beddeshaa koorniya.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) xaydha isha ee dhafoorka dhexdiisa ku jirta.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-dyo, m.dh) (kiimika) Iskudhis uu ku jiro koloriin.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (-dyo, m.dh) (kiim.) Iskudhis uu ku jiro koloriin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) iskudhis uu ku jiro koloriin.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) ugaas yeelasho ugaas samaysasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) ugaas yeelo; ugaas samayso.

waa la naqliyay ✓